Skip to main content

λέξεις από Ο-Π

 

Μικρό γλωσσάρι

από τη βόρεια διάλεκτο της ρωμαίικης γλώσσας

(Καρδίτσα, Ευρυτανία, Φωκίδα)

λέξεις από Ο-Ρ

 

Δημήτρη Λιθοξόου

11.1.2015

 

 

δημοτική

Καρδίτσα

Ευρυτανία

Φωκίδα

ο

ου, ι

ου

ου

ό,τι

οτ

οτ

οτ

οκά

 

ουκά

 

οκάδες οι

 

ουκάδις

ουκάδις

οκνά (χένα)

ακνά

 

 

Οκτώβρης

 

Ουκτόβρης

Οκτόμβρης

όλα

ούλα

ούλα

ούλα

όλες

ούλις

ούλις

ούλις, όλις

όλη

 

ούλη

ολ

όλο

ούλου

ούλου

ούλου

ολόγυρα

 

ουλουτρόιρα

 

ολοένα

ουλουένα

ουλουένα

ουλουένα

όλοι

ουλ

ουλ

 

ολόκληρα

ουλόκλιρα

 

 

ολόκληρη

 

ουλόκλιρ

ουλόκλιρ

ολόκληρο

 

 

ουλόκλιρου

ολοπόταμα

 

ουλουπόταμα

 

ολόρθα

αλόρθα

 

 

όλος

ούλος

 

 

όλος

ούλους

ούλους

ούλος

ολότελα

 

ουλότιλα

ουλότιλα

ολούθε

 

ουλούθι

ουλούθι

όμορφα

 

όμουρφα

όμουρφα

όμορφες

 

 

όμουρφις

όμορφη

 

 

όμουρφη

ομορφιά

ουμουρφιά

ουμουρφιά

ουμουρφιά

όμορφο

όμουρφου

όμουρφου

 

όμορφοι οι

όμουρφ

 

 

ομορφονιές οι

 

 

ουμουρφουνιές

όμορφος

 

όμουρφους

όμουρφους

ομορφότερη

 

ουμουρφότιρη

 

ομπρέλα

 

ουμπρέλα

ουμπρέλα

όμως

όμους

όμους

όμους

όνειρο

 

όνιρου

όνιρου

όνομα

όνουμα

όνουμα

όνουμα

ονόματα τα

 

ουνόματα

ουνόματα

οντάδες οι

νουντάδις

 

 

οντάς (η καλή κάμαρα)

νουντάς

νουντάς, λουντάς

 

όποιο

όπιου

 

 

όποιος

όπιους

όπιους

όπιους

όποτε

 

 

όπουτι

όπου

 

οπ

οπ

όπως

όπους

όπους

όπους

οργή

 

ουργή

 

οργιές

 

 

ουργιές

όργωμα

όργουμα

 

όργουμα

οργώματα τα

ουργόματα

 

 

οργώνουμε

 

ουργόνουμι

 

όρεξη

 

όρεξ

 

όρθια

 

 

ουρθά

όρθιος

 

όρθιους

 

ορθοκέρα (γίδα με όρθια κέρατα)

 

ουρθουκέρα

 

όρνιο

 

όρνιου

 

ορφανά τα

ουρφανά, αρφανά

 

 

ορφανός

αρφανός

ουρφανός

 

όσες

 

όσις

 

όσο

όσου

όσου

όσου

όσοι

ος

 

 

όταν

 

ουόταν

 

ούζο

 

ούζου

 

ουρά [προελληνικό]

 

νουρά

νουρά

ούτε

 

ούτι

ούτι, ούδι

όχι

 

οχ

 

οχιά

 

ουχιά

 

οχτώ

ουχτό

ουχτό

ουχτό, ουκτό

παγαίνω (πηγαίνω)

 

παένου

 

παγανά τα (οι καλικάντζαροι)

 

 

παγανά

παγίδες

 

παγίδις

 

παγωνιά

 

 

