Skip to main content

13 Οκτωβρίου – 12 Νοεμβρίου 1904

 

Οι πρώτοι μήνες της ελληνικής επίθεσης στη Μακεδονία

 

Τα Κείμενα

 

επιλογή & μεταγραφή

Δημήτρης Λιθοξόου

 

3) 13 Οκτωβρίου – 12 Νοεμβρίου 1904

 

7.1.2013

 

Αν υπήρχε εθνική και θρησκευτική ενότητα ανάμεσα στους Σλάβους της Μακεδονίας κι αν οι ίδιοι οι άνθρωποι είχαν συνείδηση αυτής της ενότητας, το Μακεδονικό θα είχε λυθεί, τουλάχιστον κατά τη ήμισυ. Αλλά όσο οι Μακεδόνες εξακολουθούν να χωρίζονται, μερικοί δηλώνοντας ορθόδοξοι και άλλοι στρεφόμενοι προς την Εξαρχία, μερικοί δηλώνοντας Βούλγαροι και άλλοι Σέρβοι ή Έλληνες, και όλοι αναζητώντας την προστασία διαφόρων βαλκανικών κρατών, επιτρέποντας έτσι σε ξένες χώρες να επεμβαίνουν στις μακεδονικές υποθέσεις, όσο αυτό θα συμβαίνει, δεν μπορεί να υπάρξει ζήτημα γενικής εξέγερσης. Η εξέγερση θα παραμείνει ένα περιορισμένο κίνημα, βουλγαρικό, ελληνικό ή σερβικό στο χαρακτήρα, αλλά ποτέ μακεδονικό.

 

Κρίστε Μισίρκωφ

Μακεδονικές Υποθέσεις, Δεκέμβριος 1903

 

 

 

Τετάρτη 13 / 26 Οκτωβρίου 1904

 

Από το Ημερολόγιο του Θύμιου Καούδη

Τετάρτη. Στο Πισοδέρι. Έλαβα επιστολή από τον κ. Μελά, πως βρίσκεται στη Στάτιστα με τριάντα πέντε παιδιά και αντάμωσε τον οπαδό μου Κωνσταντίνο Στεργίου. Γράφει να πάω το βράδυ κατά τις 3 η ώρα στη βρύση, όπου άλλοτε ανταμώσαμε με τον Κωνσταντίνο Στεργίου. Χαρήκαμε πολύ που θα μας ενισχύσουν τώρα. Είπα στα παιδιά να είναι έτοιμα, να φύγουμε νωρίς, να πάμε να τον ανταμώσουμε. Ο Παύλος θεωρεί τη μετάβαση περιττή. Λέει «θα τους φέρει ο Ντίνες». Να στείλουμε μόνο δύο παιδιά. Εγώ είπα, πως θεωρώ καλό να πάμε εμείς να τον πάρουμε. Ο Παύλος δεν θέλει. Ο Παύλος έστειλε δυο παιδιά. Έφυγαν νωρίς για να πάνε να τους φέρουν στο Ζέλεβο. Το βράδυ αναχωρήσαμε για το Ζέλεβο και περιμέναμε. Δεν ήρθε κανείς.

13.10.1904

 

Από έκθεση του οπλαρχηγού Γιώργου Βολάνη

Μετά πορεία 8 ωρών σε ανώμαλο έδαφος, με ραγδαία βροχή, χωρίς οδηγό και πυκνό σκοτάδι, φτάσαμε στις 11 μ.μ. στη Στάτιστα. Δεν μπήκαμε στο χωριό, γιατί δεν γνωρίζαμε τα φρονήματα των χωρικών, αλλά σταματήσαμε σε μια εκκλησία έξω από το χωριό και στείλαμε έναν άντρα Μακεδόνα, μήπως μπορέσει και πάρει πληροφορίες.

Κατά τύχη βρισκόταν στο χωριό ο Ντίνας, ο οπαδός του Καούδη, ο οποίος ήρθε με αυτόν που στείλαμε και είπε στον αρχηγό πως μπορούμε να αναπαυθούμε με ασφάλεια μέσα στο χωριό.

Ο αρχηγός μας έμεινε με τους Λάκη Πύρζα. Πέτρο Χατζητάση, Θεόδωρο Ντίνα, βλάχο ψυχογιό του και το Γεώργιο Στρατηνάκη.

Στο δεύτερο κατάλυμα μείναμε εγώ με τους οπαδούς μου Νικ. Γυαλίρη, Μιχαήλ Αθήτου, Σταμάτη Χριστοδουλάκη, Μάρκο Παπαμαρκάκη, Νικ. Καλικιαδάκη και Χρήστο Γεωργίου από το Στρέμπενο.

Στα άλλα καταλύματα παρέμειναν οι οπλαρχηγοί Καραλίβανος και Βισβίκης με οκτώ άντρες, Ιωάννης Πούλακας με έξι άντρες και οι Κατσαμάκας και Λαμπρινός Βρανάς με δέκα άντρες.

Το χωριό Στάτιστα της περιφέρειας των Κορεστίων, αποτελείται από 80 οικογένειες. Βρίσκεται σε ένα λεκανοπέδιο μεταξύ δυο δασωμένων βουνών και διασχίζεται από δυο ρέματα. Τα δυο αυτά μέρη, αποτελούν τις δυο συνοικίες του χωριού, οι οποίες ενώνονται με μια γέφυρα. Στη μια συνοικία βρίσκονταν οι άντρες με τον Κατσαμάκα και το Λαμπρινό και στην άλλη τα άλλα τμήματα. Τα σπίτια που έμεναν ο αρχηγός, ο Καραλίβανος και εγώ ήταν κοντά. Εκεί περάσαμε την υπόλοιπη νύχτα και όλη την άλλη μέρα (13 Οκτωβρίου).

Από τα σπίτια αυτά δεν μπορούσαμε να βγούμε τη μέρα, γιατί θα γινόμαστε αντιληπτοί από τους βούλγαρους χωρικούς. Περιμέναμε το σκοτάδι για να ξεκινήσουμε.

Γύρω στις 4 το απόγευμα, είδαμε να έρχονται από το δημόσιο δρόμο, προς το χωριό, γύρω στους 120 στρατιώτες από το Κονομπλάτι, που ειδοποιήθηκαν από κάποιο βούλγαρο χωρικό και γι’ αυτό ετοιμαστήκαμε να βγούμε. Αλλά ο αρχηγός μας διέταξε να μείνουμε μέσα στα καταλύματά μας αθέατοι, γιατί ίσως ο τουρκικός στρατός να ήταν περαστικός και να μην ερχόταν για μας.

Πράγματι ο στρατός πέρασε έξω από τα δικά μας καταλύματά και το κατάλυμα του αρχηγού και κατευθύνθηκε στο μέσο του χωριού. Ενώ όμως ήμασταν ήσυχοι, είδαμε ξαφνικά ότι ο στρατός επέστρεψε προς το κατάλυμά μας και το περικύκλωσε. Γι’ αυτό και ήταν αδύνατον να λάβουμε άλλη διαταγή για το τι να κάνουμε. Οι στρατιώτες περικύκλωσαν το δικό μας κατάλυμα, γιατί ίσως είχαν πληροφορηθεί ότι μόνο σε αυτό κρύβονταν αντάρτες. Και ενώ εμείς πήραμε τις κατάλληλες θέσεις για άμυνα, αυτοί προσπαθούσαν να μπουν με τη βία και κατόρθωσαν να ανοίξουν λίγο την πόρτα με τις ξιφολόγχες. Τότε εγώ πήγα και την έκλεισα και τη στήριξα με τα χέρια μου, ενώ οι στρατιώτες υποχώρησαν. Αλλά μετά από λίγο ξαναγύρισαν έχοντας ένα τσεκούρι και άρχισαν να σπάνε την πόρτα. Εμείς έχοντας αυστηρές διαταγές από τον αρχηγό, να μην πυροβολήσουμε κατά του στρατού (αλλά και αν αναγκαστούμε σε αυτό, να πυροβολήσουμε στον αέρα), δεν κάναμε καμιά επιθετική ενέργεια.

Όταν είδαμε όμως ότι η πόρτα είχε σπάσει και οι Τούρκοι στρατιώτες, θα μπαίνανε σε λίγο στο σπίτι και θα μας πιάνανε ζωντανούς, πυροβολήσαμε για εκφοβισμό. Εκείνοι αποσύρθηκαν σε κατάλληλες θέσεις και άρχισαν να βάλλουν σφοδρά πυρά εναντίον μας. Αν ήξεραν ότι οι τοίχοι του σπιτιού ήταν πλίθινα και ότι οι σφαίρες τους περνούσαν εύκολα, βέβαια δεν θα ζούσε κανείς μας και δεν θα είχαμε μόνον ένα τραυματία, το Μιχαήλ Αθίτη, με τραύμα στο δεξί μηρό.

Όλο αυτό το διάστημα σε όλο το χωριό επικρατούσε απόλυτη ησυχία και τίποτα δεν συνέβαινε στα υπόλοιπα καταλύματα.

Περάσαμε ολόκληρη τη νύχτα ανταλλάσοντας πυροβολισμούς. Το πρωί είδαμε ότι μας είχαν απομείνει ελάχιστα φυσίγγια, δεν ερχόταν καμιά βοήθεια και οι Τούρκοι ήταν έτοιμοι να μας κάψουν μέσα στο σπίτι ή να μας ανατινάξουν στον αέρα με δυναμίτιδα. Δεν γνωρίζαμε τον ηρωικό θάνατο του αρχηγού μας και νομίζαμε πως μας εγκατέλειψε. Έτσι αποφασίσαμε να παραδοθούμε.

Παραδοθήκαμε και μεταφερθήκαμε στις φυλακές Καστοριάς, απ’ όπου γράψαμε επιστολή προς τον κ. Πολίτη, με το παράπονο ότι ο αρχηγός μας, μας εγκατέλειψε. Όταν όμως μετά από εννιά μέρες από τη φυλάκισή μας οι αρχές μας παρουσίασαν το ακέφαλο και εντελώς παραμορφωμένο πτώμα του αείμνηστου αρχηγού μας, τότε κατανοήσαμε την πλάνη μας.

 

Τάκης Κύρου

Το 1927 πέρασε από το χωριό Ανταρτικό [Ζέλοβο] ο αρχηγός του Μακεδονικού Αγώνα Γεώργ. Τσόντος (καπετάν Βάρδας) και ζήτησε να πληροφορηθεί για τους απογόνους του καπετάν Παύλου Κύρου και του καπετάν Σπύρου Κύρου. Ήμουν τότε μαθητής του διδασκαλείου και όταν παρουσιάστηκα φορούσα τη χακί στολή του Εθνικού Οικότροφου. Χάρηκε που με είδε με τέτοια στολή και μου πρότεινε να με στείλει στη σχολή Ευελπίδων να γίνω αξιωματικός. Η μητέρα όμως με κανένα τρόπο δεν ήθελε να με δει με όπλο στο χέρι. Είχε ταλαιπωρηθεί κατά το Μακεδονικό Αγώνα. Τα όπλα είχαν κάνει μαύρη τη ζωή της.

Μετά με πήρε μαζί του ο καπετάν Βάρδας, ως εκπρόσωπο της οικογένειας Κύρου και πήγαμε στο χωριό Μελάς [Στάτιστα] όπου θα έκαναν μνημόσυνο στον αείμνηστο Παύλο Μελά. Το μνημόσυνο έγινε στο μέρος όπου είναι ο τάφος. Μετά το μνημόσυνο οι καλεσμένοι και πολλοί από τους επισήμους πήγαμε στο σπίτι που σκοτώθηκε. Βρισκόταν εκεί ο Πέτρος Χατζητάσης από τη Φλώρινα. Ο Πέτρος Χατζητάσης ήταν τότε αντάρτης και βρισκόταν στο ίδιο κατάλυμα με τον Παύλο Μελά. Έγινε ένα είδος αναπαράστασης και διηγήθηκε ως εξής τα του φόνου του Μελά:

«Ο καιρός ήταν συννεφιασμένος και βροχερός. Είμαστε όλοι στα καταλύματα. Ξαφνικά παρουσιάστηκε ο τουρκικός στρατός να έρχεται από το δρόμο του Μακρυχωρίου (Κονομπλάτ). Στην αρχή νομίσαμε ότι είναι περαστικός και θα φύγει.

Δυστυχώς βλέπουμε να χτυπούν την πόρτα όπου είχε κατάλυμα ο καπετάν Γιώργος Βολάνης. Ο αρχηγός ανησύχησε και μας διέταξε να παρακολουθούμε με προσοχή τους Τούρκους χωρίς να πυροβολήσουμε.

Αυτός κατέβηκε στην αυλή, ακολουθούμενος από τον καπετάν Λάκη Πύρζα. Μόλις είχαν πατήσει στο κατώφλι της σκάλας, ένας μόνον πυροβολισμός ακούστηκε κι ένα ωχ!

Αμέσως κατεβήκαμε στην αυλή και βλέπουμε τον αρχηγό νεκρό. Τον σηκώσαμε και τον κρύψαμε στον αχυρώνα (στάβλο) και φύγαμε.

Δεύτερος πυροβολισμός δεν ακούστηκε. Ο πυροβολισμός θα ήταν από εκπυρσοκρότηση του όπλου του Λάκη Πύρζα».

Ο Λάκης πήρε την τσάντα του αρχηγού, άφησε τον αγώνα και εξαφανίστηκε. Παρουσιάστηκε το άλλο καλοκαίρι στη Μακεδονία.

 

Από τα Απομνημονεύματα του Γιάννη Καραβίτη

Το πρώτο κατάλυμα που ανακάλυψαν οι Τούρκοι ήταν του Βολάνη, ο οποίος τους υποδέχτηκε με ομαδικά πυρά.

Οι Τούρκοι οπισθοχωρούν μπροστά στην απροσδόκητη αυτή υποδοχή, αλλά ανασυντάσσονται και κυκλώνουν το σπίτι. Όλου του στρατού η προσοχή πέφτει τώρα στο κατάλυμα του Βολάνη και παύει κάθε άλλη έρευνα.

Στο τέλος ο Βολάνης παραδίδεται με τους έξι οπαδούς του.

Ο Βολάνης μεταφέρθηκε στις φυλακές της Καστοριάς. Δεν γνώριζε τι έγινε με το Μελά και την τύχη του. Υπέβαλε έκθεση στο κομιτάτο και εξέφραζε την αγανάκτησή του, γιατί όπως, νόμιζε, τον εγκατέλειψε ο Μελάς.

Μετά τρεις-τέσσερις όμως, όταν μεταφέρθηκε το ακέφαλο πτώμα του Μελά, από τους Τούρκους στην Καστοριά και το έδειξαν στους αιχμαλώτους για αναγνώριση, είδε ο Βολάνης πως άδικα καταφέρθηκε εναντίον του και άλλαξε την έκθεσή του.

Παρ’ όσα και αν έχουν γραφτεί για το θάνατο του Μελά, ένα είναι βέβαιο, ότι η εξερεύνηση εκ μέρους του τουρκικού στρατού ήταν συνέπεια των γεγονότων στο Νέρετ [Νερέτι]. Το ίδιο θα είχε γίνει και στα άλλα γειτονικά χωριά, Τούρια, Τύρσια κλπ. γιατί ήταν γνωστό στους κατοίκους του Νέρετ, ότι το σώμα κατευθύνθηκε προς αυτά τα χωριά και θα το είπαν στους Τούρκους.

