Το κείμενο που ακολουθεί δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Θέσεις (τεύχος 38) στις αρχές του 1992. Την περίοδο εκείνη το Καθεστώς στην Ελλάδα είχε ξεσηκώσει το ελληνικό έθνος κατά του νεοσύστατου μακεδονικού κράτους. Στα συλλαλητήρια εναντίον των «Σκοπιανών» στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη συγκεντρώθηκαν εκατοντάδες χιλιάδες. Το σύνολο σχεδόν των πανεπιστημιακών, των δεσποτάδων, των δημοσιογράφων, των συγγραφέων και των πολιτικών του τόπου, αφιόνιζε με ψέματα το λαό. Αυτό που καθημερινά λεγόταν στα μπαλκόνια, γραφόταν στον τύπο, ακουγόταν στο ραδιόφωνο και την τηλεόραση, ήταν πως η Μακεδονία κατοικείται από την εποχή του Φίλιππου και του Αλέξανδρου μόνο από Έλληνες, απόγονους των αρχαίων. Οι λίγοι που διαφωνούσαν, σώπαιναν τρομαγμένοι.
Η συστηματική προπαγανδιστική δουλειά που είχε γίνει τις προηγούμενες δεκαετίες, είχε σχεδόν εξαφανίσει τα γραπτά ίχνη για το γλωσσικό παρελθόν της Μακεδονίας. Το πρόβλημα το είχα αντιμετωπίσει μερικά χρόνια νωρίτερα, καθώς ήμουν ο πρώτος που είχε αρχίσει να ερευνά το ζήτημα της γλωσσικής σύνθεσης του πληθυσμού της Ελλάδας, το παρελθόν των μειονοτήτων. Είχα μάλιστα δημοσιεύσει τα πρώτα μου κείμενα για το Φαλμεράγιερ, τους Βλάχους, τους Τσιγγάνους και το μακεδονικό. Και είχα αρχίσει να ενοχλώ την εθνικά σκεπτόμενη (σχεδόν στο σύνολό της) διανόηση της χώρας.
Το άρθρο μου για την απογραφή του Χιλμή Πασά, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Τετράδια (τεύχος 21), στα τέλη του 1988, με είχε οδηγήσει σε ρήξη με τα άλλα μέλη της συντακτικής επιτροπής, παλιούς φίλους και συναγωνιστές. Είχα υπερβεί τα εθνικά εσκαμμένα.
Γεννημένος και μεγαλωμένος στην Αθήνα, το μακεδονικό το είχα προσεγγίσει μόνο μέσα από τα παλιά βιβλία. Στη συνέχεια απόκτησα πρόσβαση σε κάποια αρχεία. Τότε τα πράγματα έγιναν πολύ πιο καθαρά.
Όταν έγραψα το κείμενο για τις Θέσεις, είχα αρχίσει να σχηματίζω μια σχετικά καλή εικόνα για το νεότερο παρελθόν της Μακεδονίας, όσον αφορά τη γλώσσα, τη θρησκεία και τα εθνικά φρονήματα των κατοίκων της. Και είχα φτάσει στο συμπέρασμα για την ύπαρξη σημαντικής μειονότητας, που είχε υποστεί μεγάλες διώξεις από το ελληνικό κράτος. Το όνομα της, σύμφωνα με τις ελληνικές πηγές ήταν: Σλάβοι, Σλαβόφωνοι, Σλαβομακεδόνες, Μακεδονοσλάβοι.
Αυτές οι λέξεις το 1992-1993 ήταν εθνικά απαγορευμένες στην Ελλάδα. Η ελληνική αστυνομία φρόντισε εκείνη τη χρονική περίοδο να στείλει στα δικαστήρια, σε τρεις διαφορετικές περιπτώσεις, μέλη αριστερών οργανώσεων που σε προκηρύξεις ή σε αφίσες τους είχαν υπερασπιστεί τους Σλαβομακεδόνες.
Επίσημα και σύμφωνα με την ελληνική εθνική ιδεολογία, δεν υπήρχαν τότε Σλαβομακεδόνες στην Ελλάδα. Όποιος υποστήριζε κάτι τέτοιο, αντιμετώπιζε την τιμωρία του κράτους.
