Skip to main content

Λεξικό των δανείων στη ρωμαίικη (δημοτική) γλώσσα - λέξεις που αρχίζουν από μπρ


 

 

Λεξικό των δανείων στη ρωμαίικη (δημοτική) γλώσσα

από τα: λατινικά, βενετσιάνικα, ιταλικά, αραβικά, τούρκικα, σλάβικα, αλβανικά και βλάχικα

 

Δημήτρη Λιθοξόου

 

Λέξεις που αρχίζουν από μπρ

26.5.2012

 

 

 

 

μπράβα < bράβα [1892]

βλ. μπεράτης (αμπάρα)

brava

σλάβικο

μπραβάρι < μπραβάργια (τα) [1966]

γίδι ή πρόβατο οικόσιτο (λόγιο): μανάρι, μανάρ, βιόπον

bravare

αλβανικό

μπράβο [1840]

ζήτω (λόγιο), άφεριμ

bravo

ιταλικό

μπράβος [1910]

σωματοφύλακας (λόγιο), σωματοφύλακας (λόγιο), καβάσης, καβάζης, καπιτζής, λιονταρής, μουχαφούζης, μπούλος, τραμπούκος

bravo

ιταλικό

μπραγέρι [1963], μπραγέρι < μπραγιέρι [2003]

& μπρατσέρι & κηλεπίδεσμος (λόγιο)

braghier

βενετσιάνικο

μπραγκάτσι [1966], μπρεγκάτσι [1966], μπραγάτσι

βλ. μπακράτσι

bragaç-i

αλβανικό

μπραζέλι [1860]

κυνηγιάρικο σκυλί

bracco

ιταλικό

μπρακί [1860]

βράκα, βρακί, βαάκα, βαακί, βατσί, βρακίν, βρατσί, βρατσίν

bracae

λατινικό

μπράνα [1910], μπριάνι [1931], μπριάνα [1934], μπρανί [1966]

το ψάρι Barbus plebejus cycloperis (τσάλι) & το ψάρι Barbus prespensis

breană

βλάχικο

μπράντα < μπράνταις (οι) [1878b], μπράντα [1910]

ναυτ. κρεμαστή κούνια, αιώρα (λόγιο)

branda

ιταλικό

μπράσκα [1835], μπράσκα < bράσκα [1908], μπράσκλα < bράσκλα [1908], μπράσκας

το ζώο Bufo vulgaris, φρύνος (λόγιο), ασκουβάζα, βούζα, ζάμπα, ζάμπος, ζιάμπα, ζιάπα, ζόμπα, μπζιάκα, μπρασκαφούτα, μπρέσκα, μπρέσκλα, μπριάσκα, μσάκα, τζούμπα, φουρνιά, φουρνός, χλιόπα

broască

βλάχικο

μπράσκα [1964]

χελώνα, αχεόνα, αχιλόνα, γκαλίνα, γκαχελόνα, γκαχιλόνα, καπαλόνα, καπελόνα, κιράκα, τοσπαγάνος, χιλόνα

breshkë-a

αλβανικό

μπραστό

βλ. καραγάτσι (Ulmus campestris)

brjast

σλάβικο

μπρατζάδα [1614]

& τάργα ή σκουταρομάνικο: το μανίκι του σκουταριού (του σκούδου, της ασπίδας)

brazzada

βενετσιάνικο

μπράτιμος [1860], μπράτμους < bράτ’μους [1972], μπράτομος [1996a] μπράτμους [2008], μπράτιμους, μπρατίμι, μπράτνους

βλ. μπουραζέρης (βλάμης) | ο πολύ καλός φίλος

bratim

σλάβικο

μπρατίμος [1931], μπράτιμος [1964], μπράτιμους, μπράτμους

αδελφός, αδαρφός, αδελφό, αδερφός, αδεφλός, αδεφό, αδεφός, αδιιφός, αδιρφός, αδιφός, αδρεφός, αδριφός, αελφός, αερφός, αερφός, αθί (ο), αλεφρός, αντελφό, αντελφός, αντερφό, αντερφού, αντρεφό, αντρεφό, αρφός, δελφός, δερφός, καβούτσος, καρδάις, καρδάς, καρντάις, καρντάς, καρτάς, καφός, λαλάς, λάλας, μπάτσις (ο)

bratim

σλάβικο

μπρατσέρα [1866a]

& βρατσέρα, καράβι με δυο κατάρτια

brazzera

βενετσιάνικο

μπρατσέτα [1996a], μπρατσάντε

αγκαζέ, αλαμπρατσάντε, αλαμπρατσέτα, ανγκαζέ, ασούμπρα

a braccetto

ιταλικό

μπράτσο, μπράτζος [1614], μπράτζο [1659], μπράτσο [1857], μπράτσα (η) [1860], μπράτσον [1894], μπράτσου [1964], μπράτζο [1964]

βραχίονας, αβρασόνα, αβραχόνα, βρασιόν, βρασιόνα βρασιόνι, βρασόνα, βρασόνι, βρασόνιν, βραχέν, βραχιόνα, βραχιόνι, βραχόνα, πράτσον, πράτσος | & μέτρο μήκους (λόγιο)

brazzo

βενετσιάνικο

μπρατσολέτι [2003], μπρατσολέτο [2001a], μπρατσολέτα, μπρατσολές

βραχιόλι, βλεχέρι, βρασάλ, βρασάλι, βρασάλιν, βρασέλιν, βρασιόλ, βρασιόλιν, βρασιόλντι, βρασιόν, βρασιόνι, βρασόλ, βρασόλιν, βρασόνι, βρασόνιν, βραχέλιν, βραχέν, βραχιόλ, βραχιόλιν, βραχιόνι, βραχόλ, βραχόλι, βροσάλι, βροχάλ, μανέλι, μανίλι, μανίλια, μανίνι, μπελεζίκι, μπιλεζίκι, μπιλετζίκι, μπιλιζίκι, μπιλιντζίκ, μπιλιτζίκ, μπιλιτζίκι, μπιλιτσίκι, μπιλτζίκ, μπιλτζίκι, μπιλτζιούκι, μπλεζίκ, μπλιτζίκ, φραγόλι, φρασιόλ

braccialetto

ιταλικό

μπρατσόλι [1876b]