Είναι βέβαιο ότι δεν ήταν προδοσία των χωρικών της Στάτιτσας, ούτε του Μήτρου Βλάχου, γιατί τότε οι Τούρκοι θα ήξεραν ακριβώς πόσοι ήταν οι αντάρτες και σε ποια καταλύματα βρίσκονταν. Οπωσδήποτε δεν θα πρέπει να παραπονιόμαστε για δήθεν προδοσία των Βουλγάρων, γιατί δεν θα έπρεπε να έχουμε την αξίωση από αυτούς, να φυλάνε καραούλι για χάρη των ελλήνων ανταρτών.

Τα σφάλματα υπήρξαν πολλά και δεν θα γίνονταν αν ο Μελάς είχε στο κατάλυμα του άντρες σαν τον Κατσαμάκα και τον Καραλίβανο και δεν έτρεφε την έμμονη ιδέα ότι οι Τούρκοι ήταν φιλικά διατεθειμένοι προς εμάς. Γιατί αν είχε κοντά του τον Καραλίβανο δεν θα τον άφηνε να λημεριάσει μέσα σε χωριό με κομιτατζίδικη οργάνωση. Και προπαντός, μόλις φάνηκε ο στρατός, θα τον άρπαζε και θα έφευγαν.

Ο Πύρζας λέει, ότι ο Ντίνος είπε στο Μελά ότι δεν υπάρχει φόβος. Αλλά αυτό δεν δικαιολογεί το Μελά. Αυτός ο Ντίνος δεν διακρινόταν για την αντίληψή του. Επιπλέον ήταν πρώην κομιτατζής και για λόγους αντιζηλίας με άλλον, προσχώρησε στο σώμα του Καούδη. Και βρέθηκε στη Στάτιστα, γιατί ήταν η ερωμένη του εκεί.

 

Από τα Απομνημονεύματα του Θύμιου Καούδη

Δεν μπορώ να μη γράψω το μεγάλο λάθος του Πύριζα, όταν σκοτώθηκε [τραυματίστηκε] ο Μελάς, που επέτρεψε και άφησε και αποσκότωσαν [σκότωσαν] τον αρχηγό του, γιατί φώναζε, λέει. Τι ψυχή ήταν αυτή; Θα τον έπαιρναν οι Τούρκοι; Τόσο το καλύτερο, γιατί ίσως θα ζούσε. Και ασφαλώς θα ζούσε, γιατί θα του έκαναν εγχείρηση και θα γλίτωνε.

Ένα πράγμα μόνο δεν μπόρεσα να μάθω. Ο στρατός που τον σκότωσε, αν είχε ζαπτιέδες μαζί του, γιατί ο μακαρίτης ο Μελάς σκοτώθηκε με σφαίρα από μολύβι και ο στρατός είχε μάουζερ κι αν δεν είχε ζαπτιέδες μαζί του, που είχαν μαλτίνια, θα τον σκότωσαν οι ίδιοι οι οπαδοί του. Λάθος;

 

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ «ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ» (4.8.1931)

Σύμφωνα με ορισμένους, του Παύλο Μελά του έκοψαν το λαιμό με μαχαίρι, μετά τον τραυματισμό του, για να μην προκαλέσει, με τις φωνές του, την προσοχή των Τούρκων. Αν τον πυροβολούσαν και πάλι θα πρόδιδαν την παρουσία τους στους Τούρκους.

 

 

 

 

 

 

Ο ΧΙΛΜΗ ΠΑΣΑΣ ΕΥΝΟΕΙ ΤΟΥΣ ΡΟΥΜΑΝΟΥΣ

Σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες από την Κωνσταντινούπολη, ο μητροπολίτης Πελαγωνείας παρουσιάστηκε και πάλι στο Γενικό Επιθεωρητή της Μακεδονίας Χιλμή πασά και διαμαρτυρήθηκε για τη μη παρεμπόδιση στην ανέγερση του ρουμανικού ναού στο Μοναστήρι και την περιτοίχιση του ρουμανικού νεκροταφείου, για τα οποία δεν υπάρχει αυτοκρατορική άδεια.

Σε απάντηση αυτών των διαμαρτυριών ο Χιλμή πασάς δήλωσε στον ιεράρχη Μοναστηρίου σεβασμιώτατο Ιωακείμ Φορόπουλο, ότι «σύμφωνα με τις διαταγές από την Κωνσταντινούπολη, σε κάθε αντιρουμανική εκδήλωση, θα βρίσκονται απέναντι στις στρατιωτικές λόγχες

ΑΤΛΑΝΤΙΣ

 

 

 

Πέμπτη 14 / 27 Οκτωβρίου 1904

 

Από το Ημερολόγιο του Θύμιου Καούδη

Πέμπτη. Το πρωί ήρθε ο Ντίνες με το Νικόλαο Πίριζα [Πύρζα] και τρία άλλα παιδιά και μας λένε ότι από τις 10 (αλά Τούρκα) χθες, τους πολιόρκησε ο στρατός και πολέμησαν μέχρις τις τρεις τη νύχτα. Έπειτα βγήκαν από το σπίτι που ήταν, για να φύγουν, αλλά οι Τούρκοι ήταν κρυμμένοι στις γωνιές των σπιτιών και μόλις βγήκαν στο δρόμο τους άναψαν μια μπαταριά και σκότωσαν το Μελά. «Εμείς πήραμε» μου λένε «το όπλο του και όλα τα πράγματά του και αναχωρήσαμε σιγά-σιγά και δεν ξέρουμε τι απέγιναν [οι άλλοι]».

Είπα να πάρω τη συμμορία και να πάω, αλλά θεώρησα καλό, όπως μου είπαν και άλλοι, να στείλουμε πρώτα ανθρώπους από το χωριό, να ακούσουν αν γίνεται πόλεμος και αν έχει στρατό στο βουνό. Μετά από λίγο μου έφεραν είδηση, ότι ο στρατός βαστά το βουνό και όπλα δεν ακούγονται. Και μείναμε στο χωριό όλη τη μέρα, χωρίς να μπορέσουμε να μάθουμε τίποτα. Υποσχέθηκα μεγάλη αμοιβή σε όποιον πάει στη Στάτιστα και μου φέρει είδηση για το τι έγινε, αλλά δυστυχώς…

Το βράδυ ήρθαν δέκα, μεταξύ τους ήταν ο Καραλίβανος με τον Ιωάννη Πούλακα. Τους ρωτάμε για τους άλλους και μας λένε ότι δεν γνωρίζουν τι έγιναν. Λείπουν ακόμα δεκαπέντε. Μετά από λίγο ήρθε είδηση από το χωριό ότι έφτασαν είκοσι σουβαρίδες [ιππείς] και ρώτησαν κάτι (άγνωστο σε μας τι) τον ταξιντάρη (εισπράκτορα), όπου βρισκόταν εδώ και αναχώρησαν αμέσως.

Εμείς βγήκαμε από το χωριό, παρά τη βροχή και το χιόνι και ήρθαμε στο βουνό Ντούπια, προς το μέρος της επαρχίας Πρέσπας, σε ένα δάσος πάνω από το χωριό Ορομλίκ [Όροβνικ]. Έστειλα το Ντίνε προς το χωριό του, τη Στάτιστα, αν μάθει κάτι να έρθει να μου το πει.

14.10.1904

 

Από τα Απομνημονεύματα του Θύμιου Καούδη

Ένα βράδυ που ήμασταν στο Πισοδέρι, ήρθε μια είδηση ότι στη Στάτιστα πολεμά ο Μελάς και τον έχουν κυκλώσει οι Τούρκοι. Δεν έχασα καιρό και πήρα τους άντρες μου και έτρεξα. Προχωρήσαμε και δεν θέλαμε παρά καμιά διακοσαριά μέτρα, για να δούμε τη Στάτιστα. Και ναι μεν για το Μελά δεν θα κάναμε τίποτα, γιατί αυτός σκοτώθηκε νωρίς, αλλά θα γλιτώναμε το Μπολάνη [Βολάνη], που πολεμούσε ως το πρωί. Δυστυχώς όμως ο Παύλος [Κύρου] μετάνιωσε και σταμάτησε και δεν ήθελε να προχωρήσουμε, με την πρόφαση ότι θα έχει φτάσει πολύς στρατός και δεν θα κάναμε τίποτα. Και όμως δεν ήταν έτσι. Αλλά ο Παύλος, καθώς και ο Νταλίπης και ο Σίμος, δεν ήθελαν το μακαρίτη το Μελά, γιατί έλεγαν πως τους άφησε στην Αθήνα και πεινάσανε και ότι μόνο τον Πύριζα [Πύρζα] λογάριαζε.

Μείναμε εκεί και το πρωί πήγαμε κάπου κοντά και κάναμε λημέρι στο δάσος. Το βράδυ που πήγαμε στο χωριό μάθαμε τι έγινε κι ότι σκοτώθηκε ο Μελάς και ότι το σώμα του, οι άντρες του, είναι στο Ζέλεβο. Πήγαμε στο Ζέλεβο και τους βρήκα και το πρωί βγήκαμε λημέρι στο ανατολικό μέρος του χωριού, προς τη Στάτιστα, αλλά αυτοί πανικόβλητοι ήθελαν να φύγουν. Έδωσα τέσσερις λίρες του Ντίνε να πάει στη Στάτιστα, να πληρώσει το βράδυ ανθρώπους, να σηκώσουν το Μελά, να τον φέρει στο Πισοδέρι να τον θάψουμε.

 

Από τα Απομνημονεύματα του Γιάννη Καραβίτη

Μετά δυο μέρες έφτασαν δύο από τους άντρες του σώματος [Μελά] και μας είπαν ότι το σώμα καταστράφηκε και δεν σώθηκε κανένας άλλος, εκτός από αυτούς τους δύο. Είχαν αφήσει τα όπλα τους πάνω από το χωριό, για να μην τους υποψιαστούν, αν τους έβλεπαν οι Τούρκοι.

 Ένας από αυτούς είπε: «Άμα φύγαμε από εκεί που χωρίσαμε, βρήκαμε το χωριό Στάτιστα και μπήκαμε το βράδυ μέσα. Την επόμενη μέρα μείναμε στο χωριό. Το απόγευμα όμως ήρθε τουρκικός στρατός, κύκλωσε το χωριό και άρχισε την έρευνα. Κόντευε να βραδιάσει, όταν ανακάλυψε τα πρώτα καταλύματα και άρχισε το ντουφεκίδι. Εμείς βγήκαμε έξω, με την ιδέα ότι θα βγει ο αρχηγός ή κάποιος καπετάνιος να μας μαζέψει και να κάνει ό,τι μπορεί. Μείναμε όλη τη μέρα πάνω από το χωριό, σε μια κορφή, αλλά δεν είδαμε κανένα. Φαίνεται ότι δεν σώθηκε κανείς»

Ενώ πιέζαμε το μυαλό μας, για να βγάλουμε κάποιο συμπέρασμα [για το τι έγινε] φτάνουν άλλοι τέσσερις σύντροφοί μας. Και αυτοί δεν μας φωτίζουν.

«Μόνο εμείς γλιτώσαμε, όλοι οι άλλοι χάθηκαν» μας λένε.

«Πως βεβαιωθήκατε γι αυτό

«Δεν είδαμε άλλον να βγαίνει από το χωριό».

«Πως θα βλέπατε, αφού φύγατε

 

 

 

 

 

ΤΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΑ

Ο πρεσβευτής της Τουρκίας στην Αθήνα επισκέφτηκε τον υπουργό των Εξωτερικών κ. Ρωμάνο και συνεργάστηκε μαζί του για το μακεδονικό και το πατριαρχικό ζήτημα.

ΝΕΟΣ ΑΙΩΝ

 

 

 

Παρασκευή 15 / 28 Οκτωβρίου 1904

 

Από το Ημερολόγιο του Θύμιου Καούδη

Παρασκευή. Καθίσαμε όλη τη μέρα και το βράδυ ήρθαμε πάλι στο Ζέλεβο. Περίμενα να μάθω τίποτα, αλλά δυστυχώς ούτε ο Ντίνες ήρθε.

15.10.1904

 

 

 

 

 

ΜΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΗΣ ΠΥΛΗΣ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΣΩΜΑΤΩΝ

Σύμφωνα με χθεσινές πληροφορίες από την Κωνσταντινούπολη, η Πύλη δημοσίευσε στατιστική των ελληνικών σωμάτων. Κατά τη στατιστική αυτή, στο διαμέρισμα Φλώρινας βρίσκονται 135 μέλη ελληνικών σωμάτων, στο διαμέρισμα Καστοριάς 100 μέλη και στο διαμέρισμα Οχρίδας 150. Οι αριθμοί αυτοί αθροιζόμενοι, στις αρχές Οκτωβρίου, μειώθηκαν μέχρι σήμερα, μετά τις συμπλοκές των ελληνικών σωμάτων με τις συμμορίες των κομιτατζήδων και τον τουρκικό στρατό. Άλλα 327 μέλη ελληνικών σωμάτων αποπειράθηκαν να εισβάλουν στα διαμερίσματα Θεσσαλονίκης και Βοδενών με σημαίες, αλλά αποκρούστηκαν από τον τουρκικό στρατό. Εντούτοις όπως αναφέρει η στατιστική, πολλοί κατόρθωσαν να εισβάλουν μονομερώς στο τουρκικό έδαφος και προετοιμάζουν το σχηματισμό σώματος.

ΑΘΗΝΑΙ

 

[Ο ΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΝΟΜΑΡΧΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ]

Το φιρμάνι του διορισμού της Αυτού Εξοχότητας του Ρεούφ πασά στη θέση του νομάρχη Θεσσαλονίκης, αναγνώστηκε επίσημα στον περίβολο του διοικητηρίου, όπου είχαν συγκεντρωθεί όλες οι πολιτικές και στρατιωτικές αρχές του τόπου, οι μαθητές των μωαμεθανικών, ελληνικών, βουλγαρικών, ισραηλιτικών, ρουμανικών και σερβικών σχολών και άπειρο πλήθος λαού. Στρατιωτικό απόσπασμα απέμεινε τις τιμές, στρατιωτική δε μουσική και η ορχήστρα της σχολής Χαμηδιέ παιάνιζαν εναλλάξ. Όλοι οι υπάλληλοι φορούσαν τις επίσημες στολές τους. Η Α. Ε. ο νομάρχης Ρεούφ πασάς ασπάσθηκε το φιρμάνι και μετά έδωσε αυτό στον Τεβφήκ εφέντη, τμηματάρχη του γραφείου αλληλογραφίας της νομαρχίας, ο οποίος το ανάγνωσε, ώστε να το ακούσουν όλοι.

ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

 

 

 

 

Σάββατο 16 / 29 Οκτωβρίου 1904

 

Από το Ημερολόγιο του Θύμιου Καούδη

Σάββατο. Στο Ζέλεβο. Ήρθε το πρωί ο Ντίνες από τη Στάτιστα και μας είπε ότι μονάχα ο κ. Μελάς σκοτώθηκε και επτά παραδόθηκαν. Οι λοιποί διέφυγαν, άγνωστο που.

Κατά τις 4 μ.μ. μάθαμε από κάποιο Βλάχο, από το Πισοδέρι, που ερχόταν από την Καστοριά, ότι κοντά στη Ρούλια, στο βουνό απέναντι από το Κονομπλάτι, παρουσιάστηκαν τρεις άγνωστοι, σε γυναίκες από τη Ρούλια, οι οποίοι δεν ήξεραν να μιλούν βουλγάρικα. Υποθέσαμε πως ήταν δικοί μας. Αποφάσισα να πάω με τον Παύλη στη Ρούλια. Οι άλλοι δεν θέλουν να έρθουν. Ούτε ο Καραλίβανος. Θέλω να πάμε εμείς, αλλά ούτε τα δικά μας παιδιά έρχονται. Σκεφτήκαμε τότε να στείλουμε μια γυναίκα και έτσι έγινε. Τις έδωσα δυο μετζίτια, τις υποσχέθηκα να τις δώσω και δύο πρώσικα (μεγάλη αμοιβή), αν [τους βρουν και] τους φέρουν.

