Skip to main content

Βεργαδαίικα Λακωνίας

 

Διαλεκτικές λέξεις από διάφορα χωριά

 

Βεργαδαίικα Λακωνίας


 

Δημήτρης Λιθοξόου


 

Οκτώβριος 2015

αγριοκαντούφα

βότανο που έδιναν στα παιδιά για να μην κλαίνε

άκλουθο

ακόλουθο, ύστερο (λόγιο)

ανεμοβλόι

αρρώστια των γιδοπροβάτων

απαλάκι

το απαλό του μωρού

αρνί

λέγεται το πρόβατο έως δύο χρονών

βάκρινα

προβατίνα με μαύρο πρόσωπο

βεργάδι

αρσενικό γίδι μέχρι δύο χρονών

βετούλι

αρσενικό γίδι μέχρι δύο χρονών

βοϊδόζευλα

ή κουλούρα, το στεφάνι του γάμου

βραστογαλιά

πρωινό από βρασμένο γιδίσιο ή προβατίσιο γάλα, με λίγο αλάτι και κομμάτια ψωμί βουτηγμένα μέσα σε αυτό.

βύζαμα

βύζαγμα

γελέκα (η)

το γιλέκο

γούλια (τα)

τα ούλα

γριβοκαλεσιά

προβατίνα με μικρά μαύρα στίγματα

δάρτης

σύνεργο του τσοπάνη, για να "γυρίζει" το γάλα

δέντρο

η βελανιδιά

δευτέρια

έτσι έλεγαν τα διπλοκούδουνα των ζώων

δευτερόγεννη

γίδα τριών χρονών

δράκος

το όνομα του αβάπτιστου σερνικού μωρού

δρακούλα

το όνομα του αβάπτιστου θηλυκό μωρού

επικίντυνος

επικίνδυνος (λόγιο)

ζυγούρα

λέγεται το θηλυκό πρόβατο στα δύο χρόνια

Καθαροδεύτερα

Καθαρή Δευτέρα

κακοχόρτι

χορτάρι που αρρώσταινε τα γιδοπρόβατα

καλεσιά

προβατίνα με μαυράδια στο πρόσωπο

κάλμπα

γίδα με κόκκινο χρώμα

κανισκέρης

αυτός που πήγαινε στη νύφη, πριν το γάμο, το κανίσκι με τα δώρα του γαμπρού

καπερόνα

κουβέρτα του τσοπάνη, απο γιδίσιο μαλλί, περασμένη στη νεροτριβή

κάτσενα

προβατίνα με κοκκινωπό πρόσωπο

κατσίκι

αρσενικό γίδι μέχρι ενός χρόνου

κεντηστός

κεντητός

κεφαλογιούρι

ένα λουρίδι που έδεναν στο κούτελο του νεογέννητου

κλαμπάτσα

κλαπάτσα ή χλαπάτσα, η διστομίαση (λόγιο)

κοκκιναντεριά

αρρώστια των γιδοπροβάτων

κόκορας

το όνομα του αβάπτιστου σερνικού μωρού

κολόκουρο

το πρώτο κούρεμα των προβάτων, που γινόταν μέχρι το Μάη

κόρδα

το ξύλο που ένωνε τους δυο τοίχους στο σπίτι

κόρμπα

γίδα με μαύρο χρώμα

κουρέλα

κουρελού

κουρούτα

προβατίνα με μικρά τσέπια (κέρατα)

κουτούλι

καρδάρι για να μετρούν το γάλα

κόφτρης

κόφτης, σύνεργο του τσοπάνη για να "κόβει" το γάλα

λάγια

η μαύρη προβατίνα

λεβετόφουρκα

στις λεβετόφουρκες κρεμούσαν οι τσοπάνηδες το λεβέτι (καζάνι) με το γάλα

λεχωνιάτικα (τα)

τα ρούχα της λεχώνας

λιάρα

γίδα ασπρόμαυρη ή ασπροκόκκινη

λόντζα

στάνη

μάκος

αφιόνι, παπαρούνα

μαντένα

η αυλή της λόντζας (της στάνης)