σύνεργο του μύλου

braciol

βενετσιάνικο

μπρατσόλι [1963]

η (από ξύλο) αχτίνα της ρόδας: αντένα, αχτίγα, αχτίνα, καντινέλι, παραμάτσα, παρμάκ, παρμάκι, παρμάτσι, ράγιο, ράγκιο, ροδόξιλο, χλιάρι

braciol

βενετσιάνικο

μπρατσόλια < μπρατσόλια (τα) [1878b]

ναυτ. οι αγκώνες

bracciuoli

ιταλικό

μπρε [1790], μπρε < bρε [1972]

ρε, βρε, μωρέ, ωρέ, αβρέ, αμπρέ, αρέ, άρε, βορ, βορέ, βρες, εμπρέ, επρέ, ίπρε, μαρ, μαρέ, μάρε, μάρι, μαρό, μορ, μόρε, μορές, μουρ, μουρέ, μουρές, ορ, όρα, όρε, ορές, πρε

bre

τούρκικο

μπρεβιάριο [1709], μπρεβάριο

ωράριο (λόγιο) | τεφτέρι

breviario

ιταλικό

μπρέγκο [1966]

βλ. μπέγκους (λόφος)

breg-u

αλβανικό

μπρετέλα < μπρετέλες (οι) [1957], μπρετέλα < μπρετέλλες (οι) [1963], μπρετέλα [1995], μπρατέλα

τιράντα, μπερτέλα, μπρατσολέτι

bretella

ιταλικό

μπρέτι [1966]

μάθημα

ibret

τούρκικο

μπριάβα

κλειδαριά, κλειδωνιά, κλιδουνιά, κλίοση, κατίνα, σερατούρα

brava

σλάβικο

μπριάμι [1934], μπριάνι [1960a], μπριάμ [1995]

λαδερό φαΐ φούρνου με κολοκυθάκια, μελιτζάνες, πατάτες, πιπεριές, ντομάτες και άλλα λαχανικά: κουλουκθομπρίανου | αλβανικό: birjan, -i

biryan

τούρκικο

μπριγαντίνι [1964]

βλ. μπεργαντίνι (καράβι)

brigantina

ιταλικό

μπριγιάντι [1934], μπριγιάντι [1957], μπριγιάν < μπριγιάν [1961]

καλοδουλεμένο διαμάντι: μπριλάντι, μπριλάντε, μπιρλάντ, μπριλιάντι, περλάντι

brillante

ιταλικό

μπριζόλα [1910], μπριζιόλα < μπριζιόλα [1918], μπριτζόλα [1934]

κρέας με κόκκαλο, από τα πλευρά του ζώου

brisiola

βενετσιάνικο

μπριθ [1926b]

το δέντρο Abies apollinis, έλατο, αλάτ, ελάτι, έλατος

bredh-i

αλβανικό

μπρίκι [1709], μπρικ < μπρικ’ [1988]

βλ. μπότης (κανάτα)

brocca

ιταλικό

μπρίκι [1790], μπιρίκι [1987a], μπρίτσι < μπρίτσι [1987a], μπρίκους [1988], μπρικ

μπρίκι, μπρικ, ιμπρίκ, ιμπρίκι, ιμπρίκιν, ιμπρίχ, καβανόζης, καφέμπρικο, καφέτσι, καφιλίκ, καφίμπρικου, κεβιζές, μπζίτσι, μπιρίκι, μπουρίκι, μπουρούκι, τζεζβέ, τζετζβές, τζιβτζές, τζιζβές, τζιουτζιουβές, τζιουτζιουβούλ, τζισβές, τζιτζβές, τζιτζιβές, τζιτζβιλούκ, τζιτζιβούδ, τσαμάν, τσεσμές, τσιτσβές

brik

τούρκικο

μπρίλια

βλ. μόρσο (χαλινάρι)

briglia

ιταλικό

μπριλιάντι < μπριλιάντι [1910], μπριλάντι [1931], μπριλάντι < μπριλλάντι [1961], μπριλάντε < μπριλλάντε [1963]

βλ. μπριγιάν

brillante

ιταλικό

μπρίντα [1884c]

βλ. μπίντα (διάξυλο)

binda

ιταλικό

μπρίο [1957]

κέφι, ζωντάνια

brio

ιταλικό

μπριόζος [1995]

αυτός που έχει μπρίο

brioso

ιταλικό

μπρισίμι < μπρισήμι [1790], μπρισίμι [1934], μπρισί [1960a], μπρισίμ < bρισίμ’ [1978],

βλ. μπιρσίμι (μεταξένια κλωστή)

ibrişim

τούρκικο

μπρίσκολα [1963], μπρίσκουλα

κάποιο παιχνίδι με τα χαρτιά (της τράπουλας)

briscola

ιταλικό

μπρόβα [1876a]

πρόβα

prova

ιταλικό

μπρογιάρω < μπρογιάρω [1963]

μηχανορραφώ (λόγιο)

brogiar

βενετσιάνικο

μπρόγιο < μπρόγιο [1963], μπρόγια

μηχανορραφία (λόγιο), τέχνασμα (λόγιο)

brogio

βενετσιάνικο

μπρόκα [1635]

