Skip to main content

Ο αντιμακεδονικός αγώνας το Νοέμβριο του 1905 [2013]

 

Ο αντιμακεδονικός αγώνας το Νοέμβριο του 1905

 

Δημήτρη Λιθοξόου

 

Τρίτη 1 Νοεμβρίου 1905

 

Σε έγγραφο του (αριθμός 777 / 1.11.1905) προς το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών ο πρόξενος Θεσσαλονίκης Κορομηλάς, μεταξύ άλλων γράφει και για την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί με τις μάχες ανάμεσα στις τσέτες και τα ελληνικά σώματα, στη λίμνη των Γιαννιτσών:

Απόγνωση κατέχει τους πάντες. Λόγω της μεγάλης έκτασης της λίμνης είναι αδύνατο να προφυλάξει πραγματικά τους κατοίκους, ο καπετάν Πετρίλος, που τις κινήσεις του εμποδίζει το φως της σελήνης. Δυστυχώς μόνο με αντεκδικήσεις είναι δυνατό να αναθαρρήσουν οι δικοί μας. Η ψυχολογία των Μακεδόνων είναι τέτοια ώστε με τις ατυχίες όλοι χάνουν το θάρρος τους. Έχουν ανάγκη να δουν θύματα από τους αντίθετους για να έλθει η ψυχή τους στον τόπο της. Άλλωστε και οι τούρκοι φύλακες γέμισαν φόβο. Ελπίζω ο καπετάν Πετρίλος να λάβει όλα τα κατάλληλα μέτρα.

Τετάρτη 2 Νοεμβρίου 1905

 

To ΕΜΠΡΟΣ γράφει πως σύμφωνα με τον «Εσπερινό Ταχυδρόμο» της Σόφιας, το ελληνικό κομιτάτο είναι υπεύθυνο για το φόνο τριών εξαρχικών στην πόλη Μοναστήρι, την καταστροφή του χωριού Αετός και τη σύλληψη των προκρίτων του χωριού Μόκρενι, οι οποίοι απήχθηκαν και μετά φονεύθηκαν.

 

Το ΣΚΡΙΠ πληροφορεί πως ελληνικό σώμα εισέβαλε στο χωριό Αβδέλλα και πυρπόλησε το ρουμάνικο σχολείο. Από το σχολείο η φωτιά μεταδόθηκε σε μερικά σπίτια που αποτεφρώθηκαν.

 

Οι εφημερίδες ΑΘΗΝΑΙ και ΧΡΟΝΟΣ, κάνουν γνωστό πως στην περιφέρεια Βοδενών, την περασμένη Πέμπτη, μια τσέτα ενισχυμένη με εξαρχικούς κατοίκους του χωριού Τζακόνι συγκρούστηκε με το ελληνικό σώμα του καπετάν Θύμιου, που ήταν ενισχυμένο με πατριαρχικούς από το χωριό Βόλσιστα. Κατά τη μάχη σκοτώθηκαν τρία μέλη της τσέτας και δυο εξαρχικοί χωρικοί.

 

 

Στις 20 Οκτωβρίου, ένα μεγάλο ελληνικό σώμα εισέβαλε νωρίς το πρωί στο χωριό του Λουμπέτινο του καζά Φλώρινας. Το πρώτο πρόσωπο που συνάντησε ήταν ο ογδοντάχρονος χωρικός Tzile Zapeff, που πρώτα κακοποιήθηκε και μετά εκτελέστηκε. Στο μεταξύ οι κάτοικοι βρήκαν το χρόνο και διέφυγαν στο βουνό. Το σώμα λεηλάτησε το χωριό [Draganof, 237].

 

Πέμπτη 3 Νοεμβρίου 1905

 

Η ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ αναφέρει πως στο Καρνονιβελγιάν ελληνικό σώμα επιτέθηκε σε γαμήλια πομπή και σκότωσε δώδεκα εξαρχικούς. Μετά έβαλε φωτιά στο σπίτι που γινόταν ο γάμος.

 

Η ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ σημειώνει πως στις 29 Οκτωβρίου το απόγευμα το ελληνικό σώμα του καπετάν Οδυσσέα εισήλθε στο χωριό Λεμπετίνα, συνέλαβε πέντε κατοίκους ως μέλη του κομιτάτου και τους πήρε μαζί του στο βουνό.

 

Το ΑΣΤΥ γράφει πως Έλληνες στις Σέρρες πυροβόλησαν εναντίον του Έξαρχου και της συνοδείας του, με αποτέλεσμα να πληγώσουν ένα καβάση του (φρουρό).

 

Το ΑΣΤΥ αναφέρει πως το έκτακτο ειδικό δικαστήριο στο Μοναστήρι καταδίκασε σε τριετή φυλάκιση επτά κατοίκους τους χωριού Τουρίτσα του καζά Καστοριάς για συνεργασία με το Κομιτάτο και τις τσέτες.

 

 

Στις 21 Οκτωβρίου ένα ελληνικό σκότωσε στη Μπέσφινα, στην περιοχή της Πρέσπας, δύο εξαρχικούς, τον αγροφύλακα Χρήστο και τον αγρότη Παύλε [Draganof, 237].

 

Παρασκευή 4 Νοεμβρίου 1905

 

Η ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ γράφει πως στις 7 Οκτωβρίου, ελληνικό σώμα δύναμης 20 περίπου ανδρών εισέβαλε στο χωριό Γέρμαν της Πρέσπας, απήγαγε τέσσερις κατοίκους και τους σκότωσε.

 

Η ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ κάνει γνωστό, πως στις 13 Οκτωβρίου το σώμα του Οδυσσέα Δικόνυμου εισέβαλε στο χωριό Αετόζι και άνοιξε πυρ εναντίον των σπιτιών δεκαπέντε εξαρχικών. Οι χωρικοί είχαν ωστόσο πληροφορηθεί τις προθέσεις του ελληνικού σώματος και είχαν προλάβει να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους. Από την επίθεση σκοτώθηκε πάντως ένας κάτοικος του χωριού.

 

 

Κατά την εισβολή στο Γκέρμαν, το ελληνικό σώμα απήγαγε τον πρόεδρο της κοινότητας και δυο προκρίτους [Dakin, 308].

Σάββατο 5 Νοεμβρίου 1905

 

Οι εφημερίδες ΣΚΡΙΠ και ΧΡΟΝΟΣ, επιβεβαιώνουν την επίθεση στο χωριό Αβδέλλα. Σύμφωνα με αυτές, επικεφαλής του σώματος ήταν ο, καταγόμενος από τη Σαμαρίνα, καπετάν Αρκούδας. Το σώμα έκαψε εκεί ογδόντα σπίτια. Στη συνέχεια πήγε στο χωριό Περιβόλι όπου σκότωσε τρεις κατοίκους, έκαψε την εκκλησία, το σχολείο και τη βιβλιοθήκη.

 

Κυριακή 6 Νοεμβρίου 1905

 

Οι ΚΑΙΡΟΙ γράφουν περισσότερα για την επίθεση του καπετάν Αρκούδα στην Αβδέλα. Χαρακτηρίζουν το χωριό, την πατρίδα του Μαργαρίτη, ως κέντρο της ρουμανικής προπαγάνδας στη Μακεδονία. Το ελληνικό σώμα έβαλε φωτιά σε σπίτια ρουμανιζόντων, αλλά αυτή, λόγω του ανέμου, εξαπλώθηκε γρήγορα και σε σπίτια πατριαρχικών. Συνολικά κάηκαν 147 σπίτια, η εκκλησία και το ρουμάνικο σχολείο με τη βιβλιοθήκη του.

 

Το ΕΜΠΡΟΣ πληροφορεί πως το σώμα του καπετάν Βλαχούρα, εισήλθε την περασμένη Δευτέρα στο εξαρχικό χωριό Ριζιόπολι, έξω από το Μοναστήρι, πήρε αιχμάλωτους μαζί του τρεις προύχοντες, τους οποίους στην συνέχεια τους σκότωσε. Μετά το γεγονός, το χωριό επέστρεψε στο πατριαρχείο.

 

 

Άγρια επίθεση σημειώθηκε στην Αβδέλα, από ένα ελληνικό σώμα, που έκαψε 133 σπίτια, έξι πανδοχεία και αρκετά μαγαζιά [Dakin, 316]

Δευτέρα 7 Νοεμβρίου

 

Οι εφημερίδες ΑΘΗΝΑΙ και ΧΡΟΝΟΣ γράφουν πως το σώμα του Παύλου Κύρου συγκρούστηκε με την τσέτα του Παρθένιεφ, βόρεια της Πρέσπας. Η τσέτα είχε δώδεκα νεκρούς και το ελληνικό σώμα τρεις τραυματίες.