Ο Καραλίβανος θέλει να φύγει. Το ίδιο και οι άλλοι. Θέλουμε να τους περάσουμε [το Βίτσι] με τον Παύλη. Τους είπαμε να αφήσουν κάποιους άντρες της συμμορίας εδώ, αλλά εκείνοι δεν θέλουν να μείνουν. Ο Στ. Κλειδής και ο Αριστείδης Νίσταρης μου δήλωσαν ότι, τώρα που βρήκαν παρέα, θα φύγουν για μέσα [στην Ελλάδα].

Αφού είδα έτσι, άφησα τον Παύλη με εννιά παιδιά κι εγώ με άλλους τρεις, θα τους περάσω το Βίτσι, για να δω και αν θα έρθει ο κ. Τσόντος (γιατί έμαθα πως θα έρθει) και έπειτα γυρίζω.

Θεώρησα επίσης καλό, να μεταφέρουμε το πτώμα του αείμνηστου [Μελά] στο Ζέλεβο. Όπως μας είπε ο Ντίνες, τον έκρυψαν οι χωρικοί [στη Στάτιστα] και δεν τον είδαν οι αρχές. Και ούτε οι Βούλγαροι έχουν μάθει [ότι σκοτώθηκε]. Κι αν το μάθουν, ίσως του πάρουν το κεφάλι. Δώσαμε πέντε λίρες του Ντίνα και πήγε να πάρει μερικούς από το χωριό του και κρυφά τη νύχτα να τον φέρουν [το νεκρό] να τον θάψουμε.

Εγώ πήρα τρία παιδιά και τους ανθρώπους του αείμνηστου, τον Καραλίβανο και τους άλλους και άφησα πέντε λίρες και δύο εικοσόφραγκα του Παύλη, για να δώσει έναντι μισθών, [στους άντρες] της φρουράς στα χωριά Ζέλεβο και Πισοδέρι, μέχρι να γυρίσω. Και ανέβηκα στο βουνό της Τέρσιας [Τύρσια] για λημέρι.

16.10.1904

 

Από τα Απομνημονεύματα του Θύμιου Καούδη

Οι οπαδοί μου ήθελαν να φύγουν άρον-άρον. Είχαν πανικοβληθεί και ήθελαν να τους συνοδέψω, να τους περάσω στη Μπελκαμένη.

Εγώ δεν ήθελα να αφήσω την περιφέρειά μου και να φύγω, αλλά αυτοί επέμεναν και με παρακαλούσαν. Δέχτηκα όμως, εξαιτίας του Σεϊμένη, που μου είπε ότι είναι τρία παιδιά στη Μπελκαμένη κι αν πάμε εκεί θα έρθουν μαζί μας. Ο Κλειδής και ο Νίσταρης μου είπαν πως θα πάνε με τον Πούλακα. Ο Σπανόπουλος μου έφυγε και ακολούθησε τον Καραλίβανο. Τι μου έμεινε; Αποφάσισα λοιπόν να πάω για να πάρω τα τρία παιδιά, που μου έλεγε ο Σεϊμένης ότι ήταν στη Μπελκαμένη. Πήρα μόνο το Σεϊμένη και τους Κλειδή και Νίσταρη, που μου είχαν δηλώσει ότι θα πάνε με τον Πούλακα και πήγαμε στη Μπελκαμένη.

Άφησα τους υπόλοιπους με τον Παύλο, που τους υποσχέθηκα ότι θα γυρίσω σε δυο μέρες, μαζί με τους τρεις που μου έλεγε ο Σεϊμένης. Αλλά από τους τρεις που μου έλεγε ο Σεϊμένης πως θα έρθουν μαζί μας, ήρθε μόνο ο Καραβίτης και μακάρι να μην ερχόταν κι αυτός.

 

 

 

 

 

Κυριακή 17 / 30 Οκτωβρίου 1904

 

Από το Ημερολόγιο του Θύμιου Καούδη

Κυριακή. Το βράδυ αναχωρήσαμε και πήγαμε μεταξύ [των χωριών] Τέρσια, Στάτιστα, Τούρια και Νερέτι και μετά ήρθαμε στο βόρειο μέρος του βουνού Βίτσο [Βίτσι], απέναντι από το χωριό Βελκαμένη [Μπελκαμένη] και κάναμε λημέρι.

17.10.1904

 

 

 

 

 

μάχη ελληνικού σώματος και τσέτας

τόπος μάχης: θέση Ριζαριά, μεταξύ Ελασσώνας και Τυρνάβου

χάρτης Κοντογόνη: Ελλασών (μικτό χωριό) του καζά Ελλασώνας

ημερομηνία μάχης: 13 Οκτωβρίου 1904

σώμα ή ομάδα

καπετάνιος ή οπλαρχηγός: Παλούκας

αριθμός αντρών: είκοσι πέντε (25)

τσέτα

βοεβόδας: Π. Παντσίκωφ

αριθμός αντρών: σαράντα (40)

σημείωση: η συμπλοκή τερματίστηκε με την εμφάνιση του τουρκικού στρατού, ο οποίος στη συνέχεια κυνήγησε και κατάστρεψε την τσέτα

εφημερίδα: ΑΘΗΝΑΙ

ημερομηνία: 17.10.1904

 

 

 

Δευτέρα 18 / 31 Οκτωβρίου 1904

 

Από το Ημερολόγιο του Θύμιου Καούδη

Δευτέρα. [Μείναμε] απέναντι από το χωριό Βελκαμένη μέχρι το βράδυ και μετά μπήκαμε στο χωριό.

18.10.1904

 

Ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών

Ο έλληνας υπουργός Εξωτερικών τηλεγραφεί στο Προξενείο Μοναστηρίου:

Το κομιτάτο σας παρακαλεί να παραγγείλετε στον Πύρζα να ενωθεί, μαζί με τους άντρες του, με τον Καούδη

Στον κρητικό αρχηγό που ζήτησε χρήματα, να στείλετε σαράντα λίρες.

έγγραφο 3629 / 18.10.1904

 

 

 

ΕΜΠΡΗΣΜΟΣ ΤΟΥΡΚΙΚΟΥ ΤΣΙΦΛΙΚΙΟΥ

 Θεσσαλονίκη 17 Οκτωβρίου (τηλεγράφημα). Η συμμορία του Τσερνοπέφ πυρπόλησε την περασμένη Πέμπτη το τσιφλίκι του Ζενή Μπέη, που βρίσκεται κοντά στη Στρώμνιτσα.

ΣΚΡΙΠ

 

μάχη ελληνικού σώματος και τσέτας

τόπος μάχης: μεταξύ Χρούπιστας και Καστοριάς

χάρτης Κοντογόνη: Χρούπιστα (μικτό χωριό) του καζά Καστοριάς

ημερομηνία μάχης: 13 Οκτωβρίου 1904

σώμα ή ομάδα

 

τσέτα

βοεβόδας: Τσακαλάρωφ

νεκροί: ένας (1)

νεκροί: πέντε (5)

σημείωση: στη συμπλοκή έλαβε μέρος τουρκικό στρατιωτικό απόσπασμα, που αγωνίστηκε μαζί με την ελληνική ομάδα (υπήρξαν και δύο νεκροί στρατιώτες)

εφημερίδα: ΝΕΟΝ ΑΣΤΥ

ημερομηνία: 18.10.1904

προέλευση είδησης: Λάρισα 17 Οκτωβρίου 1904

 

 

 

Τρίτη 19 Οκτωβρίου / 1 Νοεμβρίου 1904

 

Από το Ημερολόγιο του Θύμιου Καούδη

Τρίτη. Στη Βελκαμένη, Έγραψα επιστολή στο Κέντρο της Φλώρινας, για την πορεία μας. Επίσης έγραψα και επιστολή προς τον κ. Καλαποθάκη [και την έδωσα να την πάνε] στους Στ. Κλειδή και Αρ. Νίσταρη, που φεύγουν για την Αθήνα. Τους έδωσα για τα έξοδά τους, μια λίρα και τρία μετζίτια, σύνολο 168 γρόσια. Πλήρωσα και στο Γεώργιο Δόδε το μισθό του, 188 γρόσια, για το μήνα Οκτώβριο.

Στις 12 τα μεσάνυχτα αναχώρησα για το Λέχοβο, με συνοδεία τον Ανδρέα Δικώνυμο [Μπαρμπανδρέα]. [Πήγαμε] στο βουνό Βάρβιτσα. Μείναμε, εγώ με τα τρία παιδιά μου και ένας που πήρα από το σώμα του Παύλου Μελά, ο Ιωάννης Καραβίτης.

Μπήκαμε στο χωριό.

19.10.1904

 

Από τα Απομνημονεύματα του Θύμιου Καούδη

Στη Μπελκαμένη, τη δεύτερη μέρα που πήγα, έλαβα ένα γράμμα από την Καστοριά, από το μητροπολίτη Καραβαγγέλη, όπου μου έγραφε πως έρχεται ένα σώμα με καμιά τριανταπενταριά άντρες, με αρχηγό έναν αξιωματικό με το ψευδώνυμο Ρούβας και με εξόρκιζε να κατέβω στο Βογατσικό να τον παραλάβω, για να μη σκοτωθεί και αυτός, γιατί τότε δεν θα έρθει πια κανείς άλλος και θα ναυαγήσει ο αγώνας.

Έφυγα αμέσως το βράδυ, με όλους του σώματος του Μελά και πήγαμε στο Λέχοβο.

 

Ελληνικό Προξενείο Μοναστηρίου

Ο Φ. Κοντογούρης ενημερώνει, μεταξύ άλλων, τον έλληνα υπουργό Εξωτερικών Α. Ρωμάνο πως:

Ο Καούδης αφού κατάλαβε τον κίνδυνο που διέτρεχε το άλλο σώμα, αλλά αγνοούσε που βρισκότανε, πήγε στο Ζέλοβο, όπου συναντήθηκε το πρωί της Πέμπτης με τον Πύρζα, από τον οποίο έμαθε για την καταστροφή.

Το βράδυ της ίδιας μέρας έφτασε στο Ζέλοβο ο Καραλίβανος με άλλους δεκαέξι που διασώθηκαν από τη Στάτιστα.

Ο Καούδης και ο Καραλίβανος είπαν στον Παύλο ότι μεταβαίνουν στο Λέχοβο «για να πάρουν τα παιδιά» και θα επιστρέψουν μετά από λίγες μέρες, δέκα το πολύ.

Ο δε Πύρζας, η διαγωγή του οποίου, μετά τα γεγονότα της Στάτιστας, υπήρξε αξιοκατάκριτη και προκάλεσε την αποθάρρυνση των δικών μας, αφού κατόρθωσε να παρασύρει και επτά Κρητικούς, κατέρχεται, όπως δήλωσε, στην Αθήνα, αγνοώ ακριβώς για ποιο σκοπό (υποθέτω για να πουλήσει εκδούλευση).

Ο Ντίνας έφτασε στη Στάτιστα στις 3 το πρωί

Έσυρε τη μάχαιρα απέκοψε την κεφαλή του [νεκρού Μελά], τοποθέτησε πάλι το σώμα στον τάφο, το σκέπασε με χώμα και εξαφάνισε τα ίχνη του σκαψίματος με χόρτα.

Ο Ντίνας κατόρθωσε να ξεφύγει παίρνοντας μαζί του το πολύτιμο φορτίο, που το τύλιξε μέσα σε ένα άσπρο πανί και το έβαλε μέσα σε ένα σάκκο. Έφτασε στο Ζέλοβο χτες το μεσημέρι.

Ο κ. Αγοραστός δεν άφησε να ταφεί [το κεφάλι] στο Ζέλοβο.

Σήκωσαν την πλάκα στην Ωραία Πύλη, στο παρεκκλήσι της Αγίας Παρασκευής στο Πισοδέρι και έσκαψαν ένα μικρό τάφο. Ψάλανε με κατάνυξη ολόκληρη τη νεκρώσιμο ακολουθία. Μετά ασπάστηκαν όλοι την κεφαλή, την κατέβασαν στον τάφο και την κάλυψαν καλά με την πλάκα.

έγγραφο 1030 / 19.10.1904

 

Κώστας Κλειδής

Ο Ντίνας ερχόταν αργά με τσουβάλι στον ώμο. Στάθηκε στη φωτιά της πλατείας, στις 5 το πρωί.

«Πήρα το κεφάλι».

Ξεκίνησαν για το Πισοδέρι.

«Τον είχαν πετάξει στη ρεματιά» [το πτώμα του Μελά, στη Στάτιστα].

Μια θεια του, του είπε που ακριβώς. Ποιος να σκάψει ένα πόδι χιόνι; Πήγε να το βάλει στο τσουβάλι και άκουσε τους Τούρκους.

Έκοψε μόνο το κεφάλι. Τόσο προλάβαινε.

 

 

 

 

 

ΦΟΝΟΣ ΕΛΛΗΝΑ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΟΥ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Επιβεβαιώθηκε η είδηση που δημοσιεύτηκε χθες στις απογευματινές εφημερίδες, ότι ο ανθυπολοχαγός του πυροβολικού Παύλος Μελάς, που βρισκόταν σε άδεια, φονεύθηκε προχθές από τουρκικό απόσπασμα στη Σιάτιστα της Μακεδονίας.

ΠΡΩΙΑ

 

μάχη ελληνικού σώματος και τσέτας

τόπος μάχης: κοντά στο Όστροβο

χάρτης Κοντογόνη: Όστροβον (μικτό χωριό) του καζά Βοδενών

σώμα ή ομάδα

αριθμός αντρών: εκατόν είκοσι (120)

τσέτα

αριθμός αντρών: ογδόντα (80)

νεκροί: τρεις (3)

 

σημείωση: η τσέτα αποδεκατίστηκε

εφημερίδα: ΣΦΑΙΡΑ

ημερομηνία: 19.10.1904

προέλευση είδησης: Θεσσαλονίκη

 

 

 

 

Τετάρτη 20 Οκτωβρίου / 2 Νοεμβρίου 1904

 

Από το Ημερολόγιο του Θύμιου Καούδη

Τετάρτη. Στο Λέχοβο. Έγραψα επιστολή προς το Σεβασμιώτατο Καραβαγγέλη. Πλήρωσα ένα μετζίτι και του την έστειλα. Είπα στο μουχτάρη για το θάνατο του αείμνηστου Μελά και έκλαψε πικρά. Ο Δεσπότης είχε στείλει κάπες στο Λέχοβο και τις πήρα.

20.10.1904

 

 

Αποσπάσματα επιστολής του Βασιλείου Αγοραστού προς τον Ίωνα Δραγούμη

Επανήλθα από το Ζιέλοβο και το Πισοδέρι, όπου είχα πάει την περασμένη Κυριακή, στις 17 του μήνα, μετά την είδηση του θανάτου του πολυκλαύστου Παύλου Μελά και με εντολή του διευθυντή του εδώ Προξενείου Φ. Κοντογούρη, για να μεριμνήσω για την ταφή του. Στο Πισοδέρι έφτασα στις 3 μ.μ. την Κυριακή, όπου αμέσως συναντήθηκα με την επιτροπή μας.