η γκλίτσα του τσοπάνη: αγαλίτσα, αγκλίτσα, αγκλίτσια, αγκούλα, άγκουλας, αγκούτσα, αγλίντζα, αρπαλίκι, βέργα, βίτσα, γκαρλίγκα, γκαρλίκα, γκατζουρίδα, γκέγκα, γκέγκια, γκέκα, γκίγκα, γκιρλίκα, γκλίτα, γλίτσα, καρλίνγκα, κατσανάς, κατσούνα, κλίτσα, κλούτσα, κουκάρα, κουρκούδα, λαγούσια, λαούδα, μαγκούρα, μαγκούρι, ματσούκ, ματσούκα, μπαστούνι, ντζιομανίκι, ράβδα, ραβδί, σκοπ, σόπα, στραβολέκα, στραβοράβδι, στραβουλέγκα, τζιιπόιν, τζιουμπανίκα

broca

ιταλικό

μπρόκα [1709]

πρόκα, καρφί, κερφίν, περόν, πέονας, περόνι, ποντίνα, πρόγκα, σιάικι, σκεφί, σπόντα, τσιβί, τσιβία

broca

βενετσιάνικο

μπροκάδα [2001c], μπροκαδέλο [2001c], μπροκάδο

& προκάδι, κάποιο μεταξένιο πανί

brocado

βενετσιάνικο

μπρόκολο < μπρόκολα (τα) [1910], μπρόκολη [1931], μπρόκολο < μπρόκκολο [1934], μπρόκολα (η) [1918], μπρόκολο [1957], μπρόκολι

το φυτό Brassica oleracea

brocolo

βενετσιάνικο

μπρόλικος

βλ. μπόλικος

bol

τούρκικο

μπροσούρα [1934]

φυλλάδιο (λόγιο)

brossura

ιταλικό

Μπρουμάρης [1931], Μπρουμάρς [1964]

Οκτώβρης, Οχτώβρης, Αγιουδιμτριγιάτς, Άη-Δημήτρης, Βροχάρης, Οκτόμβρης, Ουκτόβρης, Οχτούβρης, Πατάλτς, Παχνιστής, Σκιγιάτης, Σπαρτός, Σποριάς, Σποριάτης, Σπουριάς, Τριγομινάς

brumaru

βλάχικο

μπρούμπουλας [1931]

το έντομο Bombus terrestris, βομβίνος (λόγιο)

brumbull-i

αλβανικό

μπρουνελιά < μπρουνελιά [1934]

βλ. μπουρνελιά (δέντρο)

prunella

ιταλικό

μπρουντζένιος < μπρουντζένιος [1709], μπροντζένιος < μπροντζένιος [1709]

βλ. μπρούντζινος

bronzino

ιταλικό

μπρουντζίνα [1934]

& βρονζίνα, αλοιφή για το γυάλισμα μπρούτζινων πραγμάτων

bronzina

ιταλικό

μπρούντζινος [1688], μπρούντσινος [1894], μπρούτζινος [1961], μπρούζινος

φτιαγμένος από μπρούντζο: μπροντζένιος, μπρόντζινος, μπροντζίτικος, μπρουντζένιος, μπρουτζίτικος, μπρούτζκος, προύντζινος, προύτζινος

bronzino

ιταλικό

μπρούντζος, μπρούντζον [1614], μπρόντζο [1622], μπρούνζο [1708], μπρούντζο [1709], μπρούντζος [1790], μπρούντσος [1894], μπρούζος [1931], μπρούτζος [1961], μπρούντζους, μπρούτζους, μπρόντζος

ορείχαλκος (λόγιο), χαλκοκασσίτερος (λόγιο), προύντζος, προύτζο

bronzo

βενετσιάνικο

μπρούσα [ 1996b]

μπουζού (βλ. τσέπη)

borsa

ιταλικό

μπρούσια < μπρούσια [1966]

χόβολη, αθούμαλη, θερμουσπουδιά, θρακόβολη, ζαρ, ζάρα, ζιαρ, ζιάρα, ζιάρη, σταχτόβολη, σταχτοβολιό, σπρούχνη, φόγολη, χόβουλ, χόβουλη, χούσβελη, χόχουλ

prush

αλβανικό

μπρούσκα [1709]

άγρια, θυμωμένα

bruscamente

ιταλικό

μπρουσκλιά < μπρουσκλιά [1923b], μπρούσκλι [1934], [μπρούσκουλα < μπρούσκουλα (τα) [1966], μπρουσλιάνι, μπρούσλιανους

το φυτό Hedera helix: αγκίσερας, γκσος, ιλσός, κίσνερας, κισσός, μπρούσλιανη, μπρούσλου, τέτσος

bršljan

σλάβικο

μπρούσκο [1866a], μπρούσκο < bρούσκο [2001c]

για κρασί στυφό

brusco

ιταλικό

μπρούσκος [1614]

η ίσκα (ίσκινα, νίσκα) που πιάνει το σφεντάμι

bruscus

λατινικό

μπρούσκος [1709], μπρούσικος [1934], μπρούσκους [2001c]

αψύς, στυφός

brusco

ιταλικό

μπρουσκούτζικος [1709]

άγριος, θυμωμένος

bruschetto

ιταλικό

μπρούσλιανη < μπρούσλιανη [1894]

βλ. μπρουσκλιά (Hedera helix)

bršljan

σλάβικο

μπρούσλου < μπρούσιλου [1892], μπρούσλου [1894]

βλ. μπρουσκλιά (Hedera helix)

bršljan

σλάβικο

μπρουτζώνω [1709]

