Skip to main content

4 – 24 Δεκεμβρίου 1904

 

Οι πρώτοι μήνες της ελληνικής επίθεσης στη Μακεδονία

 

Τα Κείμενα

 

επιλογή & μεταγραφή

Δημήτρης Λιθοξόου

 

5) 4 – 24 Δεκεμβρίου 1904

 

14.4.2013

 

Το Μακεδονικό Εθνικό Αναγεννησιακό Κίνημα αναπτύσσεται ως ιστορικό φαινόμενο με γερά θεμέλια και λαμπρό μέλλον κι είναι ουσιαστικά αποτέλεσμα του ανταγωνισμού ανάμεσα στη Βουλγαρία και τη Σερβία πάνω στο Μακεδονικό Ζήτημα. Οι επαναστατικές οργανώσεις και η πολιτική της απόσχισης που εφαρμόζουν είναι ένα μεταβατικό στάδιο του κινήματος προς τον πλήρη διαχωρισμό των μακεδονικών συμφερόντων, από τα συμφέροντα της Βουλγαρίας και της Σερβίας, δηλαδή προς την εθνική απόσχιση.

 

Κρίστε Μισίρκωφ

Μακεδονικές Υποθέσεις, Δεκέμβριος 1903

 

 

 

Σάββατο 4 / 17 Δεκεμβρίου 1904

 

Από το Ημερολόγιο του Αριστείδη Μπονάτσου

Διημερεύουμε στο Βιδελούστι. Μαθαίνουμε διάφορα, μεταξύ των οποίων ότι στο Λεμπίσοβο [Λιμπίσοβο], ένα χωριό με 90 σπίτια, βρίσκεται ο Κωνστάντος [Κονστάντοφ]. Η πληροφορία αυτή μας δίνεται από κάτοικο αυτού του χωριού.

Ετοιμαζόμαστε γρήγορα να αναχωρήσουμε για το Λεμπίσοβο. Για να μη σηκώνουμε βάρος, παίρνουμε μαζί μας ζώα. Φεύγουμε στις 5 ½ μ.μ. και φτάνουμε στο παρεκκλήσι, πάνω από το χωριό, μετά από μια ώρα.

Το σώμα χωρίζεται σε τμήματα. Μπαίνουμε στο χωριό, από διαφορετικά μέρη. Περικυκλώνουμε το σπίτι, όπου βρίσκεται μέσα ο Κωνστάντος.

Αρχίζουμε να πυροβολούμε παντού, για να τρομάξουν οι κάτοικοι.

Με τους πρώτους πυροβολισμούς, τραυματίζεται ελαφρά στο χέρι ο Φραγκιαδάκης, από τον Κεϊλαδή. Ο τραυματισμένος φεύγει αμέσως με δυο άντρες για το Βογατσικό.

Πυροβολούμε εναντίον του σπιτιού που βρίσκεται ο Κωνστάντος. Ο κομίτης απαντάει στα πυρά.

Γύρω στις 10 η ώρα, βάζουμε φωτιά, με εύφλεκτα υλικά, στο σπίτι που βρίσκεται ο Κωνστάντος.

Η έρευνα στο καμένο σπίτι, για να δούμε τι έγινε, είναι αδύνατη.

Στη συνέχεια, μαζεύουμε τους κατοίκους και τον ιερέα Παπαστεργίου και τους ενθαρρύνουμε. Μας καταδίδουν δυο προδότες, τους οποίους και σκοτώνουμε.

Γύρω στις 11 ½ μ.μ. αναχωρούμε για το Βιδελούστι, όπου και διανυκτερεύουμε.

4.12.1904

 

Από τα Απομνημονεύματα του Γιώργου Δικώνυμου Μακρή

Τραβήξαμε πέρα στα Καστανοχώρια. Εκεί, σύμφωνα με τις υποδείξεις του Δεσπότη [Γερμανού Καραβαγγέλη], που έστελνε και μας ειδοποιούσε με αγγελιοφόρους, διευθυνθήκαμε στο χωριό Λεμπίσοβο και να χτυπήσουμε τον κομιτατζή Κωνστάντωφ, που κρυβόταν σε ένα σπίτι.

Ο άνθρωπος που μας συνόδευε κι ήταν να μας δείξει ακριβώς το σπίτι όπου έμενε, άμα πλησιάσαμε στο χωριό, δείλιασε τόσο που δεν μπορούσε πια να προχωρήσει και τότε τον σηκώσαμε στα χέρια εγώ και ο Βαγγέλης ο Γαλιανός, κρητικός καπετάνιος και αυτός και τον φέραμε σηκωτό ως εκεί. Και έτσι μας έδειξε το σπίτι τρέμοντας.

Αμέσως το περικυκλώσαμε και δεν έπρεπε να χασομερήσουμε, για να μη μας πάρουν χαμπάρι και φύγουν. Εγώ με το Βαγγέλη πλησιάσαμε και χτυπήσαμε την πόρτα και τότε μας έριξαν από μέσα ομοβροντία πυροβολισμών και πριν προφτάσουμε να τραβηχτούμε, μια σφαίρα τρύπησε την αριστερή παλάμη του Βαγγέλη, που από τότε του έμεινε άχρηστη.

Άμα είδαμε έτσι, έβαλα στο σπίτι φωτιά, από τα παράθυρα και τη σκεπή. Πήγαμε και πήραμε με τη βία ένα τενεκέ πετρέλαιο από τον παπά του χωριού, που ήταν ορθόδοξος και βουτώντας κουρέλια και πατσαβούρες στο πετρέλαιο τα βάζαμε φωτιά και τα πετούσαμε μέσα. Στη σκεπή τη φωτιά την έβαλε ο παπά-Δράκος, από την πίσω μεριά του σπιτιού, όπου δεν ήταν ούτε πόρτα, ούτε παράθυρα κι όπου εξαιτίας του επικλινούς του εδάφους, έφτανε κανείς τις πλάκες της σκεπής. Σήκωσε λοιπόν ένα-δυο πλάκες κι έριξε μέσα πετρέλαιο κι του έβαλε φωτιά κι έπιασε η ξύλινη σκεπή. Αυτοί σε λίγο πάψανε τους πυροβολισμούς χωρίς να προσπαθήσουν να κάνουν έξοδο ή να προτείνουν παράδοση. Κ έπειτα από λίγο έπεσε και το σπίτι. Αυτοί είχαν τραβηχτεί στην κρυψώνα τους, που βρισκόταν, όπως μάθαμε έπειτα, κάτω από το τζάκι της κουζίνας. Το σπίτι ήταν μιας χήρας Βουλγάρας, ερωμένης του Κωνστάντωφ, που είχε δυο παιδιά, ένα κορίτσι δώδεκα χρονών κι ένα αγόρι μεγαλύτερο. Έσκασαν όλοι μαζί, εκεί μέσα στην κρυψώνα: ο Κωνστάντωφ με τους επτά συντρόφους του, την ερωμένη και τα δυο παιδιά της.

Όλο αυτό το χωριό ήταν ελληνικό. Μόνο ένα-δυο σπίτια φιλοξενούσαν τους Βουλγάρους. Όταν λοιπόν έγινε αυτό, όλοι οι χωρικοί κι ο παπάς μαζί (ήταν νύχτα και στείλαμε και τους ξυπνήσαμε) μαζεύτηκαν εκεί και τους κάναμε την παρατήρηση ότι περιθάλπουν τους Βουλγάρους. Και τους φοβερίσαμε ότι, αν ξαναφιλοξενήσουν βουλγαρικό σώμα, θα κάψουμε όλο το χωριό. Η αλήθεια όμως ήταν ότι μόνον ένα ή δυο σπίτια τους περιθάλπανε.

Εκεί που ήμασταν μαζεμένοι γύρω από το σπίτι που καιγόταν, ήρθε κάποιος κι έδειξε στον παπά-Δράκο ένα νέο είκοσι χρόνων, λέγοντας ότι αυτός οδηγούσε μέσα τα βουλγαρικά σώματα. Το παιδί εκείνη την ώρα στεκόταν δίπλα μου και κοίταζε, όπως και μεις, τη φωτιά. Αλλά όταν τους βάλαμε να σκάψουν σε μερικά σημεία, γύρω από το σπίτι, με την ιδέα μήπως η κρυψώνα είναι έξω και μπορέσουμε έτσι να τη βρούμε, εκεί που έσκαβε, το έσπρωξα εγώ και του είπα «κάνε γρήγορα να τελειώνουμε να φύγουμε». Αυτός σηκώθηκε και είπε «μα σκάβω». Εκείνη τη στιγμή είχε πλησιάσει από πίσω μας ο παπά-Δράκος και χωρίς να το αντιληφθούν του έριξε μια τουφεκιά σχεδόν εξ επαφής και το παιδί έπεσε μέσα στο λάκκο που έσκαβε. Ο παπα-Δράκος τραβήχτηκε με γρηγοράδα πίσω και καθώς κρατούσα στο χέρι το τουφέκι μου, μου φωνάζει: «Μπράβο Μακρή, μπράβο Μακρή. Έτσι να τους σκοτώνεις τους προδότες, γιατί φέρνουνε μέσα τα βουλγαρικά σώματα». Εγώ δεν απάντησα. Και αργότερα μου εξήγησε ότι, επειδή αυτός είναι παπάς, δεν θέλει να φαίνεται και με παρακάλεσε να υποστηρίξω ότι εγώ το έκανα.

Πάρα πέρα, από πίσω από το σπίτι, την ίδια στιγμή, με υπόδειξη του ίδιου πάλι ανθρώπου, σκότωσαν άλλοι μου σύντροφοι, έναν άλλο, ως πράκτορα των Βουλγάρων. Εκείνος όμως ήταν άντρας, τριάντα πέντε χρονών πάνω-κάτω.

Ξημερώματα πια φύγαμε από το Λεμπίσοβο.

 

Αποσπάσματα επιστολής του Αρισ. Θεοφανόπουλου προς τον Τσόντο-Βάρδα

Εγώ σας ακολούθησα από την Καλαμπάκα. Με όπλισες και με κατέταξες στο σώμα του Ευαγγέλου Γαλιανού [Φραγκιαδάκη].

Τραβήξαμε όλοι μαζί, περάσαμε από τα παλιά σύνορα και πήγαμε στα Καστανοχώρια, για να εξοντώσουμε το βοεβόδα Κονστάντοφ.

Στο χωριό Τσιρίλοβο, το οποίο απέχει σχεδόν δυο ώρες από το Λιμπίσοβο, προμηθευτήκαμε πετρέλαιο και μόλις νύχτωσε φύγαμε από το Τσιρίλοβο για το Λιμπίσοβο, όπου φτάσαμε κατά τις 9 τη νύχτα.

Κυκλώσαμε το σπίτι στο οποίο έμενε ο Κονστάντοφ και τον διατάξαμε να παραδοθεί και μας πυροβόλησε. Τότε ο Βαγγέλης Γαλιανός πλησίασε την πόρτα και τον διέταξε να ανοίξει και πυροβόλησε [ο Κονστάντοφ] και πλήγωσε στο χέρι τον καπετάν Βαγγέλη. Αμέσως τον πήραν [τον τραυματία] και τον μετέφεραν τη νύχτα στο Βογατσικό.

Εμείς, αν θυμάστε, μετά την αναχώρηση του τραυματισμένου καπετάν Βαγγέλη, βάλαμε φωτιά στο σπίτι και θυμάμαι, σαν να ήταν χτες, καθόμασταν απέναντι από την πόρτα του υπογείου και παρακολουθούσαμε την πτώση του πατώματος, για να δούμε αν θα πέσουν και τα πτώματα των Βουλγάρων. Αλλά δεν είδαμε τίποτα και τότε είπα ότι θα είχαν φύγει από άλλη κρύπτη. Μάλιστα, στο βάθος του υπογείου φαινόταν κάποια τρύπα και υποθέσαμε ότι μπορεί να είχαν φύγει από εκεί. Εγώ για να σας βεβαιώσω, έβρεξα την κάπα μου, σε μια βρύση που ήταν κάτω από το σπίτι και μπήκα μέσα στο υπόγειο, απάνω στα αναμένα πάτερα και έφτασα μέχρι την τρύπα και σας είπα πως η τρύπα δεν εξακολουθεί, παρά είναι μέσα λίγα πράσα. Νομίζω τώρα που σας τα γράφω, θα τα θυμηθείτε.

Αφού το σπίτι είχε καταστραφεί σχεδόν όλο και πλησίαζε για να ξημερώσει, αναγκαστήκαμε να φύγουμε μήπως μας προκάνει ο τουρκικός στρατός.

20.8.1930

 

Από τα Απομνημονεύματα του Γερμανού Καραβαγγέλη

Ήταν γνωστό ότι ο Κωνστάντωφ μια φορά τη βδομάδα πήγαινε στο Λιμπίσοβο, στο σπίτι μιας ερωμένης του Βουλγάρας. Από το Βιντελούστι όπου έμενε ο Βάρδας (το Βιντελούστι είναι μια ώρα μακριά από το Λιμπίσοβο) έμαθε ακριβώς την ώρα που έφτανε ο Κωνστάντωφ. Τον ειδοποίησε ο παπά-Στέργιος του χωριού Λιμπίσοβου, που ήταν από τους κρυμμένους οπαδούς μας. Όταν ερχόταν ο κακόμοιρος στη Μητρόπολη για να μου πει τίποτα έτρεμε. Αυτός λοιπόν ειδοποίησε το Βάρδα με έμπιστο του πρόσωπο.

Αμέσως ο Βάρδας έφτασε στο Λιμπίσοβο και πολιόρκησε το σπίτι όπου βρισκόταν ο Κωνστάντωφ. Του πρότειναν να παραδοθεί. Μα αυτός δεν δέχτηκε και άρχισε να τους χτυπά από μέσα. Οι δικοί μας τότε έσπασαν την πόρτα και ανέβηκαν έξω από το δωμάτιο όπου είχαν κλειστεί οι Βούλγαροι. Μια σφαίρα όμως πέρασε την παλάμη του Νίκου Βάρδα [το σωστό: Βαγγέλη Φραγκιαδάκη] και έτσι αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν και να βγουν. Τότε ο Καραλίβανος ανέβηκε στη στέγη του σπιτιού και άρχισε να τους χτυπά από πάνω. Αλλά και ο Κωνστάντωφ τον χτυπούσε από κάτω κι έτσι ο Καραλίβανος αναγκάστηκε να κατέβει. Τότε διατάζουν φωτιά. Μαζεύουν πετρέλαιο από όλα τα μαγαζιά και του βάζουν φωτιά. Ο Κωνστάντωφ εξακολούθησε να τους ρίχνει, μα σε λίγο οι πυροβολισμοί έπαψαν. Κάηκαν όλοι μέσα.

Οι Βούλγαροι διέδωσαν ότι ο Κωνστάντωφ είχε φύγει. Μα εγώ πληροφορήθηκα από μέσα, από το ίδιο το χωριό, με απεσταλμένο μου, ότι κάηκαν στο δείνα μέρος. Στο τζάκι δηλαδή της κουζίνας ήταν μια μεγάλη τετράγωνη πλάκα και εκεί πάνω μαγείρευαν. Όταν όμως πήγαιναν τίποτα Τούρκοι να τους πιάσουν, βγάζαν την πλάκα και από κάτω ήταν μια κρύπτη, που χωρούσε πολλούς ανθρώπους μέσα. Εκεί έμπαινε ο Κωνστάντωφ με το σώμα του, η νοικοκυρά έβαζε πάλι την πλάκα από πάνω τους, πάνω στην πλάκα στάχτη και μαγείρευε ώσπου να φύγουν οι Τούρκοι. Σε αυτή την κρύπτη είχαν καταφύγει τώρα όλοι με την ελπίδα να σωθούν. Μα κάηκαν ή μάλλον πέθαναν από ασφυξία εκεί μέσα όλοι μαζί, δηλαδή ο Κωνστάντωφ, με το σώμα του και η ερωμένη του.

Είχαν περάσει κάμποσες μέρες από την εξόντωση της συμμορίας αυτής, όταν ήρθε στη Μητρόπολη να με επισκεφτεί ο αντιστράτηγος Χουσεΐν Χουσνή πασάς, ο διάδοχος του Νεσάτ πασά, που ως γενικός διοικητής των ελληνοτουρκικών συνόρων είχε την έδρα στα Νασιλίτσα [Ανασελίτσα].