Οι επτά που αιχμαλωτίστηκαν από το στρατό, αφού δεν μπόρεσαν να διαφύγουν, οδηγήθηκαν στην Καστοριά. Δύο άτομα, αφού χάθηκαν, έφτασαν στα Τύρσια, όπου έπεσαν στα χέρια του Μήτρου Βλάχου. Τεσσάρων αγνοείται η τύχη. Οι υπόλοιποι, αφού διέφυγαν, έφτασαν στο Ζιέλοβο, αλλά πολλοί από αυτούς δείλιασαν και επέστρεψαν στην Ελλάδα, παρά τα παρακάλια των χωρικών του Ζιελόβου να μην τους εγκαταλείψουν.

Ο αρχηγός Παύλος Κύρου μου είπε, πως άμα έμαθε το σκοπό της άφιξης μου στο Πισοδέρι, έστειλε μεταμφιεσμένο στη Στάτιστα, ένα νέο ονόματι Ντίνε, από αυτό το χωριό, τον οποίο ο μακαρίτης τον είχε στην υπηρεσία του, για να παραλάβει και να μεταφέρει κρυφά το σώμα του νεκρού.

Ο νέος [Ντίνε] επανήλθε ταραγμένος και μου είπε τα εξής: Έφτασε στη Στάτιστα στις 3 π.μ. (Κυριακή προς Δευτέρα) και αμέσως φρόντισε να εκτελέσει την αποστολή του, αλλά μόλις άρχισε την εκταφή, έμαθε πως ισχυρό στρατιωτικό απόσπασμα ερχόταν προς το χωριό. Γι’ αυτό έσπευσε να κόψει την κεφαλή του αρχηγού, την οποία αφού τύλιξε σε ένα άσπρο πανί την έκρυψε στο σάκο του.

Κατόρθωσε να διαφύγει την προσοχή του στρατού και να φτάσει μέχρι το Ζέλιοβο, όπου έκρυψε [το σάκο με την κεφαλή] σε κάποιο σπίτι που βρισκόταν στην άκρη του χωριού.

Μοναστήρι 20.10.1904

 

 

 

 

 

ΟΙ ΤΟΥΡΚΟΙ ΑΝΕΧΟΝΤΑΙ

Τα ελληνικά σώματα που έχουν αυστηρές διαταγές να σέβονται τις τουρκικές αρχές και να μη προσβάλλουν παρά μόνο τους δολοφόνους και τους εκβιαστές επιδρομείς, να υποχωρούν δε αμέσως σε κάθε εχθρική στάση των τουρκικών αποσπασμάτων, όχι μόνο έχουν αποκτήσει την εμπιστοσύνη των τούρκων κατοίκων, αλλά και ενεργούν εν γνώσει αυτών και με την ανοχή τους, οι οποίοι μάλιστα τους παροτρύνουν να εξακολουθήσουν το σωτήριο για όλους έργο τους.

ΕΣΤΙΑ

 

μάχη τουρκικού στρατιωτικού αποσπάσματος και τσέτας

τόπος μάχης: χωριό Προδήμ Πρεσπών

χάρτης Κοντογόνη: Ποροδίν (μουσουλμανικό χωριό) του καζά Μοναστηρίου

στρατιωτικό απόσπασμα

τσέτα

βοεβόδας: Νααμάν

αριθμός αντρών: πέντε (5)

 

νεκροί: ένας (1)

αιχμάλωτοι: δύο (2)

σημείωση: αιχμάλωτοι είναι οι ο Βεσήμ Ταλχά και ο Αβδούλ

εφημερίδα: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΙΣ

ημερομηνία: 20.10.1904

προέλευση είδησης: εφημερίδα νομαρχίας Μοναστηρίου

 

[ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΚΥΡΙΟ ΑΡΘΡΟ]

Μπορεί κάποιος να πει με βεβαιότητα, ότι αυτοί που διευθύνουν τα πράγματα στην Τουρκία, τυφλώθηκαν εντελώς και δεν μπορούν να αντιληφθούν τις πιο κοινές αλήθειες. Πολεμούν ανόητα τον Ελληνισμό, ο οποίος αποτελεί την μόνη εγγύηση της ακεραιότητας της επικράτειας τους και διευκολύνουν εκείνους οι οποίοι εργάζονται για να καταρρίψουν εντελώς το τουρκικό γόητρο.

ΣΚΡΙΠ

 

μάχη ελληνικού σώματος και τσέτας

τόπος μάχης: ανάμεσα Ρούλια και Βρεστίνα

χάρτης Κοντογόνη: Ρούλια (χριστιανικό χωριό) και Μπρέσνιτσα (χριστιανικό χωριό) του καζά Καστοριάς

ημερομηνία μάχης: 13 Οκτωβρίου 1904

σώμα ή ομάδα

τσέτα

 

νεκροί: δώδεκα (12)

σημείωση: το ελληνικό σώμα ενισχύθηκε από τουρκική στρατιωτική δύναμη

εφημερίδα: ΝΕΟΝ ΑΣΤΥ

ημερομηνία: 20.10.1904

προέλευση είδησης: Λάρισα 19 Οκτωβρίου 1904

 

 

 

Πέμπτη 21 Οκτωβρίου / 3 Νοεμβρίου 1904

 

Από το Ημερολόγιο του Θύμιου Καούδη

Πέμπτη. Στο Λέχοβο. Έστειλα επιστολή στους αδελφούς Γραμμενόπουλους στο Ζελενίτσι [Ζέλενιτς], να έρθουν να με ανταμώσουν. Έτσι και έγινε, αλλά είναι απογοητευμένοι. Μιλήσαμε λίγο και αναχώρησαν για το χωριό τους. Έλαβα επιστολή από το Σεβασμιώτατο Καραβαγγέλη. Μου παραγγέλλει να συγκεντρωθούμε στο Κωσταράτσι [Κωσταράζι], γιατί έχουμε σπουδαία εργασία και να μη φύγει κανένας.

21.10.1904

 

 

 

 

 

ΘΑΝΑΤΟΣ ΕΛΛΗΝΑ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΟΥ

Έγινε γνωστό, από την Αθήνα, ότι φονεύθηκε ο Παύλος Μελάς, ανθυπολοχαγός του πυροβολικού, ο οποίος ανήκε σε μία από τις εξέχουσες οικογένειες στην Ελλάδα.

Ο πρόξενος του ελληνικού προξενείου στη Φιλιππούπολη κ. [Ίων] Δραγούμης, συγγενής του προαναφερθέντος αξιωματικού, αναχώρησε με άδεια για την Αθήνα, λόγω του θανάτου του Παύλου Μελά.

ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

 

[ΕΜΦΥΛΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ]

Σοφιανή εφημερίδα γράφει για τις σερβικές συμμορίες στη Μακεδονία:

Κατόπιν τόσων χειμάρρων αίματος και τρομερών καταστροφών, κηρύχθηκε στη Μακεδονία εμφύλιος πόλεμος, περισσότερο τρομερός και εξαντλητικός από μια επανάσταση. Η Μακεδονία έγινε ξανά η παλαίστρα του αλληλοφαγωμού των Μακεδόνων, με το χειροκρότημα και την ενθάρρυνση των γειτονικών κρατιδίων. Εμείς οι Μακεδόνες γίναμε σωστοί μονομάχοι για τέρψη των γύρω μας νάνων χριστιανών. Για να κάνουν τάχα υψηλή πολιτική οι ιθύνοντές μας, εξασθενούν τις εθνικές δυνάμεις και σπέρνουν γύρω μας τον τρόμο και την καταστροφή. Θέτουν σε κίνηση ανόητα μεγαλεπήβολα σχέδια, το δε αποτέλεσμα αυτών είναι φανερό. Τώρα περισσότερο από ποτέ είναι ανάγκη να ενωθούμε για να αντιμετωπίσουμε τους νέους κινδύνους που απειλούν την πατρίδα μας.

ΦΙΛΙΠΠΟΥΠΟΛΙΣ

 

ΘΡΙΑΜΒΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΣΩΜΑΤΩΝ

Τα ελληνικά αντάρτικα σώματα στην Καστοριά κυριολεκτικά θριαμβεύουν, Είκοσι χωριά, καλούμενα Καστανοχώρια, τα οποία εδώ και ένα έτος λόγω των πιέσεων των Βουλγάρων είχαν προσχωρήσει στο σχίσμα, αφού ενισχύθηκα από τους έλληνες αντάρτες, επανήλθαν στην Ορθοδοξία.

Τα ελληνικά σώματα τα ανέχονται οι Τούρκοι, καθώς αυτά, λόγω των οδηγιών που έχουν από το Μακεδονικό Κομιτάτο, επιτίθενται μόνο εναντίον των βουλγαρικών συμμοριών και υποχωρούν σε κάθε εχθρική στάση των τουρκικών στρατιωτικών αποσπασμάτων.

ΝΕΟΣ ΑΙΩΝ

 

ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΚΟΜΙΤΑΤΟΥ

ΝΕΑ ΔΡΑΣΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΩΝ

Κατά πληροφορίες επίσημες από την Κωνσταντινούπολη η Πύλη επέδωσε στους πρεσβευτές των Μεγάλων δυνάμεων αποκρυπτογράφηση ανταπόκρισης του κομιτάτου που κατασχέθηκε στη Μακεδονία. Από αυτή γίνεται φανερό ότι νέα επανάσταση παρασκευάζεται στη Μακεδονία.

Μια επιστολή απευθυνόμενη σε κάποιο Ευθύμιο στη Μακεδονία κάνει λόγο για τις εκεί θέσεις των δασκάλων, τις οποίες λέει πρέπει να καταλαμβάνουν μέλη του κομιτάτου. Άλλη επιστολή μιλάει για τον Έξαρχο, σαν να μην εκπληρώνει τις υποχρεώσεις του.

Επαναλαμβάνει δε ότι πρέπει η Εξαρχία να εκπληρώνει τις υποχρεώσεις και τους πόθους του κομιτάτου, γιατί αλλιώς θα αναγκαστούν όλοι οι αρχιερείς και οι γραμματείς τους να απέλθουν από τη Μακεδονία.

ΚΑΙΡΟΙ

 

μάχη ελληνικού σώματος και τσέτας

τόπος μάχης: στο χωριό Κατράνιτσα

χάρτης Κοντογόνη: Κατράνιτσα (μικτό χωριό) του καζά Καϊλαρίων

σώμα ή ομάδα

καπετάνιος ή οπλαρχηγός: Καραλίβανος

αριθμός αντρών: σαράντα (40)

τσέτα

βοεβόδας: Τσέκωφ

νεκροί: πέντε (5)

τραυματίες: δύο (2)

νεκροί: δέκα (10)

τραυματίες: οκτώ (8)

εφημερίδα: ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ

ημερομηνία: 21.10.1904

προέλευση είδησης: Λάρισα 20 Οκτωβρίου (του ανταποκριτή κ. Πρωτόπαπα)

 

 

 

Παρασκευή 22 Οκτωβρίου / 4 Νοεμβρίου 1904

 

Από το Ημερολόγιο του Θύμιου Καούδη

Παρασκευή. Στο Λέχοβο. Έστειλα τη διαταγή του Σεβασμιώτατου Καραβαγγέλη στο Νικόλαο Πίριζα [Πύρζα], στον Αλέξανδρο Καραλίβανο και στον Ιωάννη Πούλακα. Έστειλα και άλλη επιστολή στο Σεβασμιώτατο και του γράφω τι γνωρίζω για το θάνατο του μακαρίτη Μελά, γιατί με ρωτάει.

22.10.1904

 

 

 

 

 

 

επίθεση ελληνικού σώματος ή ένοπλης ομάδας εναντίον αμάχων

τόπος επίθεσης: στο χωριό Λέσκοβατς

χάρτης Κοντογόνη: Λέσκοβετς του καζά Φλώρινας

θύματα

νεκροί: πέντε (5)

εφημερίδα: ΝΕΟΝ ΑΣΤΥ

ημερομηνία: 22.10.1904

προέλευση είδησης: ελληνικές προξενικές εκθέσεις

 

επίθεση ελληνικού σώματος ή ένοπλης ομάδας εναντίον αμάχων

τόπος επίθεσης: στη Φλώρινα

χάρτης Κοντογόνη: Φλώρινα (μικτός οικισμός) πρωτεύουσα του καζά Φλώρινας

θύματα

νεκροί: δύο (2)

εφημερίδα: ΝΕΟΝ ΑΣΤΥ

ημερομηνία: 22.10.1904

προέλευση είδησης: ελληνικές προξενικές εκθέσεις

 

 

 

Σάββατο 23 Οκτωβρίου / 5 Νοεμβρίου 1904

 

Από το Ημερολόγιο του σώματος Καούδη

Σάββατο. Αναλαμβάνει γραμματικός ο Ιωάννης Καραβίτης από το σώμα του Μελά.

Μένουμε πάλι στο Λέχοβο και στο ίδιο σπίτι, του Αντωνίου Μίντο, έλληνα υπηκόου.

Παίρνουμε επιστολή από τον επίσκοπο Καστοριάς, να συγκεντρωθούμε όλοι στο Τσιρίλογο [Τσυρίλοβο] ή στο Κωσταράζι. Την επιστολή αυτή την έστειλα την αμέσως και στους άλλους οπλαρχηγούς. Με άλλη επιστολή, που έλαβε ο Νικόλαος Πύρζας, ο δεσπότης απαγορεύει, σε όσους βρίσκονται στην περιοχή, να αναχωρήσουν.

23.10.1904

 

Από τα Απομνημονεύματα του Γιάννη Καραβίτη

Ο Καούδης μου παραδίδει την τσάντα με τα έγγραφα για να του κρατώ την αλληλογραφία. Ήμουν ο πιο γραμματιζούμενος της παρέας. Τελειόφοιτος της τετάρτης δημοτικού, όχι παίξε-γέλασε.

 

 

 

 

 

 

[ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΑΡΘΡΟΥ]

Ο βουλγαρικός τύπος αναστατώθηκε με τη νέα τροπή των πραγμάτων στη Μακεδονία. Οι «Μεταρρυθμίσεις», το γνωστό όργανο του βουλγαρικού Κομιτάτου, γράφουν σε άρθρο με τον τίτλο «ελληνική προπαγάνδα»:

Όσο επικίνδυνη και αν είναι η σερβική επαναστατική προπαγάνδα, που εργάζεται εδώ και καιρό σε ορισμένα μέρη της βορειοδυτικής Μακεδονίας, πολύ περισσότερο επικίνδυνη είναι η ελληνική, που άρχισε να δρα με αυτό το πνεύμα.

Στη Μακεδονία δεν υπάρχει Σερβισμός, ενώ οι Έλληνες αριθμούν γύρω στις 220.000. Ένα μεγάλο μέρος των 80.000 Βλάχων είναι ελληνικής μόρφωσης, ελληνικού πνεύματος και ελληνικών ιδεωδών, έτσι ώστε ο ελληνικός πληθυσμός, μαζί με τους εξελληνισμένους Βλάχους, ανέρχονται σε όχι λιγότερο από 250 χιλιάδες ψυχές.

ΠΡΩΙΑ

 

επίθεση ελληνικού σώματος ή ένοπλης ομάδας εναντίον αμάχων

τόπος επίθεσης: στο χωριό Νερέτ

χάρτης Κοντογόνη: Νερέτι (χριστιανικό χωριό) του καζά Φλώρινας

θύματα

νεκροί: δεκατρείς (13)

εφημερίδα: ΕΜΠΡΟΣ

ημερομηνία: 23.10.1904

προέλευση είδησης: επιστολές από τη Μακεδονία

 

 

 

Κυριακή 24 Οκτωβρίου / 6 Νοεμβρίου 1904

 

Από το Ημερολόγιο του σώματος Καούδη

Κυριακή. Βγήκαμε στο λημέρι, στο δάσος κοντά στο Λέχοβο. Από εκεί στάλθηκε η δεύτερη επιστολή προς τον επίσκοπο Καστοριάς.