Το βράδυ της 7ης Νοεμβρίου, ένα ελληνικό σώμα μπήκε στο χωριό Ντομπρόβενι, του καζά Φλώρινας και εισέβαλε στο σπίτι του εξαρχικού προύχοντα Petko Mitreff. Το σπίτι λεηλατήθηκε, άρπαξαν όλα τα φορητά αντικείμενα, τα μαγειρικά σκεύη και τρία άλογα από στάβλο. Το σώμα, πριν από την αναχώρηση, διέταξε τους κατοίκους του χωριού να φέρουν, εντός έξι ημερών, επιστολές από τον έλληνα πρόξενο και τον επίσκοπο Μοναστηρίου, με τις οποίες θα δηλώνουν πως το χωριό επιστρέφει στο πατριαρχείο. Φεύγοντας το σώμα πήρε μαζί του ομήρους, το Gheorghi Mitreff, αδελφό του Petko και το Dimitri Bojanoff.

Τρίτη 8 Νοεμβρίου 1905

 

Το ΕΜΠΡΟΣ ενημερώνει για το φόνο του διευθυντή της ρουμανικής σχολής στη Βλαχοκλεισούρα.

 

 

Η δολοφονία του διευθυντή του ρουμάνικου σχολείου της Βλαχοκλεισούρας Consantin Ghica έγινε από την ελληνική οργάνωση την 1η Νοεμβρίου [Rubin, 222].

 

Τετάρτη 9 Νοεμβρίου 1905

 

Σύμφωνα με το ΕΜΠΡΟΣ το σώμα του καπετάν Καούδη κατέβηκε στη Νεβόλιανη, όπου γινόταν γάμος και σκότωσε είκοσι δύο άτομα.

Η ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ γράφει πως η επίθεση στη Νεβόλιανη από τον οπλαρχηγό Ευθύμιο Καούδη, έγινε στις 20 Οκτωβρίου. Το σώμα έκαψε το σπίτι που γινόταν ο γάμος, σκότωσε δεκατέσσερα άτομα και τραυμάτισε εννιά.

 

Κατά το ΕΜΠΡΟΣ, ο καπετάν Τσολάκος και οι άντρες του εισέβαλαν στο χωριό Δράγος, σκότωσαν δέκα χωρικούς και έκαψαν δεκαέξι σπίτια.

 

Το ΑΣΤΥ και ο ΧΡΟΝΟΣ γράφουν πως το σώμα του καπετάν Θύμιου έδωσε μάχη με την τσέτα του Ντίμκωφ, το περασμένο Σάββατο, δυο ώρες μακριά από το χωριό Γκέρμαν. Η τσέτα άφησε στο πεδίο της μάχης τρεις νεκρούς και δύο τραυματίες.

 

Η ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ πληροφορεί πως ο αρχηγός Βάρδας, εισέβαλε με το σώμα του, στις 17 Οκτωβρίου, στο χωριό Ποσδίβιστα. Έκαψε σπίτια του χωριού και σκότωσε τρία άτομα.

 

Η ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ σημειώνει, ότι το σώμα του Βάρδα μπήκε στην Μπρέσνιτσα, στα Κορέστια και σκότωσε ένα στέλεχος του κομιτάτου.

 

Οι ΚΑΙΡΟΙ πληροφορούνται από τη Θεσσαλονίκη, πως ελληνικό σώμα και τσέτα συγκρούστηκαν στη Σερμενή. Η τσέτα είχε επτά νεκρούς και τέσσερις τραυματίες.

 

Οι ΚΑΙΡΟΙ πάλι σημειώνουν πως στο χωριό Μαρζέντσα, που απέχει μια ώρα από τη Γευγελή, άνθρωπος της ελληνικής οργάνωσης πυροβόλησε και σκότωσε δύο μέλη του κομιτάτου.

 

 

 

Στις 9 Νοεμβρίου, μέλη της ελληνικής οργάνωσης, μεταμφιεσμένοι σε κυνηγοί, πυροβόλησαν δύο εξαρχικούς που πήγαιναν από τις Σέρρες στο χωριό Ντούτζια. Ο Shterio Stoianoff σκοτώθηκε αμέσως, ενώ ο Nicolas Popoff, κατάφερε να ξεφύγει, τραυματισμένος ελαφρά [Draganof, 238].

Πέμπτη 10 Νοεμβρίου 1905

 

Στη μάχη του σώματος του καπετάν Θύμιου και της τσέτας, αναφέρεται η ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ. Σύμφωνα με αυτήν η μάχη έγινε μια ώρα έξω από το χωριό Γκέρμεν, την περασμένη Παρασκευή. Οι απώλειες της τσέτας ήταν τέσσερεις νεκροί και ένας αιχμάλωτος, του δε σώματος ένας νεκρός και τρεις τραυματίες.

 

Η ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ επιβεβαιώνει τη συμπλοκή, της 7ης Νοεμβρίου, κοντά στην Πρέσπα, μεταξύ του σώματος του οπλαρχηγού Παύλου Κύρου και της τσέτας. Οι απώλειες ήταν δώδεκα και τρεις νεκροί αντίστοιχα.

 

Το ΝΕΟΝ ΑΣΤΥ αναφέρεται στις καταγγελίες τηλεγραφήματος από τη Σόφια προς της εφημερίδα Τάιμς, για τη δράση της ελληνικής οργάνωσης:

Απόπειρα δολοφονίας κατά του εμπορικού πράκτορα Τσόντσεφ στις Σέρρες, από το Νικόλα Κωστάκη.

Τραυματισμός στο χέρι του γυμνασιάρχη Κορτσιλώφ, από πυροβολισμό ενός Έλληνα, ονόματι Λεωνίδα, πάλι στις Σέρρες.

Δολοφονία από τέσσερα άτομα, του καθηγητή γυμνασίου Βουλκάνωφ, στο Μοναστήρι.

 

 

Στις 10 Νοεμβρίου, ελληνικό σώμα τριάντα ανδρών λεηλάτησε και έκαψε έξι σπίτια ρουμανιστών προυχόντων στο χωριό Περιβόλι [Rubin, 223].

 

Στις 10 Νοεμβρίου, δολοφονήθηκε από την ελληνική οργάνωση ο ρουμανιστής Nacu Siacude από την Πλεάσα. Το πτώμα βρέθηκε στο δάσος της Holgista διαμελισμένο με τσεκούρι [Rubin, 225].

 

Επιστολή (803/10.11.1905) του πρόξενου Θεσσαλονίκης Λάμπρου Κορομηλά προς το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών:

Το παρά τα Βοδενά τσιφλίκι Τσερκόβιανη, το οποίο αν και τρομοκρατήθηκε τον προηγούμενο χρόνο από το βοϊβόδα Λούκα, παραμένει κατά βάθος πιστό σε μας, θέλει να εξαγοράσει το ένα τρίτο του κτήματος για να γίνει κεφαλοχώρι.

Εδώ οι εξαγορές αυτές γίνονται ως εξής.

Οι κεφαλαιούχοι δανείζονται τα χρήματα, παίρνουν τους τίτλους ιδιοκτησίας στο δικό τους όνομα και μόνο αφού λυθεί το χρέος μεταβιβάζουν αυτούς στο όνομα των χωρικών. Εδώ και καιρό όμως, λόγω της ανώμαλης κατάστασης, δεν τολμούν να διαθέσουν έτσι τα χρήματά τους. Εμάς μας συμφέρει να αναμιχθούμε σε αυτές τις εξαγορές, γιατί μέχρι να λυθεί το χρέος, οι χωρικοί πάντα θα βρίσκονται κάτω από την επίδρασή μας, θα έχουμε αυτούς υποχείριους.

Προσβλέποντας στις θυσίες, τις οποίες πρέπει να κάνουμε για τα χωριά που βρίσκονται γύρω από τη Βέροια, όπως και ενοικιάσεις βοσκών για εγκατάσταση Σαρακατσαναίων ή και ελληνιζόντων Βλάχων, σκέφτηκα να απαλλάξω το δημόσιο από αυτή την καταβολή και πρότεινα στον κ. Αγγελάκη την εξαγορά της Τσερκόβιανης. Το απαιτούμενο ποσό θα είναι επτακόσιες λίρες, το δε τοκοχρεολύσιο εκατό τριάντα λίρες ετησίως, περίπου για δέκα χρόνια.