Ενώ λοιπόν τρώγαμε στο τραπέζι μου λέει γελώντας «τι έκαναν πάλι οι δικοί σου στο Λιμπίσοβο;» Του απαντώ «οι δικοί μου έκαψαν τον Κωνστάντωφ με όλο το σώμα του στο Λιμπίσοβο, πράγμα που δεν κατόρθωσε ως σήμερα ο στρατός σου κι επομένως, σκέπτομαι, πρέπει να είσαι ευχαριστημένος από αυτό που κάνουν οι δικοί μου, αφού τους θέλεις δικούς μου». Τότε μου λέει «δυστυχώς ο Κωνστάντωφ έφυγε και δεν μπόρεσαν να τον κάψουν, έφυγε από το χωριό». Του λέω και εγώ «σε γελούν οι Βούλγαροι πασά μου». «Πως» μου λέει «αφού έστειλα στρατό και τα βρήκαν όλα καμένα, μα κανένα σκελετό, θα πει λοιπόν πως έφυγαν». Τότε τον πληροφόρησα ότι ο Κωνστάντωφ με το σώμα του βρίσκεται στο τάδε μέρος κάτω από την πλάκα και του πρόσθεσα «στείλε στρατό αν θέλεις, για να δεις ότι οι Βούλγαροι σε γελούν». Εγώ το είχα μάθει από τον παπα-Στέργιο του Λιμπίσοβου, που από φόβο έκανε το Βούλγαρο, μα ήταν πολύ πατριώτης και πάντοτε με άνθρωπό του με ειδοποιούσε κρυφά για τις κινήσεις των Βουλγάρων. Ο Χουσεΐν πραγματικά έστειλε στρατό και πήγαν και τους βρήκαν όλους εκεί τούμπανο. Είχαν σκάσει από το καπνό.

 

 

 

 

 

ΟΙ ΑΝΤΕΚΔΙΚΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες από τη Μακεδονία, σώμα Ελληνομακεδόνων εισήλθε στο Βλάδοβο, ένα χωριό κοντά στα Βοδενά και σκότωσε τέσσερις βούλγαρους κομιτατζήδες.

Άλλο σώμα συνέλαβε και σκότωσε στο χωριό Κωστενέτσι της Καστοριάς δώδεκα κομιτατζήδες.

Στο χωριό Τέχοβο, σκοτώθηκαν, από Έλληνες, τρεις βούλγαροι προύχοντες, συνεργάτες του κομιτάτου.

Επίσης στο χωριό Μπάλτσα και στα Γενιτσά φονεύτηκαν τέσσερις κομιτατζήδες.

Η φοβερή αυτή εκδίκηση κατατρόμαξε τόσο τους κομιτατζήδες, ώστε φοβούνται να δουν τους Έλληνες κατά πρόσωπο.

ΚΑΙΡΟΙ

 

[ΦΑΝΑΤΙΚΟΙ ΧΟΤΖΑΔΕΣ]

Οι βουλγαρικές εφημερίδες δημοσιεύουν πολύ ανησυχητικές ειδήσεις από τη Στρώμνιτσα. Σύμφωνα με αυτές τις ειδήσεις, οι τουρκικές Αρχές μοιράζουν, στα φανερά, όπλα στους τούρκους κατοίκους, για να υπερασπιστούν δήθεν του εαυτούς τους από φανταστικό κίνημα του βουλγαρικού πληθυσμού, στην πραγματικότητα όμως για να εξασκήσουν τρομοκρατία στον ήσυχο ιθαγενή βουλγαρικό πληθυσμό, υπό την προστασία των Αρχών.

Οι Τούρκοι απειλούν φανερά, λέγοντας πως γρήγορα θα εξολοθρεύσουν τους Βούλγαρους. Μεταξύ του τουρκικού πληθυσμού περιφέρονται συνέχεια φανατικοί χοτζάδες, που κηρύττουν φανερά στα τζαμιά, τη σφαγή των Βουλγάρων.

Πνεύμα φοβερής εχθρότητας επικρατεί ανάμεσα στους τούρκους προύχοντες, οι οποίοι ωθούν τον απλό τουρκικό λαό σε ταραχές.

Επίσης οι βουλγαρικές εφημερίδες γράφουν από τη Τζουμαγιά, ότι και εκεί επικρατεί φοβερή ανησυχία καθώς ο στρατός, που βρίσκεται στα διάφορα χωριά, διαπράττει διάφορες αυθαιρεσίες.

ΦΙΛΙΠΠΟΥΠΟΛΙΣ

 

ΜΕΤΡΑ ΤΩΝ ΤΟΥΡΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΣΥΜΜΟΡΙΩΝ

Γράφουν από τη Θεσσαλονίκη ότι ο Νασήρ-πασάς, που έφτασε εκεί πριν από λίγες μέρες, σκοπεύει να λάβει έκτακτα μέτρα.

Το ατμόπλοιο «Αβδέλ Καδίρ», με το οποίο έφτασε αυτός στη Θεσσαλονίκη στις 21 του μήνα, μετέφερε δεκαοκτώ ταχυβόλα προορισμένα για τα τάγματα των κυνηγών (αβτζί) της Θεσσαλονίκης, του Μοναστηριών και του Ιστίπ. Μετέφερε επίσης πολλά ποδήλατα μυδραλιοβόλα, είκοσι χιλιάδες όπλα μάουζερ και 480 χιλιάδες φυσίγγια. Αναμένονται ακόμα ογδόντα χιλιάδες όπλα μάουζερ.

Ο Νασήρ-πασάς, έχοντας εξουσιοδοτηθεί γι’ αυτό, προτίθεται να δημιουργήσει πεντακόσιους σταθμούς (των πενήντα αντρών ο καθένας), για την καταδίωξη των συμμοριών. Αμέσως δε μετά το Μπαϊράμι, θα καλέσει, πρώτα αυτούς που δεν έχουν συμπληρώσει εξαετή θητεία στο στρατό (Ιχτιάτ) και ύστερα τους εφέδρους, ώστε να συμπληρώσει δύναμη 25.000 αντρών.

Στο νομό Μοναστηριού δόθηκε ήδη διαταγή, να κληθούν στα όπλα, δεκαέξι τάγματα εφέδρων.

ΑΣΤΥ

 

ΣΥΛΛΗΨΗ ΚΟΜΙΤΑΤΖΗΔΩΝ

Πληροφορούν από τη Στρώμνιτσα, ότι τουρκικό απόσπασμα συνέλαβε δυο κομιτατζήδες κοντά στο Γενί-Κιόι και άλλους τέσσερις κοντά στο Δελάν-Χατζέ.

ΚΑΙΡΟΙ

 

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΩΜΑ ΣΩΖΕΙ ΤΟΥΡΚΙΚΟ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ

Θεσσαλονίκη 3 Δεκεμβρίου. Την περασμένη Τρίτη, στο χωριό Μαγδάλι, βουλγαρική συμμορία, υπό την ηγεσία του Τσερνώφ, είχε πολύωρη συμπλοκή με τουρκικό στρατιωτικό απόσπασμα, το οποίο θα είχε οπωσδήποτε συντριβεί, αν το σώμα του καπετάν Βαγγέλη δεν είχε σπεύσει σε βοήθειά του.

Μετά από αυτό οι κομιτατζήδες διασώθηκαν φεύγοντας, παίρνοντας μαζί τους και τέσσερις τραυματίες.

ΕΜΠΡΟΣ

 

ΜΕΤΑ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΜΕΛΑ

Όπως έγινε γνωστό από την Κωνσταντινούπολη, με αυτοκρατορικό διάταγμα, προάγονται κατά ένα βαθμό όλοι οι υπαξιωματικοί και αξιωματικοί του στρατιωτικού αποσπάσματος που συνεπλάκη [στη Στάτιστα] με το σώμα του Μελά. Στους στρατιώτες του αποσπάσματος δόθηκε το μετάλλιο ανδρείας.

ΣΚΡΙΠ

 

μάχη τουρκικού στρατιωτικού αποσπάσματος και τσέτας

τόπος μάχης: Λέσνοβο

στρατιωτικό απόσπασμα

 

τσέτα

βοεβόδας:

αριθμός αντρών: δεκαέξι (16)

 

νεκροί: δύο (2)

αιχμάλωτοι: πέντε (5)

σημείωση: το στρατιωτικό απόσπασμα ήταν από το Κράτοβο

εφημερίδα: ΚΑΙΡΟΙ

ημερομηνία: 4.12.1904

προέλευση είδησης: Σκόπια, επίσημο τηλεγράφημα

 

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΔΙΟΡΙΣΜΟ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΗ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Λονδίνο 3 Δεκεμβρίου. Τηλεγραφούν από την Κωνσταντινούπολη προς το πρακτορείο Ρόιτερ ότι ο άγγλος πρεσβευτής της Αγγλίας στην Κωνσταντινούπολη, ζητάει από την Πύλη το διορισμό χριστιανού διοικητή στη Μακεδονία.

ΑΘΗΝΑΙ

 

 

 

Κυριακή 5 / 18 Δεκεμβρίου 1904

 

Από το Ημερολόγιο του Αριστείδη Μπονάτσου

Διημερεύουμε στο Βιδελούστι. Συγκροτείται επιτροπή από τους: παπά-Στέργιο Παναγιωτίδη, Γιάννη Ντίνα, Ντίνα Τζούνη, Χρήστο Νικολάου, Δημ. Θύμιου, Θανάση Σταύρου, Νικόλαο Γεωργίου, Χρήστο Γιάννη, παπα-Γιώργο Οικονομίδη και παπα-Κώστα.

Υπάρχουν φήμες ότι χτες κάηκαν έξι-επτά σπίτια [στο Βιντελούστι]. Το απόγευμα μάθαμε πως έφτασαν το Μπουχίνι τριάντα στρατιώτες.

Αναχωρούμε στις 6 ¼ π.μ. και μετά από πορεία σε ρέματα, αγρούς, γκρεμούς, φτάσαμε έξω από το μοναστήρι της Παναγίας. Περιμέναμε εκεί, μέχρι να έρθει ένα άτομο που είχαμε στείλει πιο μπροστά για να ειδοποιήσει. Μπήκαμε στο μοναστήρι στις 9:10 για να διανυκτερεύσουμε. Εκεί υπήρχαν ωστόσο και άλλα άτομα, που είχαν έρθει για τη γιορτή του Αγίου Νικολάου.

Τελικά την 1η π.μ. αναχωρούμε για το Ζάντσικο (χωριό με 100 σπίτια). Διανυκτερεύουμε τελικά στους πρόποδες των Οντρίων, δίπλα σε ένα χείμαρρο. Η περιοχή έχει μηλιές, καρυδιές, καστανιές και δαμασκηνιές.

5.12.1904

 

 

 

 

 

Η ΣΥΜΜΟΡΙΑ ΤΟΥ ΜΗΤΡΟΥ ΒΛΑΧΟΥ

Βιέννη. Σημαντικό τηλεγράφημα ήρθε από τη Θεσσαλονίκη.

Ο γνωστός αρχηγός της βουλγαρικής δολοφονικής συμμορίας Μήτρος Βλάχος, αφού πληροφορήθηκε ότι στο χωριό Ζέλοβο υπάρχει ελληνομακεδονικό σώμα, περικύκλωσε το χωριό με επιθετικούς σκοπούς.

Μέχρι τώρα λείπουν λεπτομέρειες για την επίθεση.

Δ.Κ.

ΕΜΠΡΟΣ

 

ΟΙ ΒΟΥΛΓΑΡΟΙ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΤΟΥΡΚΩΝ

Θεσσαλονίκη 4 Δεκεμβρίου. Τριανταμελής βουλγαρική συμμορία επιτέθηκε εναντίον δέκα μουσουλμάνων, κοντά στο χωριό Χαμζαλή. Οι Τούρκοι αντιστάθηκαν γενναία και έτσι δόθηκε ο καιρός σε ένα τουρκικό απόσπασμα να σπεύσει και να τους απελευθερώσει.

Από αυτή τη συμμορία συνελήφθησαν δύο μέλη κοντά στο Γενί-Κιόι και άλλα τέσσερα στην Άνω Τζουμαγιά.

ΧΡΟΝΟΣ

 

 

 

Δευτέρα 6 / 19 Δεκεμβρίου 1904

 

Από το Ημερολόγιο του Αριστείδη Μπονάτσου

Διημερεύουμε στο ίδιο μέρος. Δημιουργείται επιτροπή από τους κατοίκους του χωριού Ζάντσικο, τον αρχιμανδρίτη Αγαθάγγελο, τον παπα-Βασιλείου, τον παπα-Βασίλη, το Στέργιο Σιδέρη, το Γιάννη Γκιούρη, τον Κωνσταντίνο Κόλια και το Θάνο Γιάννη.

Στις 7 μ.μ. αναχωρούμε, περνάμε τον ποταμό από μια ξύλινη γέφυρα και φτάνουμε στο Κλεπίστι στις 8:10. Το χωριό έχει 80 σπίτια και βρίσκεται σε ψηλό τόπο, εκεί που τελειώνει το όρος Όντρια. Διανυκτερεύουμε εδώ και βγάζουμε περιπολίες.

6.12.1904

 

 

 

 

 

[ΟΙ ΦΟΝΟΙ ΣΤΟ ΖΕΛΕΝΙΤΣ]

Σύμφωνα με τηλεγράφημα από τη Σόφια, τα μέλη του Μακεδονικού Κομιτάτου δήλωσαν ότι τα εγκλήματα που έγιναν στο Ζέλενιτς δεν θα προκαλέσουν την αντεκδίκηση κατά αθώων προσώπων, αλλά την έντονη δράση κατά των ελληνικών συμμοριών.

ΚΑΙΡΟΙ

 

Η ΜΕΓΑΛΗ ΣΥΜΠΛΟΚΗ ΣΤΟ ΖΕΛΟΒΟ

Βιέννη. Σημερινά τηλεγραφήματα από τη Θεσσαλονίκη αναγγέλουν ότι 170 Βούλγαροι του Κομιτάτου, υπό την ηγεσία του Μήτρου Βλάχου, περικύκλωσαν το χωριό Ζέλοβο, μετά από προδοσία Βούλγαρου, ότι στο χωριό βρίσκεται ελληνομακεδονικό σώμα.

Μέσα στο χωριό υπήρχαν 24 ένοπλοι Ελληνομακεδόνες με αρχηγούς τους Ρούβα και Καούδη, οι οποίοι μόλις έμαθαν την πολιορκία εξήλθαν κατά των οχυρωμένων Βουλγάρων, μαζί με άλλους 40 Μακεδόνες που έτρεξαν για βοήθεια, με τους πρώτους πυροβολισμούς.

Η συμπλοκή στο Ζέλοβο κράτησε πολλές ώρες, φαίνεται δε ότι τραυματίστηκαν αρκετοί Βούλγαροι που διέφυγαν, γιατί στον τόπο της συμπλοκής βρέθηκαν αργότερα ίχνη αίματος.

Η βουλγαρική συμμορία αναγκάστηκε να τραπεί σε φυγή. Από το ελληνομακεδονικό σώμα δεν τραυματίστηκε κανένας.

Μόλις έγινε γνωστή η είδηση στη Φλώρινα, ο καϊμακάμης έστειλε στο Ζέλοβο 150 άντρες προς καταδίωξη του σώματος που βρισκόταν στο χωριό.

Διενεργούνται ανακρίσεις για να βρεθούν τα σπίτια στα οποία διανυκτέρευσαν οι άντρες του ελληνομακεδονικού σώματος.

ΚΑΙΡΟΙ

 

ΠΡΟΤΡΟΠΕΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΣΕΡΒΟΥΣ ΔΑΣΚΑΛΟΥΣ

Η σερβική εφημερίδα «Σίρπσκα Ζάσταβα», που εκδίδεται στο Βελιγράδι, προτρέπει τους σέρβους δασκάλους στη Μακεδονία, να αφήσουν τα ανωφελή μαθήματα στα σχολεία και να αναλάβουν τον αγώνα κατά των αγραμμάτων και ανοήτων Βουλγάρων.

Για την εφημερίδα, καλός πατριώτης είναι όποιος μιμείται το παράδειγμα του οπλαρχηγού Μήτσκο και των συντρόφων του και υπερασπίζεται το σερβικό στοιχείο από τις βιαιότητες των βουλγαρικών κομιτάτων.

ΕΜΠΡΟΣ

 

Ο ΣΕΪΦΟΥΛΑΧ ΠΑΣΑΣ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Από την Κωνσταντινούπολη τηλεγραφούν στον παρισινό «Χρόνο» ότι η τουρκική κυβέρνηση αποφάσισε να λάβει, μετά το Μπαϊράμι, αυστηρότερα μέτρα στη Μακεδονία και να επωφεληθεί από τη σύγκρουση μεταξύ των ελληνικών πατριαρχικών και βουλγαρικών εξαρχικών ομάδων, ώστε να επιβάλει την τάξη στην περιοχή. Γι’ αυτό απέστειλε ήδη στη Θεσσαλονίκη το Ναζήρ πασά, με πολεμικό υλικό και έκτακτη δύναμη, για να εξολοθρεύσει τις συμμορίες.