παγοτή

παγωνιές οι

 

παγουνιές

 

παιδάκι

 

πιδάκ

πιδάκ

παιδάκια τα

πιδάκια

 

 

παίδεμα

 

 

πιδιψίλα

παιδεμάρα

 

πιδιμάρα

 

παιδί

πιδί

πιδί, πδι

πιδί

παιδιά τα

πιδιά

πιδιά, πιδιά

πιδιά

παιδοβότανο (ή σερνικοβότανο)

 

πιδοβότανου

 

παιδόπουλο

 

 

πιδόπλου

παίρνουμε

 

πέρνουμι

πέρνουμι

παίρνω

 

πέρνου

 

παιχνίδι

 

πιγνίδ

 

παλαμαριά (γάντι από ξύλο, για το θέρισμα)

παλαμαριά

 

 

παλάμη

 

παλάμ, απαλάμ

παλάμ

παλάμισμα (σοβάντισμα)

παλάμσα

 

 

παλαμισμένο (για πάτωμα)

παλαμισμένου

 

 

παλάτι

 

παλάτ

 

πάλι

 

πάλε

πάλε

παλιάνθρωπος

 

παλιάνθουπους

 

παλικάρι

παλικάρ

παλικάρ

παλικάρ

παλικάρια τα

 

παλκάρια

παλκάρια

παλιότερα

παλιότιρα

παλιότιρα

παλιότιρα

πάμε

 

πάμι

 

Παναγία & Παναγιά

Παναΐα

 

Παναΐα

πανηγύρι

παγκίρ

παγκίρ, πανγίρ

παγκίρ

παντελόνι

παντιλόν

 

παντιλόνι

παντελόνια τα

παντιλόνια

παντιλόνια

παντιλόνια

παντζούρια τα

παντζιούρια

 

 

παντρεμένος

 

παντριμένους

παντριμένους

πάνω

παν

παν

πάνου

πανωβράκια τα

 

πανουβράκια

 

πανώδρομα

 

πανόδρουμα

 

πάνωθε

παναθό

 

 

πανωπροίκι

 

πανουπρίκ

 

παπάδες οι (και τα ξύλα)

παπάδις

 

 

παπαδιλίκι (η δουλειά του παπά)

 

παπαδιλίκι

 

παπάζι (φέσι με μακριά φούντα)

 

 

παπάζ

παπάζια τα

 

 

παπάζα

πάπλωμα

 

πάπλουμα

 

παπούτσι

 

παπούτς

 

παπούτσια τα

 

 

παπούτς

παππούλης (παππούς)

 

παπούλς

 

παρά

 

 

μπέρι

παράδεισος

 

παράδισους

 

παραθύρι

 

παραθίρ

 

παράθυρο

 

παράθιρου

 

παρακαλιά (αλληλοβοήθεια)

παρακαλιά

 

 

παρακάτω

 

παρακάτ

 

παράλυτος

 

παράλιτους

 

παραμονή

παραμουνή

παραμουνή

παραμουνή

παραμπορώ

 

παραμπουρώ

 

παραμύθι

 

παραμίθ

 

παραπάνω

παραπάν

παραπάν

παραπάν

παραπέρα

 

παραπιρούλια

 

παραπίσω

 

 

παραπίσου

παραπονιάρης

 

παραπουνιάρς

 

παράπονο

 

παράπουνου

 

Παρασκευή

Παρασκιβή

Παρασκιβή

 

παράστατο (παραστάτης της πόρτας)

 

 

παράστατο

παρδαλή (προβατίνα με άσπρα και μαύρα μπαλώματα ή παρδαλό κορμί)

 

παρδάλω

παρδαλή

παρέες οι

παρέις

 

 

παρέκει

 

παρέκ

 

παρηγοριά

παριγουριά

παριγουριά

 

παρηγοριές οι

 

παριγουριές

 

παρμάρα (αρρώστια των προβάτων & μαστίτιδα)

 

 