Το βράδυ μένουμε έξω, επειδή υπάρχει φόβος από το στρατό, λόγω προδοσίας.

24.10.1904

 

 

 

 

 

Φόνοι Πατριαρχικών

Στις 24 Οκτωβρίου 1904 στο χωριό Γκέρτσιστα του καζά Γευγελής. Νεκροί: η Κατερίνα Γεωργίου, ο προύχοντας Κωνσταντίνος Σιονίδης, και ένας ακόμη προύχοντας με τη γυναίκα του, τους δυο γιους του και ένα εγγόνι του.

Επίσημα Ντοκουμέντα Οικουμενικού Πατριαρχείου

 

επίθεση ελληνικού σώματος ή ένοπλης ομάδας εναντίον αμάχων

τόπος επίθεσης: μεταξύ Βογδενίτσης και Γευγελής

χάρτης Κοντογόνη: Βογδάντσα (μικτό χωριό) και Γευγελή (μικτό χωριό) του καζά Γευγελής

ημερομηνία επίθεσης: 21 Οκτωβρίου 1904

καπετάνιος ή οπλαρχηγός: Μιχάλης από Βογδάντσα

θύματα

νεκροί: έξι (6)

εφημερίδα: ΑΣΤΥ

ημερομηνία: 24.10.1904

προέλευση είδησης: Θεσσαλονίκη 23 Οκτωβρίου 1904

 

 

 

Δευτέρα 25 Οκτωβρίου / 7 Νοεμβρίου 1904

 

Από το Ημερολόγιο του σώματος Καούδη

Δευτέρα. Μένουμε στο ίδιο λημέρι, περιμένοντας να μάθουμε τις κινήσεις του στρατού, την απάντηση του επισκόπου Καστοριάς και τη συγκέντρωση των άλλων σωμάτων.

Στις 4 μ.μ. παρελήφθη η τρίτη επιστολή, του πρώτου βιβλίου των εισερχομένων.

Πήραμε ανώνυμο γράμμα, που μας προτρέπει να δολοφονήσουμε την Τρίτη 26 Οκτωβρίου στο Ζελενίτσι, τον Παπαγεώργη που ιερουργεί στην Προκοπάνα [Πρεκοπάνα].

Το βράδυ πλησιάζουμε στο χωριό Λέχοβο, για να διανυκτερεύσουμε, αλλά δυστυχώς, από αμέλεια της Επιτροπής του χωριού, δεν υπάρχει έτοιμο κατάλυμα.

Ο οπλαρχηγός Καούδης πηγαίνει στο σπίτι του μουχτάρη και προσκαλεί όλα τα μέλη της Επιτροπής. Τους μίλησε για τα καθήκοντά τους, για τη φρούρηση του χωριού και την φροντίδα των ελληνικών συμμοριών. Τους ενθαρρύνει και τους αφήνει να φύγουν στις 5 τη νύχτα (αλά Τούρκα).

Μετά ο Νικόλαος Νικολαΐδης πήρε στο σπίτι του για να κοιμηθούμε, τον καπετάνιο, εμένα και τα δυο παιδιά. Τα τρία άλλα παιδιά πήγαν στο σπίτι του μουχτάρη.

Ο μουχτάρης και ο Νικολαΐδης μας είπαν, ότι φοβούνται τον παπά του χωριού, μην μας προδώσει.

25. 10.1904

 

 

 

 

 

ΕΠΙΒΛΗΤΙΚΟ ΜΝΗΜΟΣΥΝΟ

Αθήνα 23 Οκτωβρίου. Προχθές πραγματοποιήθηκε συγκινητικό μνημόσυνο, από τις οικογένειες Μελά και Δραγούμη, για το φονευθέντα Παύλου Μελά, άριστο αξιωματικό του ελληνικού ιππικού και γαμπρό του πολιτικού Στ. Δραγούμη. Στο μνημόσυνο παραβρέθηκαν, μεταξύ των επισήμων, ο πρωθυπουργός κ. Θεοτόκης, ο υπουργός Εξωτερικών κ. Ρωμάνος και πολλοί αξιωματικοί.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΙΣ

 

επίθεση ελληνικού σώματος ή ένοπλης ομάδας εναντίον αμάχων

τόπος επίθεσης: κοντά στο χωριό Τσέρνοβο Καστοριάς

χάρτης Κοντογόνη: Τσερνόβιστα (χριστιανικό χωριό) του καζά Καστοριάς

καπετάνιος ή οπλαρχηγός: Καραλίβανος

θύματα

νεκροί: οκτώ (8)

εφημερίδα: ΑΣΤΥ

ημερομηνία: 25.10.1904

προέλευση είδησης: Θεσσαλονίκη 24 Οκτωβρίου 1904 (τηλεγράφημα)

 

 

 

Τρίτη 26 Οκτωβρίου / 8 Νοεμβρίου 1904

 

Από το Ημερολόγιο του σώματος Καούδη

Τρίτη. Πολύ πρωί ο καπετάνιος αναχωρεί σε άλλο κατάλυμα, για να ανταμώσει το Νικ. Πύρζα, αντιπρόσωπο του αείμνηστου Ζέζα, ο ποίος είχε φτάσει τη νύχτα με τη συμμορία του.

Κατά τις 7 π.μ. τακτικός στρατός εισέρχεται στο χωριό. Φόβος πιάνει τους κατοίκους, περισσότερο δε τους οικοδεσπότες των καταλυμάτων μας, τους οποίους προσπαθούμε να ενθαρρύνουμε και να καθησυχάσουμε. Ο στρατός αναχωρεί μετά το μεσημέρι.

Το βράδυ φτάνει στο Λέχοβο ο καπετάν Καραλίβανος και ο Ι. Μπούλακας, με τις συμμορίες τους.

Μαζευόμαστε και αναχωρούμε όλοι μαζί για τον Άγιο Νικόλαο στο Τσιρίλογο [Τσυρίλοβο], εκτός από το Μπούλακα [Πούλακα], που θα έρθει αύριο.

26.10.1904

 

 

 

 

 

ΤΑ ΕΓΓΡΑΦΑ ΤΟΥ ΠΑΥΛΟΥ ΜΕΛΑ

Οι γενναίοι συμπολεμιστές του Παύλου Μελά απέστειλαν προχθές προς την οικογένεια του το σάκκο του αειμνήστου ανθυπολοχαγού, ο οποίος περιείχε τις επιστολές της οικογένειάς του και κάποια άλλα έγγραφα.

ΑΘΗΝΑΙ

 

 

 

Τετάρτη 27 Οκτωβρίου / 9 Νοεμβρίου 1904

 

Από το Ημερολόγιο του σώματος Καούδη

Τετάρτη. Φτάνουμε στον Άγιο Νικόλαο στις 4 το πρωί. Η συμμορία μας μένει στον Άγιο Νικόλαο και οι υπόλοιποι στο κοντινό δάσος. Στέλνουμε αγγελιοφόρο στην Καστοριά για να ειδοποιήσει τον Επίσκοπο. Το βράδυ φτάνουν στην εκκλησία οι υπόλοιποι και μερικοί Τούρκοι.

[Λείπουν σελίδες του ημερολογίου, μέχρι τις 13 Νοεμβρίου]

27.10.1904

 

 

 

 

ΕΛΛΗΝΑΣ ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗΣ ΣΧΙΣΜΑΤΙΚΟΣ

Στην Ιερά Σύνοδο καταγγέλθηκε ότι ο αρχιμανδρίτης Πανάρετος Ανανιάδης προσχώρησε στο Σχίσμα, υποστηρίζει κρυφά τους Βούλγαρους της Αθήνας και αμείβεται από αυτούς.

Η Σύνοδος κάλεσε τον αρχιμανδρίτη να προσέλθει την Πέμπτη ενώπιόν της, να απολογηθεί για τις αντιθρησκευτικές πράξεις που του αποδίδονται.

Κατά του ίδιου αρχιμανδρίτη, υπάρχουν και άλλες καταγγελίες για κακή συμπεριφορά και φιλοβουλγαρικά φρονήματα.

ΝΕΟΣ ΑΙΩΝ

 

 

 

Πέμπτη 28 Οκτωβρίου / 10 Νοεμβρίου 1904

 

Κώστας Κλειδής

28 Οκτωβρίου. Ο Μητροβλάχος στέλνει γράμμα στον Καούδη και τον ειδοποιεί να φύγει πριν τους φορέσουν φουστάνια για να το καταφέρουν. Απαντά ο Σιμανίκας. Τέτοια γράμματα «αβρότητας» ανταλλάσσονταν συχνά.

 

 

 

 

 

 

[ΔΑΝΕΙΑ ΑΝΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗΣ ΟΙΚΙΩΝ]

Η Αυτού Εξοχότητα ο Γενικός Επιθεωρητής των Ευρωπαϊκών Νομών μελετά σχέδιο ανοικοδόμησης των οικιών των μουσουλμανικών και χριστιανικών που έπαθαν πέρσι [πυρπολήθηκαν κατά το Ίλιντεν].

Το αναγκαίο χρήμα για την ανοικοδόμηση της οικίας του, θα δοθεί σε κάθε ιδιοκτήτη, με τη μορφή δανείου, το οποίο θα εξοφληθεί σε δόσεις, με πολλές ευκολίες.

Οι εργασίες θα αρχίσουν την προσεχή άνοιξη.

ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

 

ΟΙ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

ΤΙ ΜΑΡΤΥΡΕΙ Η ΚΥΑΝΗ ΒΙΒΛΟΣ

Είχαμε την υπομονή να δούμε ολόκληρο τον τόμο των 221 σελίδων, σχήματος 4ου, με την «Επίσημη αλληλογραφία περί των πραγμάτων της Νοτιοανατολικής Ευρώπης», τη λεγόμενη και Κυανή Βίβλο για τη Μακεδονία, που εκδόθηκε πριν μία βδομάδα από την αγγλική κυβέρνηση.

Ο ογκώδης τόμος περιλαμβάνει όλα τα δημοσιεύσιμα έγγραφα της αλληλογραφίας μεταξύ του άγγλου υπουργού των Εξωτερικών και των κατά τόπους αντιπροσώπων της Βρετανικής Κυβέρνησης, καθώς και τις ανακοινώσεις των διπλωματικών αντιπροσώπων των Δυνάμεων προς το λόρδο Λανσδόων [Lansdowne].

Ο σεβασμός προς την επισημότητα των δημοσιευμένων εγγράφων δεν μας επιτρέπει δυστυχώς να διατυπώσουμε απροκάλυπτα τη γνώμη μας από την ανάγνωση τους.

Το μόνο ίσως, το οποίο θα μπορούσε κάποιος να πει, είναι πως αν η κυβέρνηση της Μεγάλης Βρετανίας, με αυτή την τολμηρή πράξη της δημοσίευσης των εγγράφων, αποσκοπούσε να εμφανίσει την υπερβολική αφέλεια, αν όχι φαιδρότητα, των ενεργειών μιας Ενωμένης Ευρώπης, που εργάζεται σύμφωνη και από κοινού για δέκα ολόκληρους μήνες στη Μακεδονία, το πέτυχε.

Γιατί σχεδόν αυτή είναι η περισσότερο επιεικής εντύπωση και του πιο αφελή αναγνώστη, που θα κοπιάσει να διαβάσει τον ογκώδη τόμο.

ΕΣΤΙΑ

 

 

 

Παρασκευή 29 Οκτωβρίου / 11 Νοεμβρίου 1904

 

Κώστας Κλειδής

Η Νεγκοβάνη ήταν θαμμένη στο χιόνι. Στη γέφυρα ένας μάζευε σέλγκε, ένα φυτό που βγαίνει στο νερό. Έσπαγε πάγο. Τράβηξε, όπλισε και τους σημάδεψε πριν ανοιγοκλείσουν τα μάτια. Είχε βοηθήσει το Μελά.

«Καλώς ορίσατε Κρητικοί. Και συ Νεβεσκιώτη».

Ο Λιας Κολεπίνας ήταν στο Ίλιντεν. Τους είπε να μην τρίψουν τη μύτη και πέσει. Τους πήγε σπίτι του. Το χωριό έχει Βλάχους, Αρβανίτες, Τούρκους, Βούλγαρους. Μόνο Γάλλοι λείπουν, Γερμανοί τέτοιοι.

Για να κυβερνήσουν ένας ο τρόπος: Το πρωί ο Πούλακας εκτέλεσε τέσσερις.

 

 

 

 

 

επίθεση ελληνικού σώματος ή ένοπλης ομάδας εναντίον αμάχων

τόπος επίθεσης: κοντά στο χωριό Κονόμπλα

χάρτης Κοντογόνη: Κονομπλάτι (χριστιανικό χωριό) του καζά Καστοριάς

θύματα

νεκροί: τρεις (3)

τραυματίες: δύο (2)

αιχμάλωτοι: οι δύο βαριά τραυματίες

εφημερίδα: ΧΡΟΝΟΣ

ημερομηνία: 29.10.1904

 

 

 

Σάββατο 30 Οκτωβρίου / 12 Νοεμβρίου 1904

 

 

 

 

 

ΠΛΗΜΜΥΡΕΣ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Οι τελευταίες βροχές, οι οποίες έφεραν πλημμύρες στη Θεσσαλία, προξένησαν και στη Μακεδονία μεγάλες ζημιές.

Σύμφωνα με την «Πολιτική Ανταπόκριση» ο Αξιός και οι παραπόταμοί του Βίστριτσα και Μογλένιτσα υπερχείλισαν. Τα νερά κατεδάφισαν και παρέσυραν σπίτια, στάβλους, καλλιέργειες και κοπάδια ζώων.

Αρκετοί υδατοφράκτες των σιδηροδρομικών γραμμών καταστράφηκαν. Όχι μακριά από τα Σκόπια, ο δρόμος καταστράφηκε από τα νερά, και η συγκοινωνία διακόπηκε για δυο μέρες.

Οι μεγαλύτερες ζημιές υπήρξαν στην περιοχή Γενιτζέ-Βαρδάρ. Στο δρόμο Βοδενών-Θεσσαλονίκης η συγκοινωνία σχεδόν διακόπηκε. Η μεγάλη γέφυρα του Αξιού στο Τόψιν, η μόνη που υπάρχει σε μήκος 60 χιλιομέτρων, ήταν αδιάβατη για κάποιο διάστημα. Τα νερά υψώθηκαν τόσο σχεδόν όσο και στις μεγάλες πλημμύρες του 1890.