Αυτά λοιπόν ίσχυαν όταν εγώ δημοσίευσα το κείμενο για τη «μητρική γλώσσα των κατοίκων του ελληνικού τμήματος της Μακεδονίας πριν και μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών».
Ήταν το δεύτερο άρθρο, μετά το προαναφερόμενο δικό μου για την απογραφή του Χιλμή Πασά στα Τετράδια, που αποκάλυπτε την αλήθεια για τις αλχημείες των απογραφών. Το επιπλέον στοιχείο ήταν πως για να αναδείξω τα χαλκευμένα απογραφικά στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας, προχώρησα σε μελέτη κάθε χωριού χωριστά και στη συνέχεια στην ομαδοποίηση αυτών των πληροφοριών.
Παρ’ ότι ήταν μια εξαιρετικά δύσκολη δουλειά, αποδείχτηκε εξαιρετικά αποτελεσματική μέθοδος για να τελειώνεις (στο επίπεδο τουλάχιστον της λογικής) με τις γενικολογίες και αοριστολογίες όλων εκείνων που διαμόρφωναν τη λαϊκή συνείδηση. Το ίδιο έκανα στη συνέχεια για όλες τις μειονότητες. Μελέτη χωριό-χωριό. Ήταν το αντίδοτο στην ημιμάθεια και ψευδολογία των Κρατούντων.
Το κείμενο που έγραψα το 1992 λειτούργησε πολιτικά, προβλημάτισε αρκετούς ανθρώπους, συζητήθηκε. Τα στοιχεία του άρχισαν να χρησιμοποιούνται σταδιακά σε έναν αντίλογο που ορθώθηκε απέναντι στην κυρίαρχη άποψη.
Δεν πέρασε πολύς καιρός, από τότε που το έγραψα, μέχρι που γνώρισα τους ανθρώπους εκείνους στους οποίους αναφερόταν. Οι ίδιοι μου εξήγησαν, πως ονόμαζαν πάντα εαυτούς Μακεδόνες. Το Σλαβομακεδόνες δεν το χρησιμοποιούσαν. Δεν το έλεγαν ούτε οι πατεράδες τους, ούτε οι παππούδες τους. Το είχαν ακούσει μόνο από κάτι παλιούς αριστερούς. Μάλιστα το θεωρούσαν προσβλητικό. Με τη σειρά μου, τους εξήγησα την άγνοια μου, ως Νότιου, δεν τους ξαναείπα Σλαβομακεδόνες και το πράγμα τέλειωσε εκεί.
Το ελληνικό κράτος, που δεν δεχόταν την ύπαρξη τους, όταν περνώντας τα χρόνια αναγκάστηκε να αλλάξει γραμμή, κάτω και από την πίεση του αγώνα των ακτιβιστών Μακεδόνων, είπε πως αυτοί είναι λίγοι και (τέλος πάντων) δεν είναι Μακεδόνες. Το πολύ-πολύ θα ανέχεται να ονομάζονται δίγλωσσοι Σλαβομακεδόνες.
Επειδή στο άρθρο αυτό, μιλούσα για Σλαβομακεδόνες, η εθνική κουτοπονηριά του επέτρεψε να περάσει στην ακαδημαϊκή Βιβλιογραφία. Ωστόσο ο σημερινός αναγνώστης, είκοσι χρόνια μετά, μπορεί (και πρέπει) να το διαβάσει, απλώς αλλάζοντας τις λέξεις. Όπου γράφει για Σλαβόφωνους, Μακεδονοσλάβους και Σλαβομακεδόνες, μπορεί να τα αντικαταστήσει με τη λέξη Μακεδόνες. Έτσι το κείμενο ξαναγίνεται εθνικά ενοχλητικό (ευτυχώς).