παρμάρα

πασουμάκια τα

πασουμάκια

 

 

παστάλι (ο χλωρός καρπός)

παστάλ

 

 

παστρικά (καθαρά)

 

 

παστρικά

πατάτες οι

 

πατάκις

 

πατατούκα

 

πατατούκ

 

πατατούκες οι

 

πατατούκις

 

πατάω

 

πατάου

 

πατερίτσα

 

πατιρίτς

 

πάτερο

 

 

πάτερου

πατούσες οι

 

πατούσις

 

πατσαβούρα

 

πατσιαούρα

 

πατσαβούρι

 

πατσιαούρ

 

πατσιούρι (το αβάφτιστο παιδί)

 

πατσιούρι

 

πατσοκέφαλο

 

 

πατσοκέφαλου

πάτωμα

πάτουμα

πάτουμα

πάτουμα

πατώματα τα

 

πατούματα

 

πάχνη

παχν

 

 

Παχνιστής (Νοέμβρης)

Παχνιστής

 

 

πάχος

 

πάχους

 

πάω

 

πάου

πάου

πεζεύω

 

πιζέβου

 

πεζούλι

πιζούλ

 

 

πεζούλια τα

πιζούλια

πζούλια, πιζούλια

 

πεθαμένοι οι

πιθαμέν

 

 

πεθαμένος

πιθαμένους

πιθαμένους

πιθαμένους

πεθάνανε

 

 

πιθάνανι

πεθερά

πιθιρά

πιθιρά

πιθιρά

πεθερικά τα

 

πιθιρκά

 

πεθερός

πιθιρός

πιθιρός

πιθιρός

Πέμπτη

Πέφτ

Πέμπτ, Πεφτ

 

πενήντα

 

πινίντα

 

πεντακόσια

 

πιντακόσια

 

πεντάρα

 

 

πιντάρα

πεντάρι

 

 

πεντάρ

πέντε

πέντι

πέντι

πέντι

πεντόλιρα τα

πιντόλιρα

 

 

πεπόνι

πιπόν

 

 

πεπόνια τα

πιπόνια

 

 

πέρα

 

πιάρα

 

περασμένη

 

πιρασμέν

 

περασμένος

 

πιρασμένους

 

περατικά (διόδια)

 

πιρατικά

 

περιβόλι

 

πιριβόλ

 

περισσότερα

 

πιρσότιρα

πιρσότιρα

περισσότερο

πιρσότιρου

πιρσότιρου

πιρσότιρου

περιστέρια τα

 

 

πιριστέρια

περνάμε

 

περνάμι

 

περπατεί

 

 

πιρπατί

περπερίτσα (μαγικό τραγούδι που λέγανε τα παιδιά για να βρέξει)

πιρπιρίτσα

 

 

πεσκέσι

 

πισκές

 

πέταλο

 

πέταλου

 

πεταλούδα

πιταλούδα

 

 

πετάμε

 

πιτάμι

 

πετεινός

 

πιτινός

 

πέτρα τα (φύλλα της πίττας)

 

πέτρα

 

πέτρες οι

πέτρις

πέτρις

 

πετρούλα

πιτρούλα

πιτρούλα

 

πετσέτα

πιτσέτα

πιτσέτα, πιτσιέτα

 

πετσέτες οι

πιτσέτις

 

 

πετσί

 

 

πιτσί

πέτσινο

πέτσινου

 

 

πεύκο

 

 

πεύκου

πηγάδι

 

 

πγαδ

πήδημα

 

πήδμα

 

πήχες οι

πίχις

 

 

πιάνουμε

 

πιάνουμι

πιάνουμι

πιασμένος

 

πιασμένους

 

πιάτο

πιάτου

πιάτου

πιάτου

πιδουλόι (στρογγυλό μαντίλι)

πιδουλόι

 

 

πιεστήρι (λιοτριβιού)

 

 

πιαστίρ

πιέτες

 

 