Είπα σε αυτόν, διστάζοντας, ότι εγγυώμαι για την καταβολή του τοκοχρεολυσίου σε περίπτωση που δεν είναι συνεπείς οι χωρικοί στις υποχρεώσεις τους. Γνωρίζω από πείρα ότι πάντοτε οι εξαγορές αυτές πέτυχαν. Ο πόθος των χωρικών για να γίνουν κύριοι της γης και να απαλλαχθούν από την τυραννία των επιστατών τους, κάνει να εργάζονται διπλάσια για να αποκτήσουν την ελευθερία τους, έτσι ώστε η εγγύηση του Προξενείου δεν βάζει το δημόσιο σε μεγάλους κινδύνους ή ζημιές. Ο κ. Αγγελάκης δέχτηκε κατ’ αρχήν, πρόκειται δε να κανονίσουμε τις λεπτομέρειες.

Σε όμοια διαπραγμάτευση θα προβώ και για το βλαχόφωνο χωριό Χούμα της Καρατζόβας. Αυτό είχε αναλάβει την εξαγορά των γαιών του αντί τεσσάρων χιλιάδων λιρών. Από αυτές πληρώθηκαν ήδη οι τρεις χιλιάδες, απομένουν δε χίλιες. Το χωριό πρόθυμα αποδέχεται να αποβάλει τους ρουμανοδάσκαλους και ιερείς αν φροντίσουμε όπως κάποιος τραπεζίτης να αναλάβει το χρέος αυτό προς τους Εβραίους, κατεβάζοντας λίγο τον τόκο.

Παρασκευή 11 Νοεμβρίου 1905

Στις 11 Νοεμβρίου, στις οκτώ περίπου το πρωί, ένα ελληνικό σώμα επιτέθηκε στο εξαρχικό χωριό της εξαρχικούς Ζαμπάρντανι, του καζά Φλώρινας, που απέχει μισή ώρα με τα πόδια από το σιδηροδρομικό σταθμό της Μπάνιτζα. Ο Nicolas Nountcheff, ο Tipe Stoianoff και η σύζυγός του Neda Traptcheva σκοτώθηκαν. Oι γυναίκες Maslina Kirkova και Thodora C. Donova τραυματίστηκαν σοβαρά. Το σώμα, πριν φύγει, έκαψε την εκκλησία, το σπίτι του Nicolas Nountcheff, και τέσσερις θημωνιές άχυρο [Draganof, 238].

Σάββατο 12 Νοεμβρίου 1905

 

Ο ΧΡΟΝΟΣ δημοσιεύει συμπληρωματικές πληροφορίες για την καταστροφή στην Αβδέλλα. Κάηκαν 42 σπίτια στην άνω συνοικία και 112 στην κάτω. Το σύνολο των ζημιών ανέρχεται σε 16.000 λίρες.

 

Το ΝΕΟΝ ΑΣΤΥ γράφει για την επίθεση του ελληνικού σώματος στην Αβδέλλα, πως αυτή έγινε χαραυγή, σφαγιάστηκαν κάτοικοι και των δύο φύλων, το δε χωριό πυρπολήθηκε.

 

 

Στις 12 Νοεμβρίου, η ελληνική οργάνωση δολοφονεί το ρουμανιστή Georges Poupi, δήμαρχο του χωριού Αβδέλα [Rubin, 225].

 

Στις 12 Νοεμβρίου, ελληνικό σώμα τριάντα ανδρών δολοφόνησε, κοντά στα Βοδενά, το ρουμανιστή Gusu Biturnu [Rubin, 225].

 

Στις τις 12 Νοεμβρίου, ένα ελληνικό σώμα, έστησε ενέδρα στην άκρη ενός δάσους και άνοιξε πυρ εναντίον ορισμένων εξαρχικών αγωγιατών που μετέφεραν κρασί από την Γουμέντζα στο σιδηροδρομικό σταθμό. Ο Gheorghi Christoff τραυματίστηκε σοβαρά, ενώ οι σύντροφοί του κατόρθωσαν να διαφύγουν. Ο τραυματισμένος άνδρας μεταφέρθηκε στη Θεσσαλονίκη, όπου και πέθανε [Draganof, 239].

Δευτέρα 14 Νοεμβρίου 1905

 

Το ΣΚΡΙΠ, επικαλούμενο πληροφορίες από την Ελασσόνα, επιχειρεί να δικαιολογήσει τη φωτιά στην Αβδέλλα ως έργο προσωπικής εκδίκησης, σαν ατύχημα που συνέβη όταν ο κουνιάδος κάποιου Πρεβάντσα, έβαλε φωτιά στο σπίτι του τελευταίου επειδή τον μισούσε και η φωτιά ξέφυγε στα άλλα σπίτια λόγω του ανέμου.

 

Στη συμπλοκή του σώματος του Π. Κύρου και της τσέτας του Παρθένιεφ στην περιοχή της Πρέσπας αναφέρεται το ΑΣΤΥ, γράφοντας πως σε αυτή σκοτώθηκε ένας άντρας του σώματος

 

 

Τρίτη 15 Νοεμβρίου 1905

 

Το ΑΣΤΥ πληροφορεί πως το ελληνικό σώμα των Σπανού και Νίκα σκότωσε επτά μέλη της τσέτας του Ναούμ.

 

Τετάρτη 16 Νοεμβρίου 1905

 

Η ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ γράφει πως ελληνικό σώμα και μακεδονική τσέτα έδωσαν μάχη, μια ώρα απόσταση από το χωριό Μουρέτσι. Οι τσέτα είχε δέκα νεκρούς και το σώμα ένα τραυματία.

Στις 29 Νοεμβρίου, ένα ελληνικό σώμα επιτέθηκε στο βουλγαρικό χωριό Γκόρνο Καράτζοβο του καζά Σερρών. Άρχισε να πυροβολεί τα σπίτια και έβαλε φωτιά στις κατοικίες του Nicolas Angoff και του Stoll Petroff, οι οποίες έγιναν στάχτη. Κατά τη διάρκεια της πυρκαγιάς, πολλοί χωρικοί προσπάθησαν να σβήσουν τις φλόγες, αλλά οι άντρες του σώματος, άνοιξαν πυρ εναντίον τους, καλυμμένοι από απόσταση. Ήταν το ίδιο σώμα που πριν μερικές ημέρες, επιτέθηκε στο χωριό Ντόλνο Καράτζοβο και αφού κακοποίησε τους κατοίκους, έκαψε την σπίτι του Μ. Trentchoff [Draganof, 239].

Πέμπτη 17 Νοεμβρίου 1905

 

Το ΕΜΠΡΟΣ αναφέρει πως το σώμα του Βάρδα έδωσε μάχη στις 2 Νοεμβρίου, κοντά στο χωριό Πρέσνιτσα, με την τσέτα του Μήτρου Βλάχου. Η συμπλοκή έληξε όταν πλησίασε ο τούρκικος στρατός. Οι τσέτα είχε εννιά νεκρούς.

 

Η ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ ενημερώνει πως η επίθεση του σώματος του Σπανού και του Νίκα έγινε σε σπίτι στο χωριό Μπλαρίτσα, όπου έπιασε και σκότωσε επτά άτομα.

 

Παρασκευή 18 Νοεμβρίου 1905

 

Το ΝΕΟΝ ΑΣΤΥ παραθέτει την περιγραφή του ανταποκριτή στο Μοναστήρι του πρακτορείου «Ρέουτερ» για την ελληνική επίθεση στο γάμο στο χωριό Νεβόλιανι:

Το ελληνικό σώμα αποτελούμενο από 100 άντρες εξολόθρευσε όλους όσους βρίσκονταν σε μία γαμήλια τελετή, όχι μόνο τους εξαρχικούς, αλλά και τους πατριαρχικούς. Οι άντρες του σώματος πυροβολούσαν κατά του σπιτιού που γινόταν ο γάμος, αφού δε σκότωσαν όλους τους παρευρισκόμενους, πυρπόλησαν το σπίτι που κάηκε εντελώς. Μεταξύ των θυμάτων ήταν ένας μουσουλμάνος, τέσσερεις πατριαρχικοί και οκτώ εξαρχικοί, ενώ τέσσερις γυναίκες, τρεις νέες και ένα οκτάχρονο παιδί τραυματίστηκαν σοβαρά.