Γίνεται επίσης γνωστή η αντικατάσταση του γηραιού αρχηγού του στρατιωτικού σώματος στη Θεσσαλονίκη Χαϊρή πασά με τον Σεϊφουλάχ πασά, μαθητή του Φον Ντερ Γκολτς και η αποστολή του μισθού των στρατιωτών, ο οποίος θα αυξήσει αναντίρρητα το ζήλο τους.

 

ΣΚΡΙΠ

 

 

 

Τρίτη 7 / 20 Δεκεμβρίου 1904

 

Από το Ημερολόγιο του Αριστείδη Μπονάτσου

Έρχεται επιστολή από το Βιδελούστι, η οποία είχε σταλεί από χθες. Μας πληροφορεί για την άφιξη των στρατιωτικών αρχών στο Λεμπίσοβο με 25-30 ιππείς. Έγινε ταφή των φονευμένων προδοτών και ανασκαφή στο καμένο σπίτι. Έψαξαν να βρουν αυτούς που κάηκαν, αλλά δεν τους βρήκαν. Συνέχισαν την ανασκαφή και βρήκαν με τις ξιφολόγχες μια γυναικεία ζώνη και δυο μετζίτια.

Στο Νεστίμ πήγαν 30 στρατιώτες, που μετά έφυγαν για το Λεμπίσοβο.

Στο Νεστίμ άγνωστοι σκότωσαν έναν άντρα και μια γυναίκα, που ήταν συγγενείς του σκοτωμένου Λάμπρου.

Πραγματοποιήθηκε σύγκλιση των προκρίτων του χωριού Κλεπίστι και σύσταση επιτροπής από τους Παπαδημητρίου, Γ. Παπαδόπουλου (ή Ζώγα), Κοσμά Χρήστου, Αντωνίου Κωτούλα, Αθανασίου Βασιλείου, Βασίλη Δημητρίου, Κωνσταντίνο Μήτα, Κωνσταντίνο Τζιμούλη.

Επιστολές από τα γύρω χωριά μιλούν για κατακλυσμό στρατού, σε όλα τα γειτονικά με το Λεμπίσοβο χωριά. Γι’ αυτό το λόγο αποφασίζουμε να αναχωρήσουμε για το Ψέλτσικο, ως κατάλληλο μέρος, μέχρι να λήξει η τουρκική κινητοποίηση.

Στις 6:20 αναχωρούμε για τα χιονισμένα Όντρια. Περνάμε ένα δάσος με Οξιές και πιο χαμηλά με έλατα και πεύκα. Περνάμε, με πολύ κόπο, μαγευτικές χαράδρες γεμάτες χιόνι και στις 10 ½ μ.μ. φτάνουμε στο τουρκικό τσιφλίκι Ψέλτσικο, ένα χωριό με 40 σπίτια, που βρίσκεται ανάμεσα στα όρη Πολυκούλα, Σμόλικα και Αρίνα. Στην περιοχή υπάρχουν μηλιές, καρυδιές και αχλαδιές. Διανυκτερεύουμε στο χωριό.

7.12.1904

 

 

 

 

 

 

 

 

ΟΙ ΑΔΕΛΦΟΙ ΤΟΥ ΠΑΥΛΟΥ ΜΕΛΑ

Βόλος 6 Δεκεμβρίου. Με το ατμόπλοιο «Ζευς» του Αυστριακού Λόιντ έφτασαν σήμερα από τη Θεσσαλονίκη οι κύριοι Κωνσταντίνος και Λέων αδελφοί Μελά, που είχαν μεταβεί στη Μακεδονία για να επισκεφτούν τον τάφο του ήρωα αδελφού τους Παύλου. Τον τάφο όμως επισκέφτηκε μόνον ο Κωνσταντίνος, γιατό ο Λέων αναγκάστηκε να παραμείνει άρρωστος στο Μοναστήρι. Τον Κωνσταντίνο συνόδευσε μέχρι την Στάτιστα σώμα έφιππων χωροφυλάκων ένας από τους υπασπιστές του Χιλμή πασά. Από τα μέρη που πέρασε, οι κάτοικοι υποδέχτηκαν αυτόν πολύ εγκάρδια. Διηγούνται πολλές συγκινητικές στιγμές.

Στην Καστοριά ο κ. Κωνσταντίνος Μελάς, ετέλεσε την περασμένη Παρασκευή μνημόσυνο, υπέρ της ψυχής του αδελφού του, χοροστατούντος του μητροπολίτη Γερμανού Καραβαγγέλη, παρισταμένων όλων των κατοίκων της Καστοριάς.

ΣΚΡΙΠ

 

ΟΙ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΥΛΗΣ

Από την Κωνσταντινούπολη τηλεγραφούν στον παρισινό «Χρόνο» τα εξής:

Η Πύλη προέβη σε παραστάσεις προς την ελληνική κυβέρνηση για τις ελληνικές ομάδες που έχουν εισβάλλει στη Μακεδονία. Αλλά δεν πρέπει να δοθεί σημασία στο διπλωματικό αυτό μέτρο, το οποίο γίνεται μάλλον για τα μάτια της Ευρώπης. Γιατί κατά βάθος οι Τούρκοι ευχαριστούνται πολύ να βλέπουν τους Έλληνες να έρχονται σε ρήξη με τους Βούλγαρους, οι οποίοι άλλωστε είναι περισσότεροι των πρώτων, και επίφοβοι στη Μακεδονία.

ΣΦΑΙΡΑ

 

Η ΕΚΜΙΣΘΩΣΗ ΤΗΣ ΔΕΚΑΤΗΣ

Το νέο σύστημα της εκμίσθωσης της δεκάτης, που εφαρμόστηκε δοκιμαστικά και με επιτυχία σε τριάντα χωριά του νομού Μοναστηρίου, πρόκειται να εφαρμοστεί το επόμενο έτος στην κεντρική υποδιοίκηση της Θεσσαλονίκης και στην υποδιοίκηση των Σκοπίων.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΙΣ

 

 

 

Τετάρτη 8 / 21 Δεκεμβρίου 1904

 

Από το Ημερολόγιο του Αριστείδη Μπονάτσου

Διημερεύουμε στο Ψέλτσικο. Έρχεται επιστολή του Παπαστεργίου από το Βιδελούστι. Γράφει πως δεν βρήκαν κανέναν μέσα στο καμένο σπίτι στο Λεμπίσοβο. Κυκλοφορεί η φήμη πως ο Κωνστάντωφ διασώθηκε. Οι κάτοικοι στο Λεμπίσοβο και τα γύρω χωριά φοβούνται τις απειλές των κομιτών. Οι τελευταίοι έστειλαν επιστολή με αγγελιοφόρο και λένε πως θα κατέβουν νύχτα στο Λεμπίσοβο και θα σκάψουν σε ορισμένο μέρος στο σπίτι. Ο παπάς ζητάει φρουρά δέκα ανδρών, για προστασία.

Γράφεται επιτιμητική επιστολή προς τον παπά, για την ασάφεια των όσων γράφει, βάσει αόριστων διαδόσεων και για το ότι δεν αναφέρει την παρουσία του στρατού.

Το απόγευμα δημιουργείται επιτροπή από τους: Παπαδημητρίου, Κότα Βασιλείου, Κοσμά Γεωργίου, Νικόλαο Κοσμά, Βασίλη Γεωργίου, Πέτρο Βάσο, Χρήστο Γιάνε, Μήτρο Κάτρη, Νικόλαο Νάτση.

8.12.1904

 

 

 

 

 

[ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΕΣ]

Λάρισα 7 Δεκεμβρίου. Εκπρόσωποι του Κομιτάτου επισκέπτονται τα χωριά στις περιφέρειες Στρώμνιτσα, Μελένικο, Τζουμαγιά, Νευροκόπι και κατηχούν τους χωρικούς για νέο επαναστατικό κίνημα που ετοιμάζεται για την προσεχή άνοιξη.

ΧΡΟΝΟΣ

 

[Η ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ ΧΩΡΟΦΥΛΑΚΗ]

Σύμφωνα με χθεσινές έγκυρες πληροφορίες, πριν από τρεις μέρες, οι Δυνάμεις, πλην της Γερμανίας, έστειλαν από κοινού διακοίνωση στην Πύλη, με την οποία απαιτούν την πρόσληψη και νέων ξένων αξιωματικών στη μακεδονική χωροφυλακή.

ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ

 

 

 

Πέμπτη 9 / 22 Δεκεμβρίου 1904

 

 

Από το Ημερολόγιο του Αριστείδη Μπονάτσου

Αλλάζουμε κατάλυμα. Έρχεται επιστολή του Παπαστεργίου από το Βιδελούστι, με την οποία δικαιολογεί τα όσα έγραψε στην προηγούμενη επιστολή. Επιβεβαιώνεται σχεδόν η απώλεια του Κωνστάντου, χωρίς όμως να έχει βρεθεί κάποιο στοιχείο. Υποψιαζόμαστε πως οι κάτοικοι στο Λεμπίσοβο έκρυψαν κάθε τεκμήριο, επειδή φοβούνται τους κομίτες.

Ακούγεται πως έφτασαν στη Λάψιστα 500 στρατιώτες και μοιράστηκαν στο Βογατσικό και τα γύρω χωριά.

Το προηγούμενο βράδυ κατέβηκαν οι κομίτες στο Λεμπίσοβο, έσκαψαν στο καμένο σπίτι και μετά έφυγαν.

Λένε πως ο στρατός πέρασε από το Λεμπίσοβο και μετά προχώρησε στο Νεστίμ.

Μετά την επιστολή του Παπαστεργίου, ο αρχηγός [Βάρδας] αποφασίζει να στείλει εκεί κάποια μικρή δύναμη: τους άντρες Κρητικού Φραγκιαδάκη, που νοσηλεύεται στο Μπογατσικό, με τους Σκλαβούνο και τον Κουκουλάκη. Οι άντρες όμως του Φραγκιαδάκη αρνούνται να εκτελέσουν την απόφαση του αρχηγού και να πάνε. Μετά από αυτό παίρνεται η απόφαση να πάμε στο χωριό τέσσερις υπαξιωματικοί και άλλοι τρεις άντρες.

Αναχωρούμε για το Ζάντσικο στις 6:20. Φτάνουμε στο Ζάντσικο στις 10:30 και περικυκλώνουμε το χωριό. Δεν μας περιμένει κανείς, όπως είχαμε παραγγείλει. Στέλνουμε τον οδηγό να βρει το μουχτάρη. Μετά από λίγο έρχεται ένας, από πίσω μας. Είναι κάποιος που είχε στείλει, από πριν, ο μουχτάρης, για να μας προειδοποιήσει πως ο στρατός βρίσκεται κοντά, πέντε λεπτά από το χωριό. Μετά από λίγο έρχεται και οδηγός που λέει τα ίδια.

Γίνεται σύσκεψη, για το τι να κάνουμε. Ακούγονται διάφορες γνώμες, καθώς απουσιάζει ο αρχηγός. Τέλος αποφασίζουμε να πάμε σε μια σπηλιά, που βρίσκεται, βόρεια του χωριού. Από μακριά βλέπουμε πως στη σπηλιά υπάρχουν βοσκοί, άγνωστης εθνικότητας. Φεύγει ο οδηγός για το χωριό, για να μάθει ποιοι είναι αυτοί. Οι υπόλοιποι περιμένουμε.

Ξαφνικά ακούγεται ένας πυροβολισμός, μετά ένας δεύτερος και τα σκυλιά αρχίζουν να γαβγίζουν. Ταραζόμαστε, γιατί δεν ξέρουμε τι συμβαίνει. Κατεβαίνουμε στο δρόμο και τραβάμε προς τα πίσω. Λέμε να πάμε προς τα Καλύβια του Ψέλτσικου και την άλλη μέρα, αν μάθουμε πως δεν υπάρχει στρατός, επιστρέφουμε. Με αυτή την απόφαση διαφωνούν τρεις, ο Μιχάλης Τσόντος και άλλοι δύο, οι οποίοι και παραμένουν.

Οι τέσσερις υπαξιωματικοί που απομείναμε σκεφτήκαμε να κρυφτούμε σε κάποιο μέρος εκεί κοντά. Ψάξαμε να βρούμε ένα τέτοιο, να κρυφτούμε τη μέρα, αλλά μάταια. Τελικά αποφασίσαμε να γυρίσουμε πίσω και μετά από μεγάλη περιπλάνηση, φτάσαμε στα Καλύβια το πρωί.

9.12.1904

 

Αποσπάσματα επιστολής του Αρισ. Θεοφανόπουλου προς τον Τσόντο-Βάρδα

Αφού πληγώθηκε ο καπετάν Βαγγέλης και έφυγε, εγώ ακολούθησα εσάς, όπως και όλοι οι άντρες του καπετάν Βαγγέλη. Περάσαμε από το Ζάντσικο, το Κλεπίστι, διασχίσαμε τα Όντρια και φτάσαμε στο Κοτέλτσι. Σε αυτό το χωριό μείναμε μόνο μια βραδιά. Την άλλη μέρα κάλεσες τους τρεις υπαξιωματικούς (που είχες μαζί σου από την Αθήνα), εμένα, τον Ταγαρούλια και τον Όθωνα Έσλιν και μας είπες ότι πήρες γράμμα από το χωριό Τοσίλοβο (και όχι το Βιδελούστι, όπως μου γράφεις) δηλαδή από το χωριό που μας είχε προδώσει τον Κονστάντοφ και από το οποίο πήραμε και το πετρέλαιο. Το γράμμα έλεγε ότι τους φοβερίζουν οι Βούλγαροι, πως θα τους κάψουν το χωριό και ότι πρέπει να πάμε να τους φυλάμε.

Δεν όρισες καπετάνιο στην αποστολή, γιατί είπες πως είμαστε όλοι υπαξιωματικοί και ξέρουμε τη δουλειά μας. Δεν έστειλες δύο (όπως μου γράφεις), παρά τρεις.

Μόλις νύχτωσε πήραμε έναν αγγελιοφόρο και φύγαμε με διεύθυνση προς το Ζάντσικο και γύρω στις 12 τη νύχτα φτάσαμε έξω από το Ζάντσικο. Στείλαμε τον αγγελιοφόρο για να ρωτήσει το μουχτάρη, αν υπάρχει τουρκικός στρατός στο χωριό και επίσης να ειδοποιήσει να μας ετοιμάσει κατάλυμα για έξι άτομα.

Μετά από μισή ώρα έρχεται ο αγγελιοφόρος και μας λέει πως τους είπε ο μουχτάρης να φύγουμε αμέσως, γιατί έχει περικυκλώσει το χωριό ο τουρκικός στρατός. Τότε οι Αθ. Σκλαβούνος, Αριστείδης Μπονάτσος κι άλλος ένας που δεν θυμάμαι, θέλανε να γυρίσουμε πίσω, ενώ εγώ, ο Ταγαρούλιας και ο Όθωνας, τους είπαμε πως θα είναι αίσχος να κάνουμε αυτό. Με χίλια παρακάλια, τους αλλάξαμε ιδέα. Τότε ο αγγελιοφόρος μας είπε ότι εκεί παραπάνω υπήρχαν κάτι μαντριά, αλλά δεν γνώριζε αν οι τσοπάνηδες ήταν Τούρκοι ή Χριστιανοί.

Αποφασίσαμε να πάμε στα μαντριά. Αν ήταν χριστιανοί να καθίσουμε όλη τη μέρα, να παρακολουθήσουμε τις κινήσεις του στρατού και να αποφασίσουμε τι θα κάνουμε. Συμφωνήσαμε όλοι σε αυτό. Μόλις φτάσαμε όμως στα μαντριά άρχισαν να γαυγίζουν τα σκυλιά και ο ένας Τούρκος μας πυροβόλησε. Έτσι γυρίσαμε πίσω.

Τότε οι τρεις γενναίοι υπαξιωματικοί αποφάσισαν να επιστρέψουν πίσω, να σε ανταμώσουν.

Εγώ, ο Ταγαρούλιας και ο Έσλιν, διαφωνήσαμε μαζί τους και τραβήξαμε μέσα στη νύχτα για το Κλεπίστι, να μάθουμε αν πράγματι υπάρχει στρατός στο Ζάντσικο.

Αφού μας πληροφόρησαν ότι δεν υπάρχει στρατός, αποφασίσαμε οι τρεις να πάμε στο Ζάντσικο, να σκοτώσουμε το μουχτάρη, για την ψευδή είδηση. Αλλά τη γλίτωσε φτηνά, γιατί βρήκαμε ένα χριστιανό εισπράκτορα [φορατζή] στο χωριό, που μας είπε ότι αυτός ειδοποίησε το μουχτάρη, πως θα πάει στρατός στο χωριό και ο μουχτάρης φοβήθηκε και μας ειδοποίησε ότι ήρθε ο στρατός. Έτσι τη γλίτωσε ο μουχτάρης.