δουλεύω τον μπρούτζο

bronzare

ιταλικό

μπρούτο [1957]

μικτό βάρος (λόγιο)

brutto

ιταλικό

μπρούτος [1963]

αγριάνθρωπος, κακότροπος

bruto

βενετσιάνικο

μπρουτσουλάνα [1996b], μπροτσολάνα [2001a]

βλ. μπορτσελάνα (πορσελάνη)

porcelana

βενετσιάνικο

 

1527: Εισαγωγή νέα επιγραφομένη, ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΣ, ήγουν Στέφανος τίμιος, ώστε μαθείν, αναγινώσκειν, γράφειν, νοείν & λαλείν, την ιδιωτικήν, & την αττικήν γλώσσαν των γραικών. έτι δε και την γραμματικήν, & την ιδιωτικήν γλώσσαν των λατίνων μετά πάσης ευκολίας, & εν ολίγω χρόνω, και χωρίς διδασκάλου, πράγμα λίαν ωφέλιμον εις πάσαν τάξιν των ανθρώπων, συντεθειμένον και εις φως εκδοθέν παρά του επιτηδειοτάτου, και ευμηχανικού ανθρώπου Στεφάνου του εκ Σαβίου, του τυπωτού των ελληνικών, και των λατινικών γραμμάτων εν τη εκλαμπροτάτη πόλει των Ενετών, Venetiis MDXXVII.

 1614: Ioannis Meursi, glossarium graeco-barbarum - In quo præter vocabula quinque millia quadringenta, officia atque dignitates imperij Constantinop. tam in palatio, quàm ecclesia aut militia, explicantur, & illustrantur, Lugduni Batavorum, apud L. Elzevirium, 1614.

1622: Vocabolario Italiano et Greco nel Quale si contiene come le voci Italiane si dicano in Greco Volgare, composto dal P. Girolamo Germano della Compagnia di GIESV, in Roma, per l’Herede di Bartolomeo Zanneti, 1622.

1635: Simone Portio, Λεξικόν Λατινικόν, Ρωμαίκον και Ελληνικόν, εις το οποίον τα λατινικά λόγια συμφωνούναι τα Ρωμαίκα, και τα Ελληνικά. Εσμίχθηκε με τούτο στο τέλος του βιβλίου άλλον ένα λεξικόπουλον, εις το οποίον τα Ρωμαίκα λόγια κατ αλφάβητον βαλμένα γυρίζονται πρώτα ελληνικά και απέκει Λατινικά - Dictionarium latinum, graeco-barbarum, et litterale, in quo dictionibus latinis suae quoque graecae linguae vernaculae necnon etiam litteralis voces respondent. Accessit insuper aliud in calce operis dictionariolum, in quo prius ordine alphabetico dispositae vernaculae linguae graecae dictiones, graco-litterales, tum latinar redduntur, Parisiorum 1635.

1659: Θησαυρός της εγκυκλοπαιδικής βάσεως τετράγλωσσος μετά της των επιθέτων εκλογής, και διττού των λατινικών τε και Ιταλικών λέξεων πίνακος, εκ διαφόρων παλαιών τε και νεωτέρων λεξικών συλλεχθείς παρά Γερασίμου Βλάχου του Κρητός, Venetiis MDCLVIIII.

1688: Glossarium ad scriptores mediae et infimae Graecitatis,in quo graeca vocabula novatae significationis,aut usus rarioris,barbara,extica,ecclesiastica,liturgica,tactica,nomica,jatrica,botanica,chymica explicantur,eorum notiones & originationes reteguntur - E libris editis,ineditis veteribus monumentis - Accedit appendix ad glossarium mediae & infimae latinitatis, una cumbravi etymologico linguae gallicae ex utoque glossario, auctore Carlo Du Fresne, domino Du Cange, Lugduni.

1708: Joh. Mich. Langii D. , Philologiae Barbaro-Graecae, Typis &nImpensis Wilhelmi Kohlesii, Univs. Altdorf. Typogr., Noribergae 1709.

1709: Αλέξιος Σουμαβέραιος (Alessio da Somaverra), Θησαυρός της Ρωμαϊκής και της Φραγκικής γλώσσας ήγουν λεξικόν Ρωμαϊκόν και Φραγκικόν πλουσιώτατον, Παρίτζι (Parigi) MDCCIX.

1783: Λεξικό Ρωμαικόν απλούν περιέχον ρωμαικάς απλάς λέξεις με το πόθεν αυταί παράγονται, ήγουν από ποίαις γλώσσαις – εσυλλέχτηκεν εις το σχολείον (σεμινάριον) της Λαύρας της Αγίας Τριάδος, н. новикова 1783 года.

1790: Λεξικόν τρίγλωσσον της Γαλλικής, Ιταλικής και Ρωμαϊκής διαλέκτου, εις τόμους τρεις διηρημένον, συνερανισθέν παρά Γεωργίου Βεντότη, τόμος Γ' Ρωμαϊκο-Γαλλικο-Ιταλικός, Εν Βιέννη της Αουστρίας 1790.

1835: Λεξικόν της καθ' ημάς ελληνικής διαλέκτου, μεθηρμηνευμένης εις το αρχαίον ελληνικόν και το γαλλικόν μετά προσθήκης γεωγραφικού πίνακος των νεωτέρων και παλαιών ονομάτων, υπό Σκαρλάτου Δ. του Βυζαντίου, εν Αθήναις, εκ του ιδιωτ. έργων τμήματος της Βασιλ. Τυπογραφίας, 1835.

1837: A Modern Greek and English Lexicon (to which prefixed an Epitome of Modern Greek Grammar), by the Rev. I. Lowndes, Inspector General of Schools in the Ionian Islands, Corfu 1837.