Το άρθρο αυτό έθεσε επίσης, για πρώτη φορά, ένα ζήτημα που τελευταία συζητήθηκε πολύ. Τα λεγόμενα greek statistics και την, παγκοσμίως πλέον γνωστή, αναξιοπιστία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας της Ελλάδας. Μόνο που τα έθεσα πριν δυο δεκαετίες. Και ήμουν μόνος. Τότε, για να καλύψουν τις στατιστικές απάτες, με συκοφάντησαν, με τα γνωστά περί πουλημένου και πράκτορα. Τώρα πολλοί γνωρίζουν ότι οι άνθρωποι της στατιστικής υπηρεσίας, ως στελέχη του Έθνους, διαχρονικά, πολλές φορές, εκτελούσαν (και) υπηρεσία συγκάλυψης, παραπληροφόρησης και εξαπάτησης της κοινής γνώμης, παρέχοντας χαλκευμένα στοιχεία.
Για τα πληθυσμιακά της Μακεδονίας, έγραψα αρκετές φορές από τότε, αναλυτικά, κατά περιοχή, προσθέτοντας πολλά νέα στοιχεία που στο μεταξύ συγκέντρωσα και διόρθωσα διάφορα μικρά λάθη, που είχα κάνει παλιότερα. Όλα αυτά, υπάρχουν πια δημοσιευμένα εδώ, σε αυτό το σάιτ. Ο αναγνώστης που ενδιαφέρεται μπορεί να τα βρει και να τα διαβάσει.
Έχω ακόμα στο αρχείο μου ανέκδοτο μεταπολεμικό υλικό, εξαιρετικού ιστορικού ενδιαφέροντος, που δεν έχω επεξεργαστεί. Είναι κάτι που αν ζήσω, και έχω την πνευματική διαύγεια, το χρόνο και τη διάθεση, θα το κάνω στο μέλλον.
Το κείμενο ωστόσο που ακολουθεί, το κείμενο των Θέσεων, είναι το πρώτο που γράφηκε, πάνω στο θέμα που πραγματεύεται. Και μάλιστα τυπώθηκε σε ιδιαίτερα ζόρικους καιρούς. Δεν ασχολήθηκε μόνο με την ιστορία, αλλά συνέβαλε λίγο και στη διαμόρφωσή της.
Δημήτρης Λιθοξόου
7 Μαρτίου 2011
Η μητρική γλώσσα των κατοίκων του ελληνικού τμήματος της Μακεδονίας
πριν και μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών
του Δημήτρη Λιθοξόου
Το θέμα της εργασίας αυτής αποτελεί θεμελιώδες κεφάλαιο, όχι μόνο για την κατανόηση του μακεδονικού ζητήματος (του τόσο «ανύπαρκτου» ώστε μέσα σε ένα χρόνο γέμισε η χώρα μακεδονολόγους) αλλά και ως παράδειγμα για τη διάσταση που υπάρχει ανάμεσα στα ιστορικά γεγονότα και την ιδεολογική λειτουργία της «εθνικής ιστορίας». Την αποκάλυψη δηλαδή των χαλκευμένων πληροφοριών που ως αναπόσπαστα κομμάτια του παζλ, μαζί με τις ιδεολογικές ψηφίδες, συγκροτούν τον εθνικό μύθο που διδάσκει, εμπνέει και οδηγεί το «γένος».
Η έρευνα που ακολουθεί και αποτελεί το επόμενο βήμα των δύο δημοσιευμάτων μου για το μακεδονικό ζήτημα [1] στηρίζεται σε μια ευρύτερη ανέκδοτη δουλειά.
Εκείνο που θέλω να δείξω εδώ είναι πως όλες οι επίσημες απογραφές πληθυσμού του ελληνικού κράτους για τη μητρική γλώσσα των κατοίκων του είναι προκατασκευασμένες και γεμάτες χοντρά ψέματα. Πολιτικές σκοπιμότητες, λόγοι εσωτερικής ασφάλειας, διπλωματικών ελιγμών στο εξωτερικό και προπαγανδιστικές ανάγκες για τη διαμόρφωση του εθνικού φρονήματος του λαού, υποχρέωσαν την στατιστική υπηρεσία να κατασκευάσει το αποδεικτικό υλικό που θα θεμελίωνε την άποψη ότι στον τόπο αυτό κατοικούσε ένας πληθυσμός στην συντριπτική πλειοψηφία ελληνόφωνος [2].