Όλα αυτά τα θυμάμαι σα να ήταν χτες.

20.8.1930

 

 

 

 

[ΟΙ ΠΡΟΞΕΝΟΙ ΣΤΟ ΖΕΛΕΝΙΤΣ]

Η «Βετσέρνα Πόστα» γράφει ότι όταν οι πρόξενοι Ρωσίας και Αυστρίας πήγαν στο Ζέλενιτς για να εξετάσουν τα εκεί γνωστά γεγονότα στο γάμο, έδωσε ο μεν πρόξενος της Αυστρίας μια λίρα στην τραυματισμένη κόρη, ο δε πρόξενος της Ρωσίας, μόνο που δεν ξυλοκόπησε το διοικητή της Φλώρινας, που είχε διαβιβάσει ψευδείς πληροφορίες για τους θηριώδεις φόνους, λέγοντας ότι συγκρούστηκαν μεταξύ τους οι καλεσμένοι στο γάμο.

ΦΙΛΙΠΠΟΥΠΟΛΙΣ

 

[Η ΠΥΛΗ ΓΙΑ ΤΟ ΖΕΛΕΝΙΤΣ]

Σύμφωνα με το βουλγαρικό τηλεγραφικό πρακτορείο, η Πύλη αντί να απαντήσει στις παραστάσεις που έγιναν για την επίθεση της ελληνικής συμμορίας στο Ζέλενιτς, απέστειλε στους πρεσβευτές των Δυνάμεων αντίγραφο των τηλεγραφημάτων του γενικού επιθεωρητή Χιλμή-πασά, κατά τα οποία στη διάρκεια της επίθεσης, η τουρκική φρουρά που βρισκόταν στη Νέβεσκα, δεν ήταν δυνατόν να μεταβεί σε βοήθεια, γιατί η φρουρά αυτή είχε προσβληθεί στο παρελθόν από βουλγαρικές συμμορίες και νόμιζε πως και η επίθεση στο Ζέλενιτς γινόταν πάλι από Βουλγάρους, οπότε δεν θεώρησε καλό να εγκαταλείψει τη Νέβεσκα στην αυθαιρεσία των βουλγαρικών συμμοριών.

ΦΙΛΙΠΠΟΥΠΟΛΙΣ

 

[ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΣΥΜΜΟΡΙΕΣ]

Οι ελληνικές συμμορίες, γράφει η εφημερίδα της Σόφιας «Μεταρρυθμίσεις», ασκούν, λόγω της συνεργασίας με τις τουρκικές Αρχές, φοβερή τρομοκρατία κατά των βουλγάρων προυχόντων. Στην Καστοριά και στη Φλώρινα, έχουν σαν κέντρο δράσης την περιοχή που βρίσκεται μεταξύ των χωριών Βλάστη, Κλεισούρα, Λέχοβο, Στρέμπενο, Νεγκοβάνι, Νέβεσκα και Μπελκαμένη. Οι Αλβανοί και οι Βλάχοι αποτελούν ισχυρά στοιχεία που παρέχουν στις ελληνικές συμμορίες βοήθεια και κρησφύγετα. Εκεί είναι κρυμμένα τα πολεμοφόδιά τους και εκεί καταφεύγουν μετά τη διάπραξη των κακουργημάτων τους. Οι Αρχές δεν λαμβάνουν μέτρα κατά των συμμοριών, παρά τις εναντίον τους καταγγελίες των βουλγαρικών χωριών. Λόγω αυτής της ατιμωρησίας, τα κακουργήματα των συμμοριών πολλαπλασιάζονται. Οι Βούλγαροι δεν τολμούν να βγουν από τα χωριά τους. Οι προεστοί κάποιων χωριών παραπονέθηκαν για αυτή την κατάσταση στους ιταλούς αξιωματικούς της μακεδονικής χωροφυλακής, αλλά χωρίς αποτέλεσμα.

ΦΙΛΙΠΠΟΥΠΟΛΙΣ

 

[ΟΙ ΣΕΡΒΙΚΕΣ ΣΥΜΜΟΡΙΕΣ]

Σύμφωνα με την εφημερίδα «Μεταρρυθμίσεις» οι σερβικές συμμορίες εξακολουθούν να απειλούν τα χωριά εκείνα που επιμένουν να χαρακτηρίζονται βουλγαρικά και να σκοτώνουν τους προύχοντες σε αυτά. Τα χωριά Πόβοζε, Μίρκοβτσι, Λέβαντσι και άλλα, στο διαμέρισμα των Σκοπίων, διατάχθηκαν να απαρνηθούν την Εξαρχία, με ποινή την εξολόθρευση.

Μια σερβική συμμορία αποφάσισε να δολοφονήσει το χωρικό Βέλκο Στεφάνωφ, γιατί εναντιώθηκε στις διαταγές της και τελικά τον σκότωσε.

Τελευταία παρουσιάστηκε στην Οχρίδα άλλη σερβική συμμορία που σπέρνει τον τρόμο στα εξαρχικά χωριά.

Άλλη συμμορία στην περιφέρεια Κουμάνοβο διέπραξε ανήκουστα εγκλήματα, γιατί οι χωρικοί δεν απαρνήθηκαν την Εξαρχία. Οι συμμορίτες φεύγοντας λεηλάτησαν τα χωριά.

ΦΙΛΙΠΠΟΥΠΟΛΙΣ

 

ΔΑΝΕΙΟ ΥΠΕΡ ΤΟΥ ΒΙΛΑΕΤΙΟΥ ΣΚΟΠΙΩΝ

Βιέννη 8 Δεκεμβρίου. Επιβεβαιώνεται ότι η κυβέρνηση έδωσε οδηγίες δημιουργίας κοινοπραξίας τραπεζιτών και βιομηχάνων, η οποία θα δανείσει το Βιλαέτι Σκοπίων, για την κατασκευή δημοσίων έργων.

Η Πύλη θα διαπραγματευτεί από την ίδια κοινοπραξία, δάνειο προορισμένο για τον εξοπλισμό της.

ΗΜΕΡΗΣΙΑ

 

ΠΥΡΠΟΛΗΣΗ ΤΩΝ ΓΡΑΦΕΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΑΡΧΙΑΣ

Βερολίνο 8 Δεκεμβρίου. Απόψε πυρπόλησαν τα γραφεία της Εξαρχίας στην Κωνσταντινούπολη. Πολλά έγγραφα έγιναν παρανάλωμα του πυρός.

ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ

 

 

 

Παρασκευή 10 / 23 Δεκεμβρίου 1904

 

Από το Ημερολόγιο του Αριστείδη Μπονάτσου

Διημερεύουμε στα Καλύβια και ειδοποιούμε τον αρχηγό για τα χθεσινά συμβάντα. Η τροφοδοσία μας γίνεται από το Ψέλτσικο. Το μεσημέρι ανεβαίνουμε σε ένα λόφο, για να δούμε αν υπάρχει στρατός γύρω.

Έρχεται ο αγγελιοφόρος, με απαντητική επιστολή από τον αρχηγό, με την οποία μας ενημερώνει πως δεν υπάρχει πουθενά στρατός και να γυρίσουμε πίσω. Ειδοποιούμε τον αρχηγό πως θα επιστρέψουμε. Ζητάμε στο Ψέλτσικο να ειδοποιήσουν να μας στείλει οδηγό. Διανυκτερεύουμε σε μια καλύβα.

10.12.1904

 

Αποσπάσματα επιστολής του Τσόντου-Βάρδα προς τον Παμίκο Ζυμβρακάκη

Από τότε που ήρθα εδώ, στην επαρχία Καστοριάς δηλαδή, από τις 23 του περασμένου μήνα, ασχολήθηκα με την οργάνωση της υπηρεσίας που θα εξασφαλίζει τη διαφύλαξη, τη συντήρηση και την επικοινωνία των σωμάτων. Σε αυτό με βοήθησαν πολύ τα χωριά, που δείχνουν μεγάλη προθυμία και ενθουσιασμό. Συγκρότησα λοιπόν επιτροπές (εκτός από αυτές που υπήρχαν σε Λόσνιτσα, Βογατσικό και Κωσταράζι) στα χωριά Σλήμνιτσα (ανατολικά του Αλιάκμονα), Μόλασι, Τσουκαλοχώρι, Βιδελούστι, Ζάντσικο, Κλεπίστι, Ψέλτσκο, Κότελτσι. Ο αριθμός των μελών κάθε επιτροπής ποικίλλει, ανάλογα με τις διαθέσεις των κατοίκων. Για μας αυτό δεν έχει αξία, αυτοί όμως επιμένουν να είναι μεγάλος ο αριθμός τους, γιατί νομίζουν πως έτσι δένονται περισσότεροι, όπως λένε, και επομένως υπάρχει μεγαλύτερη ασφάλεια.

Σε κάθε χωριό συντάσσεται πρακτικό που υπογράφω εγώ και τα μέλη της επιτροπής, Τα πρακτικό αυτό περιέχει τα εξής:

1) Το χωριό υποχρεώνεται να χορηγεί κατάλυμα στο σώμα όταν έρχεται. 2) Δίνει ψωμί στο σώμα. 3) Διαθέτει ταχυδρόμο, ο οποίος είναι και οδηγός. Αυτόν, όταν το χωριό φέρνει αντιρρήσεις, επειδή είναι μικρό ή φτωχό, τον πληρώνω εγώ.

Αυτή λοιπόν την εργασία κάνω κάθε μέρα, γιατί τη νύχτα περπατώ και τη μέρα κάθομαι σαν φυλακισμένος στα χωριά, για να μη μας δει κανένας διαβάτης από άλλο χωριό ή κανένας Οθωμανός. Αυτή η εργασία είναι απαραίτητη, γιατί μόνο έτσι μπορείς να προετοιμάσεις μια επιχείρηση, να παραμείνεις εδώ τέτοια εποχή και τέλος να αποφύγεις την καταδίωξη του στρατού, όπως θα δεις παρακάτω. Δυστυχώς αυτό έπρεπε να έχει γίνει, αλλά τέλος πάντων.

Έκανα δε και την εξής πολεμική επιχείρηση, που λέει ο λόγος.

Το περασμένο Σάββατο βρισκόμουν στο χωριό Βιδελούστι. Είχα από πριν συνεννοηθεί, τότε που ήμουν στο Τσουκαλοχώρι, με τον ιερέα, να ανακαλύψω τον διάσημο κακούργο σε αυτά τα μέρη, τον κομίτη Κωνστάντο, ο οποίος με έξι οπαδούς του, προσθέτει κάθε μέρα στο σχίσμα και από ένα χωριό, μόνο με τον τρόμο που εμπνέει το όνομά του. Ας σημειωθεί ότι ολόκληρα χωριά με εκατό σπίτια, επειδή είναι άοπλα και ανυπεράσπιστα, τρέμουν μόνο δυο κομίτες.

Πράγματι το Σάββατο μας ειδοποίησαν ότι κρυβόταν σε κάποιο σπίτι με μερικούς οπαδούς του. Το απόγευμα όμως υπήρχε η πεποίθηση ότι αυτός θα πήγαινε σε κάποιο γάμο, στο χωριό Μπουχίνι, αλλά άγνωστο ποια ώρα, όταν δηλαδή νυχτώσει ή αργότερα, γι’ αυτό έπρεπε να πάμε γρήγορα, αφού όμως νυχτώσει, γιατί αν πηγαίναμε νωρίς θα προξενούσαμε ζημιά στο χωριό Βιδελούστι, όπου μέναμε.

Ξεκίνησα λοιπόν γρήγορα με τους άντρες μου και τους κατάλληλους οδηγούς και πήγαμε και περικυκλώσαμε το χωριό [Λιμπίσοβο] και κυρίως το σπίτι που βρισκόταν εκείνος. Μόλις ξεκινήσαμε, έφτασε τρομαγμένος ο παπάς του χωριού Λούτσιστα μαζί με έναν άλλον και μας είπε πως ο κακούργος έστειλε μήνυμα πως θα πάει στο χωριό τους. Αυτό θα γινόταν για πρώτη φορά και θα ανάγκαζε το χωριό να αποσκιρτήσει.

Μόλις άρχισαν οι πυροβολισμοί μας, ανταπάντησαν μόνο μέσα από το σπίτι. Το άλλο χωριό ήταν έντρομο και κατάκλειστο, αν και σχισματικό. Άρχισε λοιπόν σφοδρός πυροβολισμός στις πόρτες και τα παράθυρα και προσπάθεια να βάλουμε φωτιά σε αυτά, αλλά και στη στέγη. Αυτό έγινε με πολύ δυσκολία, γιατί δεν είχαμε παρά μόνο λίγο πετρέλαιο, που δεν έφτανε για τέτοια δουλειά, που θα μπορούσαν να κάνουν καλύτερα οι βόμβες και η δυναμίτιδα.

Τέλος το σπίτι κάηκε ολόκληρο, μαζί με τους κομίτες που βρίσκονταν σε αυτό, την οικοδέσποινα (ερωμένη του καπετάνιου) και το γιο της.

Μόλις έγινε αυτό έτρεξαν οι δικοί μας και έφεραν πολλούς κατοίκους, μεταξύ τους τον ιερέα και κάποιον άλλον (που ήταν δικοί μας στα κρυφά και στα φανερά σχισματικοί), χάρη στους οποίους έγινε με επιτυχία και η ανακάλυψη του σπιτιού.

Σε αυτούς που ήρθαν φωνάζαμε να μη φοβούνται, γιατί είμαστε αδελφοί τους. Σκοτώσαμε όμως δημόσια, δύο από αυτούς, ως μέλη της επιτροπής (κομίσιας) του κομιτάτου στο χωριό.

Οι Δικωνυμάκης και Βαγγέλης (αυτός μεθυσμένος) πλησίασαν, από τους πρώτους, μια πόρτα και τη χτύπησαν με τους κόπανους, αλλά τους πυροβόλησαν από μέσα και πλήγωσαν ελαφρά στο αριστερό χέρι το Βαγγέλη, ο οποίος και αποσύρθηκε.

Παραμείναμε εκεί μέχρι τα μεσάνυχτα, αλλά, από τις φλόγες, ήταν αδύνατον να δούμε το αποτέλεσμα. Έτσι αναγκαστήκαμε να ξαναγυρίσουμε στο Βιδελούστι και μετά από εκεί να πάμε στα χωριά που προανέφερα, για να φυλαχτούμε από το στρατό.

Πράγματι, τη Δευτέρα πήγαν στο χωριό οι Αρχές και στρατός από τη Χρούπιστα. Έκαναν ανασκαφή, αλλά όπως μας ειδοποίησαν δεν βρήκαν κάτι, γιατί φαίνεται πως την επομένη οι βουλγαρίζοντες κάτοικοι έσπευσαν να εξαφανίσουν κάθε ίχνος, για να μην τιμωρηθούν από τις αρχές, ως ενδεχόμενοι κομίτες.

Το βέβαιο είναι ότι κάηκε ο καπετάνιος, ένας οπαδός του, η γυναίκα και ο γιος της, εκτός από τους δύο που σκοτώσαμε έξω. Υπάρχουν διαδόσεις ότι υπήρχε ακόμα ένας οπαδός. Άλλοι λένε πως λείπουν δυο κάτοικοι του χωριού, που ίσως να ήταν μαζί του εκείνη τη στιγμή.

Οπωσδήποτε, ο φόνος του γέμισε χαρά και θάρρος τους δικούς μας. Οι φήμες, μας ανεβάζουν σε εβδομήντα, ενώ είμαστε μόλις τριάντα.

Αλλά τι θα ωφελήσουν όλα αυτά, παρά να στραφούν εναντίον μας ή μάλλον εναντίον των δύστυχων κατοίκων, στους οποίους δεν κατορθώσαμε να δώσουμε ούτε ένα όπλο και ένα φυσίγγι.

Φαντάσου και φρίξε για την ατιμία που επικρατεί, σε κάθε ελληνική εργασία. Αναχωρήσαμε και πήρε καθένας μαζί του 200 φυσίγγια, αρκετά μεγάλο βάρος, όπως γνωρίζεις. Στο δρόμο, επειδή η πορεία ήταν κουραστική, πολλοί τα πέταξαν κρυφά. Άλλωστε με την πρόσληψη δυο ντόπιων στο Γάβροβο, ο αριθμός αυτός μειώθηκε. Μέρος από τα φυσίγγια χάνονται, καθώς είναι πολύ κακής ποιότητας και πέφτουν οι βολίδες από τις φυσιγγιοθήκες, με αποτέλεσμα να μένουν μόνο οι κάλυκες με την πυρίτιδα (σου στέλνω δείγμα, για το Σουλιώτη, που είναι μέλος της επιτροπής που παραλαμβάνει τα φυσίγγια από το πυριτιδοποιείο). Τέλος ένα μέρος από αυτά καταναλώθηκε στην προαναφερόμενη συμπλοκή και ήδη το σώμα των ελευθερωτών που έχει την αξίωση να επαναστατήσει τον τόπο, δεν έχει για κάθε άντρα παρά μόνο 50-80 φυσίγγια και άλλο τίποτα.