 

 

Αρχηγός του ελληνικού σώματος που επιτέθηκε στη Νεβόλιανη ήταν ο Θύμιος Καούδης. Ο ίδιος γράφει για την επίθεση στα απομνημονεύματά του:

Το βράδυ κατεβήκαμε στην παρυφή του χωριού. Εκείνη την ώρα κίνησε μια παρέα από τον ανατολικό μαχαλά του χωριού και ήλθε στο δυτικό, δεν ξέρω ή από το σπίτι της νύφης πήγαν στου γαμπρού ή από το σπίτι του γαμπρού πήγαν στη νύφη. Δεν τους προλάβαμε στο δρόμο, Εντωμεταξύ έφτασε και ο Σκαλίδης και πήγαμε και κυκλώσαμε το σπίτι που γλεντούσαν, αλλά είχαν τέσσερις ζαπτιέδες (: χωροφύλακες) οπλισμένους, ήσαν Βούλγαροι. Τότε με τις μεταρρυθμίσεις στην τουρκική χωροφυλακή είχαν όλα τα μιλέτια (: θρησκευτικές κοινότητες), οι ζαπτιέδες λοιπόν έκαναν αντίσταση και μάλιστα έσπασαν με μια σφαίρα το πόδι ενός ξαδέρφου μου, του Ιωάννη Βούρβαχη, από το χωριό Ασφέντου των Σφακίων. Αφού είδαμε ότι δεν μας άφηναν να μπούμε στο σπίτι, του δώσαμε φωτιά, μάλιστα ο Σκαλίδης βγήκε στο δώμα και χάλασε μια γωνιά κι έβαλε φωτιά, αλλά από την πόρτα πλησίασε ο Λευκαρουδάκης και ο Κώστας ο Ταραντούλης κι έβαλε και αυτός φωτιά κι αναγκάστηκαν κι έβγαιναν έξω ένας-ένας και τους σκότωναν, όσοι έμειναν μέσα κάηκαν. Δεν ξέρω πόσοι σκοτώθηκαν, πάντως όμως αρκετοί [Καούδης, 115].

Σάββατο 19 Νοεμβρίου 1905

 

Το ΝΕΟΝ ΑΣΤΥ επανέρχεται στην επίθεση στο χωριό Νεβόλιανι:

Επιτροπή αποτελούμενη από τον πρόξενο της Ιταλίας στο Μοναστήρι, το διερμηνέα του αυστριακού προξενείου και των ιταλών αξιωματικών συνταγματάρχη Αλβέρτου και ταγματάρχη Καστόλδη, μετέβη στο χωριό της Φλώρινας Νεβόλαν, όπου έκανε ανακρίσεις. Η επιτροπή βεβαιώθηκε ότι το ελληνικό σώμα περικύκλωσε κάποιο σπίτι, στο οποίο βρίσκονταν σαράντα άτομα και γιόρταζαν ένα γάμο και αφού απέκλεισε τις πόρτες άρχισε να πυροβολεί από τα παράθυρα τους καλεσμένους. Εκτός από έναν, που είχε ρεβόλβερ, όλοι μέσα στο σπίτι ήταν άοπλοι. Οι αντάρτες μετά πυρπόλησαν το σπίτι. Τα θύματα ανέρχονται σε είκοσι ένα, από τα οποία δεκατρία σκοτώθηκαν, τα δε λοιπά πληγώθηκαν βαριά. Οι άλλοι κατόρθωσαν να ξεφύγουν κρυφά. Μερικά κορμιά των θυμάτων ήταν εντελώς απανθρακωμένα. Τα είδαν και τα μέλη της εξεταστικής επιτροπής. Αν και υπήρχε τουρκικό απόσπασμα κοντά στον τόπο της επίθεσης, δεν έσπευσε σε βοήθεια.

 

 

 

Στις 29 Οκτωβρίου, 1905, στις εννιά περίπου το βράδυ, ένα ελληνικό σώμα, ογδόντα έως εκατό ανδρών, εισέβαλε στο χωριό Νεβόλιανι και αφού περικύκλωσε το σπίτι του Gheorghi Ianeff, όπου βρίσκονταν πενήντα συγγενείς και φίλοι του σε γαμήλιο γλέντι, άνοιξε πυρ σε πόρτες και σε παράθυρα. Στη συνέχεια οι επιτιθέμενοι, βλέποντας ότι οι καλεσμένοι στο τραπέζι του γάμου δεν έβγαιναν, έβαλαν φωτιά στο σπίτι. Μερικοί χωρικού και το νιόπαντρο ζευγάρι κατάφεραν να ξεφύγουν από μια μικρή εσωτερική πόρτα και να καταφύγουν στα γειτονικά σπίτια. Όσοι προσπάθησαν να ξεφύγουν από τις άλλες εξόδους του σπιτιού, σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν. Το ονόματά τους είναι:

Οι δώδεκα που σκοτώθηκαν: Gheorghi Ianeff (ο ιδιοκτήτης του καμένου σπιτιού), Naoum και Lazo Ianeff (αδέλφια του προηγούμενου), Vane Mileff και ο γιος του Stoitcho (δεκατεσσάρων ετών), Petre Slavoff, Naoum Ivanoff, Kote Tarpin, Vane Dimoff, Vassil Tipunoff, Mitra Delu Tileva και ο τσιγγάνος οργανοπαίχτης Kupa.

Τραυματίστηκαν οκτώ γυναίκες και μικρά κορίτσια: Elena Ivanova (από το Μοναστήρι), Elena Koleva, Lenka Tchomina, (εννέα ετών), Elena Tasseva (δέκα ετών), Panda Gheorghieva, (δώδεκα ετών), Tassa Kostova (δεκαοκτώ ετών), Iana Kostova και Mitra Ivanova.

Οι σωροί των Gheorghi Ianeff και του κοριτσιού Mitra Delu Tileva βρέθηκαν καμένοι μέσα στη στάχτη, κάτω από τα ερείπια.

Οι κάτοικοι του χωριού διακρίνονται σε εξαρχικούς και πατριαρχικούς. Πέντε από τα θύματα ήταν πατριαρχικοί και κατά τη στιγμή της σφαγής τους, ορκίζονταν για αυτό, αλλά οι άντρες του σώματος, θεωρώντας το ως τέχνασμα, τους σκότωσαν δίχως οίκτο. Μετά άρπαξαν τα κοσμήματα από τα μαλλιά και τα δάχτυλα των γυναικών. Αφαίρεσαν επίσης από τα πτώματα τα παπούτσια και ότι άλλο πολύτιμο είχαν.

Οι κάλυκες που βρέθηκαν γύρω από το καμένο σπίτι, δείχνουν ότι οι άντρες του σώματος ήταν οπλισμένοι με όπλα Mauser και Gras. Το σώμα αποτελούσαν Έλληνες και ορισμένοι Τούρκοι. Οι τελευταίοι προέρχονταν από το χωριό Νεβόλιανι, όπου υπάρχουν ενενήντα μουσουλμανικά σπίτια. Το σώμα έμεινε στο χωριό περισσότερο από τρεις ώρες και όταν ολοκλήρωσε το αποτρόπαιο έργο του, αποσύρθηκε στα γειτονικά δάση. Πιστεύεται ότι η εντολή δόθηκε από τους αρχηγούς Βάρδα και Παύλο, οι οποίοι δραστηριοποιούνται στην περιοχή της Φλώρινας. Σε απόσταση είκοσι λεπτών με τα πόδια από το χωριό Νεβόλιανι, υπάρχουν δύο τάγματα του πεζικού και δύο μοίρες του ιππικού, που παρέμειναν αδρανή στη θέση τους. Ο Μουσταφά Εφέντη, που πήγε στο σημείο την επόμενη μέρα, αρνήθηκε να καλέσει τους χωροφύλακες να πάρουν τα πτώματα, μέχρι να φτάσουν οι αρχές. Στις δε παρακλήσεις των χωρικών, απάντησε «ας τους φάνε τα σκυλιά».

Τα ανωτέρω στοιχεία πιστοποιήθηκαν επιτόπου από τους προξένους της Αυστροουγγαρίας και της Ιταλίας στο Μοναστήρι και από τον επιθεωρητή της χωροφυλακής στη Φλώρινα Gastoldi, παρουσία του αντιπροσώπου της Βουλγαρίας στο Μοναστήρι και του δραγουμάνου του [Draganof, 224-225].