1840: Η Βαβυλωνία ή η κατά τόπους διαφθορά της ελληνικής γλώσσης, κωμωδία εις πράξεις πέντε, συγγραφείσα παρά Δ. Κ. Βυζαντίου (: Δημήτρης Κωνσταντινίδης Χατζή-Ασλάνης 1790-1853), έκδοσις δευτέρα, εν Αθήναις, εκ της τυπογραφίας Κωνστ. Καστόρχη, οδός Αιόλου, 1840

1857: Λεξικόν της καθ' ημάς ελληνικής διαλέκτου, μεθηρμηνευμένης εις το αρχαίον ελληνικόν και το γαλλικόν μετά προσθήκης γεωγραφικού πίνακος των νεωτέρων και παλαιών ονομάτων, έκδοσις δευτέρα επηυξημένη και διωρθωμένη, υπό Σκαρλάτου Δ. του Βυζαντίου, Αθήνησι 1857.

1858: Ν. Κ. (Κονεμένος), Γλωσσάριον Ηπειρωτικής, περιοδικό Πανδώρα, Αθήναι 1858.

1859: Ν. Δ. (Νικόλαος Δραγούμης), Γλωσσάριον της καθ’ ημάς Ελληνικής, περιοδικό Πανδώρα, Αθήναι 1857-1859.

1860: Arnoldus Passow, Τραγούδια Ρωμαίκα Popularia Carmina Graeciae Recentioris, Lipsiae MDCCCLX.

1864: Συλλογή λέξεων, φράσεων και παροιμιών εν χρήσει παρά τοις σημερινής κατοίκοις της νήσου Κυθήρων, περιοδικό Πανδώρα, Αθήναι 1861-1864.

1866a: Γ. Γ. Παππαδοπούλου, Περί της ιταλικής επιρροής επί την δημοτικήν γλώσσαν των νεωτέρων Ελλήνων, περιοδικό Πανδώρα, Αθήναι 1866.

1866b: Συλλογή των κατά την Ήπειρον δημοτικών ασμάτων, υπό Γ. Χρ. Χασιώτου, εν Αθήναις 1866.

1872: Γλωσσάριον Λέσβιον, περιοδικό Πανδώρα, Αθήναι 1872.

1874a: Ηλία Τσιτσέλη, Γλωσσάριον Κεφαλληνίας, στα Νεοελληνικά Ανάλεκτα του περιοδικού Παρνασσός, τόμος δεύτερος, Αθήναι 1874.

1874b: Ι. Ν. Σταματέλος, Λευκάδια Διάλεκτος, Ελληνικός Φιλολογικός Σύλλογος, σύγγραμμα περιοδικόν, τόμος Η’, εν Κωνσταντινουπόλει 1874.

1874c: Δημοσθένης Χαβιαράς, Συλλογή λέξεων και φράσεων εν χρήσει εν Σύμη, Ελληνικός Φιλολογικός Σύλλογος, σύγγραμμα περιοδικόν, τόμος Η’, εν Κωνσταντινουπόλει 1874.

1874d: Ν. Γ. Πολίτης, Χιακή διάλεκτος - Γλωσσάριον, Ελληνικός Φιλολογικός Σύλλογος, σύγγραμμα περιοδικόν, τόμος Η’, εν Κωνσταντινουπόλει 1874.

1874e: Σ. Μανασσεΐδης, Διάλεκτος Αίνου, Ίμβρου, Τενέδου - Λεξιλόγια, Ελληνικός Φιλολογικός Σύλλογος, σύγγραμμα περιοδικόν, τόμος Η’, εν Κωνσταντινουπόλει 1874.

1874f: Ιωάννης Κ. Παγούνης, Ηπειρωτική Διάλεκτος - Γλωσσάριον, Ελληνικός Φιλολογικός Σύλλογος, σύγγραμμα περιοδικόν, τόμος Η’, εν Κωνσταντινουπόλει 1874.

1876a: Anton Jeannaraki, Άσματα Κρήτης μετά διστίχων και παροιμιών, Leipzig 1876.

1876b: Θηραϊκής γης γλωσσολογικής ύλης, τεύχος Α’, ιδιωτικόν της θηραϊκής γλώσσης, υπό Νικολάου Πεταλά, Αθήνησι 1876.

1878a: Νέον λεξικόν Ελληνογαλλικόν υπό Κ. Βαρβάτη, Αθήνησι :παρά τω εκδότη Κ. Αντωνιάδη, 1878

1878b: Λεξικόν Ελληνοϊταλικόν, συνταχθέν υπό Μ. Π. Περίδου, Αθήναι 1878.

1884a: Βατταρισμοί ήτοι λεξιλόγιον της λειβησιανής διαλέκτου, υπό Μ. Ι. Μουσαίου, εν Αθήναις 1884.

1884b: Θ. Πούσιος, Συλλογή λέξεων, παραμυθιών, ασμάτων κτλ. του εν Ζαγορίω της Ηπείρου ελληνικού λαού, Ελληνικός Φιλολογικός Σύλλογος, σύγγραμμα περιοδικόν, τόμος ΙΔ’, εν Κωνσταντινουπόλει 1884.

1884c: Ονοματολόγιον ναυτικόν, εν Αθήναις, εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, 1884.

1887a: Αντωνίου Βάλληνδα, Πάρεργα φιλολογικά πονήματα, τεύχος Α’, εν Ερμουπόλει, τύποις Αδελφών Καμπάνη, 1887.

1887b: Περισυναγωγή γλωσσικής ύλης και εθίμων του ελληνικού λαού, ιδία δε του της Πελοποννήσου, υπό Π. Παπαζαφειρόπουλου, εν Πάτραις 1887.