Τι θα γίνει αυτός ο κόσμος, αν εγκαταλειφθεί και πως θα μας πιστέψει άλλη φορά; Θα μείνει χωριό να μην εκβουλγαριστεί φέτος;

Πέρσι ο Τσακαλάρωφ έφτασε, με διακόσιους οπαδούς του, οπλισμένους και μη, μέχρι το Μπουρμπουτσικό, ένα χωριό που απέχει τέσσερις ώρες από τη Σαμαρίνα. Εκεί τους διέλυσε, γιατί φοβήθηκε το στρατό και πέρασε με λίγους τα σύνορα.

Σε παρακαλώ θερμά, σε εξορκίζω, να πας όπου μπορείς, να δείξεις την επιστολή μου σε όποιον νομίσεις κατάλληλο και να πεις ότι αν μας βοηθήσουν έντιμα θα κατορθώσουμε πολλά πράγματα. Αλλιώς το ζήτημα χάνεται για πάντα. Γιατί όχι μόνο δεν θα επαναφέρουμε αυτούς που αποσκίρτησαν [από το Πατριαρχείο] αλλά θα χάσουμε από τη βία και τους δικούς μας.

Προς το παρόν, έχουμε ανάγκη από όπλα και φυσίγγια καλά (όχι προδοτικά όπως αυτά του Μαλτσινιώτη) για τα χωριά και όχι από άντρες.

Φρόντισε ο Π. Πιερράκος να μου βρει μερικά χρήματα από τον κ. Κοκό Μελά και τον κ. Φουνγκ, όπως μου έλεγε, τα οποία να τα ξοδεύω ανεύθυνα, γιατί είναι πολύ χρήσιμα.

10.12.1904

 

Αποσπάσματα επιστολής του Μέγα [Νίκου Κοντογούρη] προς τον Τσόντο-Βάρδα

Και εγώ, όπως και σεις, επιθυμώ πολύ να αποκατασταθεί συχνή μεταξύ μας επικοινωνία, ώστε εσείς μεν να γνωρίζεται έγκαιρα όσα γνωρίζω, εγώ δε να πληροφορούμαι για όλα, αν είναι δυνατόν, που κάνετε. Αυτό θα είναι καλό και ωφέλιμο και για τους δύο, αλλά και για τον κοινό μας αγώνα.

Σας στέλνω λοιπόν σήμερα αγγελιοφόρο και σας παρακαλώ να μου γράψετε κάθε τι που νομίζετε ότι είναι ανάγκη να μάθω. Σας παρακαλώ να αποφεύγεται με επιμέλεια την αναγραφή οποιουδήποτε ονόματος, προσώπου ή χωριού στις μεταξύ μας επιστολές, αλλά και στο ημερολόγιό σας (αν κρατάτε τέτοιο). Γιατί όπως χάθηκε ο ταχυδρομικός φάκελλος της Κοζάνης (καθώς είδα στην επιστολή σας), έτσι μπορεί να παραπέσει η επιστολή σας και να εκτεθούν όχι μόνο άτομα αλλά και ολόκληρες κοινότητες. Έτσι π.χ. αν παρέπιπτε η επιστολή σας προς τον κ. Κοκό Μελά, τέσσερα χωριά και ο υποφαινόμενος φίλος σας θα βρίσκαμε το μπελά μας ορθά κι ανάποδα!

Προς αποφυγή αυτού του κινδύνου, θα σας αποστείλω προσεχώς κρυπτογραφικό αλφάβητο, για την μεταξύ των δυο μας, του Ρούβα και των λοιπών συνεννόησή μας. Το αλφάβητο αυτό θα το αλλάζουμε για να είμαστε πιο ασφαλείς.

Έχετε δίκιο να κάνετε παράπονα για την ακαταστασία στο ζήτημα της πληρωμής των μισθών. Τα ίδια παράπονα μου έκανε μόλις έφτασε και ο Ρούβας. Συνεννοήθηκα όμως μαζί του και ήδη, τόσο το δικό του σώμα, όσο εκείνα του Καούδη και του Πούλακα, πληρώνονται τακτικά. Ο Ρούβας, όταν ήρθε στη Μακεδονία, έφερε μαζί του 4.800 φράγκα. Από αυτά, αγνοώ πόσα έδωσε όταν βρισκόταν ακόμα στην περιοχή τη Καστοριάς. Νομίζω ότι έδωσε μερικά στον Καραλίβανο και στον Αριστείδη [Μαργαρίτη], που σήμερα είναι μαζί σας. Επίσης αγνοώ αν έλαβε και άλλα από την Καστοριά. Εγώ έδωσα μέχρι τώρα σε αυτόν, από τα δικά μου (ας είναι καλά το έθνος) 1.800 φράγκα και έδωσα 420 στη φρουρά του Λεχόβου (μέσω του μουχτάρη Πέτρου Στεφανίδη, που ήρθε εδώ πριν λίγο καιρό). Με αυτά τα χρήματα είναι όλοι πληρωμένοι, μέχρι σήμερα, δηλαδή το σώμα του Ρούβα, το σώμα του Καούδη, και οι φρουρές του Λεχόβου, της Μπελκαμένης και της Νεγκοβάνης. Στις φρουρές βρίσκονται ο Λαμπρινός στη Μπελκαμένη και ο Ανδρέας [Δικώνυμος] στο Λέχοβο, ο καθένας με τρία παλικάρια. Εκτός από αυτά, έλαβε μέχρι σήμερα και ο Πούλακας 40 λίρες για το σώμα του και δεν έχει να λάβει τίποτα άλλο.

Να μου γράψετε πως νομίζετε ότι είναι καλύτερο να γίνεται στο μέλλον. Πρέπει όμως να γνωρίζετε ότι ο Καούδης με οκτώ παιδιά θα χωριστεί προσεχώς (μετά δυο-τρεις μέρες) από το Ρούβα και θα πάει, μετά από παράκλησή μου, στο Μορίχοβο, όπου τον περιμένουν για να τεθεί επικεφαλής τριάντα ντόπιων που μυήθηκαν με μύριους κόπους και οπλίστηκαν από μένα.

Στο Μορίχοβο έχουμε τέσσερα ή πέντε βουλγαρόφωνα μεν αλλά αμιγή [πατριαρχικά] χωριά, το οποία είναι απομονωμένα και κινδυνεύουν να χαθούν. Εκτός από αυτό, η ενίσχυση των χωριών στο Μορίχοβο θα εξυπηρετήσει πολύ τον αγώνα μας, λόγω αντιπερισπασμού και παρεμπόδισης της διάβασης των βουλγαρικών συμμοριών, από το Βιλαέτι Θεσσαλονίκης προς το βιλαέτι μας.

Στο Ζέλοβο υπάρχει βέβαια ανάγκη να βρίσκονται και άλλοι άντρες, αλλά θεωρώ τόσο σπουδαίο, από πολιτική και στρατηγική άποψη, το ζήτημα της υποστήριξης και του εξοπλισμού, ιδίως των ντόπιων στα βόρεια, εκεί που διασώθηκε ο ελληνισμός και τόσο αναγκαίο να αποκτήσει εγχώριες ρίζες ο αγώνας παντού, με το φανατισμό των ντόπιων, ώστε δεν δίστασα και παρακάλεσα το Ρούβα να θέσει στη διάθεση των γενναίων κατοίκων του Μορίχοβου ένα καπετάνιο με ένα πυρήνα έξι έως επτά το πολύ αντρών. Σήμερα με ειδοποίησε αυτός, ότι ο Καούδης είναι έτοιμος και έστειλα αμέσως τους κατάλληλους οδηγούς για να τον παραλάβουν και να οδηγήσουν το απόσπασμά του στο Μορίχοβο.

Έτσι ο Ρούβας θα μείνει με είκοσι δύο παιδιά στο Ζέλοβο και το Πισοδέρι. Ο Πούλακας με δέκα-δώδεκα παιδιά περιφέρεται μεταξύ Λεχόβου, Στρεμπένου, Μπελκαμένης και Νεγκοβάνης. Σε όλα αυτά τα χωριά υπάρχουν ακίνητες φρουρές πέντε-έξι αντρών, από τους οποίους μερικοί είναι Κρητικοί και μερικοί ντόπιοι. Αυτά, για να γνωρίζεται όλη τη διάταξη των σωμάτων μας.

Νομίζω ότι το Κομιτάτο [στην Αθήνα] είναι σε θέση να στείλει τρία νέα σώματα, από πενήντα άντρες το καθένα. Πιστεύεται ότι στα μέρη που βρισκόσαστε σήμερα είναι δυνατή η συντήρησή τους; Γιατί στα δικά μας, μόλις άλλοι είκοσι μπορούν να συντηρηθούν, εκτός από τους σαράντα πέντε που ήδη υπάρχουν.

10.12.1904

 

 

 

 

 

ΚΑΤΑΣΧΕΣΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΞΕΝΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ κ. ΚΟΡΟΜΗΛΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΤΟΥΡΚΟΥΣ

Βερολίνο 9 Δεκεμβρίου. Η Πύλη αφού κατάσχεσε επιστολή του έλληνα πρόξενου στη Θεσσαλονίκη κ. Κορομηλά, που υποτίθεται ότι απευθυνόταν στις συμμορίες, θεώρησε ένοχους, από το περιεχόμενό της επιστολής, τους μητροπολίτες Θεσσαλονίκης, Μοναστηρίου, Καστοριάς και Μογλενών και απαιτεί την ανάκλησή τους.

ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ

 

ΠΑΡΑΠΟΝΑ ΤΟΥ ΕΞΑΡΧΟΥ

Ο Έξαρχος των Βουλγάρων στην Κωνσταντινούπολη, υπέβαλε στον υπουργό δικαιοσύνης της Τουρκίας αναφορά, στην οποία λέει η ζωή των βουλγάρων χριστιανών στην Τουρκία έχει γίνει πια αφόρητη, καθώς έχουν στερηθεί όλα τα δικαιώματά τους.

ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ

 

 

 

 

Σάββατο 11 / 24 Δεκεμβρίου 1904

 

Από το Ημερολόγιο του Αριστείδη Μπονάτσου

Περιμένουμε τον οδηγό, αλλά πουθενά. Μέχρι το μεσημέρι δεν μας έχουν στείλει τροφή από το χωριό, παρότι έχουμε αγοράσει και ένα αρνί. Έρχεται επιστολή από τον αρχηγό, που γράφει να πάμε στο Κότελτσι.

Ξεκινάμε στις 4:20, με οδηγό από το Ψέλτσικο. Φτάνουμε στο Κότελτσι κατά τις 7. Εκεί βρίσκεται ο αρχηγός [Βάρδας]. Το χωριό έχει 25 σπίτια. Αποτελείται από δυο συνοικίες, μια αλβανική και μια ελληνική, που τις χωρίζει ένα ποτάμι και ενώνονται με μια γέφυρα. Γύρω από το χωριό βρίσκεται το όρος Βόιον (Γουρούσια) που είναι σκεπασμένο με χιόνι. Σε αυτό υπάρχουν δάση με πεύκα, έλατα και οξιές.

Διανυκτερεύουμε στο χωριό. Μαθαίνουμε ότι αυτοί που αποχωρίστηκαν από μας στο Ζάντσικο, πήγαν το απόγευμα στο Κλεπίστι.

11.12.1904

 

 

 

 

 

[ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΟ ΤΥΠΟ}

Σύμφωνα με εφημερίδα της Σόφιας, η κατάσταση στα Σκόπια γίνεται κάθε μέρα και πιο φρικτή. Τις τελευταίες βδομάδες περισσότεροι από σαράντα άντρες σκοτώθηκαν από αλβανικές συμμορίες. Οι Αλβανοί καυχώνται ότι μόλις άρχισαν αυτό το έργο.

Η εφημερίδα «Δνέβνικ» γράφει πως ο αρχηγός της ελληνικής συμμορίας στα μέρη των Πρεσπών, απήγαγε στα όρη δέκα πλούσιους Βούλγαρους και απαιτεί λύτρα. Σε εκείνη την περιφέρεια υπάρχουν δυο ελληνικές συμμορίες.

Μια αλβανική συμμορία, εβδομήντα αντρών, εισέβαλε στο βουλγαρικό χωριό Λιουμποτίντζα, στην περιφέρεια των Σκοπίων, συνέλαβε τον ιερέα, το δήμαρχο και δυο προύχοντες και τους παρέδωσε στις αρχές, με την κατηγορία ότι αυτοί υποκίνησαν το βοεβόδα Κρίστο να σκοτώσει Αλβανούς.

ΦΙΛΙΠΠΟΥΠΟΛΙΣ

 

[ΟΙ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΖΑΪΜΗ ΣΤΗ ΒΟΥΛΗ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ]

Από τις δηλώσεις του βουλευτή Καλαβρύτων κ. Ζαΐμη:

Νομίζετε ότι το μακεδονικό ζήτημα θα λυθεί αμέσως; Εγώ νομίζω ότι από φυλετική άποψη δεν διατρέχουμε κανένα κίνδυνο, εκτός αν τα πράγματα περιπλέξουν ή αν υπάρξει κυβέρνηση δίχως σύνεση και επιτρέψει την είσοδο επαναστατικών ομάδων στη Μακεδονία ή προβεί σε άλλα βλαβερά μέτρα, τα οποία θα δώσουν αφορμή για την ανάμιξη τρίτων.

ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ

 

ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ

Κωνσταντινούπολη 10 Δεκεμβρίου. Η Πύλη διέταξε όλους τους διοικητές και υποδιοικητές των βιλαετίων της Μακεδονίας να εκδώσουν προκήρυξη με την οποία θα απαγορεύουν στους κατοίκους να βγαίνουν από τα σπίτια τους τη νύχτα.

ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ

 

 

 

 

 

 

 

Κυριακή 12 / 25 Δεκεμβρίου 1904

 

Από το Ημερολόγιο του Αριστείδη Μπονάτσου

Εορτή του Αγίου Σπυρίδωνος. Πηγαίνουμε όλοι στην εκκλησία, όπου τελεί την λειτουργία ο ιερέας του σώματος. Στη συνέχεια πηγαίνουμε στο σπίτι του οδηγού μας, του Τάση, όπου γιορτάζει και υπάρχουν μουσικά όργανα. Ο αρχηγός χορεύει, όπως και πολλοί άντρες.

Στις 7 μ.μ. αναχωρούμε για τη Λάγκα, αφού προηγουμένως κανονίζουμε διάφορα ζητήματα. Η πορεία γίνεται μέσα σε χιονισμένο δάσος με οξιές. Φτάνουμε στη Λάγκα στις 11 ½ μ.μ. Το χωριό βρίσκεται σε μια χαράδρα, στους πρόποδες των Οντρίων και έχει εβδομήντα σπίτια.

12.12.1904

 

 

 

 

 

 

ΒΟΥΛΓΑΡΟΙ ΚΑΙΓΟΝΤΑΙ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΟΥΣ

Θεσσαλονίκη 11 Δεκεμβρίου. Σημερινά τηλεγραφήματα αναγγέλουν ότι ο ελληνομακεδόνας οπλαρχηγός Βάρδας, αφού πληροφορήθηκε ότι στο χωριό Λεμπίσοβο είχαν καταφύγει βούλγαροι κομιτατζήδες, έσπευσε εκεί και περικύκλωσε το χωριό, ειδικά δε το σπίτι στο οποίο βρίσκονταν οι βούλγαροι κακούργοι.

Μετά ο καπετάν Βάρδας κάλεσε αυτούς να παραδοθούν. Επειδή όμως αυτοί όχι μόνο αρνήθηκαν, αλλά και πυροβόλησαν κατά των αντρών του ελληνικού σώματος, διέταξε να βάλουν φωτιά στο σπίτι. Μέσα σε λίγη ώρα οι φλόγες έκαναν στάχτη το σπίτι και όσους βρίσκονταν μέσα σε αυτό.

Οι βούλγαροι κομιτατζήδες που κάηκαν ήταν ο λήσταρχος Κωστέντος και άλλοι δυο οπαδοί του.

ΚΑΙΡΟΙ

 

ΑΠΟΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΚΕΔΟΝΩΝ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ

Οι περισσότεροι από τους Μακεδόνες που βρίσκονται στην Αθήνα συγκεντρώθηκαν χθες, λόγω των όσων είπε, απροσδόκητα στη Βουλή, ο κ. Ζαΐμης και έβγαλαν ψήφισμα, την οποία έδωσαν στις εφημερίδες για δημοσίευση.