Φαίνεται μάλιστα ότι από τα μέσα της δεκαετίας του ’50 και μετά, εντός των ορίων του ελληνικού κράτους, δεν υπάρχει επίσημα κανείς που να έχει άλλη μητρική γλώσσα πλην της ελληνικής. Στις απογραφές πληθυσμού του 1961, 1971, 1981 και 1991, η διάκριση των υπηκόων σύμφωνα με τη γλώσσα τους αγνοήθηκε. Δεν ήταν μόνο οι κυβερνητικές εντολές αλλά και η σύμφωνη γνώμη του συνόλου σχεδόν του πολιτικού κόσμου. Η αντοχή των κεφαλαίων των απογραφών των ετών 1928, 1940, 1951, που αφορούν τη μητρική γλώσσα των κατοίκων της Μακεδονίας, σε μια συγκριτική εξέταση με τη βοήθεια ορισμένων αξιόπιστων δημοσιευμένων και ανέκδοτων πηγών, αποτελεί το ένα μέρος της εργασίας. Το δεύτερο είναι κάποιες δικές μου εκτιμήσεις για τους πραγματικούς αριθμούς της γλωσσικής μακεδονικής Βαβέλ και τις ιστορικές αλλαγές που συντελέστηκαν μετά τους βαλκανικούς πολέμους και την ανταλλαγή των πληθυσμών.
1. Οι στατιστικές του ελληνικού υπουργείου εξωτερικών (1900-1902)
Πρόκειται για ανέκδοτα στοιχεία σχετικά με τον πληθυσμό των μακεδονικών καζάδων, του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών, που βρίσκονται σήμερα στο αρχείο του Στέφανου Δραγούμη [3].
Πληροφορίες αντλημένες από ελληνική πηγή, παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον γιατί διαφέρουν πολύ από τις δημοσιευμένες την εποχή εκείνη επίσημες στατιστικές της ελληνικής προπαγάνδας.
|
ΠΙΝΑΚΑΣ 1 |
||||
|
καζάς |
πληθυσμός |
ποσοστό % |
||
|
μουσουλμάνοι |
εξαρχικοί Βούλγαροι |
πατριαρχικοί ορθόδοξοι |
||
|
Θεσσαλονίκης |
135.000 |
25,0 |
3,1 |
37,5 |
|
Κασσανδρείας |
43.701 |
6,8 |
- |
93,2 |
|
Λαγκαδά |
51.028 |
55,5 |
4,4 |
40,1 |
|
Αβρέτ Ισάρ |
38.040 |
52,0 |
42,4 |
1,6 |
|
Δοϊράνης |
26.532 |
75,5 |
15,6 |
6,6 |
|
Γευγελής |
44.196 |
39,2 |
22,1 |
33,3 |
|
Τίκφες |
39.210 |
50,4 |
49,4 |
0,2 |
|
Βοδενών |
35.222 |
42,8 |
16,3 |
40,2 |
|
Γενιτζών |
34.957 |
47,9 |
10,0 |
40,5 |
|
Βεροίας |
37.522 |
17,4 |
4,5 |
71,9 |
|
Κατερίνης |
22.189 |
15,5 |
- |
83,0 |
|
Αγίου Όρους |
7.371 |
- |
- |
51,0 |
|
Σερρών |
94.125 |
31.5 |
10,9 |
51,9 |
|
Νεβροκοπίου |
72.175 |
55,4 |
37,9 |
5,2 |
|
Δεμίρ Ισάρ |
42.640 |
37,6 |
42,0 |
17,9 |
|
Ζίχνης |
32.490 |