1888a: Το χιακόν γλωσσάριον ήτοι η εν Χίω λαλουμένη γλώσσα, συνέγραψεν Α. Γ. Πασπάτης, εν Αθήναις 1888a.

1888b: Συλλογή λέξεων και διαφόρων δημοτικών ασμάτων της νήσου Νισύρου, υπό Γεωργίου Παπαδοπούλου, Ελληνικός Φιλολογικός Σύλλογος, σύγγραμμα περιοδικόν, τόμος ΙΘ’, εν Κωνσταντινουπόλει 1888.

1891a: Τα Κυπριακά ήτοι γεωγραφία, ιστορία και γλώσσα της Κύπρου από των αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι σήμερον, υπό Αθανασίου Α. Σακελλαρίου, τόμος δεύτερος, Η εν Κύπρω γλώσσα, εν Αθήναις 1891.

1891b: Ήπειρος – Συλλογή, Κωνσταντίνου Βαρζώκα, Ζωγράφειος Αγών - Μνημεία της ελλ. αρχαιότητος ζώντα τω νυν ελληνικώ λαώ, Ελληνικός Φιλολογικός Σύλλογος, εν Κωσταντινουπόλει 1891.

1891c: Νεοελληνικά ανάλεκτα της Ηπείρου, υπό Γεωργ. Δ. Ζηκίδου, Ζωγράφειος Αγών - Μνημεία της ελλ. αρχαιότητος ζώντα τω νυν ελληνικώ λαώ, Ελληνικός Φιλολογικός Σύλλογος, Ελληνικός Φιλολογικός Σύλλογος, εν Κωσταντινουπόλει 1891.

1891d: Εμ. Μανωλακάκη, Γλωσσική ύλη τη νήσου Καρπάθου, Ζωγράφειος Αγών - Μνημεία της ελλ. αρχαιότητος ζώντα τω νυν ελληνικώ λαώ, Ελληνικός Φιλολογικός Σύλλογος, εν Κωσταντινουπόλει 1891.

1891e: Γεωργίου Παπαδοπούλου, Γλωσσική ύλη της νήσου Νισύρου, Ζωγράφειος Αγών - Μνημεία της ελλ. αρχαιότητος ζώντα τω νυν ελληνικώ λαώ, Ελληνικός Φιλολογικός Σύλλογος, εν Κωσταντινουπόλει 1891.

1891f: Δημ. Πουλάκης, Λεξιλόγιον Ικαρίας, Κρήνης κλπ., Ζωγράφειος Αγών - Μνημεία της ελλ. αρχαιότητος ζώντα τω νυν ελληνικώ λαώ, Ελληνικός Φιλολογικός Σύλλογος, εν Κωσταντινουπόλει 1891.

1892: Μελέτη περί του γλωσσικού ιδιώματος Βελβεντού και των περιχώρων αυτού, υπό Ευθ. Μπουντώνα, εν Αθήναις 1892.

1894: Gustav Meyer, Neugriechische Studien, Sitzungsberichte der Kais, Akademie der Wissenschaften in Wien, Philosophisch-Historische Classe, Wien 1894-1895.

1896a: Δ. Πουλάκη, Λεξικόν ιδία της Σικίνου και τινων άλλων τόπων, Ζωγράφειος Αγών - Μνημεία της ελλ. αρχαιότητος ζώντα τω νυν ελληνικώ λαώ, Ελληνικός Φιλολογικός Σύλλογος, εν Κωσταντινουπόλει 1896.

1896b: Καρπαθιακά, περιέχοντα την τοπογραφίαν, ιστορίαν, αρχαιολογίαν, φυσικήν κατάστασιν, στατιστικήν, τοπωνυμίας της νήσου, ήθη και έθιμα, ιδιώματα της γλώσσης, λεξιλόγιον, δημοτικά άσματα και δημώδεις παροιμίας των κατοίκων αυτής, υπό Εμ. Μανωλακάκη, εν Αθήναις 1896.

1899: Ι. Σαραντίδου Αρχελάου, Η Σινασός ήτοι θέσις, ιστορία, ηθική και διανοητική κατάστασις, ήθη, έθιμα και γλώσσα της εν Καππαδοκία κωμοπόλεως Σινασού, εν Αθήναις 1899.

1903: Σπ. Αναγνώστου, Λεσβιακά ήτοι συλλογή λαογραφικών περί Λέσβου πραγματειών, εν Αθήναις 1903.

1905: Σταματίου Ψάλτου, Θρακικά ή μελέτη περί του γλωσσικού ιδιώματος της πόλεως Σαράντα Εκκλησιών, εν Αθήναις 1905.

1908: Φαίδωνος Ι. Κουκουλέ, Οινουντιακά ή μελέτη περί της ιστορίας, των ηθών και των εθίμων και του γλωσσικού ιδιώματος του Δήμου Οινούντος της επαρχίας Λακεδαίμονος, εν Χανίοις 1908.

1909: Π. Αραβαντινού, Ηπειρωτικόν γλωσσάριον, εν Αθήναις 1909.

1910: Λεξικόν ελληνογαλλικόν (και γαλλοελληνικόν) της λαλουμένης Ελληνικής γλώσσης (ήτοι καθαρευούσης και δημώδους) - Dictionnaire grec-francais et francais-grec, υπό Αντωνίου Ηπίτη, 3 τόμοι, εν Αθήναις 1908-1910.

1914: Περί της συγχρόνου Σαμίας διαλέκτου, πραγματεία βραβευθείσα εν τω διαγωνισμώ του 1912 της εν Αθήναις Γλωσσικής Εταιρείας, υπό Νικολάου Ι. Ζαφειρίου, εν Αθήναις 1914.