Με το ψήφισμα αυτό οι Μακεδόνες που βρίσκονται στην Αθήνα αποδοκιμάζουν τα όσα είπε ο κ. Ζαΐμης και διαψεύδουν αυτόν, επικαλούμενοι τη μαρτυρία της Βίβλου των θυμάτων στη Μακεδονία, που έχει εκδώσει το Πατριαρχείο.

ΕΣΤΙΑ

 

ΜΕΤΡΑ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΣΥΜΜΟΡΙΩΝ

Ο Νασήρ πασάς, ο οποίος στάλθηκε ειδικά για την καταδίωξη των συμμοριών, ζήτησε, εκτός από τις δυνάμεις που ήδη υπάρχουν, να κληθούν στα όπλα άλλα τριάντα τάγματα, με 1.250 άντρες το καθένα. Για το βιλαέτι Θεσσαλονίκης, όπου θα δημιουργηθούν έξι μεγάλα στρατόπεδα, στις πόλεις Βοδενά, Γιαννιτσά, Γουμέντζα, Γευγελή, Στρώμνιτσα και Κιλκίς, υπάρχει ανάγκη τουλάχιστον για δέκα τάγματα.

Εκτός από τα μεγάλα στρατόπεδα, θα δημιουργηθούν και άλλα μικρότερα. Όλα αυτά θα βρίσκονται σε τηλεγραφική σύνδεση μεταξύ τους. Τα μεγάλα στρατόπεδα θα διοικούνται από αξιωματικό του επιτελείου, ο οποίος θα έχει στη διάθεσή του κλητήρες και χωροφύλακες που γνωρίζουν πολύ καλά την περιοχή.

 

ΠΡΩΙΑ

 

 

 

Δευτέρα 13 / 26 Δεκεμβρίου 1904

 

Από το Ημερολόγιο του Αριστείδη Μπονάτσου

Διημερεύουμε στη Λάγκα. Το απόγευμα έχουμε τη συνηθισμένη εργασία [: συγκρότηση επιτροπής από τους παπα-Γιάννη, παπα-Γιώργο, παπα-Βασιλείου, Κώστα Σωτηρίου, Ζήση Γιαννούλη, Χρ. Παναγιώτου και το δάσκαλο Δημ. Πρέμστη].

Έρχεται επιστολή του έλληνα πρόξενου στα Βιτώλια. Με αυτή γίνεται γνωστή η εισβολή εκατό Βουλγάρων και η ανάγκη για περισσότερα σώματα.

Γίνεται συνεννόηση με τα γύρω χωριά.

Μετά από επιστολή του παπα-Στεργίου από το Βιδελούστι, καλούμε να έρθει κάποιος Ξάνθος από τη Μογγίλα. Υποτίθεται ότι αυτός είναι κυνηγημένος από τους κομίτες. Τον ανακρίνουμε και τον φοβίζουμε για να ομολογήσει. Τη νύχτα όμως εξαφανίζεται από το σπίτι του Μήτρου που βρισκόταν. Φοβόμαστε μη μας προδώσει και στέλνουμε μια αποστολή να τον βρει.

13.12.1904

 

Από τα Απομνημονεύματα του Δημήτρη Κάκκαβου

Ο αρχηγός μας [Γιώργος Πέτρου ή καπετάν Γεωργάκης] αιχμαλώτισε [στις 13.12.1904] 13 σχισματικούς κατοίκους του χωριού [Πέτροβο της Γουμέντζας], τους οποίους ήθελε να τιμωρήσει με θάνατο, χωρίς να λάβει υπόψη του ότι βρισκόταν σε επαφή με τον τουρκικό στρατό, αφού την προηγούμενη μέρα είχε συμπλακεί μαζί του στο Μπόζετς.

Αφού κατέφτασε στο μεταξύ ο τουρκικός στρατός, τόσο από τα Γιαννιτσά, όσο και από τα γύρω χωριά όπου υπήρχαν στρατιωτικά αποσπάσματα, αναγκάστηκε όχι μόνο να απολύσει τους σχισματικούς αιχμαλώτους, αλλά και να παραδώσει ολόκληρο το σώμα, μετά από μικρή συμπλοκή, κατά την οποία σκοτώθηκαν τέσσερις άντρες του και διέφυγαν άλλοι τέσσερις.

Το σώμα ζήτησε τότε να διασπάσει τη στρατιωτική ζώνη, αλλά ο αρχηγός τους απέτρεψε από το να προβούν σε τέτοια ζωηρή δράση κατά του στρατού. Παραπλάνησε τους οπλίτες του, δίνοντας τη διαβεβαίωση ότι μετά από ιδιαίτερη συνεννόηση του, θα τους άφηναν σε λίγο ελεύθερους. Έτσι συνελήφθησαν 72 εκλεκτοί οπλίτες, οι οποίοι οδηγήθηκαν στα Γιαννιτσά.

Η απέναντι του τουρκικού στρατού μη εχθρική στάση του σώματος είχε ευμενή απήχηση και συνετέλεσε ώστε να τιμωρηθούν με επιείκεια από το τουρκικό δικαστήριο, με ποινές 1-2 έτη και 2 ½ έτη για τον αρχηγό.

 

 

 

 

 

 

Η ΠΥΛΗ ΚΑΤΑΓΓΕΛΛΕΙ ΠΕΝΤΕ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΕΣ

Κωνσταντινούπολη 11 Δεκεμβρίου. Αντί για το υπουργικό έγγραφο που αναμενόταν να εκδοθεί και με το οποίο θα γινόταν γνωστή η αυτοκρατορική απόφαση, σχετικά με την πατριαρχική κρίση, το Πατριαρχείο έλαβε έγγραφο του υπουργού Δικαιοσύνης με το οποίο καταγγέλλει πέντε μητροπολίτες της Μακεδονίας, τους Θεσσαλονίκης, Πελαγωνείας, Καστοριάς, Μογλενών και Σισανίου-Σιατίστης, ως συνεργούς των ελληνικών ενόπλων σωμάτων. Γι’ αυτό το λόγο και ζητάει την μετάθεσή τους.

Στο πατριαρχείο αρνούνται ότι έλαβαν τέτοιο τεσκερέ, καθώς είναι γνωστό ότι αυτοί προσπαθούν πάντα να κρύβουν τα δυσάρεστα, για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο χρόνο. Το πράγμα όμως είναι όμως βέβαιο, σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες από τα Δημόσια Γραφεία και προξενεί μεγάλη εντύπωση, γιατί σχετίζεται από πολλούς με την πολύκροτη εγκύκλιο της ελληνικής πρεσβείας για την πατριαρχική κρίση.

ΑΘΗΝΑΙ

 

ΤΟ ΚΕΦΑΛΙ ΕΝΟΣ ΠΡΟΔΟΤΗ

Λάρισα 12 Δεκεμβρίου. Μπορώ σήμερα να σας αναγγείλω, ότι οι γενναίοι οπαδοί του αειμνήστου Παύλου Μελά, εκδικήθηκαν το θάνατο του ήρωα αρχηγού τους και τιμώρησαν παραδειγματικά εκείνο το βούλγαρο προδότη, ο οποίος έγινε αφορμή για το θάνατο που πένθησε όλη η Ελλάδα.

Έτσι χτες μεταφέρθηκε εδώ από τρεις οπαδούς του Παύλου Μελά, το κεφάλι του αισχρού προδότη Βούλγαρου Θανάση Βάγια, ο οποίος κατέδωσε στο τούρκικο στρατιωτικό απόσπασμα, το μέρος στο οποίο βρισκόταν ο Μελάς με το σώμα του.

Όπως είναι γνωστό το σώμα του Παύλου Μελά όταν πέρασε στη Μακεδονία είχε παραλάβει για οδηγό το Θανάση Βάγια. Όταν όμως το σώμα περνούσε έξω από τα Γρεβενά, ο Βάγια έφυγε κρυφά και πήγε εκεί, όπου πρόδωσε τη διέλευση του σώματος στις τουρκικές Αρχές.

Για να εκδικηθεί αυτή την προδοσία, ομάδα Μακεδόνων πήγε στο χωριό του προδότη Βάγια και τον σκότωσε.

Δεν είναι γνωστό σε ποια ομάδα ανήκουν αυτοί οι Μακεδόνες, υποτίθεται όμως ότι είναι από το σώμα του καπετάν Βάρδα, ο οποίος πριν από λίγες μέρες έκαψε τρεις αρχηγούς ληστρικών βουλγαρικών συμμοριών στη Μακεδονία.

Ο καπετάν Βάρδας είχε ορκιστεί να εξοντώσει αυτόν τον προδότη, γι’ αυτό και υποτίθεται ότι είναι οι άντρες του σώματός του, που έκαναν αυτό το φόνο.

ΧΡΟΝΟΣ

 

Η ΑΙΜΑΤΟΧΥΣΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ – ΦΟΝΟΙ ΚΑΙ ΑΝΤΕΚΔΙΚΗΣΕΙΣ

Η «Πολιτική Ανταπόκριση» πληροφορείται από την Κωνσταντινούπολη, ότι ελληνική συμμορία τριάντα πέντε αντρών, πήγε στο χωριό Φέχοβο [: Τέχοβο] των Βοδενών, όπου καταδίκασε σε θάνατο τέσσερις χωρικούς. Η απόφαση αυτή εκτελέστηκε με τουφεκισμό των χωρικών, σε ένα γειτονικό δάσος. Ένας από τους καταδικασμένους, τραυματίστηκε μόνο βαριά και κατόρθωσε να πάει μετά από λίγες μέρες στη Θεσσαλονίκη και να καταγγείλει το γεγονός.

Η ίδια ελληνική συμμορία έδωσε την επόμενη μέρα, κοντά στο χωριό Μπούχοβα [: Μπάχοβο], μάχη με συμμορία κομιτατζήδων.

Κοντά στο χωριό Μπρόφτσε [: Μπαρόβιτσα Γιανιτσών], σε συμπλοκή μεταξύ ελληνικής συμμορίας και κομιτατζήδων, οι τελευταίοι χρησιμοποίησαν βόμβες. Η έκρηξη ακούστηκε μακριά και ανάγκασε την αμαξοστοιχία της Ανατολής να σταθμεύσει σε έναν από τους γειτονικούς σταθμούς.

Κοντά στο Καζαλί [?] βρέθηκε το πτώμα έλληνα προύχοντα, στην τσέπη του οποίου υπήρχε η θανατική καταδίκη του, με την υπογραφή του Αποστόλη.

Στην Μπογδάνιτσα [: Μπογντάντσα / Βογδάντσα Γευγελής] σχισματικός προύχοντας βρέθηκε κατακερματισμένος με τσεκούρι, από ελληνική συμμορία.

ΧΡΟΝΟΣ

 

Η ΠΥΛΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΥΜΜΟΡΙΕΣ

Έγινε γνωστό από την Κωνσταντινούπολη ότι η Πύλη, απαντώντας στις τελευταίες παραστάσεις των πρεσβευτών της Ρωσίας και της Αυστροουγγαρίας, σχετικά με τη δραστηριότητα των συμμοριών, έδωσε τα αντίγραφα των απαντήσεων, που δόθηκαν τηλεγραφικά από το γενικό επιθεωρητή της Μακεδονίας Χιλμή πασά.

Ο Χιλμή πασάς υποστηρίζει ότι όλες οι Αρχές εκτελούν το καθήκον τους και ότι έχουν ληφθεί όλα τα αναγκαία μέτρα. Ο καϊμακάμης στη Φλώρινα, ο οποίος είχε υποβάλει ανακριβείς εκθέσεις για το επεισόδιο στο Ζέλενιτς, μετατέθηκε στο Καλκαντελέ.

ΣΚΡΙΠ

 

 [ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΟΣ]

Σύμφωνα με πληροφορίες των τουρκικών εφημερίδων, απόσπασμα του αυτοκρατορικού στρατού, συγκρούστηκε την περασμένη βδομάδα, κοντά στο χωριό Πιτσουρίκια [: Πιτσούγγια], της περιοχής Δισκάτης του νομού Μοναστηρίου, με τρεις ένοπλους λησταντάρτες και σκότωσε τον έναν από αυτούς.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΙΣ

 

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΤΩΝ ΟΘΩΜΑΝΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Οι εφημερίδες της Θεσσαλονίκης δημοσίευσαν πριν από λίγες ημέρες την επόμενη επίσημη ανακοίνωση:

Μετά τον καταρτισμό, που αποφασίστηκε με αυτοκρατορικό διάταγμα, των μόνιμων και μεταβατικών στρατιωτικών αποσπασμάτων στους τρεις αυτοκρατορικούς νομούς, για την καταδίωξη και εξόντωση των ληστανταρτών και τη διαφύλαξη της ασφάλειας και της άνεσης των κατοίκων, εκδόθηκαν δύο έγγραφα από την Υψηλή Στραταρχία του Τρίτου Σώματος Στρατού, για τον καθορισμό των καθηκόντων των αποσπασμάτων και την παροχή οδηγιών προς το κοινό.

Σύμφωνα με αυτές τις οδηγίες, οι κάτοικοι των χωριών δεν πρέπει να περιφέρονται τη νύχτα έξω από τα χωριά, μετά τη μία ώρα Τουρκίας. Σε περίπτωση που οι κάτοικοι είναι αναγκασμένοι να πάνε σε άλλα χωριά ή κωμοπόλεις για προσωπικές υποθέσεις τους, πρέπει να ειδοποιούν το μουχτάρη και τη δημογεροντία των χωριών τους.

Εκείνοι οι οποίοι απουσιάζουν και επιστρέφουν κρυφά, αποφασίστηκε να καταδιώκονται. Επίσης θα τιμωρούνται από το νόμο, με την κατηγορία της συνεργασίας με λησταντάρτες και κακούργους, οι μουχτάρηδες και οι δημογέροντες των χωριών, που δεν ερευνούν να ανακαλύπτουν και να καταγγέλλουν αυτά τα άτομα, στους υπαλλήλους των Αρχών και στους δικαστές των στρατιωτικών αποσπασμάτων.

ΑΣΤΥ

 

 

 

Τρίτη 14 / 27 Δεκεμβρίου 1904

 

Από το Ημερολόγιο του Αριστείδη Μπονάτσου

Διημερεύουμε στη Λάγκα. Ο Καραλίβανος είναι θυμωμένος, επειδή θεωρεί ότι κακομεταχειριστήκαμε αυτόν που εξαφανίστηκε (τον Ξάνθο). Συνεχίζουμε την έρευνα προς τα βουλγαροχώρια Έζερετς και Οσνίτσανη για να ανακαλύψουμε τους κομίτες και να κάνουμε τα χωριά να επιστρέψουν στην Ορθοδοξία.

Κάποιοι πιστεύουν ότι ο Ξάνθος ήταν σταλμένος από τους κομίτες.

Οι κάτοικοι της Λάγκας είναι φοβισμένοι μαζί μας. Ένας από αυτούς, ο Μήτρος είχε αισχρή διαγωγή και δεν ήρθε στο κάλεσμα μας για τη σύσταση της επιτροπής.

Ο παπα-Γιάννης, ο ιερέας στο Έζερετς, είναι ελεεινός. Παρά τις συστάσεις του μητροπολίτη Καστοριάς και όλες τις απειλές, δεν μας έδωσε καμιά πληροφορία.

Το απόγευμα πηγαίνουμε στο Σκούμτσικο [Σκούντσκο]. Το χωριό έχει 25 σπίτια και βρίσκεται στην άκρη της ανατολικής πλευράς των Οντρίων. Εδώ υπάρχουν μηλιές και καρυδιές. Μουχτάρης είναι ο Νικόλαος Λάμπρου, λαμπρός υπερασπιστής των συμφερόντων του χωριού.

Διανυκτερεύουμε στο σπίτι του Γιαννούλη, ενός καλού πατριώτη, με το φόβο του Ξάνθου και την αδράνεια των κατοίκων της Λάγκας.

14.12.1904

 

 

 

 

 

μάχη τουρκικού στρατιωτικού αποσπάσματος και τσέτας

τόπος μάχης: στο χωριό Ζονέικ του Μοριχόβου

χάρτης Κοντογόνη: Ζόβικ του καζά Περλεπέ

στρατιωτικό απόσπασμα

 

τσέτα

αριθμός αντρών: είκοσι πέντε (25)

σημείωση: η τσέτα καταστράφηκε

εφημερίδα: ΧΡΟΝΟΣ

ημερομηνία: 14.12.1904

προέλευση είδησης: πρακτορείο Ρόιτερ

 

 

 

 

 

 

 

Τετάρτη 15 / 28 Δεκεμβρίου 1904

 

Από το Ημερολόγιο του Αριστείδη Μπονάτσου

Τη νύχτα πέφτει πυκνό χιόνι. Το πρωί αποφασίζουμε (ίσως επειδή φοβόμαστε) την παρακολούθηση του παπα-Γιάννη στο Έζερετς. Στέλνουμε ένα σαμαρά στη Μογγίλα για να βρει τον Ξάνθο. Όταν επιστρέφει αυτός, μας λέει πως συνάντησε τον ξάδερφο του Ξάνθου, που έχει αναγκαστεί να γίνει Βούλγαρος και τη γυναίκα του Ξάνθου. Αυτοί του είπαν ότι ο Ξάνθος έχει εξαφανιστεί εδώ και τρεις μέρες. Μεγαλώνει ο φόβος μας, με την υποψία ότι αυτός πήγε στη Λάψιστα [Ανασελίτσα], για να μας καταγγείλει στο στρατό.