πιέτις

πιθαμή [σπιθαμή, προελληνικό]

 

απθαμή

 

πιθάρια τα

πλιθάρια

 

 

πιλάφι

πιλάφ

πιλάφ

 

πινακωτή

πινακουτό

 

πινακουτή

πινέλο

 

 

πινέλου

πίνω

 

πίνου

 

πιπέρι

πιπέρ

πιπέρ

 

πιρούνι

 

πιρούν

 

πιρούνια τα

πιρούλια

 

 

πισουκλίδικα (πράματα με κομένα λίγο τα αυτιά πίσω)

 

 

πισουκλίδικα

πιστόλι

 

πιστόλ

 

πιστρόφια

πιστρόφια

ψτρόφια

 

πίσω

πίσου

πίσου

πίσου

πισωκέρα (γίδα με κέρατα γυρτά πίσω)

 

ψουκέρα

 

πίτες οι

πίτις

πίτις

πίτις

πιτιλόγα (από πλεγμένα νήματα και πανί, ήταν για να στέκεται η στάμνα στο κεφάλι ή στον ώμο)

πιτιλόγα

 

 

πίτουρα τα

 

πίτρα

 

πιτράλατου (ζωοτροφή: πίτουρα κι αλάτι)

 

πιτράλατου

 

πλαγιά

 

 

πλαϊά

πλάγια

πλάια

 

 

πλαγιαστά

πλαϊαστά

 

 

πλαγιές οι

 

 

πλαϊές

πλαερά (σε πλαγιές)

 

πλαϊρά

 

πλακερή (πλακουτσωτή)

πλακιρή

 

 

πλάκες (πέτρες)

 

πλάκις

πλάκις

πλάκες οι (δίσκοι μουσικής)

 

 

πλάκις

πλαστήρι (πλάστης)

πλαστίρ

 

 

πλάτανος [προελληνικό]

 

πλάτανους

 

πλάτη

πλατ

πλατ

πλατ

πλάτος

 

πλάτους

 

πλεγμένα

πλιγμένα

 

 

πλεγμένες

πλιγμένις

 

 

πλειότερα

πλιότιρα

 

 

πλειότερες

 

 

πλιότιρις

πλειότερη

πλιότιρι

 

 

πλειότερο

 

 

πλιότερου

πλεμόνι

 

 

πλιμόνι

πλένουμε

 

 

πλένουμι

πληρωμή

 

πλέρα

 

πλιγούρι

μπλουγούρι

 

 

πλιμουνιάς (αρρώστια των γιδιών)

 

 

πλιμουνιάς

πλισότερο (περισσότερο)

πλισότερου

 

 

πλουμιστά

 

 

πλουμιδιρά

πλούσιος

 

πλούσιους

 

ποδαράκια τα

πουδαράκια

 

 

ποδάρι

πουδάρ

πουδάρ

πουδάρ

ποδάρια τα

πουδάρια

 

πουδάρια

ποδαρικό

 

πουδαρκό

πουδαρκό

ποδένω (παπουτσώνω)

 

ποδένου

 

πόδι

 

ποδ

ποδ

ποδιά

 

πουδιά

πουδιά

ποδιές οι

 

 

πουδιές

ποδοβολητά τα

 

 

πουδουβουλιτά

πόλεμος [προελληνικό]

 

πόλιμους

 

πολιτεία

 

πουλιτία

 

πολκάκι (μπολκάκι)

 

πουλκάκι

μπουλκάκ

πολκάκια τα

 

 

μπουλκάκια

πολλά

πουλά

πουλά

πουλά

πολλές

πουλές, πουλιές

πουλές

πουλές

πολλοί

πουλί

πουλί

πουλί

πολύ

πουλί

πουλί

πουλί, πουλίνι

πολύς

 

πουλίς

 

πολυσπόρια τα (ένα φαΐ)

 

πουλισπόρια

 

πολυφαγάς

 

πουλιφαγάς

 

πολύχρονος

 

 