14,8 |
11,4 |
71,3 |
|
Δράμας |
55.970 |
76,1 |
5,3 |
17,7 |
|
Καβάλας |
29.198 |
64.4 |
- |
32,5 |
|
Σαρισαμπάν |
22.200 |
97,9 |
- |
2,1 |
|
Πραβίου |
25.595 |
60,2 |
- |
39,7 |
|
Φλωρίνης |
47.654 |
28,0 |
35,4 |
36,6 |
|
Ελασσώνος |
22.672 |
8,4 |
0 |
91,6 |
|
Σερβίων Κοζάνης |
47.320 |
35,6 |
- |
64,4 |
|
Γρεβενών |
29.998 |
16,2 |
- |
83,8 |
|
Καϊλαρίων |
33.560 |
69,3 |
8,8 |
21,9 |
|
Ανασελίτσης |
38.423 |
18,3 |
- |
81,7 |
|
Καστοριάς |
76.288 |
18,2 |
20,9 |
59,9 |
Από τους πίνακες του υπουργείου παραθέτω τα στοιχεία που αφορούν τους καζάδες οι οποίοι ενσωματώθηκαν στην Ελλάδα μετά τους βαλκανικούς πολέμους και εκείνους που μέρος τους βρέθηκε εντός των ελληνικών συνόρων (Τίκφες, Γευγελής, Δοϊράνης, Δεμίρ Ισάρ, Νεβροκόπου). Η πηγή χαρακτηρίζει όλους τους ορθόδοξους πατριαρχικούς (ελληνόφωνους, βλαχόφωνους, σλαυόφωνους, αλβανόφωνους) σαν Έλληνες. Το σύνολο του πληθυσμού των 28 καζάδων είναι 1.185.276 άτομα. Οι μουσουλμάνοι ανέρχονται σε 453.864 (38,3%). Οι εξαρχικοί ή σχισματικοί όπως αναφέρονται, είναι 161.766 (13,6%) και οι πατριαρχικοί 498.277 (42,0%). Υπάρχουν ωστόσο ορισμένες επιπρόσθετες πληροφορίες για τους 11 πρώτους καζάδες του καταλόγου, που κάνουν την εικόνα περισσότερο διαφωτιστική:
|
ΠΙΝΑΚΑΣ 2
|
|||
|
καζάς |
ποσοστό % |
||
|
σύνολο χριστιανών βουλγαροφώνων |
ορθόδοξοι ελληνόφωνοι |
ορθόδοξοι βλαχόφωνοι |
|
|
Θεσσαλονίκης |
11,3 |
29,3 |
- |
|
Κασσανδρείας |
- |
93,2 |
- |
|
Λαγκαδά |
19,6 |
25,0 |
- |
|
Αβρέτ Ισάρ |
47,9 |
0,1 |
- |
|
Δοϊράνης |
23,3 |
0,2 |
- |
|
Γευγελής |
38,8 |
- |
20,4 |
|
Τίκφες |
49,4 |
0,2 |
- |
|
Βοδενών |
55,1 |
- |
1,4 |
|
Γενιτζών |
48,6 |
- |
1,9 |
|
Βεροίας |
10,0 |
61,5 |
14,1 |
|
Κατερίνης |
- |
74,6 |
9,9 |
2. Η στατιστική του Β. Κάντσεφ
Πρόκειται εδώ για τη βουλγαρική «εθνογραφική στατιστική» άποψη για την Μακεδονία του Κάντσεφ [4].
Ο Βασίλη Κάντσεφ, επιθεωρητής των βουλγαρικών σχολείων της Μακεδονίας δημοσιεύει το 1900 την εργασία του για τον πληθυσμό (κατά διάκριση γλώσσας και θρησκείας) για το σύνολο των χωριών των τριών μακεδονικών βιλαετίων και για κάθε χωριό χωριστά. Η βουλγαρική πρόκληση έμεινε αναπάντητη από την ελληνική πλευρά [5].