Δεν έχουμε καμιά πληροφορία από το μητροπολίτη.

Συγκροτούμε την επιτροπή του χωριού, που αποτελείται από τους: παπα-Πέτρο, Γιανούλη Χρήστου, Κυριάζο Νικολάου, Χρήστο Γιώτα και Αθανάσιο Αποστόλου.

Διανυκτερεύουμε στο χωριό.

15.12.1904

 

 

 

 

 

ΔΙΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑΣ

Σόφια 14 Δεκεμβρίου. Η βουλγαρική κυβέρνηση απέστειλε προς τις Μεγάλες Δυνάμεις μακρά και λεπτομερή διακοίνωση, με την οποία επισείει την προσοχή τους, στην έκρυθμη κατάσταση που υπάρχει στη Μακεδονία και τους κινδύνους που υπάρχουν από ενδεχόμενη παράτασή της.

ΑΘΗΝΑΙ

 

 

 

Πέμπτη 16 / 29 Δεκεμβρίου 1904

 

Από το Ημερολόγιο του Αριστείδη Μπονάτσου

Διημερεύομε στο ίδιο μέρος [Σκούντσκο]. Μετά από συζήτηση, στέλνουμε στο Έζερετς, τον Κυριάζο και κάποιον Αθανάση, με επιστολή προς τους εκεί κατοίκους, για επιστροφή τους στο Πατριαρχείο. Οι απεσταλμένοι επιστρέφουν το απόγευμα. Λένε πως βρήκαν στο χωριό δέκα άτομα και κουβέντιασαν μαζί τους. Τους έδωσαν οκτώ μέρες προθεσμία, να κουβεντιάσουν το ζήτημα και με τους άλλους κατοίκους του χωριού.

Προσκαλούμε να έρθει εδώ κάποιο Ναούμ από τη Χρούπιστα. Έρχονται μέλη της επιτροπής της Λάγκας και μας λένε ότι ακούστηκε πως ο Μήτρος Βλάχος μπορεί να βρίσκεται στα βουλγαροχώρια με δεκαεπτά άντρες.

Διανυκτερεύουμε στο χωριό.

16.12.1904

 

 

 

 

 

 

ΤΑ ΕΛΛΗΝΟΜΑΚΕΔΟΝΙΚΑ ΣΩΜΑΤΑ ΠΥΡΠΟΛΟΥΝ ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΟ ΚΑΤΑΦΥΓΙΟ

Λάρισα 15 Δεκεμβρίου. Σημερινές πληροφορίες από τη Θεσσαλονίκη αναγγέλουν ότι οι οπλαρχηγοί των μακεδονικών σωμάτων Καραλίβανος και Βισβίκης, αφού πληροφορήθηκαν ότι η βουλγαρική συμμορία του Κωνστάντωφ βρισκόταν σε ένα σπίτι στο χωριό Λεμπίτσοβο [: Λιμπίσοβο], πήγαν εκεί και αφού πολιόρκησαν το σπίτι, διέταξαν τους Βούλγαρους να παραδοθούν

Ο Κωνστάντωφ αρνήθηκε, πυροβόλησε μάλιστα κατά των μακεδονικών σωμάτων. Γι’ αυτό οι Μακεδόνες αναγκάστηκαν να βάλουν φωτιά και να κάψουν το σπίτι. Στα ερείπια του καμένου σπιτιού βρέθηκαν οκτώ όπλα μάνλιχερ. Οι Βούλγαροι που κρύβονταν στο σπίτι κατόρθωσαν να διαφύγουν, εκτός από δύο οι οποίοι συνελήφθησαν και καταδικάστηκαν σε θάνατο από τους αρχηγούς των μακεδονικών σωμάτων.

ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ

 

[Η ΕΠΙΘΕΣΗ ΣΤΟ ΛΙΜΠΙΣΟΒΟ]

Τρίκαλα 15 Δεκεμβρίου. Αγωγιάτες που ήρθαν σήμερα από τη Μακεδονία, λένε ότι ο έλληνας οπλαρχηγός Βάρδας πολιόρκησε στο χωριό Λεμπτίτσοβο [: Λιμπίσοβο] τη συμμορία του βούλγαρου λήσταρχου Κωνστάτσεφ [: Κωνστάντωφ] και μετά από σφοδρή μάχη την εξόντωσε. Σκοτώθηκε το μεγαλύτερο μέρος της συμμορίας και ο ίδιος ο Κωνστάτσεφ. Επίσης σκοτώθηκαν και μερικοί σχισματικοί χωρικοί που βοήθησαν τη βουλγαρική συμμορία.

ΣΚΡΙΠ

 

[ΕΠΙΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΑΡΑΚΙΝΟΒΟ]

Στο χωριό Σαρακίνοβο, ένα ελληνομακεδονικό σώμα μπήκε, συνέλαβε και τουφέκισε τέσσερις σχισματικούς κομιτατζήδες.

ΕΜΠΡΟΣ

 

[ΣΥΛΛΗΨΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΝΩ ΤΖΟΥΜΑΓΙΑ]

Στην Άνω Τζουμαγιά της Μακεδονίας, οι τουρκικές Αρχές συνέλαβαν πενήντα περίπου πολίτες και χωρικούς και στις 4 Δεκεμβρίου τους έστειλαν σιδηροδρομικώς, με ισχυρή φρουρά στις φυλακές του Γεντί Κουλέ στη Θεσσαλονίκη. Δεκαοκτώ από αυτούς ανήκουν στην ανώτερη τάξη: τρεις ιερείς, τρεις δάσκαλοι, πέντε προύχοντες της πόλης και από τα χωριά επτά ιερείς και προύχοντες. Λόγω αυτής της πράξη, σύμφωνα με την εφημερίδα «Δνέβνικ», επικρατεί μεγάλη αναταραχή και πνεύμα εκδικήσεως.

ΦΙΛΙΠΠΟΥΠΟΛΙΣ

 

επίθεση ελληνικού σώματος ή ένοπλης ομάδας εναντίον αμάχων

τόπος επίθεσης: χωριό Βάρτζα κοντά στη Θεσσαλονίκη

χάρτης Κοντογόνη: Μπάλτζα (χριστιανικό) του καζά Θεσσαλονίκης

θύματα

νεκροί: δύο (2)

σημείωση: τουφέκισαν δυο μέλη του κομιτάτου από το Κιλκίς

εφημερίδα: ΕΜΠΡΟΣ

ημερομηνία: 16.12.1904

 

επίθεση ελληνικού σώματος ή ένοπλης ομάδας εναντίον αμάχων

τόπος επίθεσης: Πρίλοβο

χάρτης Κοντογόνη: Τσυρίλοβον (χριστιανικό) του καζά Καστοριάς

καπετάνιος ή οπλαρχηγός: οπλαρχηγός Μαργαρίτης

θύματα

νεκροί: τρεις (3)

αιχμάλωτοι: δύο (2)

 

εφημερίδα: ΚΑΙΡΟΙ

ημερομηνία: 16.12.1904

προέλευση είδησης: Καστοριά

 

μάχη τουρκικού στρατιωτικού αποσπάσματος και τσέτας

τόπος μάχης: καζάς Πρίλεπ

χάρτης Κοντογόνη: καζάς Περλεπέ

ημερομηνία μάχης: 1.12.1904

στρατιωτικό απόσπασμα

τσέτα

βοεβόδας: Ασέν Γέρμωφ

αριθμός αντρών:

τραυματίες: οκτώ (8)

-

σημείωση: νεκροί επτά στρατιώτες και ένας χωροφύλακας

εφημερίδα: ΦΙΛΙΠΠΟΥΠΟΛΙΣ

ημερομηνία: 16.12.1904

προέλευση είδησης: Βετσέρνα Πόστα

 

 

 

Παρασκευή 17 / 30 Δεκεμβρίου 1904

 

Από το Ημερολόγιο του Αριστείδη Μπονάτσου

Δυο ώρες πριν ξημερώσει αναχωρούμε και αναβαίνουμε στο χιονισμένο βουνό, πάνω από το χωριό. Διημερεύουμε εκεί. Η τοποθεσία είναι λαμπρή. Παραγγέλνουμε στο χωριό ένα σφαχτό.

Ο Καραλίβανος και οι άντρες του δυσαρεστούνται μαζί μας, όπως γίνεται συνήθως.

Η παγωνιά και ο άνεμος δεν υποφέρονται. Μαζευόμαστε σε μια λάκκα, γύρω από μια φωτιά που ανάβουμε.

Μαθαίνουμε ότι το απόγευμα πήγαν στο Έζερετς πενήντα στρατιώτες και έψαξαν στο χωριό για κομίτες ή αντάρτες. Μετά έφυγαν για κάποιο τουρκοχώρι.

Μπαίνουν σκοπιές όλη τη νύχτα. Οι Κρητικοί δυσαρεστούνται που εξαιρούνται από αυτές και ο Βασίλης Επισκοπάκης, το λέει το πρωί στον Αρχηγό.

17.12.1904

 

 

 

 

 

 

[ΣΥΜΜΟΡΙΑ ΣΥΛΛΑΜΒΑΝΕΙ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ]

Κέρκυρα 16 Δεκεμβρίου. Τηλεγραφούν από τη Θεσσαλονίκη, ότι πριν από λίγες μέρες ο μουδίρης του Δασχάν, έχοντας συνοδεία δεκαπέντε στρατιώτες με διοικητή το λοχαγό Χασάν, πήγαινε στη Λουμπίτσα με πολεμοφόδια και ζωοτροφές για τους στρατιωτικούς σταθμούς, όταν πιάστηκε αιχμάλωτος από μια βουλγαρική συμμορία. Κατά τη συμπλοκή σκοτώθηκαν εννιά στρατιώτες και ο αξιωματικός. Ο μουδίρης πληγώθηκε βαριά. Μετά τον αφοπλισμό τους, οι υπόλοιποι έξι στρατιώτες ελευθερώθηκαν.

ΝΕΟΝ ΑΣΤΥ

 

ΟΙ ΔΑΣΚΑΛΕΣ

Έγινε γνωστό από τη Θεσσαλονίκη, ότι τέλειωσε η δίκη της σχισματικής δασκάλας Τσακάροβας και της συνενόχου της Αποστόλοβας. Η πρώτη καταδικάστηκε σε τριετή φυλάκιση και η δεύτερη σε διετή.

Οι πολιτικοί πάρεδροι της Ρωσίας και της Αυστρίας διαμαρτυρήθηκαν για την απόφαση και απαιτούν να ακυρωθεί.

Ως γνωστόν οι δυο γυναίκες είχαν συλληφθεί στο σιδηροδρομικό σταθμό Θεσσαλονίκης έχοντας μαζί τους φωτογραφίες των αρχηγών των κομιτατζήδων. Αυτές κατηγορήθηκαν ότι βρίσκονταν σε αποστολή, εκ μέρους των αρχηγών των συμμοριών.

ΧΡΟΝΟΣ

 

ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΡΟΞΕΝΕΙΑ

Ο κ. Λεβίδης, πρώτος γραμματέας της ελληνικής πρεσβείας στο Παρίσι, προσκλήθηκε στην Αθήνα και του ανατέθηκε η προσωρινή διεύθυνση του ελληνικού προξενείου Μοναστηρίου. Τον κ. Λεβίδη θα αντικαταστήσει στο Παρίσι ο κ. Καρατζάς, πρώτος γραμματέας της ελληνικής πρεσβείας στο Βερολίνο

ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

 

[Η ΠΥΛΗ ΖΗΤΗΣΕ ΤΗΝ ΠΑΥΣΗ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΩΝ]

Το Γραφείο των Ανταποκρίσεων στη Βιέννη δημοσιεύει το εξής τηλεγράφημα από την Κωνσταντινούπολη:

Η Πύλη ζήτησε από το Οικουμενικό Πατριαρχείο την παύση των μητροπολιτών Θεσσαλονίκης, Μοναστηρίου, Καστοριάς και Μογλενών, οι οποίοι είναι εκτεθειμένοι, όπως προκύπτει από το περιεχόμενο κάποιων πιστολών που έπεσαν στα χέρια των τουρκικών Αρχών. Τις επιστολές αυτές απευθύνει ο έλληνας πρόξενος Θεσσαλονίκης προς έναν αρχηγό ελληνικής συμμορίας, στον οποίο έδινε γενικές οδηγίες και τον συμβούλευε, για περισσότερες πληροφορίες να αποταθεί στους ανωτέρω μητροπολίτες.

ΝΕΟΝ ΑΣΤΥ

 

 

 

Σάββατο 18 / 31 Δεκεμβρίου 1904

 

Από το Ημερολόγιο του Αριστείδη Μπονάτσου

Στέλνουμε δεύτερη αποστολή στο Έζερετς.

Από το Σκούμτσικο, τη Λάγκα και Έζερετς έρχονται πληροφορίες για κινήσεις του στρατού. Ο στρατός, που διανυκτέρευσε στο τουρκοχώρι, αναχώρησε το πρωί για τη Χρούπιστα.

Δεκαπέντε έως είκοσι κομίτες υπάρχουν στα βουλγάρικα χωριά της περιοχής.

Πέφτει χιόνι όλη τη μέρα. Νωρίς το βράδυ κατεβαίνουμε στη Λάγκα. Όλη τη νύχτα χιονίζει.

18.12.1904

 

 

 

 

 

 

ΟΙ ΕΚΔΙΚΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

Σύμφωνα με τηλεγράφημα από τη Θεσσαλονίκη, ελληνικό αντάρτικο σώμα, μπήκε στο χωριό Σιρίλοβο [: Τσιρίλοβο Καστοριάς] και σκότωσε τέσσερις βουλγάρους προκρίτους, οι οποίοι υποστήριζαν τους κομιτατζήδες και πρόδιδαν τα ελληνικά σώματα.

ΚΑΙΡΟΙ

 

ΠΥΡΠΟΛΗΣΗ ΤΟΥΡΚΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΩΝΑ

Θεσσαλονίκη 17 Δεκεμβρίου. Βούλγαροι κομιτατζήδες πυρπόλησαν προχθές το στρατώνα στη Χρούπιστα, μέσα στον οποίο κοιμόντουσαν οι στρατιώτες. Ευτυχώς αυτοί αντιλήφθηκαν τον κίνδυνο και σώθηκαν.

ΕΜΠΡΟΣ

 

[ΦΟΝΟΙ ΥΠΟ ΕΛΛΗΝΩΝ]

Από βουλγαρική πηγή δημοσιεύεται το ακόλουθο τηλεγράφημα:

Κωνσταντινούπολη 16 Δεκεμβρίου.

Στα χωριά Λιμσλιάχοβο (επαρχία Σερρών), Κουρίλοβο και Νοβολιάκ (επαρχία Μοναστηρίου) μεταξύ 5 και 9 Δεκεμβρίου σκοτώθηκαν επτά Βούλγαροι από Έλληνες.

Στο Λιμπλάχοβο πυρπολήθηκε ένα σπίτι και σε αυτό βρήκαν το θάνατο μια γυναίκα και ένα παιδί.

ΦΙΛΙΠΠΟΥΠΟΛΙΣ

 

 

 

 

 

 

Κυριακή 19 Δεκεμβρίου 1904/ 1 Ιανουαρίου 1905

 

Από το Ημερολόγιο του Αριστείδη Μπονάτσου

Χιονίζει όλη τη μέρα. Το χιόνι έφτασε τους 65 πόντους. Μια αποστολή φεύγει για το Κοτέλτσι, για να προμηθευτεί πετρέλαιο και δαδί.

Ειδοποιούμε το Μιχάλη Τσόντο και τους άντρες του, που είναι στο Σκούμτσικο, να ενωθούν μαζί μας.

Μετά από πληροφορία του Παπαστεργίου, δικοί μας καραδοκούν να συλλάβουν τον αγροφύλακα Ζάχο, προδότη από το Λεμπίσοβο.

19.12.1904

 

 

 

 

 

 

 

 

Η ΕΠΑΝΟΔΟΣ ΤΩΝ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ

Σόφια 18 Δεκεμβρίου. Η βουλγαρική κυβέρνηση έστειλε έγγραφο στην Πύλη, με το οποίο ζητεί την ταχεία επιστροφή των προσφύγων στις εστίες τους.