πουλίχρουνους

πομπή

 

πουμπή

 

πονηρά

 

πουνιρά

 

πόνος

 

πόνους

πόνους

ποντίκι

 

πουντίκ, πόντικας

 

πόρτες οι

πόρτις

 

 

πόσο

πόσου

 

πόσου

ποτάμι

 

πουτάμ

πουτάμ

ποτάμια τα

 

 

πουτάμια

ποτέ

 

πουτέ

πουτέ

πότε

 

πότι

πότι

ποτηράκι

 

πουτράκ

 

ποτήρι

πουτίρ

πουτίρ

πουτίρ

ποτήρια τα

πουτίρια

πουτίρια

 

ποτίζουμε

 

ποτίζουμι

 

πότισμα

 

 

πότσμα

ποτιστικά

πουτιστικά

 

 

πούθε

 

πούθι

πούθι

πουθενά

 

πουθνά, πθινά

 

πουκαμίσα

 

 

μπουκαμίσα (ή φλίκουνι)

πουκάμισα τα

πουκάμσα

πουκάμσα

 

πουκαμίσες οι

 

 

μπουκαμίσις

πουκάμισο

πχάμσου, πουκάμσου

πκάμσου, πουκάμσου

πκάμσου

πουλάκια τα

 

πλάκια

 

πούλημα

 

 

πούλμα

πουλί

 

 

πλι

πουλιά τα

 

πλια

 

πουλίτσες οι (τρύπες στους τοίχους, όπου βάζανε πράγματα)

πουλίτσις

 

 

πούλου (το γεννάει η βασίλισσα των μελισσών)

 

 

πούλου

πούντος (μέρος στο ποτάμι που βαστά πολύ νερό)

 

πούντους

 

πουρνάρι

 

πουρνάρ

πουρνάρ

πραβατίνα

 

προυβατίνα

 

πράγμα

 

 

πράμα

πραγματάκι

 

πραγματάκ

 

πράμα (πρόβατο)

 

πράμα

πράμα

πραματευτάδες οι

 

πραματιφτάδις

 

πραματευτής

 

 

πραματιφτής

πρασινάδα

 

πρασνάδα

 

πρασινάδες οι

πρασινάδις

 

 

πράσινο

 

πράσινου

 

πράσο [π΄ράσον, προελληνικό]

 

πράσου

 

πρατίνα (προβατίνα)

 

πρατίνα

 

πρεβάζι

 

πριβάζ

 

πρέσκλα τα (μακριά ξύλα)

 

 

πρέσκλα

πρήξιμο

 

 

πρίξμου

προβαταρέοι οι

 

 

προυβαταρέι

προβατάρης

 

 

προυβατάρς

προβατίνα

 

προυβατίνα

 

προβατίνες οι

 

 

προυβατίνες

προβατίσια

 

 

προυβατίσα

πρόβατο

πρόβατου

πρόβατου

 

προβέντα (το ψωμί και το κρασί του γάμου)

 

προυβέντα

 

προβιά

 

προυβιά

 

πρόβιο (από πρόβατο)

 

 

πρόβιου

πρόβιος (αθώος)

 

 

πρόβιους

προζύμι

 

προυζίμ

προυζίμ

προζύμια (του γάμου)

 

προυζίμνια, προυζίμια

 

προικιαρέοι οι (αυτοί που στο γάμο παίρναν τα προικιά της νύφης)

 

πρικιαρέι

 

προκοπή

 

προυκουπή

προυκουπή

προκόψανε

 

 

προυκόψανι

προξενητής

προυξινιτής

προυξιντής, προυξινιτής

 

προξενιές οι (τα προξενιά)

 

 

προυξινιές

προξενιό

προυξινιά

προυξινιό

προυξινιό

προπάππους & προπαππούς

 

προυσπαπούς

 

προς

 

 

πρους

προσάλευρο

 

προυσάλιβρου

 

προσευχή

 

προυσιφκή

 