Δευτέρα 22 Νοεμβρίου 1905

 

Η ελληνική οργάνωση δολοφονεί τον ρουμανιστή Δημήτρη Δούκα στο Πισοδέρι [Rubin, 227].

Πέμπτη 24 Νοεμβρίου 1905

 

 

Με το υπ’ αριθμό 843 εμπιστευτικό έγγραφο (24.11.1905) ο πρόξενος Θεσσαλονίκης Λάμπρος Κορομηλάς, ενημερώνει τον έλληνα υπουργό Εξωτερικών:

Απαντώντας στο υπ’ αριθ. 4600 έγγραφο καταγράφω την εδώ σύσταση της ένοπλης δράσης μας.

1) Ρουμλούκι και λίμνη Γιαννιτσών. Η μόνιμη δύναμη των σωμάτων σε αυτή την περιφέρεια απαρτίζεται από 46 άντρες (οι περισσότεροι εγχώριοι και δέκα από την Ελλάδα) οι οποίοι σύμφωνα με τις περιστάσεις αυξάνουν μέχρι 80 από τους εγχώριους έφεδρους. Μετά την αποχώρηση του καπετάν Πετρίλου αρρώστησε και ο υπαρχηγός Βασίλης. Αν δεν έλθει αμέσως ο νέος αρχηγός που ζητήθηκε, στον οποίο πρέπει να προστεθεί και ο άλλος, θα πάθουμε μεγάλες συμφορές, γιατί το μέρος είναι πολύ νοσηρό και πρέπει να υπάρχει πάντοτε πρόχειρος αντικαταστάτης.

Η περιφέρεια περιλαμβάνει όλα τα κοντά στη λίμνη ανατολικά και βόρεια χωριά. Όταν καθαριστεί το έδαφος θα προσπαθήσω να βαδίσει μέχρι Πετρόβου και Γουμέντζας.

2) Σώμα Ολύμπου μόλις σχηματισμένο. Αρχηγός Ρόκας. Δύναμη 20 ανδρών, περιφέρεια ολόκληρος ο Όλυμπος μέχρι τη Βέροια και το Ρουμλούκι. Μετά την οργάνωση των ελληνοφώνων χωριών και την επίδραση επί των Κουτσοβλάχων που ξεχειμωνιάζουν στο Σέλι, το σώμα θα χωρίσει προς τα Γιαννιτσά, διά της δυτικής όχθης της λίμνης.

3) Σώματα Νιαούστης. Αρχηγός Κώστας Γαρέφης (17 άντρες ντόπιοι). Πουρέγκας (10 άντρες ντόπιοι). Σκουνδρής (16 άντρες, οι μισοί εγχώριοι). Εμμανουήλ Κατσίγαρης (17 άντρες Κρητικοί). Τη γενική διεύθυνση έχει ο κ. Κατεχάκης, μετά την πρόσφατη αναχώρηση του κ. Μαζαράκη.

4) Σώματα Βοδενών. Γύρω από τα Βοδενά 14 άντρες υπό την αρχηγία ντόπιου. Προσεχώς αναμένεται ξένος.

Γύρω από το Μπάχοβο 10 άντρες υπό το Γιάννη Δημητρίου από το Μπάχοβο.

5) Γευγελή. Μετά τη σύλληψη των αρχηγών μας Αυγέρου και Νικολάου Νέσου, δεν απομένει παρά το σώμα Μαγιαδάγ με 12 άντρες (από τους οποίους οι 8 είναι Οθωμανοί). Τώρα πρόκειται να σχηματιστούν δύο νέα σώματα. Αλλά η απουσία των δικών μας Κουτσοβλάχων, που ξεχειμωνιάζουν στη Χαλκιδική δυσχεραίνει το πράγμα.

6) Δοϊράνη. Σχηματίστηκε τώρα νέο σώμα 15 αντρών υπό τον Δ. Ξεριά. Περιφέρειά του από Δοϊράνης μέχρι Γευγελής και Βαλανδόβου.

7) Σώμα Λαγκαδά. Αρχηγός Παπαγεωργίου, άντρες 10 εγχώριοι. Κατήλθε λίγο προς Νότο για να επιδράσει επί των Κουτσοβλάχων.

Η περιφέρεια αυτή έχει ανάγκη ενίσχυσης και ανώτερου αρχηγού, τον οποίο θα ζητήσω από το Υπουργείο σας, γιατί με την άνοιξη θα ανέβει μαζί με τους Κουτσοβλάχους προς βορρά.

8) Σώμα Χαλκιδικής. Άντρες 6. Συγκροτείται τώρα για να επιδράσει στους Κουτσοβλάχους.

Εκτός αυτών οι πολιτοφυλακές μας στην ύπαιθρο, είναι οι ακόλουθοι:

Δαούτμπαλη 5 (άντρες), Μπάλτσα 2, Ασβεστοχωρίου 8, Μπερόβου 8, Αποστόλων 2, Ζορμπά 2, Γιαννιτσών 10, Γουμέντζης 8, Βοδενών 4, Μεσημερίου 3, Βλαδόβου 4, Γραμματικόβου 4, Κατρανίτσης 3, Οστρόβου 2, Όσλιανης 16, Δοϊράνης 5, Μπογδάντσης 10, Φούρκας 6, Κιλινδηρίου 5, Ματσικόβου 2, Μονής Μπουτκόβου 6, Στοϊακόβου 4, Γευγελής 10, Βοεμίτσης 3, Παρδεΐτσης 4, Νεγκόρτσης 6, Μουΐν 4, Λουμνίτσης 10, Όσσιανης 10, Μπογοδορίτσης 4, Τρεσίνου 2, Στρωμνίτσης 10.

Οι γνωστές βουλγαρικές συμμορίες είναι οι:

Βόστου από το Λέσκοβετς 15-30 αντρών στην περιοχή Λέσκοβετς, Όσσιανη και Λούσνιτσα.

Λαζάρου από την Ορεσβίτσα 15-20 αντρών στην περιοχή Λούμνιτσα και Μερόφτσα.

Δέλιου από τη Νεγκόρτσα 12 αντρών στην περιοχή Παρδέιτσα, Νεγκόρτσα, Κοβάντσα και Σμόκβιτσα.

Λαζάρου από την Κοβάντσα 8 άντρες από Κοβάντσα μέχρι Κόνσκο.

Λουμνιάτσαλης (ρουμανιστής Βλάχος) 10 άντρες στην περιοχή Κούπα και Λούμνιτσα.

Μπεροβίτσαλης 10 άντρες από Τσέρνα Ρέκα έως Ίσβορο.

Λυσίτσκας Καραϊσκάκης 10 άντρες στην περιοχή Μπογδάντσα, Διαβατό και Στοϊάκοβο.

Στάικος Γιώτε από Δραγομίρ, Στην λίμνη Άρτζαν.

Στάνιτς από Γκριμάντσα 20 άντρες στην περιοχή Γκριμάντσα, Μπαγιάλτσα, Καρά Δαγ.

Χρήστου Λαζάρου Γιάνκου από το Ματσίκοβο 10 άντρες στην περιοχή Ματσίκοβο και Γκρίτσιστα.

Θεοδώρου 10 άντρες στο Βλάντοβο.

Τάσου και Νάτση 25 άντρες στην περιοχή Ροσίλοβο, Νήσια και Γκουγκάνοβο.

Λάζος Μπαροβίτσαλης 8 άντρες γύρω από τα Γεννιτσά.

Μήτρε Μπάμπλιανης 9 άντρες γύρω από τα Γεννιτσά.

Μήτρε Χατζητράγιου 16 γύρω από τα Γεννιτσά.

Χατζής 10 άντρες στο Μεσημέρι.

Γκιόντσε από Άρσεν 10 άντρες στις ανατολικές πλαγιές του Βερμίου.

Τη νέα οργάνωση που έγινε από τον Τσερνοπέεφ στην περιοχής της Στρώμνιτσας, θα ανακοινώσω προσεχώς.

Από όλους αυτούς λείπουν, όπως βλέπει το Υπουργείο, τα ονόματα:

Του Αποστόλη, ο οποίος όπως λένε οι χωρικοί δεν πέθανε και απειλητικές επιστολές του σφραγισμένες με νέες σφραγίδες στέλνονται ακόμα στα χωριά.

Του Αργύρη, που πιθανώς βρίσκεται στη Βουλγαρία.