ΗΜΕΡΗΣΙΑ

 

Η ΣΥΜΠΛΟΚΗ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ ΜΕΛΑ

ΤΙ ΓΡΑΦΟΥΝ ΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΦΥΛΛΑ

Μόλις προχτές Τετάρτη τα βυζαντινά φύλλα έγραψαν την είδηση της συμπλοκής του αντάρτικου σώματος Μελά με τουρκικό απόσπασμα, ως εξής:

Όπως γράφει η επίσημη νομαρχιακή εφημερίδα του Μοναστηρίου, στις 13 αυτού του μήνα, ο Αρήφ Αγάς, αρχηγός του στρατιωτικού αποσπάσματος που εδρεύει στο χωριό Κονομπλάτι, όταν πληροφορήθηκε ότι στο χωριό Στάτιστα της υποδιοίκησης Καστοριάς βρισκόταν ληστανταρτικό σώμα, παρέλαβε ένα χωροφύλακα και επαρκή στρατιωτική δύναμη και μετέβη την ίδια μέρα, γύρω στις 10 τουρκική ώρα, στο προαναφερόμενο χωριό. Αφού έμαθε εκεί ότι δεκαοκτώ από τους αντάρτες βρίσκονταν έξω από το χωριό και επτά μέσα στο σπίτι κάποιου, έγινε συμπλοκή κατά την οποία συνελήφθησαν σώοι και αβλαβείς έξι αντάρτες και ένας τραυματίας, που βρίσκονταν στο σπίτι μαζί με τα όπλα τους, οι άλλοι δε που ήταν έξω από το χωριό τράπηκαν σε φυγή.

Οι συλληφθέντες οδηγήθηκαν στην Καστοριά όπου ανακρίθηκαν και ομολόγησαν ότι είναι οι Μάρκος Σταμούλης από την Αθήνα, Σταμάτιος Λουκάς από τη Λαμία, Γεώρ. Μπουλαντζής, Νικ. Διενίδης και Ιωάν. Καδάλης από τη Νάξο, Νικ. Στέλιου από τον Πειραιά και Χρ. Γεωργίου από το χωριό Στεμπίνια (: Στρέμπενο) της υποδιοίκησης Φλώρινας.

Από τις ανακρίσεις που έγιναν εξακριβώθηκε ότι οι προαναφερόμενοι ανήκαν στο σώμα που έχει αρχηγό το Ζέζα και ότι ένας από τους συλληφθέντες ήταν από τους υπαρχηγούς. Επίσης έγινε γνωστό ότι μεταξύ αυτών που τράπηκαν σε φυγή υπήρχαν και τραυματίες, γιατί σε κάποια μέρη παρατηρήθηκαν ίχνη αίματος.

ΕΣΤΙΑ

 

μάχη ελληνικού σώματος και τσέτας

τόπος μάχης: πάνω από το χωριό Μεσημέρι

χάρτης Κοντογόνη: Μεσημέρι (χριστιανικό χωριό) του καζά Βοδενών

ημερομηνία μάχης: 27 Οκτωβρίου 1904

σώμα ή ομάδα

καπετάνιος ή οπλαρχηγός: Λεωνίδας Μακρής

αριθμός αντρών: σαράντα (40)

τσέτα

 

νεκροί: επτά (7)

εφημερίδα: ΑΘΗΝΑΙ

ημερομηνία: 30.10.1904

προέλευση είδησης: Βόλος 29 Οκτωβρίου 1904

 

 

 

Κυριακή 31 Οκτωβρίου / 13 Νοεμβρίου 1904

 

 

 

 

 

μάχη ελληνικού σώματος και τσέτας

τόπος μάχης: κοντά στη Δόμπιανη

χάρτης Κοντογόνη: Ντέμπενι (χριστιανικό χωριό) του καζά Καστοριάς

σώμα ή ομάδα

καπετάνιος ή οπλαρχηγός: Καραλίβανος

τσέτα

βοεβόδας: Μήτρος Βλάχος

νεκροί: τέσσερις (4)

νεκροί: δεκατρείς (13)

εφημερίδα: ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ

ημερομηνία: 31.10.1904

προέλευση είδησης: Τύρναβος 30 Οκτωβρίου (τηλεγράφημα)

 

 

 

Δευτέρα 1 / 14 Νοεμβρίου 1904

 

 

 

 

 

 

ΟΙ ΠΡΟΣΦΟΡΕΣ ΤΟΥ ΛΗΣΤΑΡΧΟΥ

Βόλος 31 Οκτωβρίου. Στη Λάρισα διαδόθηκε ότι ο λήσταρχος Γκούτας προσφέρθηκε να υπηρετήσει στα μακεδονικά σώματα. Άγνωστο όμως είναι αν οι προσφορές του έγιναν δεκτές.

ΑΘΗΝΑΙ

 

ΠΩΣ ΠΕΡΙΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΤΟΥΣ ΑΙΧΜΑΛΩΤΟΥΣ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΑΕΙΜΝΗΣΤΟΥ ΜΕΛΑ

Λάρισα 31 Οκτωβρίου. Πληροφορούμαστε ότι οι πέντε Μακεδόνες συλληφθέντες, κατά τη συμπλοκή μεταξύ του τουρκικού αποσπάσματος και του σώματος του αειμνήστου Παύλου Μελά, οδηγήθηκαν υπό με συνοδεία στην Καστοριά. Εκεί όλοι οι Έλληνες περιποιούνται αυτούς και τους στέλνουν καθημερινά τρόφιμα, χρήματα και διάφορα άλλα. Αυτό έγινε γνωστό στη Μακεδονία και προξένησε μεγάλο ενθουσιασμό.

ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ

 

[ΣΥΣΚΕΨΗ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑ]

Θεσσαλονίκη 31 Οκτωβρίου. Έγινε χθες εδώ σύσκεψη των ξένων αξιωματικών, αντιπροσώπων και τούρκων προκρίτων. Η σύσκεψη αυτή, στην οποία συμμετείχε ο Χιλμή πασάς, που έφτασε γι’ αυτό το σκοπό από τα Σκόπια, οι πολιτικοί αντιπρόσωποι της Αυστρίας και της Ρωσίας, ο Δε-Τζώρτζη πασάς και ο διοικητής της Θεσσαλονίκης, εξέτασε αναλυτικά τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για τη βελτίωση της δημόσιας ασφάλειας, η οποία έχει περιέλθει στο χειρότερο σημείο.

Είναι άγνωστες οι αποφάσεις που πάρθηκαν κατά τη σύσκεψη.

ΚΑΙΡΟΙ

 

μάχη ελληνικού σώματος και τσέτας

τόπος μάχης: κοντά στο χωριό Κλίνοβο [klinovo]

χάρτης Κοντογόνη: Κλίνοβον (χριστιανικό χωριό) του καζά Περλεπέ

σώμα ή ομάδα

τσέτα

νεκροί: δύο (2)

νεκροί: δέκα (10)

εφημερίδα: ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ

ημερομηνία: 1.11.1904

προέλευση είδησης: Λάρισα 31 Οκτωβρίου (τηλεγράφημα)

 

 

 

Τρίτη 2 / 15 Νοεμβρίου 1904

 

 

 

 

 

ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ ΧΩΡΟΦΥΛΑΚΗ

Κωνσταντινούπολη 1 Νοεμβρίου. Μετά από έντονες πιέσεις των πρεσβευτών της Αυστρίας και της Ρωσίας, η Πύλη αποδέχτηκε κατ’ αρχήν την αύξηση της Μακεδονικής Χωροφυλακής.

ΣΦΑΙΡΑ

 

ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΚΑΤΑΣΧΕΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΤΑΧΥΔΡΟΜΕΙΟΥ

Βόλος 1 Νοεμβρίου. Ο πλοίαρχος της «Αφροδίτης» της εταιρίας «Τζων», που κατέπλευσε σήμερα στο λιμάνι μας, ανέφερε ότι η αστυνομία στη Θεσσαλονίκη, αποπειράθηκε να κατασχέσει τους ταχυδρομικούς σάκους του ταχυδρομείου Αθήνας-Πειραιά-Βόλου που αποστέλλονται προς τα ξένα ταχυδρομεία της Θεσσαλονίκης. Η απόπειρα αυτή έγινε μέσα στο πρακτορείο «Τζων». Ο αντιπρόσωπος της εταιρίας όμως αντιστάθηκε. Χάρη δε στην ανδρική στάση του και την επέμβαση του διευθυντή του ρώσικου ταχυδρομείου, τα αστυνομικά όργανα έφυγαν και άφησαν τους σάκους στα χέρια του διευθυντή του ρώσικου ταχυδρομείου.

ΑΘΗΝΑΙ

 

ΚΑΤΑΣΧΕΣΗ ΟΠΛΩΝ ΤΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΚΟΜΙΤΑΤΟΥ

Τηλεγραφούν από τη Ρώμη ότι σύμφωνα με ειδήσεις από την Κωνσταντινούπολη, κατασχέθηκαν τριάντα κιβώτια γεμάτα όπλα και πολεμοφόδια, τα οποία είχαν αποσταλεί από τον Βόλο και τον Πειραιά, από το Μακεδονικό Κομιτάτο, για τα ελληνικά σώματα στη Μακεδονία.

ΝΕΟΣ ΑΙΩΝ

 

ΣΥΛΛΗΨΗ ΕΠΤΑ ΕΛΛΗΝΩΝ

Μοναστήρι 1 Νοεμβρίου (τηλεγράφημα). Επτά Έλληνες της Μακεδονίας συνελήφθησαν ένοπλοι κοντά στο Μοναστήρι. Οι Τούρκοι ισχυρίζονται ότι βρήκαν πάνω τους επιστολές που είχαν τη σφραγίδα της μητρόπολης Καστοριάς και ενοχοποιούν το Μητροπολίτη.

ΣΚΡΙΠ

 

 

 

Τετάρτη 3 / 16 Νοεμβρίου 1904

 

Από το Ημερολόγιο του Αριστείδη Μπονάτσου

Αναχώρηση στις 7 από Αθήνα με τρία άτομα. Άφιξη στο Μενίδι, με χιόνι, στις 7:40. Άφιξη στη Χαλκίδα στις 10:30.

Διανυκτέρευση στη Χαλκίδα εξαιτίας της καθυστέρησης του πλοίου.

3.11.1904

 

 

 

 

 

Ο ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΛΑΣ

Ο Παύλος Μελάς, επικεφαλής ελληνικής ομάδας που σκοτώθηκε στη Μακεδονία, ήταν γιος του για μια τριετία δημάρχου Αθηναίων Μιχαήλ Μελά. Είχε αδελφούς το γεωπόνο Γεώργιο Μελά, τον αξιωματικό του ναυτικού Κωνσταντίνο Μελά, τον ανθυπίλαρχο Βασίλειο Μελά και τον βουλευτή Αγυιάς Λέοντα Μελά. Είχε δύο αδελφές, από τις οποίες, η μία είναι σύζυγος του δικηγόρου Έκτορος Ρωμάνου, η δε άλλη σύζυγος του κ. Αλεξάνδρου Παπαδοπούλου.

Γεννήθηκε στη Μασσαλία, το Μάρτιο του 1870. Σπούδασε τα πρώτα γράμματα στο εκπαιδευτήριο Βουλγάρεως. Στη συνέχεια κατατάχθηκε στη Σχολή Ευελπίδων, από την οποία βγήκε ανθυπολοχαγός το 1891.

Παντρεύτηκε την κόρη του κ. Στεφάνου Δραγούμη, Ναταλία. Είχε δύο παιδιά, το Μιχάλη δέκα ετών και τη Ζωή τεσσάρων.

ΑΤΛΑΝΤΙΣ

 

[ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΙΣΤΗ ΣΤΟΝ ΠΑΡΙΣΙΝΟ «ΧΡΟΝΟ»]

Οι κυβερνήσεις της Βουλγαρίας και της Σερβίας επιδιώκουν πολιτική και οικονομική συνεννόηση, σκοπός της οποίας είναι η διανομή της Μακεδονίας. Το Κομιτάτο και πίσω του η μεγάλη πλειοψηφία του μακεδονικού λαού δεν δέχονται να μοιραστούν σαν αγέλη κτηνών και θα αγωνιστούν σκληρά για τη μακεδονική αυτονομία.

Γνωρίζουμε ότι οι ελπίδες μας δεν υπολογίστηκαν στη συνάντηση των δύο βασιλιάδων στη Σόφια. Χωρίς να θέλουμε να εκδικηθούμε για την ύβρη «ληστές», με την οποία χαρακτήρισαν τους δικούς μας ηγέτες, τους ηγέτες της Εσωτερικής Οργάνωσης του Κομιτάτου, δηλώνουμε τις σοβαρές επιφυλάξεις για κάθε που είναι δυνατόν να συμφωνήθηκε σε αυτή τη συνάντηση εναντίον της μακεδονικής αυτονομίας.

ΗΜΕΡΗΣΙΑ

 

Φόνοι Πατριαρχικών

Στις 3 Νοεμβρίου 1904 στο χωριό Λούγκουντσι του καζά Γευγελής. Νεκροί: ο παπά-Στογιάνης και τέσσερις άλλοι προύχοντες του χωριού

Επίσημα Ντοκουμέντα Οικουμενικού Πατριαρχείου

 

 

   

Πέμπτη 4 / 17 Νοεμβρίου 1904

 

Από το Ημερολόγιο του Αριστείδη Μπονάτσου

Αναχώρηση από τη Χαλκίδα στις 8:45. Άφιξη στο Βόλο στις 5:30.

Διανυκτέρευση στο Βόλο. Άφιξη εδώ και άλλων δέκα αντρών και του επιλοχία Σκλαβούνου.

4.11.1904

 

 

 

 

 

 

ΚΑΤΑΔΙΩΞΗ ΑΝΤΑΡΤΩΝ

Βιέννη. Έγινε γνωστό από τη Θεσσαλονίκη, ότι μετά από αυστηρή διαταγή του Σουλτάνου, θα υπάρξει στο εξής συστηματική καταδίωξη των ένοπλων αντάρτικων ομάδων.

ΝΕΟΣ ΑΙΩΝ

 

μάχη τουρκικού στρατιωτικού αποσπάσματος και τσέτας

τόπος μάχης: στην περιοχή της Πρέσπας

στρατιωτικό απόσπασμα

τσέτα

βοεβόδας: Ιβάν Νικόλωφ

αριθμός αντρών: τριάντα οκτώ (38)

 

νεκροί: δεκαεννέα (19)

τραυματίες: τρεις (3)

εφημερίδα: ΚΑΙΡΟΙ

ημερομηνία: 4.11.1904

 

μάχη τουρκικού στρατιωτικού αποσπάσματος και τσέτας

τόπος μάχης: κοντά στο Ξηρολίβαδο

χάρτης Κοντογόνη: Ξηρολίβαδο (θέρετρο ποιμένων) του καζά Βέροιας

στρατιωτικό απόσπασμα

επικεφαλής: λοχίας Νετζέπ Τσερεπή

τσέτα

 

νεκροί: δεκαπέντε (15)

αιχμάλωτοι: τρεις (7)

εφημερίδα: ΚΑΙΡΟΙ

ημερομηνία: 4.11.1904

 

 

 

Παρασκευή 5 / 18 Νοεμβρίου 1904

 

Από το Ημερολόγιο του Αριστείδη Μπονάτσου

Αναχώρηση από το Βόλο στις 9:5 με χιόνι, για την Καλαμπάκα. Άφιξη μαζί με τους άντρες στο σταθμό Κουβέλτσι, πριν την Καλαμπάκα, και κάθοδος.

Ο Σκλαβούνος συνεχίζει για Καλαμπάκα, για να αναζητήσει το δήμαρχο Ράμμο. Οι άντρες αναχώρησαν με τα πόδια για Καλαμπάκα. Επιστροφή του Σκλαβούνου, στο σταθμό Κουβέλτσι. Μετάβαση, με το Σκλαβούνο, στα Τρίκαλα και διανυκτέρευση.