προσήλιο

προσίλιου

 

 

προσκέφαλα τα

προυσκέφαλα

 

 

προσκέφαλο (μαξιλάρι)

προυσκέφαλου

προυσκέφαλου

προυσκέφαλου

προσκυνητάρι

 

προυσκινιτάρ

προυσκινιτάρ

προσόψι

προσόψ

 

 

προσφάι & προσφάγι

 

προυσφάι

 

πρόσφορα τα

πρόσφουρα

 

 

προσφορές οι (λειτουργιές)

προυσφουρές

 

 

προσωπάκι

 

προυσουπάκι

 

προσωπίδα (πάνα ή μάσκα)

 

 

προυσουπίδα

πρόσωπο

 

πρόσουπου

πρόσουπου

προτού

προυτού

προυτού

προυτού, μπρουτού

προυστουκλίδικα τα (πράματα με κομένα λίγο τα αυτιά στην άκρη)

 

 

προυστουκλίδικα

πρωί

προυί

προυί

προυί

πρωινή

 

 

προυινή

πρώτα

 

προύτα

 

Πρωταπριλιά

Προυταπριλιά

 

 

πρωταργάτης (ο πρώτης αργάτης στο όργωμα)

προυταργάτς

 

 

Πρωταυγουστιά

Προυταβγουστιά

 

 

πρώτες

 

πρότις

πρότις

πρώτη

προτ

προτ

προτ

πρώτο

πρότου

πρότου

 

Πρωτομαγιά

Προυτουμαϊά

Προυτουμαϊά

Προυτουμαϊά

Πρωτομαρτιά

Προυτουμαρτιά

Προυτουμαρτιά

Προυτουμαρτιά

πρωτομάστορας

προυτουμάστουρας

προυτουμάστουρας

 

πρωτομπάρμπας (αδερφός του πατέρα)

 

προυτουμπάρπας

 

πρώτος

πρότους

πρότους

 

Πρωτοχρονιά

Προυτουχρουνιά

Προυτουχρουνιά

Προυτουχρουνιά

πρωτύτερα

προυτίτιρα

προυτίτερα

 

πυκνότερο

 

πικνότιρου

 

πυροστιά

πιρουστιά

πιρουστιά

πιρουστιά

πυρώνουμε

 

 

πρόνουμι

πυτιά

 

πτια

πτια

ραγκστές (κάποιο φαγητό)

ραγκστές

 

 

ραντίζουμε

 

ραντίζουμι

 

ράφτης

 

ραφτς

ραφτς

ράχες οι

 

ράχις

 

ράχη [προελληνικό]

 

ραχ, ραχιά

 

ρεβίθια τα

 

ριβίθια

ριβίθια

ρεζέδες οι (μεντεσέδες)

 

ριζέδις

 

ρετσίνα

 

 

ριτσίνα

ρημάδι

 

 

ρμαδιακό

ριζάρι (φυτό που οι κίτρινες ρίζες του κάνουν για το βάψιμο των πανιών)

 

ριζάρ

 

ρίζες οι (και οι ελιές)

ρίζις

ρίζις

ρίζις

ρίζωμα

 

ρίζουμα

 

ρίχνουμε

ρίχνουμι

ρίχνουμι

ρίνουμι

ρόβι

ροβ

ροβ

 

Ρογκατσάρια τα

Ρουγκατσιάρια

 

 

ρόδι

ροδ

ρόιδου

ρόιδου

ροΐ & ρογί (για το λάδι)

 

 

ρουί

ροϊδούλα (κόκκινα σπυριά στο κορμί)

 

ροϊδούλα

 

ρολόι

 

ρουλόι

 

ρουσάλι (άναβαν φωτιά στην αυλή και χόρευαν τριγύρω το ρουσάλι, το πρωί της Κυριακής του γάμου)

ρουσάλι

 

 

ρύζι

ριζ

ριζ

ριζ

ρυζόπιτα

ριζόπτα

 

ρζόπτα