Του Καρατάσου από το Όστροβο, που πολλές φορές πληγώθηκε θανατηφόρα και δεν ακούγεται από κανέναν.

Του Λουκά που έφυγε όπως λέγεται στη Βουλγαρία. έχω όμως υπόνοιες ότι έχει συλληφθεί χωρίς να έχει αναγνωριστεί.

 

Στο διαμέρισμα Σερρών, όπου λόγω των μικρών χρηματικών μέσων που έχουν παρασχεθεί και της έλλειψης όπλων καθυστέρησε η οργάνωσή μας, υπάρχουν δικές μας συμμορίες:

Στην Καλένδρα 5 αντρών.

Στο Διμιτρίτσι 5 αντρών.

Στο Πετρίτσι 20 αντρών.

Υπάρχουν δε πολιτοφυλακές σε: Στάροβο 8 (άντρες), Σαρμουσακλή 11, στο Σφελινώ 7, Κλεπούσνα 4, Εγρί Δερέ 4, Γκόρνιτσα 6, Καρλίκι 2, Χομόνδος 2, Κούλα Μοναστήρι 3, Κοπάτσι 4, Χούμκος 4.

Κρίθηκε μετά τη σύλληψη στη Δόβιτσα, του εκεί ελληνικού σώματος, πως είναι καλύτερα να συγκροτηθούν μικρές ομάδες, μέχρι να περάσει ο χειμώνας. Η ενέργεια του σώματος Πετριτσίου πέτυχε, γιατί όχι μόνο συγκράτησε τους δικούς μας που ήταν έτοιμοι να εκβουλγαριστούν, αλλά και γιατί κλόνισε πολλά εξαρχικά χωριά, όπως το Κολάροβο, που ζήτησε να επανέλθει στην Ορθοδοξία. Αισίως επίσης, έτρεψαν υπέρ μας τα πράγματα, οι πολιτοφυλακές που δρουν στην περιφέρεια Σερρών. Δυστυχώς στο Πετρίτσι, η μεταξύ των μπέηδων αντιζηλία μας φέρνει μεγάλες δυσχέρειες, γιατί όταν ένας από αυτούς συνεργαστεί μαζί μας, οι αντίπαλοί του τον καταγγέλλουν στις αρχές.

Παρασκευή 25 Νοεμβρίου 1905

 

Το ΕΜΠΡΟΣ ανακοινώνει το φόνο του Κωνσταντίνου Παπά, διευθυντή της ρουμάνικης σχολής του χωριού Κλεισούρα.

 

Το ΝΕΟΝ ΑΣΤΥ μεταφράζει και δημοσιεύει από την, τελευταία περί Μακεδονίας, Αγγλική Κυανή Βίβλο, διάφορα έγγραφα.

Ας σημειωθεί πως οι ημερομηνίες αυτών των εγγράφων είναι με το νέο ημερολόγιο, δηλαδή δεκατρείς μέρες μπροστά, σε σχέση με το ακολουθούμενο εδώ παλαιό.

Σε έγγραφο του άγγλου πρόξενου στη Θεσσαλονίκη Γκρέιβς, με ημερομηνία 7 Απριλίου 1905, προς τον άγγλο πρεσβευτή στην Κωνσταντινούπολη σερ Νικ. Οκόνωρ, μεταξύ άλλων γράφει:

Κύριε, λαμβάνω την τιμή να ανακοινώσω ότι τα ελληνικά σώματα εξακολουθούν να περιφέρονται ελεύθερα στο βιλαέτι της Θεσσαλονίκης, ιδιαίτερα δε στον καζά του Γενιτζέ, της Γευγελής και της Δοϊράνης. Από της εποχής εντούτοις των άγριων φόνων, που διαπράχθηκαν την 4η Μαρτίου κοντά στο Γενιτζέ Καρά Αζμάκ, όπως ανέφερα ήδη στο χρονολογούμενο από της 11ης του περασμένου μήνα εγγράφου μου, δεν διέπραξαν τέτοια σοβαρά εγκλήματα, όπως είναι αυτά που αναγγέλλονται από τα νότια διαμερίσματα του βιλαετίου Μοναστηρίου, αλλά περιορίστηκαν στο να τρομοκρατούν τα χωριά των εξαρχικών και να χρησιμεύουν ως κατάσκοποι του τουρκικού στρατού που δρα κατά των βουλγαρικών σωμάτων.

Δεν καταδιώκονται ούτε εμποδίζονται από τις αρχές τα ελληνικά σώματα, σε μία μόνο περίπτωση συγκρούστηκαν με τον τουρκικό στρατό στο Χασσανλή, κοντά στη Δοϊράνη, όπου την 26η Μαρτίου, κατά το χρόνο συμπλοκής μεταξύ ενός βουλγαρικού σώματος και του τουρκικού στρατού οι Τούρκοι, θεωρώντας κατά λάθος ένα ελληνικό σώμα, που είχε σπεύσει σε βοήθεια τους, ως βουλγαρικό, πυροβόλησαν εναντίον του και σκότωσαν δυο άντρες. Οι επιζήσαντες εννιά Έλληνες και δύο Τούρκοι παραδόθηκαν και οδηγήθηκαν στη Θεσσαλονίκη για να δικαστούν.

 

Σε άλλο έγγραφο, ο άγγλος πρόξενος στο Μοναστήρι Μακγρέγορ, ενημερώνει στο πρεσβευτή Οκόνωρ, με έγγραφο της 9ης Απριλίου, για τα όσα έγιναν στη Ζαγορίτσανη:

Κύριε, λαμβάνω την τιμή να ανακοινώσω στην Εξοχότητά σας, ότι σύμφωνα με νεότερες πληροφορίες, το χωριό Ζαγορίτσανη του καζά Καστοριάς, που βρίσκεται σε απόσταση μιας περίπου ώρας από τη Βλαχοκλεισούρα, την περασμένη Παρασκευή 7 Απριλίου, αποτέλεσε σκηνή φρικώδους αιματοχυσίας, που υπερβαίνει σε διάσταση όλες όσες έχουν μέχρι τώρα διαπραχθεί στο Βιλαέτι, από τους Έλληνες.

Κατά τη διάρκεια της νύκτας, καθώς φαίνεται, ένα ελληνικό σώμα 200 ανταρτών, επιτέθηκε κατά του χωριού. Πριν από την άφιξη του στρατιωτικού αποσπάσματος, που έφτασε μετά από έξι ολόκληρες ώρες, μεγάλος αριθμός ανδρών, γυναικών και παιδιών, που ανέρχεται κατά τη διαβεβαίωση του βαλή σε ογδόντα περίπου άτομα, σφαχτήκανε. Δεκαπέντε σπίτια πυρπολήθηκαν, οι δε αντάρτες αν και διώχτηκαν από το στρατιωτικό απόσπασμα, λέγεται πως πήραν μαζί τους πλήθος αιχμαλώτων. Ο συνταγματάρχης Αλβέρτ και οι πρόξενοι της Αυστρίας και της Ρωσίας βρίσκονται ήδη στη Ζαγορίτσανη και ελπίζω μετά την επάνοδό τους να λάβω την τιμή να σας δώσω λεπτομέρειες των συμβάντων.

Ο μεταφραστής των εγγράφων για το ΝΕΟΝ ΑΣΤΥ σημειώνει στη συνέχεια:

Σε σχέση με τα συμβάντα στη Ζαγορίτσανη δημοσιεύεται στην Κυανή Βίβλο μακροσκελής έκθεση του στρατηγού Πετρώφ, στην οποία φαίνεται ότι τα ελληνικά σώματα έσπειραν τη φρίκη και το θάνατο στους κατοίκους του χωριού. Μετά την έκθεση υπάρχει μακροσκελής πίνακας στον οποίο αναγράφονται ονομαστικά εξήντα άτομα που σκοτώθηκαν και επτά που τραυματίστηκαν, καθώς και τα ονόματα των ιδιοκτητών των καταστραμμένων σπιτιών και στάβλων, που ανέρχονται συνολικά σε 28. Δεν περιορίζεται όμως εδώ ο πίνακας. Περιέχει ακόμα ονομαστικά το πόσα ζώα απώλεσε κάθε χωρικός, όπως για παράδειγμα ο Γιάννης Κανζώφ απώλεσε δυο δαμάλια και ένα ταύρο, ο Κώτσος Νανώφ μια αγελάδα και δυο δαμάλια κλπ.