Σημείωση ηλεκτρονικής έκδοσης: Τα πλήρη στοιχεία της απογραφής του Васил Кѫнчовъ, Македония етногрфия и статистика, София 1900, για όλη τη γεωγραφική Μακεδονία, τα έχω επεξεργαστεί εδώ: http://lithoksou.net/macedonia_kncov.html
|
ΠΙΝΑΚΑΣ 3
|
||||||||||
|
καζάς |
πληθυσμός |
ποσοστό % |
||||||||
|
Τούρκοι |
μουσουλμάνοι Βούλγαροι |
μουσουλμάνοι Αλβανοί |
μουσουλμάνοι Έλληνες |
πατριαρχικοί Έλληνες |
χριστιανοί Βούλγαροι |
χριστιανοί Βλάχοι |
Γύφτοι |
Εβραίοι |
||
|
Solun |
159.956 |
20,0 |
- |
|
|
21,1 |
17,0 |
- |
2,2 |
34,4 |
|
Kassandra |
34.442 |
11,9 |
- |
- |
- |
88,1 |
- |
- |
- |
- |
|
Langaza |
40.476 |
49,6 |
- |
- |
- |
22,4 |
25,1 |
- |
2,5 |
0,4 |
|
Kilkitch |
43.178 |
46,2 |
- |
- |
- |
- |
49,7 |
- |
4,1 |
- |
|
Doiran |
29.588 |
59,1 |
4,3 |
- |
- |
- |
32,5 |
- |
3,5 |
0,5 |
|
Ghevgheli |
49.315 |
30,2 |
- |
- |
- |
- |
41,5 |
19,1 |
1,3 |
- |
|
Tikveche (Kafadar) |
47.293 |
4,4 |
38,0 |
- |
- |
- |
56,2 |
0,3 |
1,1 |
- |
|
Vodena |
43.180 |
18,7 |
18,4 |
- |
- |
- |
59,8 |
1,0 |
2,0 |
- |
|
Yenidje Vardar |
48.760 |
19,4 |
25,0 |
- |
- |
- |
50,8 |
0,6 |
3,7 |
0,2 |
|
Karaferia (Ber) |
38.633 |
18,9 |
- |
- |
- |
38,8 |
16,2 |
20,4 |
4,4 |
1,3 |
|
Serres |
107.684 |
26,2 |
0,2 |
- |
- |
26,6 |
37,4 |
1,7 |
4,2 |
2,3 |
|
Nevrocop |
77.645 |
16,1 |
34,7 |
- |
- |
- |
45,5 |
1,3 |
1,5 |
0,1 |
|
Demir Hissar |
54.170 |
28,5 |
2,2 |
- |
- |
0,6 |
57,0 |
4,0 |
2,9 |
- |
|
Zihna |
42.407 |
14,8 |
- |
- |
- |
33,0 |
38,4 |
1,7 |
2,8 |
- |
|
Drama |
55.877 |
47,3 |
18,8 |
- |
- |
8,2 |
16,3 |
0,2 |
6,5 |
0,3 |
|
Kavala |
20.465 |
60,4 |
13,2 |
- |
- |
18,1 |
- |
- |
5,3 |
1,9 |
|
Sari Chaban |
15.721 |
92,8 |
- |
- |
- |
1,2 |
1,1 |
0,9 |
3,8 |
- |
|
Pravichta |
18.366 |
49,3 |
2,7 |
- |
- |
37,6 |
- |
- |
8,8 |
- |
|
Florina |
60.025 |
19,0 |
- |
3,3 |
- |
- |
62,9 |
5,7 |
4,6 |
- |
|
Kozani |
24.944 |
58,2 |
- |
- |
4,6 |
35,2 |
- |
1,2 |
0,8 |
- |
|
Grevena |
28.728 |
1,7 |
- |
0,5 |
17,0 |
47,7 |
- |
32,1 |
0,9 |
- |
|
Kailari |
38.601 |
70,3 |
- |
- |
- |
4,7 |
20,5 |
4,5 |
- |
- |
|
Nasselitch |
32.559 |
- |
- |
- |
22,3 |
71,3 |
3,7 |
1,6 |
1,0 |
- |
|
Kastoria |
75.022 |
5,2 |
5,8 |
4,6 |
0,2 |
12,5 |
62,4 |
5,7 |
1,3 |
1,0 |
Ο Κάντσεφ χαρακτηρίζει «Βούλγαρους» όλους τους σλαβόφωνους της Μακεδονίας. Για «βουλγαρόφωνους» κάνει λόγο επίσης το ελληνικό υπουργείο. Καμιά από τις δύο στατιστικές δεν αναφέρει τους Σλαβομακεδόνες σαν ιδιαίτερη ομάδα του πληθυσμού. Η σύγκριση των ποσοστών κατά γλώσσα είναι δυνατή για τους πρώτους δέκα καζάδες.