μαρμάρα

στέρφα

μάσκα

η προσωπίδα, η σκέπη σε κάποια νεογέννητα

μαστάριασμα

αρρώστια των γιδοπροβάτων

μηλιόρα

λέγεται το θηλυκό πρόβατο στα τέσσερα χρόνια

μουντζήθρα

μυτζήθρα

μουντζηθρόπανο

πανί του τσοπάνη από κάμποτο, για τη μυτζήθρα

μπακαλέος

μπακαλιάρος

μπαρμούτες

μασκαράδες

μπέκρος

μπεκρής

μπελερίνα

εσάρπα

μπουμπουνιασμένος

πρησμένος

μπουραζέρης

μπραζέρης, αδερφοποιτός

νάκα

κούνια μωρού

νεροσουρμή

νεροσυρμή

νιογάμπρια (τα)

οι νιόπαντροι

νυφοστόλι

ένα διπλωμένο σεντόνι, κρεμασμένο στον τοίχο της κοπέλας που παντρεύεται, που μέσα έχει λουλούδια, σύκα, καρύδια, ρόδια κλπ.

νυχτοσκαρίζω

βόσκω το βράδυ

ορθοκέρα

γίδα με όρθια κέρατα

παλιό

τραγί τριών χρονών

πανιάρα

φουρνόπανο

παπάζι

η ουρά με τη φούντα του φεσιού

πίπα

το πολύ μεγάλο κουδούνι για ζώο

πισκίρι

πεσκίρι

πισοστρίβω

πισωγυρίζω

πιστρόφια (τα)

το γλέντι που γινόταν στο σπίτι των γονιών της νύφης, με τους νιόνυφους και τους συγγενείς του γαμπρού, τη Δευτέρα μετά το γάμο

πισωκέρα

γίδα που έχει τα κέρατα προς τα πίσω

πλατάριασμα

"αρρώστια" του νεογέννητου

πουρναροβέλανο

το βελανίδι του πουρναριού

πράχαλο

σκεύος που έβαζαν πάνω το στραγγόπανο

προπαλιό

τραγί τεσσάρων χρονών

πρόσγαλο

το γάλα που κρατούσαν για να φτιάξουν τη μυτζήθρα

ροϊδάμι

βλαστάρι

ρούντα

προβατίνα με λίγα μαλλιά

ρούσα

γίδα με καστανό χρώμα

σημαδιακός

σημαδεμένος

σιδεροχτιές (οι)

σιδεροστιές

σιλάχι

σελάχι

σιούτο

κριάρι δίχως κέρατα

σκατοψυχάω

καταριέμαι

σκούρκος

είδος μεγάλης σφήγκας

στέρφη

στέρφα

στραγγόπανο

πανί του τσοπάνη από κάμποτο για το στράγγισμα

συμπέθερος

ο προξενητής

συνεπαρτικά

ξωτικά

σχοινοκάρπι

ο καρπός του σχοίνου

τεψί

ταψί

τζιόχα

τσόχα

τριτόγεννη

λέγεται το θηλυκό πρόβατο που έχει γεννήσει τρεις φορές

τριτόγεννη

γίδα τεσσάρων χρόνων

τροκάνι

κουδούνι για γίδια ή πρόβατα

τσέπι

κέρατο

τσιακουμακόπετρα

τσακμακόπετρα

τσιάντα

τσάντα

τσιοκάνια

μεγάλα κουδούνια για τα γιδοπρόβατα

τσιοπάνης

τσοπάνης

τσιοπανοπούλα

τσοπανοπούλα

τσιότρα

τσότρα

τσιούλα

προβατίνα με μικρά αυτιά

τσιούπρα

γίδα με κοντά αυτιά

τσοκάνι

κουδούνι για γίδια ή πρόβατα

υστερόπονοι

οι πόνοι της λεχώνας

φονοχόρταρο

φονόχορτο (Αgrimonia eupatoria)

φούσκωση

η γέμιση του φεγγαριού

φρούσια

γίδα με άσπρο κούτελο

φτύμα

φτύσμα

φυσούνα

αρρώστια των γιδοπροβάτων

χάμου

χάμω

χαρανί

καζάνι, τσουκάλι

χιόνα

γίδα με άσπρο χρώμα

χωραφοκούκια

είδος κουκιών

ψιλοτρόκανα

κουδούνια για τα γιδοπρόβατα

ψιλοτσιόκανα

κουδούνια για τα γιδοπρόβατα