 

Σάββατο 26 Νοεμβρίου 1905

 

Σύμφωνα με πληροφορίες του ΕΜΠΡΟΣ, το σώμα του Μπουκουβάλα, έδωσε «ναυμαχία» με μονόξυλα, στη λίμνη των Γεννιτσών. Το φονικό αποτέλεσμα ήταν τριάντα νεκροί κομιτατζήδες και δύο άντρες του ελληνικού σώματος.

 

Η ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ αναφέρει συμπλοκή δύο ελληνικών σωμάτων και τσέτας, σε δάσος που βρίσκεται δυο ώρες απόσταση του χωριού Ορβήλου. Οι απώλειες της τσέτας ήταν 30 νεκροί και πέντε βαριά πληγωμένοι, των δε σωμάτων επτά νεκροί και τρεις ελαφρά τραυματίες.

 

Συνεχίζοντας τη δημοσίευση μεταφρασμένων εγγράφων από την αγγλική Κυανή Βίβλο, το ΝΕΟΝ ΑΣΤΥ παρουσιάζει μια επιστολή του άγγλου υπουργού των Εξωτερικών μαρκησίου Λανσδάουν προς τον άγγλο πρεσβευτή στην Κωνσταντινούπολη Οκόνωρ, με ημερομηνία 1η Μαΐου 1905:

Κύριε, έλαβα τα έγγραφα σας, με ημερομηνία 15 και 18 Απριλίου και τις εσώκλειστες εκθέσεις του προξένου της Α. Μεγαλειότητας στο Μοναστήρι, σχετικά με τη σφαγή των κατοίκων της Ζαγορίτσανης από ελληνικό σώμα στις 7 του περασμένου μήνα. Η κατάσταση των πραγμάτων, όπως προκύπτει από τις εκθέσεις, απαιτεί σοβαρή και άμεση προσοχή από την τουρκική κυβέρνηση. Απ’ ότι φαίνεται οι χωρικοί, επειδή φοβόντουσαν, αποτάθηκαν πριν το συμβάν, στις αρχές και προφορικά και γραπτά και ζήτησαν προστασία. Φαίνεται επίσης ότι ο ιταλός αξιωματικός της χωροφυλακής είχε ειδοποιήσει προσωπικά τον καϊμακάμη της Φλώρινας για τον επικείμενο κίνδυνο.

Οι παραστάσεις αυτές είχαν σαν αποτέλεσμα να δοθούν απλές διαβεβαιώσεις και οδηγίες στους άτυχους κατοίκους, οι οποίες εκ των υστέρων αποδείχτηκαν ψευδείς. Ας σημειωθεί ότι, κάτα τη γνώμη των ιταλών αξιωματικών, που είναι και οι αρμόδιοι λόγω της θέσης να κρίνουν, η σφαγή είχε προσχεδιαστεί αρκετό χρόνο πριν και είχε την υποστήριξη, τουλάχιστον έμμεσα, των καϊμακάμηδων και των ελλήνων μητροπολιτών Καστοριάς και Φλώρινας. Οι τελευταίοι μάλιστα είχαν καθώς φαίνεται απειλήσει με βιαιότητες κατά των εξαρχικών.

Οπωσδήποτε είναι σχεδόν αδύνατον να πιστέψει κάποιος ότι, μετά από αυτές τι προειδοποιήσεις, οι τουρκικές αρχές ήταν δυνατόν να αγνοούν τη συγκέντρωση αυτού του επαναστατικού σώματος ή ότι ήταν δυνατόν να είχε αυτό επιτυχία στην εκπλήρωση του σκοπού του, χωρίς την ένοχη συνεργασία τους. Η Εξοχότητά σας πρέπει να επαναλάβει τις παραστάσεις προς την Υψηλή Πύλη, σχετικά με την επιδειχθείσα απάθεια για τις ωμότητες που διαπράχθηκαν και την επιείκεια για τα αντάρτικα σώματα των πατριαρχικών. Πρέπει να υποδείξετε, ότι γεγονότα όπως αυτό της Ζαγορίτσανης δεν είναι δυνατόν παρά να προκαλέσουν αντεκδικήσεις εκ μέρους των εξαρχικών και πως η τουρκική κυβέρνηση, με την αδιαφορία και την αμέλειά της να λάβει τα απαιτούμενα προληπτικά μέτρα, ανέλαβε βαριά ευθύνη για τα θλιβερά γεγονότα.

 

Κυριακή 27 Νοεμβρίου 1905

 

Το ΕΜΠΡΟΣ γράφει πως, σύμφωνα με τη βουλγαρική εφημερίδα «Δνέβνικ», στις 28 Οκτωβρίου, ένα ελληνικό σώμα έστησε ενέδρα, κοντά στο χωριό Σερμενίν της Γεβγελής. Επιτέθηκε σε μια ομάδα εξαρχικών που επέστρεφε από το παζάρι, με αποτέλεσμα να σκοτώσει δύο άτομα και να τραυματίσει ένα. Το σώμα αποσύρθηκε ανενόχλητο στο Νεγόρτσι, μικτό χωριό πατριαρχικών και μουσουλμάνων.

 

 

Στις 28 Οκτωβρίου μια ελληνική μπάντα, έστησε ενέδρα σε κάποια απόσταση από το χωριό Σερμενίνα, του καζά Γευγελής, και επιτέθηκε εναντίον μιας ομάδας χωρικών που επέστρεφε από το παζάρι. Σκότωσε δυο αγρότες και τραυμάτισε σοβαρά έναν άλλο [Draganof, 237-238].

Δευτέρα 28 Νοεμβρίου 1905

 

Σύμφωνα με πληροφορίες του ΕΜΠΡΟΣ, ελληνικό σώμα τριάντα πέντε ανδρών συνεπλάκη με τσέτα, κοντά στην Καράκοβα. Η μάχη κράτησε όλη τη νύχτα. Οι νεκροί του σώματος ήταν έντεκα και της τσέτας είκοσι.

Ο ΧΡΟΝΟΣ παρουσιάζει την ίδια είδηση, προσθέτοντας ότι αρχηγός του ελληνικού σώματος ήταν ο καπετάν Λίτσας.

 

Το ΝΕΟΝ ΑΣΤΥ, συνεχίζοντας την παρουσίαση μεταφρασμένων εγγράφων από την αγγλική Κυανή Βίβλο, δημοσιεύει ένα έγγραφο του πρόξενου της Αγγλίας στο Μοναστήρι Μακγρέγορ προς τον πρεσβευτή Οκόνωρ στην Κωνσταντινούπολη, με ημερομηνία 26 Απριλίου 1905:

Κύριε, λαμβάνω την τιμή να ανακοινώσω στην Εξοχότητά σας, τις ακόλουθες ωμότητες που διέπραξαν τα πατριαρχικά σώματα, μετά τη σφαγή στη Ζαγορίτσανη.

Στις 10 Απριλίου ελληνικό αντάρτικο σώμα έκανε επιδρομή στο χωριό Ζουζλέτος του καζά Καστοριάς και αιχμαλώτισε οκτώ Βούλγαρους, τους οποίους μετά φόνευσε.

Στις 14 Απριλίου, μια ομάδα από έντεκα κτίστες, δέκα από τη Ζουπανίτσα και ένας από το Γαβρές (και τα δύο χωριά του καζά Καστοριάς), ενώ πήγαινε στη Λάρισα, περικυκλώθηκε κοντά στο Κόνσκο του καζά της Νασελίτσας υπό ένα σώμα είκοσι Ελλήνων, οι οποίοι αφού συνέλαβαν και βασάνισαν τους αιχμαλώτους τους, μετά σκότωσαν επτά από αυτούς. Από τους υπόλοιπους, οι δυο απήχθησαν από τους συμμορίτες, ο ένας εγκαταλείφθηκε σοβαρά τραυματισμένος και ένας κατάφερε να ξεφύγει. Ο αρχηγός των ανταρτών φορούσε ελληνική στρατιωτική στολή και τα χαρακτηριστικά του τα περιέγραψε με λεπτομέρειες αυτός που κατόρθωσε να διαφύγει.

Στις 23 Απριλίου κάποιος βούλγαρος αρτοποιός, ονόματι Σατσώφ, ενώ επέστρεφε με το μαθητευόμενό του στο Μοναστήρι από το γειτονικό χωριό Τύρνοβο, φονεύθηκε έξω από το χωριό, από επτά πατριαρχικούς.