5.11.1904

 

 

 

 

 

Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΩΝ ΤΟΥΡΚΩΝ ΣΤΑ ΣΚΟΠΙΑ

 Σύμφωνα με πληροφορίες της «Πολιτικής Ανταπόκρισης» τα στρατεύματα του βιλαετίου Σκοπίων ανέρχονται σε 38 τάγματα νιζάμηδων, ένα τάγμα ρεδίφιδων β’ τάξης (άλλοτε ιλαβέδων), 21 ίλες ιππικού, 23 πεδινές πυροβολαρχίες, 40 ορειβατικές και δύο λόχους μηχανικού.

ΗΜΕΡΗΣΙΑ

 

 

 

Σάββατο 6 / 19 Νοεμβρίου 1904

 

Από το Ημερολόγιο του Αριστείδη Μπονάτσου

Αναχώρηση για Καλαμπάκα στις 3 μ.μ. μαζί με το Σκλαβούνο και τον Κρητικό Ευάγγελο [Φραγκιαδάκη].

Διανυκτέρευση στην Καλαμπάκα. Δυσαρέσκειες στο σώμα των Κρητικών, λόγω αντιπαθειών μεταξύ των αντρών του.

6.11.1904

 

Από το Ημερολόγιο του Τσόντου-Βάρδα

Αναχώρηση από Αθήνα με το σιδηρόδρομο Πειραιά-Λάρισα.

Άφιξη στη Χαλκίδα και διανυκτέρευση.

6.11.1904

 

 

 

 

 

 

ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΜΕΛΑ

Σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες από την Καστοριά, ο εκεί καϊμακάμης και ο στρατιωτικός διοικητής εξέφρασαν τα συλλυπητήρια τους στο μητροπολίτη κ. Καραβαγγέλη για το θάνατο του αειμνήστου Μελά.

ΚΑΙΡΟΙ

 

ΤΑ ΠΟΛΕΜΟΦΟΔΙΑ ΠΟΥ ΚΑΤΑΣΧΕΘΗΚΑΝ

Σύμφωνα με τουρκικές ειδήσεις από τη Θεσσαλονίκη, ένας νυκτοφύλακας ανακάλυψε κοντά στην ακτή είκοσι έξι σάκους και κιβώτια, με την επιγραφή «Πειραιάς-Βόλος», που περιέχουν πυρίτιδα, ρεβόλβερ και φυσιγγιοθήκες για όπλα γκρα και μάνλιχερ. Οι Τούρκοι υποθέτουν, ότι τα πολεμοφόδια αυτά ήταν προορισμένα για τα ελληνικά σώματα στη Μακεδονία.

ΝΕΟΝ ΑΣΤΥ

 

επίθεση σερβικού σώματος εναντίον αμάχων

τόπος επίθεσης: το χωριό Βελιανόβτση [Biljanovce] της επαρχίας Κουμάνοβου

ημερομηνία επίθεσης: 22 Οκτωβρίου 1904

επικεφαλής:

αριθμός αντρών:

θύματα

νεκροί: έξι χωρικοί (οι δύο ήταν γυναίκες)

σημείωση: μεταξύ της συμμορίας υπήρχαν και τρεις σέρβοι ιερείς

εφημερίδα: ΦΙΛΙΠΠΟΥΠΟΛΙΣ

ημερομηνία: 6.11.1904

 

 

 

Κυριακή 7 / 20 Νοεμβρίου 1904

 

Από τα Απομνημονεύματα του Θύμιου Καούδη

 Το βράδυ πήγαμε στο Κωσταράτσι. Εκεί ήρθε και ο Ρούβας και σμίξαμε. Είχε καλά παλικάρια μαζί του, είχε όμως και πέντε-έξι γκαρσόνια, από τα καφενεία της Αθήνας, που δεν ήταν για το βουνό. Τον έβαλα να καθαρίσει το σώμα του από αυτούς και πράγματι άφησε έξι-επτά από αυτούς με το Μιχάλη Τσόντο στη Λόσνιτσα και εμείς ανεβήκαμε στο Μπλάτσι.

 

Σταμάτης Ράπτης

 Όλη τη νύχτα οδοιπορούσαν [οι άντρες του Ρούβα] και τέλος το πρωί έφτασαν ταλαιπωρημένοι στο Κωσταράζι.

Εκεί συνάντησαν όχι μόνο τον οπλαρχηγό Καούδη, αλλά επίσης τους οπλαρχηγούς Καραλίβανο και Αριστείδη Μαργαρίτης με τα παλληκάρια τους.

Ο νέος αρχηγός έδωσε σε αυτούς τους καπετάνιους όσες προφορικές οδηγίες είχε από το Κομιτάτο, καθώς επίσης και από ένα αντίτυπο γραπτών οδηγιών.

 

Από τα Απομνημονεύματα του Γιάννη Καραβίτη

Ο Καούδης είχε βγάλει αγγελιοφόρους στα γύρω χωριά, για να τον ειδοποιήσουν όταν φανεί το σώμα του Ρούβα.

Επιτέλους μας ειδοποιούν ότι αυτό έφτασε στη Σέλιτσα και κατευθύνεται στο Βογατσικό. Κατεβαίνουμε στο Βογατσικό και συναντιόμαστε.

Πρόκειται για τον υπολοχαγό του πεζικού Γ. Κατεχάκη, ο οποίος ονομάστηκε Ρούβας. Το σώμα του αποτελείται από 35 άντρες, καλά παιδιά, αλλά τσακισμένα από τις συνεχείς πορείες. Έχουν μπει στο τουρκικό έδαφος από την 1η Νοεμβρίου και τώρα έχει 7 ο μήνας.

Ο Ρούβας είναι καλοδεμένος άνδρας και όπως φαίνεται γενναίος, αλλά από το είδος του αγώνα που ανέλαβε δεν γνωρίζει πολλά πράγματα.

Εδώ βλέπω και το σπιτονοικοκύρη, τον πρόκριτο κ. Σαβαρίκα, με κομμένα τα αυτιά σύρριζα.

Μας λένε ότι το ξαλάφρωμα του κεφαλιού του Σαβαρίκα από τα αυτιά και του κεμεριού του [ζώνη-πορτοφολιού] από μερικές εκατοντάδες λίρες, ήταν έργο των «σταυραετών». Τότε θυμήθηκα τα λόγια του Μελά, που μου εξήγησε στα βλάχικα κονάκια της Πίνδου, τον καιρό που είχα χαθεί και παραπονιόμουν ότι οι Βλάχοι ήθελαν να με σκοτώσουν, για ποιο λόγο οι άνθρωποι υποπτεύονται κάθε ένοπλο. Πράγματι, όταν τέλειωναν πολεμικά [εθνικά] κινήματα, οι περισσότεροι αντάρτες (σταυραετοί) εκείνων των εποχών, γίνονταν ληστές.

 

Από το Ημερολόγιο του Αριστείδη Μπονάτσου

Αναχώρηση του σώματος, μαζί με τον Κουκουλάκη και τον Κρητικό Ευάγγελο, για το μοναστήρι του Αγίου Στεφάνου. Επιστροφή του Σκλαβούνου στα Τρίκαλα, για να συναντήσει τους υπόλοιπους που περιμένουμε. Παραμονή μου στην Καλαμπάκα.

Αναπλήρωση κάποιων μικρών ελλείψεων. Μέχρι και χθες ο καιρός ήταν ψυχρός. Σήμερα ο καιρός βελτιώθηκε και βγήκε ήλιος.

7.11.1904

 

Από το Ημερολόγιο του Τσόντου-Βάρδα

Αναχώρηση από τη Χαλκίδα με την «Αφροδίτη».

Άφιξη στο Βόλο. Συνάντηση με τον Αναγνωστόπουλο και τον Πολίτη. Αναγγελία έλλειψης φυσιγγίων. Τηλεγράφημα στην Αθήνα για ταχεία αποστολή τους.

7.11.1904

 

 

 

 

 

 

ΕΞΙ ΝΕΟΙ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΦΤΑΣΑΝ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Ρώμη 6 Νοεμβρίου. Παρά τις αντιρρήσεις της Πύλης, για την αύξηση του αριθμού των αξιωματικών της χωροφυλακής, έφτασαν ήδη στη Θεσσαλονίκη έξι νέοι αυστριακοί και ρώσοι αξιωματικοί.

ΑΣΤΥ

 

Η ΤΟΥΡΚΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΟΜΑΔΕΣ

 Λάρισα 6 Νοεμβρίου. Έγκυρες πληροφορίες από την Ελασσώνα λένε ότι η Πύλη διέταξε τη μετακίνηση δύο ταγμάτων πεζικού στα σύνορα και την κατανομή των ανδρών τους σε διάφορους σταθμούς. Το μέτρο αυτό πάρθηκε για την παρεμπόδιση της εισβολής των ελληνικών ομάδων στη Μακεδονία, καθώς η Πύλη εξακολουθεί να πιστεύει ότι τα μακεδονικά σώματα σχηματίζονται στη Θεσσαλία.

ΧΡΟΝΟΣ

 

μάχη ελληνικού σώματος και τσέτας

τόπος μάχης: μισή ώρα από τη Μηλόβιστα

χάρτης Κοντογόνη: Μηλόβιστα (χριστιανικό χωριό) του καζά Μοναστηρίου

σώμα ή ομάδα

καπετάνιος ή οπλαρχηγός:

αριθμός αντρών: σαράντα (40)

τσέτα

βοεβόδας: Ζινσκώφ

νεκροί: δύο (2)

νεκροί: τέσσερις (4)

αιχμάλωτοι: πέντε (5)

σημείωση: μεταξύ των πέντε αιχμαλώτων ήταν και ο βαριά τραυματισμένος Ζινκώφ

εφημερίδα: ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ

ημερομηνία: 7.11.1904

προέλευση είδησης: Λάρισα 6 Νοεμβρίου

 

 

 

Δευτέρα 8 / 21 Νοεμβρίου 1904

 

Από τα Απομνημονεύματα του Θύμιου Καούδη

 Από το Μπλάτσι έφυγαν αυτοί [ο Καραλίβανος και ο Βισβίκης] και εγώ με το Ρούβα γυρίσαμε στο Λέχοβο.

 

Από τα Απομνημονεύματα του Γιάννη Καραβίτη

Την επόμενη μέρα, μετά την άφιξη του, [ο Κατεχάκης-Ρούβας] έλαβε γράμμα από τον μητροπολίτη Καστοριάς Καραβαγγέλη, ο οποίος μεταξύ άλλων του έγραφε ότι στο χωριό Γκαμπρές των Κορεστίων βρίσκεται ο Μήτρος Βλάχος. Ο Κατεχάκης μόλις διάβασε το γράμμα ηλεκτρίστηκε και ετοιμαζόταν να διατάξει το σώμα να αναχωρήσει.

Ο Καούδης τον κύτταξε με περιέργεια και τον ρώτησε «ίντα λέτε καπετάνιο;» (δηλαδή σοβαρά σκέφτεσαι για εκστρατεία)

«Ο Μητροπολίτης έχει καθήκον να γράψει ό,τι ξέρει, αλλά δεν μπορεί να γράφει “μόλις λάβεις το παρόν τρέξε”. Ο αρχηγός θα εξετάσει, θα μετρήσει και θα δει από πού και πως θα χτυπήσει».

Τα λόγια αυτά του Καούδη, επιδοκιμαζόμενα και από εμάς τους οπαδούς του με ζωηρότητα, ανάγκασαν τον Κατεχάκη να παραιτηθεί από το σάλτο μορτάλε που σχεδίαζε να κάνει.

 

Σταμάτης Ράπτης

 Ο Ρούβας είπε: «Μα καπετάν Ευθύμη, πρέπει να εκτελεστεί η πράξη αυτή. Εκείνος που μας γράφει [Καραβαγγέλης], δεν είναι ένας απλός άνθρωπος, που γράφει ότι του κατέβει».

Και ο Καούδης απάντησε ειρωνικά: «Εκείνος που μας γράφει δεν ξέρει, ούτε να δέσει τη βράκα του κι όχι να καταστρώνει πολεμικά σχέδια μέσα από το γραφείο του».

 

Από το Ημερολόγιο του Αριστείδη Μπονάτσου

Μετάβαση του σώματος από τον Άγιο Στέφανο στη μονή Αρσενίου, για μεγαλύτερη ασφάλεια. Μετάβασή μου εκεί και επιστροφή μου στην Καλαμπάκα την ίδια μέρα.

Άφιξη του Σκλαβούνου από τα Τρίκαλα και του Βασιλάκη από την Αθήνα. Διανυκτέρευση των τριών μας στην Καλαμπάκα.

8.11.1904

 

Από το Ημερολόγιο του Τσόντου-Βάρδα

Διαμονή στην πόλη του Βόλου και αγορά διαφόρων πραγμάτων.

8.11.1904

 

Αποσπάσματα επιστολής του Τσόντου-Βάρδα προς τον Παμίκο Ζυμβρακάκη

Μόλις έφτασα εδώ με περίμεναν στην αποβάθρα ο λοχαγός του πεζικού Αναγνωστόπουλος (που ήρθε γι’ αυτό από τη Λάρισα) και ο δικηγόρος Ιωάννης Πολίτης, οι οποίοι με ενθάρρυναν για την ασφαλή είσοδό μου, κρίνοντας από αυτές των προηγουμένων.

Αλλά αμέσως μου είπαν πως λείπουν φυσίγγια. Υπάρχουν μόνο 4.000 στα Τρίκαλα, εγώ όμως έχω απόλυτη ανάγκη για 8.000 τουλάχιστον. Υπάρχει όμως ελπίδα να βρούμε σήμερα.

Ατυχώς για το ηθικό μας, συναντήσαμε εδώ τους περισσότερους οπαδούς Κρητικούς του [σώματος του] μακαρίτη Παύλου [Μελά], οι οποίοι επέστρεψαν και αφηγούνται τα πράγματα με τα πιο μελανά σώματα. Αλλά εμείς είναι αδύνατον να υποχωρήσουμε.

Ο κύριος Αναγνωστόπουλος μου έδωσε και διάβασα επιστολή προς τον κ. Κατεχάκη, από το Κωσταράτσι από τις 30 του περασμένου μήνα, στην οποία λέει ότι: «Με πολλούς κόπους και αφού περπατήσαμε συνέχεια για τέσσερες νύχτες, φτάσαμε τελικά εδώ, όπου με περίμεναν όσοι [άντρες μας] δρουν στην επαρχία Καστοριάς, για να ενεργήσουμε μαζί».

Λέει επίσης: «Τον Παύλο Κύρου δεν είναι δυνατόν να τον στείλω εκεί, γιατί βρίσκεται στο Ζέλοβο και μέχρι να έρθει στη Λάρισα θέλει τουλάχιστον δέκα μέρες. Το θεωρώ δε περιττό καθώς ο κ. Οικονομίδης έχει στα Τρίκαλα πολύ έμπειρους οδηγούς, που μπορεί κάποιος να εμπιστευθεί άφοβα. Ειδοποιήστε γι’ αυτό τον κ. Τσόντο, για να μην περιμένει, αλλά να έρθει μόλις ετοιμαστεί».

Άλλη έλλειψη που παρατήρησα μόλις έφτασα εδώ, αφού σου τηλεγράφησα χθες το βράδυ, είναι το κιβώτιο με τα φάρμακα. Είναι μια χαμηλή τετράγωνη κάσα σαπουνιού, γεμάτη μπουκαλάκια με διάφορα φάρμακα.

Αν βρεθεί μπορείτε και αυτή, όπως και την τσάντα, να μου τη στείλετε μέσω του «Εμπρός» στο Βόλο και ελπίζω να την παραλάβω.