1915: Ευαγγέλου Παπαχατζή, Δοκίμιον του γλωσσικού ιδιώματος Καρύστου και των πέριξ και τα εν τω ιδιώματι γραπτά ή άγραφα μνημεία, βραβευθέν εν τω διαγωνισμώ της εν Αθήναις Γλωσσικής Εταιρίας, εν Αθήναις 1915.

1918: Γερασίμου Σαλβάνου, Μελέτη περί του γλωσσικού ιδιώματος των εν Κερκύρα Αργυράδων, εν Αθήναις 1918.

1921: Δημητρίου Σάρρου, Παρατηρήσεις εις το Ηπειρωτικόν Γλωσσάριον του Π. Αραβαντινού, 1920.

1923a: Μιχαήλ Δέφνερ, Λεξικόν της Τσακώνικης Διαλέκτου, εν Αθήναις 1923.

1923b: Θ. Χελδράιχ, Τα δημώδη ονόματα των φυτών προσδιοριζόμενα επιστημονικώς, εκδιδόμενα δε υπό Σπ. Μηλιαράκη, Αθήναι 1923.

1925: Σπύρου Μουσούρη (Φώτου Γιοφύλλη), Συλλογή δημώδους γλωσσικού υλικού εκ της πόλεως Ιθάκης, Ιθάκη 1925.

1926a: Κ. Άμαντου, Συμβολή εις το Χιακόν γλωσσάριον, εν Αθήναις 1926.

1926b: Θ. Χελδράιχ, Τα δημώδη ονόματα των φυτών προσδιοριζόμενα επιστημονικώς, εκδιδόμενα δε υπό Σπ. Μηλιαράκη, Β’ έκδοσις επηυξημένη και βελτιωμένη, Αθήναι 1926.

1931: Πέτρου Βλαστού, Συνώνυμα και συγγενικά, τέχνες και σύνεργα, Αθήνα 1931.

1933: Δημητρίου Πασχάλη, Ανδριακόν Γλωσσάριον ή λέξεις και φράσεις του γλωσσικού ιδιώματος της κοινής εν Άνδρω λαλιάς, εν Αθήναις, τυπογραφείον ΕΣΤΙΑ, 1933.

1934: Λεξικόν της νέας ελληνικής γλώσσης, ορθογραφικόν και ερμηνευτικόν, συνταχθέν υπό επιτροπής φιλολόγων και επιστημόνων, επιμέλεια Γεωργίου Ζευγώλη, έκδοσις ΠΡΩΙΑ, Αθήναι 1933-1934.

1938: Ευφροσύνης Σιδηροπούλου, Λεξιλόγιον Κοτυώρων, Αρχείον Πόντου Σύγγραμμα Περιοδικόν, τόμοι 2-8, Αθήναι 1929-1938.

1941: Κων. Α. Άμαντος, Προσθήκαι εις το Χιακόν γλωσσάριον και το Χιακόν τοπωνυμικόν, Λεξικογραφικόν Δελτίον Ακαδημίας Αθηνών, τόμος Γ’, Αθήναι 1941.

1946: Φιλ. Τζομπάρη, Γλωσσάρι Στενιμάχου, Αρχείον του θρακικού λαογραφικού και γλωσσικού θησαυρού, τομ. ΙΒ', Αθήναι 1946

1957: Επίτομον εγκυκλοπαιδικόν και εποπτικόν λεξικόν μετά πλήρους γλωσσικού, σημασιολογικού και ορθογραφικού λεξικού της ελληνικής γλώσσης, Μορφωτική Εταιρεία, Αθήναι 1957.

1960a: Κωνστ. Κουκκίδη, Λεξιλόγιον ελληνικών λέξεων παραγομένων εκ της τουρκικής, Αθήναι 1960.

1960b: Χρήστου Παπασταματίου-Μπαμπαλίτη, Ιδιωματικαί λέξεις Σουφλίου, Θρακικά Σύγγραμμα Περιοδικόν, αρ. 31, εν Αθήναις 1961.

1961: Επιτροπής φιλολόγων, Σύγχρονον ορθογραφικόν-ερμηνευτικόν λεξικόν της ελληνικής γλώσσης (καθαρευούσης-δημοτικής), επιμελητής ύλης Θεόκρ. Γούλας, Αθήναι 1961.

1962a: Θεολ. Βοσταντζόγλου, Αντιλεξικόν ή ονομαστικόν της νεοελληνικής γλώσσης, δευτέρα έκδοσις, Αθήναι.

1962b: Βρασίδα Καπετανάκη, Το λεξικό της πιάτσας (λαογραφικόν λεξικολογικόν απάνθισμα), έκδοσις Δευτέρα βελτιωμένη και επαυξημένη, Αθήνα 1962.

1962c: Χρίστου Γ. Γεωργίου, Το γλωσσικό ιδίωμα Γέρμα Καστοριά, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, Θεσσαλονίκη 1962.

1963: Λεωνίδα Ζώη, Λεξικόν ιστορικόν και λαογραφικόν Ζακύνθου, τομ. Β’ λαογραφικόν, Αθήναι, εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, 1963.

1964:Ευαγγέλου Αθ. Μπόγκα, Τα γλωσσικά ιδιώματα της Ηπείρου (Βορείου, Κεντρικής και Νοτίου), Α’ Γιαννιώτικο και άλλα λεξιλόγια, Εταιρεία Ηπειρωτικών Μελετών, Ιωάννινα 1964.