Ο βαλής με πληροφόρησε ότι αυτά τα συμβάντα απασχολούν τις αρχές, αλλά δεν ήταν σε θέση να μου πει αν θα κάνει συλλήψεις.

 

Τρίτη 29 Νοεμβρίου 1905

 

Το ΝΕΟΝ ΑΣΤΥ, δημοσιεύει από την Κυανή Βίβλο, έγγραφο του πρόξενου στο Μοναστήρι Μακγρέγορ προς τον πρεσβευτή της Αγγλίας στην Κωνσταντινούπολη Οκόνωρ, με ημερομηνία 9 Μαΐου 1905:

Κύριε, λαμβάνω την τιμή να αναφέρω στην Εξοχότητά σας, ότι κατά πληροφορίες μου προερχόμενες από αξιόπιστη πηγή, το βουλγαρικό χωριό Λάγεν (που βρίσκεται 8 χιλιόμετρα νότια της Φλώρινας) προσβλήθηκε στις 2 Απριλίου από σώμα εξήντα περίπου Ελλήνων, που φορούσαν στολές ευζώνων και είχαν καταλάβει θέσεις στην πλαγιά του βουνού που δεσπόζει του χωριού. Για δυο ώρες αυτοί πυροβολούσαν κατά των κατοίκων, χωρίς να γίνει ζημιά. Έξι χωρικοί όμως που δεν πρόλαβαν να βρουν γρήγορα καταφύγιο, τους είδαν να κρύβονται κοντά σε μια πηγή και μια ομάδα ληστών έσπευσε αμέσως να τους καταδιώξει. Από αυτούς τους ανυπεράσπιστους ανθρώπους, ένας άντρας 47 ετών, ένας νέος 18 ετών, ένα παιδί 12 ετών και ένα κορίτσι 8 ετών σκοτώθηκαν. Οι άλλοι δύο, ένα παιδί 13 και ένα κορίτσι 8 ετών (κόρη του πρώτου θύματος) πληγώθηκαν σοβαρά.

Απόσπασμα τριάντα στρατιωτών, φάνηκε στο μεταξύ να πλησιάζει από το Νερέτ (όπου είχε σκοτώσει εκεί δυο άοπλους βούλγαρους «καταζητούμενους» από τις αρχές, για διατήρηση σχέσεων με το επαναστατικό κομιτάτο), οι δε Έλληνες αποσύρθηκαν γι αυτό ψηλά στο βουνό, δίχως να υπάρξει απόπειρα καταδίωξής τους από πλευράς των στρατιωτών.

Την επόμενη μέρα ο λοχαγός Καστάλδη που πήγε στο Λάγεν, πήρε το πληγωμένο κορίτσι και το έστειλε στο Μοναστήρι για θεραπεία του ποδιού του. Πριν το λοχαγό είχε επισκεφτεί το χωριό ο καϊμακάμης και ο Καδρή Βέης, διοικητής της χωροφυλακής στη Φλώρινα, οι οποίοι έφυγαν από το χωριό χωρίς να πάρουν κανένα μέτρο για τη θεραπεία των πληγωμένων, αλλά απεναντίας, σύμφωνα με τους χωρικούς, υποχρέωσαν τον κοτζαμπάση να υπογράψει έγγραφο ότι ο στρατός είχε συμπλακεί με το ελληνικό σώμα.

Ο λοχαγός Καστάλδη με πληροφορεί ότι ο Καδρή Βέης, εκτός του ότι είναι ανάξιος άνθρωπος, διατελεί καθ’ ολοκληρία υπό την επιρροή του έλληνα μητροπολίτη της Φλώρινας και όταν αποτείνονται σε αυτόν οι βούλγαροι χωρικοί για να ζητήσουν προστασία, τους λέει πως αν θέλουν να ξεφύγουν από τον όλεθρο πρέπει να γίνουν πατριαρχικοί. Συμβουλή, που σε μια περίπτωση προκάλεσε την απάντηση, πως όταν ο Καδρή Βέης θα γίνει χριστιανός, τότε κι αυτοί θα γίνουν πατριαρχικοί.

 

Τετάρτη 30 Νοεμβρίου 1905

 

Το ΕΜΠΡΟΣ αντιγράφει την περιγραφή [που τη χαρακτηρίζει ψευδή] της ελληνικής επίθεσης στη Νεβόλιανη από την βουλγαρική εφημερίδα Ντεν:

Ισχυρό ελληνικό σώμα, που στις τάξεις του είχε και Τούρκους, επιτέθηκε τη νύχτα της 29ης Οκτωβρίου, στη Νεβόλιανη, στο σπίτι του Γ. Γιάνεφ, όπου εκείνη την ώρα γινότανε ο γάμος του γιου του. Πολλές οικογένειες ήταν καλεσμένες σε αυτό το γάμο. Οι Έλληνες αφού κύκλωσαν το σπίτι άρχισαν να πυροβολούν για τρεις ώρες εναντίον όλων όσων προσπαθούσαν να βγουν έξω.

Η πολιορκία έγινε με ψυχραιμία, δίχως φόβο από την πλευρά των πολιορκητών, κανείς δε δεν έτρεξε σε βοήθεια των πολιορκημένων. Το χωριό αριθμεί 280 τουρκικά και πατριαρχικά σπίτια και 90 εξαρχικά. Πριν αποσυρθεί το σώμα έβαλε φωτιά στο σπίτι. Σκοτώθηκαν δώδεκα (μεταξύ τους ένας μουσουλμάνος), πληγώθηκαν δε έξι. Οι άντρες του σώματος άρπαξαν τα ρούχα και τα πολύτιμα κοσμήματα των θυμάτων. Οι πρόξενοι της Αυστρίας και της Ιταλίας και ο βούλγαρος αντιπρόσωπος, πήγαν επιτόπου για να κάνουν ανάκριση. Ο γραικομάνος Δήμος Σρούμων από το ίδιο χωριό, που έφτασε στο σπίτι της επίθεσης μισή ώρα πριν αρχίσει αυτή και του οποίου οι σχέσεις με την ελληνική οργάνωση είναι γνωστή, συνελήφθη.

 

Το ΕΜΠΡΟΣ αντιγράφει επίσης από την ίδια εφημερίδα, την είδηση [που τη χαρακτηρίζει και αυτή ψευδή] για άλλη μια ελληνική επίθεση:

Το εξαρχικό χωριό Ολοβράδο του καζά Καστοριάς, έλαβε μερικές απειλητικές επιστολές από ένα ελληνικό σώμα, που δρα στη γύρω περιοχή και παίρνει οδηγίες από τη μητρόπολη. Οι κάτοικοι ειδοποίησαν τις αρχές, αυτές δε τους καθησύχασαν. Παρ’ όλα αυτά πριν λίγες μέρες το ελληνικό σώμα εισέβαλε στο χωριό.

Επειδή δε οι κάτοικοι κλείστηκαν στα σπίτια τους και δεν άνοιγαν, οι άντρες του σώματος έβαλαν φωτιά. Έξι σπίτια κάηκαν εντελώς και άλλα μερικώς. Μετά άρχισε η λεηλασία. Μόλις οι κάτοικοι των γειτονικών χωριών έτρεξαν σε βοήθεια των χωρικών στο Ολόβραδο, το σώμα έφυγε μαζί με πολλά άλογα που άρπαξε.

 

 

Το βουλγαρικό χωριό Ολόβραντε, του καζά Καστοριάς, είχε λάβει πολλές απειλητικές επιστολές από ένα ελληνικό σώμα που δρούσε στην περιοχή. Οι κάτοικοι είχαν ενημερώσει τις αρχές για την κατάσταση. Οι τελευταίες απάντησαν ότι δεν υπήρχε τίποτα να φοβηθούν, γιατί οι αυτές ελέγχουν τον τόπο. Παρ όλα αυτά, μια μέρα του Οκτωβρίου η μπάντα έκανε την εμφάνισή της στο χωριό και επιτέθηκε στα σπίτια όπου κρύφτηκαν οι χωρικοί. Για να τους βγάλουν, οι Έλληνες που έβαλαν φωτιά. Έξι σπίτια κάηκαν εντελώς, και άλλα εν μέρει. Συστηματική λεηλασία έλαβε χώρα, μέχρι που οι κάτοικοι των γειτονικών χωριών ήρθαν σε βοήθεια. Το ελληνικό σώμα τράπηκε σε φυγή, αρπάζοντας και ένα μεγάλο αριθμό αλόγων [Draganof, 237].