Βόλος 8.11.1904

 

 

 

 

 

 

ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΥΛΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΑ ΣΩΜΑΤΑ

Βιέννη. Τηλεγραφούν από την Κωνσταντινούπολη ότι η Υψηλή Πύλη προέβη σε έντονες παραστάσεις προς την Ελληνική Κυβέρνηση στην Αθήνα, για την εισβολή των ενόπλων ελληνικών σωμάτων στη Μακεδονία.

Σύμφωνα με αυτά τα τηλεγραφήματα, η Πύλη ισχυρίζεται ότι στο διαμέρισμα του νομού Μοναστηρίου έχουν εισβάλει, προερχόμενοι από την Ελλάδα 385 ένοπλοι άντρες, στο δε διαμέρισμα Θεσσαλονίκης άλλοι 327.

Η Πύλη ενοχοποιεί τον έλληνα πρόξενο και το μητροπολίτη Μοναστηρίου, ότι γνωρίζουν και μισθοδοτούν τα ελληνικά σώματα.

ΕΜΠΡΟΣ

 

ΑΜΝΗΣΤΙΑ ΣΕ ΛΗΣΤΑΡΧΟ

Θεσσαλονίκη 7 Νοεμβρίου (τηλεγράφημα). Λέγεται ότι η Πύλη πρότεινα την αμνηστία του λήσταρχου Γκούτα, με τον όρο, όπως αυτός διοριστεί Δερβέναγας στη Νότια Μακεδονία.

ΣΚΡΙΠ

 

 

 

Τρίτη 9 / 22 Νοεμβρίου 1904

 

Από τα Απομνημονεύματα του Γιάννη Καραβίτη

Πριν φύγουμε για το Λέχοβο, στάλθηκε αγγελιοφόρος με γράμμα προς τη φρουρά του, να μας περιμένει και να στείλει με τους αγγελιοφόρους της γράμματα στη Μπελκαμένη και στη Νεγκοβάνη, με τα οποία θα καλούσαν τις φρουρές τους να έρθουν στο Λέχοβο για να συνεννοηθούμε.

Το βράδυ της 9ης Νοεμβρίου αναχωρούμε στο Λέχοβο, περνάμε με προσοχή το «Νταούλι» της Κλεισούρας, γιατί εκεί εδρεύει λόχος τουρκικού στρατού και φτάνουμε στο Λέχοβο.

 

Από το Ημερολόγιο του Αριστείδη Μπονάτσου

Αναχώρηση του Σκλαβούνου στα Τρίκαλα, για υποδοχή του Τσόντου. Αναχώρηση δική μου και του Βασιλάκη (μεταμφιεσμένοι) για τη μονή Αρσενίου, παίρνοντας μαζί μας οπλισμό και πυρομαχικά.

9.11.1904

 

Από το Ημερολόγιο του Τσόντου-Βάρδα

Αναχώρηση από Βόλο για Τρίκαλα. Άφιξη εκεί. Συνάντηση με το λοχαγό Οικονομίδη. Συνεννόηση για κανονισμό όλων των σχετικών με την εργασία μας ζητημάτων, όπως σύσταση επιτροπής, ταχυδρόμοι, οδηγοί κλπ.

9.11.1904

 

 

 

 

 

ΟΙ ΟΠΑΔΟΙ ΤΟΥ ΜΕΛΑ ΣΤΟ ΒΟΛΟ

Βόλος 8 Νοεμβρίου. Πέντε οπαδοί του σώματος του Παύλου Μελά έφτασαν σήμερα εδώ, μέσω Καλαμπάκας. Όπως λένε ο χειμώνας στη Μακεδονία είναι πολύ βαρύς και κάνει αδύνατη κάθε δράση των αντάρτικων ομάδων.

ΑΘΗΝΑΙ

 

ΟΙ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Βιέννη 8 Νοεμβρίου. Από τη Σόφια γίνεται γνωστό ότι η βουλγαρική κυβέρνηση επέδωσε στην Πύλη διακοίνωση, με την οποία ζητεί να διευκολυνθεί η παλιννόστηση των προσφύγων από τη Μακεδονία.

ΝΕΟΝ ΑΣΤΥ

 

μάχη ελληνικού σώματος και τσέτας

τόπος μάχης: Στο χωριό Σοσάκη της Καστοριάς

χάρτης Κοντογόνη: Σιάκι (μικτό χωριό) του καζά Καστοριάς

σώμα ή ομάδα

καπετάνιος ή οπλαρχηγός: Μαργαρίτης

τσέτα

νεκροί: δύο (2)

νεκροί: επτά (7)

εφημερίδα: ΝΕΟΣ ΑΙΩΝ

ημερομηνία: 9.11.1904

 

 

 

Τετάρτη 10 / 23 Νοεμβρίου 1904

 

Από τα Απομνημονεύματα του Θύμιου Καούδη

Εγώ, αφού βρήκα τέτοια δύναμη [αντρών], σκέφτηκα μα χτυπήσω το χωριό Αετόζι [Αετός], γιατί εκεί, εβδομήντα περίπου Βούλγαροι, είχαν κάνει καρτέρι και σκότωσαν τον καπετάν Βαγγέλη από το Στρέμπενο και τον παπά-Δημήτρη. Ειδοποίησα στο Ζέλενιτς το Γραμμενόπουλο να μου φέρει το Σούλη, ένα Τούρκο, φίλο του καπετάν Βαγγέλη, αλλά και δικό μου φίλο (από τότε που ήμουν με το Βαγγέλη), ο οποίος ήξερε το Αετόζι.

Ήρθαν [οι Γραμμενόπουλος και Σούλης] την ίδια μέρα. Ο Γραμμενόπουλος μου λέει ότι την Κυριακή γίνεται γάμος στο Ζελενίτσι. Παντρεύεται ο αδελφός του παπά, θα είναι εκεί όλοι οι προύχοντες της βουλγαρικής παροικίας της επαρχίας Φλώρινας, έχει στείλει έντυπα προσκλητήρια και έχει καλέσει κόσμο και ότι μάλλον θα είναι εκεί και ο βοεβόδας Κόλες από τη Μόκρενα.

Αποφασίσαμε λοιπόν να περιμένουμε την Κυριακή. Ο Ρούβας-Κατεχάκης ήταν όλο χαρά που θα είχε την ευκαιρία να δράσει.

 

Από τα Απομνημονεύματα του Γιάννη Καραβίτη

Από το Λέχοβο ειδοποιούμε και έρχεται ο Σούλιος, ο οποίος μας φέρνει αρκετά καλές πληροφορίες. Την Κυριακή θα γίνει γάμος στο Ζέλενιτς, [το σπίτι] ενός βούλγαρου προύχοντα και σημαντικού οργάνου του βουλγαρικού κομιτάτου και ασφαλώς, εκείνο το βράδυ θα βρίσκονται στο γλέντι ο Κόλεφ και οι κομιτατζήδες της περιφέρειας. Η πληροφορία αυτή μας ενθουσιάζει και παραγγέλνουμε στο Σούλιο να γυρίσει στο χωριό του, να παρακολουθεί την κίνηση και το Σάββατο, να έρθει να μας πάρει για να κατέβουμε στο γάμο.

 

Παύλος Γύπαρης

Ο αρχηγός και οι οπλαρχηγοί, όταν άκουσαν αυτή την πληροφορία του Σούλιου, ενθουσιάστηκαν. Ο Ρούβας είπε: «Λοιπόν θα μείνουμε και αύριο εδώ στο Λέχοβο για να ξεκουραστούν καλά τα παιδιά και ύστερα από τα μεσάνυχτα ξεκινάμε κατευθείαν για το Ζέλενιτς».

 

Από το Ημερολόγιο του Αριστείδη Μπονάτσου

Παραμονή στη μονή. Άφιξη του Σκλαβούνου με τον παπά [Δράκο] και τους υπόλοιπους. Δυσαρέσκειες μεταξύ των Κρητικών.

Άφιξη το βράδυ στις 10:30 του Τσόντου, με οδηγό, οπλισμό και πολεμοφόδια. Συνάθροιση όλου του σώματος, 38 ατόμων, μαζί με τον αρχηγό.

10.11.1904

 

Από το Ημερολόγιο του Τσόντου-Βάρδα

Πριν το μεσημέρι, συνάντηση με το λοχαγό Οικονομίδη και τον Κριεμάδη. Κανονισμός διαφόρων ζητημάτων.

Μετά το μεσημέρι. Μετάβαση στην Καλαμπάκα και από εκεί στη μονή Ροσάν. Διανυκτέρευση σε αυτή.

10.11.1904

 

 

 

 

 

 

ΚΑΤΑΣΧΕΣΗ ΒΟΜΒΩΝ

Θεσσαλονίκη 9 Νοεμβρίου. Στα Βοδενά βρέθηκαν σε βουλγάρικο σπίτι, μετά από έρευνα της αστυνομίας, τέσσερις βόμβες. Ο ιδιοκτήτης του σπιτιού συνελήφθει.

Την Παρασκευή έξω από το χωριό Μεσημέρι βρέθηκαν τα πτώματα δύο σχισματικών.

ΕΜΠΡΟΣ

 

μάχη τουρκικού στρατιωτικού αποσπάσματος και τσέτας

τόπος μάχης: λίγες ώρες από το Περλεπέ

χάρτης Κοντογόνη: Περλεπές (μικτός οικισμός) έδρα το ομώνυμου καζά

στρατιωτικό απόσπασμα

τσέτα

βοεβόδας: Ιβάντσεφ

 

νεκροί: επτά (7)

τραυματίες: τέσσερις (4)

σημείωση: Οι τραυματίες πιάστηκαν αιχμάλωτοι. Τα κεφάλια των νεκρών ο καϊμακάμης τα εξέθεσε σε κοινή θέα.

εφημερίδα: ΚΑΙΡΟΙ

ημερομηνία: 10.11.1904

 

 

 

Πέμπτη 11 / 24 Νοεμβρίου 1904

 

Από το Ημερολόγιο του Αριστείδη Μπονάτσου

Αποχώρηση το πρωί και επιστροφή στην Αθήνα, τεσσάρων αντρών, λόγω δυσαρέσκειας. Λειτουργία από τον δικό μας ιερέα [παπα-Δράκο].

Διανυκτέρευση στη μονή, λόγω ραγδαίας βροχής.

11.11.1904

 

Από το Ημερολόγιο του Τσόντου-Βάρδα

Αποπομπή τεσσάρων δύστροπων Κρητικών: Φάσσαρη, Μαγκελή, Λεφάκη, Μαρή.

Διανομή όπλων, περιστρόφων και φυσιγγίων στους άντρες.

11.11.1904

 

 

 

 

 

 

Ο ΣΟΥΛΤΑΝΟΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΤΑΡΤΙΚΑ ΣΩΜΑΤΑ

Ο ανταποκριτής της «Πολιτικής Ανταπόκρισης» πληροφορείται από επίσημη πηγή, ότι οι πρεσβευτές της Ρωσίας και της Αυστρίας προέβησαν σε έντονες παραστάσεις προς την Πύλη, γιατί δεν φροντίζει για την εξόντωση των συμμοριών στη Μακεδονία και την παγίωση της δημόσιας ασφάλειας. Σε παρόμοιες παραστάσεις προς τον Χιλμή Πασά στη Θεσσαλονίκη, προέβησαν οι πολιτικοί πάρεδροι της Ρωσίας και της Αυστρίας, υπέδειξαν δε σε αυτόν και τον τρόπο καταδίωξης των συμμοριών, τον οποίον υπέβαλαν με υπόμνημα στην Πύλη.

Το υπόμνημα του Χιλμή Πασά προξένησε εντύπωση στην Τουρκική Κυβέρνηση, συνεδρίασε δε δύο φορές το υπουργικό συμβούλιο, το οποίο ενέκρινε τα μέσα που προτείνονται και τα υπέβαλε στο Σουλτάνο για έγκριση.

Ο Σουλτάνος όμως πιστεύει, σύμφωνα με τον ανταποκριτή, ότι από τον αλληλοσπαραγμό ο οποίος γίνεται μεταξύ των ελληνικών και των βουλγαρικών σωμάτων αφενός και των σερβικών και βουλγαρικών αφετέρου, δεν θα καθυστερήσει να έρθει η καταστροφή τους. Γι’ αυτό και δεν ενέκρινε τα μέτρα που προτάθηκαν και ανέβαλε την επ’ αόριστον εφαρμογή τους.

Στη γνώμη αυτή του Σουλτάνου, υποστηρίζει ο ανταποκριτής, οφείλεται και η χαλάρωση της καταδίωξης των αντάρτικων σωμάτων, που παρατηρήθηκε τελευταία.

ΑΣΤΥ

 

ΚΡΗΤΙΚΟΙ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Σύμφωνα με τηλεγράφημα από την Κωνσταντινούπολη στη Βιέννη, η Πύλη διαμαρτυρήθηκε στην Αθήνα, επειδή πολλοί Κρητικοί συμμετέχουν στα ελληνικά σώματα στη Μακεδονία.

ΧΡΟΝΟΣ

 

μάχη ελληνικού σώματος και τσέτας

τόπος μάχης: κοντό στο χωριό Δορτάλι

χάρτης Κοντογόνη: Ντορταλή (μουσουλμανικό χωριό) του καζά Κοζάνης

σώμα ή ομάδα

καπετάνιος ή οπλαρχηγός: καπετάν Κώστας

τσέτα

αριθμός αντρών: σαράντα (40)

νεκροί: τέσσερις (4)

νεκροί: πέντε (1)

τραυματίες: ένας (1)

εφημερίδα: ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ

ημερομηνία: 11.11.1904

προέλευση είδησης: Λάρισα 10 Νοεμβρίου

 

 

 

Παρασκευή 12 / 25 Νοεμβρίου 1904

 

Από το Ημερολόγιο του Αριστείδη Μπονάτσου

Στις 5:30 το πρωί αναχώρηση για το Γάβροβο. Μετά από πολλές περιπλανήσεις, εξ αιτίας των οδηγών Ν. Τσαούση και Κ. Καροπούλου, φτάσαμε κατά τις 2 μ.μ. σε μια σπηλιά, μισή ώρα από το Γάβροβο, όπου διανυκτερεύσαμε σε κάποια καλύβα με τον αξιωματικό. Οι άντρες διανυκτέρευσαν σε άλλη καλύβα. Όλο το βράδυ έπεφτε βροχή.

12.11.1904

 

Από το Ημερολόγιο του Τσόντου-Βάρδα

Αναχώρηση από το Γάβροβο. Διημέρευση στη θέση «Γαβροβίτικες Στάνες».

12.11.1904

 

 

 

 

 

Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Ο «Κήρυκας» της Νέας Υόρκης δημοσιεύει το ακόλουθο προχθεσινό τηλεγράφημα από τη Θεσσαλονίκη:

Όλη η Μακεδονία σκεπάστηκε από χιόνι και αυτό εμποδίζει τις κινήσεις του τουρκικού στρατού κατά των ελληνικών συμμοριών, που βρίσκονται οχυρωμένες νοτιοδυτικά των Βοδενών και οι οποίες σπέρνουν τον πανικό στα γύρω περιοχές.

Όλο το δυτικό μέρος του βιλαετίου Θεσσαλονίκης κατακλύζεται από συμμορίες δολοφόνων χριστιανών, Βουλγάρων και Ελλήνων, οι οποίοι προσπαθούν συστηματικά να εξαφανίσουν τους σημαντικότερους οπαδούς των αντιπάλων τους.

Φόνοι συμβαίνουν συχνά και στην ίδια τη Θεσσαλονίκη. Οι δολοφόνοι έχουν ενθαρρυνθεί λόγω ατιμωρησίας.

ΑΤΛΑΝΤΙΣ