1966:Ευαγγέλου Αθ. Μπόγκα, Τα γλωσσικά ιδιώματα της Ηπείρου (Βορείου, Κεντρικής και Νοτίου), Β’ Γλωσσάρια Βορ. Ηπείρου, Θεσπρωτίας, Κόνιτσας κ.ά, Εταιρεία Ηπειρωτικών Μελετών, Ιωάννινα 1966.

1972: Νίκου Β. Κοσμά, Το γλωσσικό ιδίωμα του Λαγκαδά, Μακεδονικά, τόμος δωδέκατος, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, Θεσσαλονίκη 1972.

1976: Μιλτιάδη Ι. Παπαϊωάννου, Το γλωσσάριο των Γρεβενών, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, Θεσσαλονίκη 1976.

1978: Ανδρέας Στεφόπουλος, Το γλωσσάρι της Χρυσής Καστοριάς, Μακεδονικά, τόμος δέκατος όγδοος, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, Θεσσαλονίκη 1978.

1981: Κώστα Ξεινού, Του νησιού μας η γλώσσα – γλωσσάρι της Ίμβρου, Θεσσαλονίκη 1981.

1982: Θανάση Παπαθανασόπουλου, Γλωσσάρι ρουμελιώτικης ντοπιολαλιάς, Αθήνα 1982.

1983a: Ν. Π. Ανδριώτη, Ετυμολογικό λεξικό της κοινής Νεοελληνικής, τρίτη έκδοση με διορθώσεις και προσθήκες του συγγραφέα, Θεσσαλονίκη 1983.

1983b: Ακακίας Κορδόση, Μιλήστε Μεσολογγίτικα, β’ έκδοση συμπληρωμένη, Αθήνα 1983.

1987a: Θανάση Κωστάκη, Λεξικό της τσακώνικης διαλέκτου, Ακαδημία Αθηνών, 3 τόμοι, Αθήνα 1986-1987.

1987b: Κώστα Μαυρομμάτη, Λεξικό τοπικών όρων και ιδιωματισμών Καναλιών Καρδίτσας, Θεσσαλονίκη 1987.

1988: Δ. Χ. Κοντονάτσιου, Η διάλεκτος της Λήμνου, εθνογλωσσολογική προσέγγιση, διδακτορική διατριβή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Σχολή Φιλοσοφική, Τμήμα Φιλολογίας, Θεσσαλονίκη 1988.

1992: Π. Χ. Δορμπαράκη, Το ιδίωμα της Δυτικής Κορινθίας – Γλωσσάριο, (σε συνέχειες στα περιοδικά Κορινθιακά, Αθήνα 19740-1979 και Κορινθιακή Ζωή, Κόρινθος, 1976-1980 και σαν παράρτημα στο βιβλίο των Π. Χ. Δορμπαράκη και Κασ. Πανουτσοπούλου, Η περιοχή της Ευρωστίνης Κορινθίας, Αθήνα 1992).

1995: Εμμανουήλ Κριαρά, Νέο ελληνικό λεξικό της σύγχρονης δημοτικής γλώσσας (γραπτής και προφορικής), Αθήνα 1995.

1996a: Απόστολου Δούκα Σαχίνη, Το καστοριανό γλωσσάρι, Καστοριά 1996.

1996b: Δημ. Λ. Κόμη (επιμέλεια), Κυθηραϊκό Λεξικό, Αθήνα 1996.

1998: Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών, Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη, Θεσσαλονίκη 1998.

1999: Κυριάκου Δεληγιάννη, Κουβουκλιώτικα ένα μικρασιατικό γλωσσικό ιδίωμα, διδακτορική διατριβή, Αδελαΐδα Αυστραλίας 1999.

2001a: Πανταζή Κοντομίχη, Λεξικό του λευκαδίτικου ιδιώματος, Αθήνα 2001.

2001b: Αντώνιος Β. Ξανθινάκης, Λεξικό ερμηνευτικό και ετυμολογικό του δυτικοκρητικού γλωσσικού ιδιώματος, 2η έκδοση, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2001.

2001c: Νίκος Χρ. Αλιπράντης, Λεξικό των ιδιωμάτων και των εγγράφων της Πάρου, με τρεις μελέτες για τα ιδιώματα της Πάρου, Αθήνα 2001.

2002: Νίκος Γ. Τσικής, Γλωσσικά από το Πυργί της Χίου, Αθήνα 2002.

2003: Ερμιόνη Κοροσίδου-Καρρά, Τα ρομανικά (ιταλικά-γαλλικά) δάνεια στο σύγχρονο ιδίωμα της Ζακύνθου: λεξικολογικές επισημάνσεις (μορφολογία-σημασιολογία), διδακτορική διατριβή, Θεσσαλονίκη 3003.

2006: Ευανθία Δούγα-Παπαδοπούλου & Χρήστος Τζιτζιλής, Το γλωσσικό ιδίωμα της ορεινής Πιερίας, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, Θεσσαλονίκη 2006.

2008: Ρίκα Τζιαμπίρη-Στούπα, Ντοπιολαλιές (λέξεις και φράσεις από την τοπική διάλεκτο της περιοχής μας), Φιλοπρόοδος Σύλλογος Αγίου Κοσμά Γρεβενών «Ο Άγιος Αθανάσιος», Γρεβενά 2008.

2010: Χρήστος Παπαπαναγιώτου, Λεξιλόγιο και μορφολογική ανάλυση της γλωσσικής ποικιλίας του Νεοχωρίου Υπάτης, μεταπτυχιακή διατριβή, Πάτρα 2010.

2011: Γιώργος Αλβανός, Βασιλ'τσιώτ'κα λόγια - Λεξικό της ντοπιολαλιάς Βασιλικών Λέσβου: ετυμολογικό, ερμηνευτικό, λαογραφικό, Αθήνα 2011.