ΧΡΟΝΟΣ

 

 

 

Δευτέρα 20 Δεκεμβρίου 1904/ 2 Ιανουαρίου 1905

 

Από το Ημερολόγιο του Αριστείδη Μπονάτσου

Συνεχίζει να χιονίζει όλη τη μέρα. Φεύγει μια αποστολή για τη Χρούπιστα, για να αγοράσει νηστίσιμα τρόφιμα και πετρέλαιο. Αλλάζουμε κατάλυμα.

20.12.1904

 

 

 

 

 

[ΑΙΧΜΑΛΩΣΙΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΚΑΠΕΤΑΝ ΠΕΤΡΟΥ]

Βόλος 19 Δεκεμβρίου. Οι 76 Μακεδόνες του σώματος του καπετάν Πέτρου, που συνελήφθησαν μετά από άτιμη απάτη των Τούρκων, οδηγήθηκαν και κλείστηκαν στη φυλακή των Γιανιτσών. Ενεργούνται ήδη ανακρίσεις. Η αιχμαλωσία τους κατατάραξε το ομογενές στοιχείο.

ΑΘΗΝΑΙ

 

[Η ΤΥΧΗ ΕΠΤΑ ΑΙΧΜΑΛΩΤΩΝ]

Βόλος 19 Δεκεμβρίου. Ο μακεδόνας οπλαρχηγός Παπαζηλίδης αιχμαλώτισε επτά Βούλγαρους και αναμένει διαταγή του Καραλίβανου, για να αποφασίσει για την τύχη τους.

ΑΘΗΝΑΙ

 

23 ΝΕΟΙ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΟΙ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ ΧΩΡΟΦΥΛΑΚΗ

Όπως τηλεγραφούν από την Κωνσταντινούπολη, μετά από πίεση των Μεγάλων Δυνάμεων, η Πύλη δέχτηκε το διορισμό 23 επιπλέον ευρωπαίων αξιωματικών, στη μακεδονική χωροφυλακή.

ΝΕΟΝ ΑΣΤΥ

 

μάχη ελληνικού σώματος και τσέτας

τόπος μάχης: πάνω από το χωριό Ισάβα ή Ισαβόκι [?]

ημερομηνία μάχης: 17.12.1904

σώμα ή ομάδα

καπετάνιος ή οπλαρχηγός: καπετάν Μαργαρίτης

τσέτα

νεκροί: δύο (2)

νεκροί: (εννέα)

εφημερίδα: ΑΘΗΝΑΙ & ΕΜΠΡΟΣ

ημερομηνία: 20,12.1904

 

 

 

 

 

Τρίτη 21 Δεκεμβρίου 1904/ 3 Ιανουαρίου 1905

 

Από το Ημερολόγιο του Αριστείδη Μπονάτσου

Το χιόνι έφτασε τους 80 πόντους. Οι δρόμοι για το Ζάντσικο και τη Χρούπιστα έχουν κλείσει. Υπήρχε η σκέψη να φύγει ο Κουκουλάκης, με το διαβατήριο ενός χωρικού από το Σκούμτσικο, για την Αθήνα, με επιστολές για το Κομιτάτο. Αλλά το χιόνι αναβάλει την αναχώρησή του. Από τη Χρούπιστα δεν μπορεί να έρθει κανένας, από αυτούς που περιμένουμε. Ο τέλειος αποκλεισμός.

21.12.1904

 

 

 

 

 

 

[ΑΙΧΜΑΛΩΣΙΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΚΑΠΕΤΑΝ ΠΕΤΡΟΥ]

Σύμφωνα με χθεσινά τηλεγραφήματα από τη Θεσσαλονίκη, το δύναμης 80 αντρών μακεδονικό σώμα του Γιώργου Πέτρου, αιχμαλωτίστηκε από στρατιωτικό απόσπασμα, κοντά στο χωριό Πέτροβο της Γουμέντζας.

ΠΡΩΙΑ

 

[ΔΙΩΓΜΟΙ ΕΞΑΡΧΙΚΩΝ]

Σύμφωνα με τη «Βετσέρνα Πόστα», με ένταλμα του ανακριτή στη Φλώρινα, συνελήφθησαν τέσσερις Βούλγαροι από το χωριό Ζέλενιτς, γιατί αυτοί πήραν μέρος στην πολιορκία του χωριού Νέβεσκα από τους επαναστάτες, τον Αύγουστο του 1903.

Στις 6 Δεκεμβρίου ο διοικητής της Φλώρινας έδιωξε το δάσκαλο Κωνσταντίνο από το χωριό Γκορνίτσεβο και του απαγόρευσε να ασκεί το επάγγελμά του. Δήλωσε μάλιστα στο δήμαρχο πως στο χωριό θα σταλεί έλληνας δάσκαλος.

ΦΙΛΙΠΠΟΥΠΟΛΙΣ

 

μάχη ελληνικού σώματος και τσέτας

τόπος μάχης: Κοντά στο Πρίλεπ

χάρτης Κοντογόνη: Περλεπές (μικτός οικισμός) έδρα του καζά Περλεπέ

σώμα ή ομάδα

αριθμός αντρών: τριάντα (30)

τσέτα

αριθμός αντρών: σαράντα (40)

νεκροί: δώδεκα (12)

νεκροί: επτά (7)

σημείωση: η τσέτα χρησιμοποίησε βόμβες και δυναμίτιδα

εφημερίδα: ΠΡΩΙΑ & ΣΚΡΙΠ (22.12.1904)

ημερομηνία: 21.12.1904

 

 

 

Τετάρτη 22 Δεκεμβρίου 1904/ 4 Ιανουαρίου 1905

 

Από το Ημερολόγιο του Αριστείδη Μπονάτσου

Ο Καραλίβανος και ο Μπισμπίκης, μαζί με δυο άντρες, αναχώρησαν για την Κοζάνη, λόγω των εορτών. Μαζί τους έφυγε και ο Κουκουλάκης, που θα συνεχίσει για την Αθήνα.

Ο Ταγαρούλιας έστειλε επιστολή, σύμφωνα με την οποία, στις 20 του μήνα, σκότωσαν τον αγροφύλακα Ζάχο στην Οσνίτσανη. Αυτός πήγαινε στη Λαψίστα, μαζί με το Χρήστο Τζάρα και το μουχτάρη Μποχίνη, τους οποίους οι δικοί μας άφησαν ελεύθερους.

Ο δρόμος για το Ζάντσικο άνοιξε. Ήρθαν επίσης από τη Χρούπιστα αυτοί που είχαν πάει εκεί για να αγοράσουν τρόφιμα και πετρέλαιο.

22.12.1904

 

 

 

 

 

 

[ΕΥΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ]

Ο παρισινός «χρόνος» γράφει πως, σύμφωνα με ανταπόκριση από τη Σόφια, οι Βούλγαροι είναι δυσαρεστημένοι γιατί η Ευρώπη δεν κάνει παρατήρηση για την εισβολή των ελληνικών σωμάτων στη Μακεδονία, ενώ προκειμένου για τους Βούλγαρους, επιδόθηκαν στην κυβέρνηση της Σόφιας πολλές διπλωματικές ανακοινώσεις.

Στο μνημόσυνο του Μελά έλαβαν μέρος ακόμα και αυλικοί και όμως δεν έγινε καμιά παρατήρηση. Αυτό, κατά τους Βουλγάρους, δηλώνει την εύνοια της Ευρώπης προς την Ελλάδα.

ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ

 

ΟΙ ΡΟΥΜΑΝΟΙ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Σύμφωνα με ειδήσεις από τη Μακεδονία οι πρεσβευτές της Ρωσίας, της Γαλλίας και της Αγγλίας υποστήριξαν της παραστάσεις της ρουμανικής κυβέρνησης στην Πύλη, για τις ρουμανικές κοινότητες στη Μακεδονία. Ο Τασχίν πασάς, πρώτος γραμματέας του Σουλτάνου, ζήτησε από τον Πατριάρχη να αναγνωρίσει αυτές τις κοινότητες, οι οποίες ζητούν να έχουν το δικαίωμα να λειτουργούν στη ρουμανική γλώσσα, αλλά ο Πατριάρχης αρνήθηκε επίμονα, λέγοντας ότι κάθε παραχώρηση εκ μέρους του σημαίνει διαμελισμό της Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Σύμφωνα με αυτές τις ειδήσεις ο μητροπολίτης Ιωακείμ έκανε γνωστό στον πατριάρχη, ότι σε αυτή την περίπτωση απειλείται σχίσμα όμοιο με εκείνο της Βουλγαρικής Εκκλησίας.

ΣΚΡΙΠ

 

Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΟΥ

Κατά τον παρισινό «Χρόνο», ο μητροπολίτης Μοναστηρίου Ιωακείμ Φορόπουλος δήλωσε στον Πατριάρχη ότι αν εξακολουθήσει να αρνείται στους Κουτσοβλάχους δική τους Εκκλησία, αυτοί θα κηρύξουν το σχίσμα.

ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ

 

 

 

Πέμπτη 23 Δεκεμβρίου 1904/ 5 Ιανουαρίου 1905

 

Από το Ημερολόγιο του Αριστείδη Μπονάτσου

Μένουμε στο ίδιο μέρος και αλλάζουμε κατάλυμα. Έρχονται επιστολές από διάφορα μέρη. Στο Βογατσικό ζητούν φυσίγγια. Ο Μιχάλης Τσόντος στο Τσουκαλοχώρι περιμένει διαταγές. Ο Βαγγέλης Φραγκιαδάκης παραμένει στο Βογατσικό και περιμένει το απόγευμα ένα γιατρό, για να του βγάλει τα σπασμένα κοκαλάκια από τον καρπό. Ο Ανδρέας Δικώνυμος κατεβαίνει με τους άντρες του, από το Στρέμπενο στο Κωσταράζι, γιατί φοβάται μήπως επιτεθεί εκεί ο βούλγαρος αρχηγός Κόλιας. Όλα τα σώματα ζητούν χρήματα, τα χρήματα όμως είναι λίγα και υπάρχει αμηχανία.

23.12.1904

 

 

 

 

 

[ΑΠΟΝΟΜΗ ΠΑΡΑΣΗΜΩΝ]

Το υπουργείο Στρατιωτικών ανακοίνωσε στους λοχαγούς Εσάδ, Αχμέδ και Αδίλ εφέντη και σε ορισμένους υπολοχαγούς του δεύτερου και τρίτου λόχου του πρώτου συντάγματος εφέδρων στη Θεσσαλονίκη, καθώς και σε κάποιους υπαξιωματικούς και οπλίτες του 19ου συντάγματος, ότι με αυτοκρατορικό διάταγμα τους απονέμεται παράσημο για την ιδιαίτερη γενναιότητα που επέδειξαν κατά την καταδίωξη των ληστανταρτών.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΙΣ

 

 

 

Παρασκευή 24 Δεκεμβρίου 1904/ 6 Ιανουαρίου 1905

 

 

 

 

 

 

ΟΙ ΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Ο ανταποκριτής του «Καιρών» του Λονδίνου, γνωστός για τη συμπάθειά του προς τους Βούλγαρους,  τηλεγραφεί  τα εξής:

Η άφιξη, μέσα στο χειμώνα, πενήντα περίπου προσφύγων, οι οποίοι πέρασαν τα σύνορα στα περίχωρα στη Ντούβνιτσα, αποδεικνύει την επανάληψη των ταραχών στη βόρεια Μακεδονία. Οι τουρκικές αρχές επανέλαβαν τη συνήθειά τους να αναζητούν όπλα, συνήθεια που τόσο συνέτεινε στην επίσπευση της επανάστασης το περασμένο έτος.

Για μερικούς μήνες οι σχέσεις μεταξύ του χριστιανικού και του μωαμεθανικού πληθυσμού στην κοιλάδα του Στρυμόνα και αλλού είναι τεταμένες, λόγω της εφαρμογής ενός συστήματος αμοιβαίας εμπορικής καταδίωξης, που οφείλεται εν μέρει στην παρακίνηση των κομιτατζήδων και εν μέρει στην επιρροή των φανατικών χατζήδων και μουλάδων.

Τελευταία οι χριστιανοί χωρικοί αρνήθηκαν να συμμετέχουν στα παζάρια της Τετάρτης στη Τζουμαγιά και φέρνουν τα προϊόντα τους στην πόλη την Κυριακή, προς μεγάλη ενόχληση των μικρεμπόρων Εβραίων, οι οποίοι συντάσσονται με τους Τούρκους. Η εχθρική στάση των χωρικών μεγάλωσε τις υπόνοιες των Αρχών, οι οποίες προχώρησαν σε έρευνες στα χωριά, με τις συνήθεις κακοποιήσεις.

Ο στρατός που χρησιμοποιείται γι’ αυτό το σκοπό, λέγεται ότι διαιρέθηκε σε τρία αποσπάσματα. Το πρώτο απόσπασμα περικύκλωσε και ερεύνησε το χωριό  Ντελιαντζίνο, όπου συνελήφθησαν δέκα άτομα, δύο από τα οποία κακοποιήθηκαν. Εκεί βρέθηκαν μόνο δύο όπλα. Το χωριό Βελισλέ περικυκλώθηκε νύχτα και συνελήφθησαν οκτώ, δύο από τους οποίους δέθηκαν και δάρθηκαν. Παρόμοια έγιναν και στο Ποκρόβνικ, όπου συνελήφθησαν ο δήμαρχος, ο ιερέας και κάποιοι άλλοι. Εκεί οι αδελφοί Μαριά και Κόλε δάρθηκαν ανηλεώς. Ο πρώτος μάλιστα πέθανε από τα τραύματά του. Τα χωριά Λέσου και Λογκοδάσου κυκλώθηκαν επίσης, αλλά οι κάτοικοί τους τα είχαν εγκαταλείψει και είχαν καταφύγει στα βουνά.

Το δεύτερο απόσπασμα έκανε έρευνες στο Παντέζ, όπου βιάστηκαν πολλές γυναίκες, στη Ντεβουτζίζα, στο Τρόσκοβο και στη Λούσιτσα.

Το τρίτο απόσπασμα πήγε στο Γκράντεβο, στο Μασούλεβο και σε άλλα χωριά που βρίσκονται στην αριστερή όχθη του Στρυμόνα.

Οι συλληφθέντες οδηγήθηκαν στη Τζουμαγιά. Πολλοί από αυτούς κακοποιήθηκαν και ένας ιερέας πέθανε, αφού τα τραύματά του τα είδε πρώτα ο γάλλος αξιωματικός στην πόλη.

Πολλοί άντρες έχουν εγκαταλείψει τα χωριά στα οποία έγιναν οι επιδρομές και έχουν απομείνει εκεί μόνο οι γυναίκες και τα παιδιά. Στη Τζουμαγιά, τρεις ιερείς, δυο δάσκαλοι και πολλοί άλλοι συνελήφθησαν και τα σχολεία έκλεισαν.

ΑΤΛΑΝΤΙΣ

 

ΣΥΛΛΗΨΗ ΒΟΥΛΓΑΡΩΝ ΛΗΣΤΑΝΤΑΡΤΩΝ

Θεσσαλονίκη 23 Δεκεμβρίου. Οδηγήθηκαν εδώ και κλείστηκαν στις φυλακές του Επταπυργίου, δεκατέσσερις βούλγαροι λησταντάρτες, οι οποίοι συνελήφθησαν μεταξύ Νευροκοπίου και Ραζλάν.

ΣΚΡΙΠ

 

μάχη τουρκικού στρατιωτικού αποσπάσματος και τσέτας

τόπος μάχης: Κοντά στην Κλεισούρα

χάρτης Κοντογόνη: Κλεισούρα (χριστιανικό) του καζά Καστοριάς

στρατιωτικό απόσπασμα

τσέτα

νεκροί: δώδεκα (12)

νεκροί: τέσσερις (4)

αιχμάλωτοι: οκτώ (8)

σημείωση: Οι αιχμάλωτοι μεταφέρθηκαν στις φυλακές Μοναστηρίου

εφημερίδα: ΑΣΤΥ

ημερομηνία: 24.12.1904

προέλευση είδησης: Θεσσαλονίκη

 

μάχη ελληνικού σώματος και τσέτας

τόπος μάχης: μεταξύ Κρούσογραδ και Δοβροβάν

χάρτης Κοντογόνη: Κρουσογκράτ (χριστιανικό) και Ντομπροβένι (χριστιανικό) του καζά Φλώρινας

ημερομηνία μάχης: 17,12.10904

σώμα ή ομάδα

τσέτα

νεκροί: δύο (2)

τραυματίες: δύο (2)

νεκροί: επτά (7)

εφημερίδα: ΚΑΙΡΟΙ

ημερομηνία: 24.12.1904