|
Πίνακας 4
|
||||||||
|
|
ποσοστό % |
|||||||
|
καζάς |
χριστιανοί Βούλγαροι |
χριστιανοί Έλληνες |
χριστιανοί Βλάχοι |
μουσουλμάνοι |
||||
|
Υπουργείο |
Κάντσεφ |
Υπουργείο |
Κάντσεφ |
Υπουργείο |
Κάντσεφ |
Υπουργείο |
Κάντσεφ |
|
|
Θεσσαλονίκης |
11,3 |
17,0 |
29,3 |
21,1 |
- |
- |
25,0 |
20,0 |
|
Κασσάνδρας |
- |
- |
93,2 |
88,1 |
- |
- |
6,8 |
11,9 |
|
Λαγκαδά |
19,6 |
25,1 |
25,0 |
22,4 |
- |
- |
55,5 |
49,6 |
|
Κιλκίς |
47,9 |
49,7 |
0,1 |
- |
- |
- |
52,0 |
46,2 |
|
Δοϊράνης |
23,3 |
32,5 |
0,1 |
- |
- |
- |
75,5 |
63,4 |
|
Γευγελής |
38,8 |
41,5 |
- |
- |
20,4 |
19,1 |
39,2 |
30,2 |
|
Τίκφες |
49,4 |
56,2 |
0,2 |
- |
- |
0,3 |
50,4 |
42,4 |
|
Βοδενών |
55,1 |
59,8 |
- |
- |
1,4 |
1,0 |
42,8 |
37,1 |
|
Γενιτζών |
48,6 |
50,8 |
- |
- |
1,9 |
0,6 |
47,9 |
44,4 |
|
Βεροίας |
10,0 |
16,2 |
61,5 |
38,8 |
14,1 |
20,4 |
17,4 |
18,9 |
Με μια πρώτη ματιά στις δύο στατιστικές γίνεται φανερό ότι ο Κάντσεφ υπερεκτιμά τον αριθμό των Βουλγάρων και μειώνει εκείνο των μουσουλμάνων. Έχει βέβαια το προτέρημα ότι κάνει διάκριση μεταξύ τουρκόφωνων, βουλγαρόφωνων, ελληνόφωνων και αλβανόφωνων μουσουλμάνων. Στους καζάδες επίσης όπου ο Κάντσεφ σημειώνει απουσία ελληνόφωνων, οι πίνακες του υπουργείου συμφωνούν. Εάν παρά τις φιλοβουλγαρικές υπερβολές του, θεωρήσουμε τα στοιχεία του Κάντσεφ σαν σημείο εκκίνησης για την προσέγγιση του προβλήματος, μπορεί να γίνουν οι παρακάτω ομαδοποιήσεις:
|
Ομάδα Α καζάδες: Γρεβενά, Ανασελίτσα, Βέροια, Κασσάνδρα |
|
|
κυριαρχία ελληνόφωνου στοιχείου |
|
|
σύνολο πληθυσμού: 134.362 |
|
|
|
% |
|
χριστιανοί Έλληνες |
61,2 |
|
μουσουλμάνοι Έλληνες |
9,0 |
|
Βλάχοι |
13,1 |
|
χριστιανοί Βούλγαροι |
5,6 |
|
Τούρκοι |
5,8 |
Στην ομάδα Α πρέπει επιπλέον να συμπεριληφθούν οι καζάδες Κατερίνης, Ελασσώνας, Σερβίων. Ο Κάντσεφ θεωρώντας τους καθαρά ελληνόφωνες περιοχές, δεν παρέχει συγκεκριμένες πληροφορίες. Ο Βούλγαρος Μπράνκοφ [6] δίνει για τους τρεις αυτούς καζάδες, το έτος 1905, 33.652 χριστιανούς ελληνόφωνους, 7.556 βλαχόφωνους και κανένα βουλγαρόφωνο.
|
Ομάδα Β καζάδες: Κοζάνη, Καϊλάρια, Δράμα, Σαρίσαμπαν, Πράβι, Λαγκαδά, Αβρέτ Ισάρ, Δοϊράνη |
|
|
κυριαρχία τουρκόφωνου στοιχείου |
|
|
σύνολο πληθυσμού: 287.216 |
|
|
| |