Skip to main content

Οικισμοί της Φλώρινας που αρχίζουν από Ε

 

Οικισμοί της Φλώρινας που αρχίζουν από Ε

 

Δημήτρη Λιθοξόου

 

 

20. Έλεβις / Eleviš. Μετονομάστηκε σε Λακκιά και στη συνέχεια σε Λεβαία. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός του δήμου Φιλώτα, του νομού Φλωρίνης. Το 1912 ζούσαν εδώ 900 μουσουλμάνοι Τούρκοι. Οι κάτοικοί του έφυγαν μέχρι το 1924 υποχρεωτικά για την Τουρκία. Στη θέση τους εγκαταστάθηκαν χριστιανοί πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, τη Θράκη και τον Πόντο. Το 1940 ήταν ένα καθαρά προσφυγικό χωριό 1.000 ατόμων. Η δημογραφική εξέλιξη του χωριού, δεν επηρεάστηκε από τον εμφύλιο πόλεμο.

 

 20a. Πηγές:

Elevič [Αυστριακός Χάρτης].

Έλεβες καζά Φλωρίνης, μουσουλμανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Ελεβή Φλωρίνης, 776 οθωμανοί (: μουσουλμάνοι) κάτοικοι [Σχινάς 1886].

Елевишъ / Кайлярска каза, 700 μουσουλμάνοι Τούρκοι [Кънчов 1900].

Έλεβιτς Φλωρίνης, 680 μουσουλμάνοι [Χαλκιόπουλος 1910].

Έλεβης Σόροβιτς, 779 άτομα (433 άρρενες και 346 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Έλεβης Φλωρίνης, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Елевиш, 50 σπίτια μουσουλμάνων Τούρκων [Милојевић 1920].

Έλλεβη Φλωρίνης, 986 άτομα (513 άρρενες και 473 θήλεις), 179 οικογένειες [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Έλλεβη σε Λακκιά [ΦΕΚ 346 / 4. 10. 1926].

Έλλεβιτς (Λακκιά) γραφείου Φλωρίνης, έγινε καθαρά προσφυγικός οικισμός. Mέχρι το 1926 εγκαταστάθηκαν 232 προσφυγικές οικογένειες (973 άτομα) [ΕΑΠ].

Έλεβιτς, μουσουλμανικός οικισμός, έφυγαν 160 οικογένειες μουσουλμάνων (950 άτομα) και ήρθαν 235 οικογένειες προσφύγων: 81 από τη Θράκη, 102 από τη Μικρά Ασία και 52 από τον Πόντο [Πελαγίδης].

Οι περισσότεροι πρόσφυγες που ήρθαν μιλούσαν ποντιακά [Χατζησαββίδης].

Λακκιά (Έλλεβη) Φλωρίνης, 1.002 άτομα (485 άρρενες και 517 θήλεις), εκ των οποίων 707 ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (331 άρρενες και 376 θήλεις). Ομοδημότες ήταν 984 και 18 ετεροδημότες. Απογράφηκαν αλλού 21 δημότες [Απογραφή 1928].

Λακκιά Φλωρίνης, 883 άτομα (441 άρρενες και 442 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Λακκιά, 1.013 κάτοικοι. Κανένας σλαυόφωνος. Όλοι είχαν ελληνική συνείδηση [Στατιστική 1945].

Елевиш (Елеово): Το 1912 ήταν ένας μουσουλμανικός τουρκικός οικισμός. Το 1940 είχε γίνει ένα καθαρά προσφυγικό χωριό [Симовски]. Στις μεταπολεμικές απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός ήταν --> 1951: 1.048, 1961: 1.205, 1971: 959, 1981: 887, 1991: 1.022, 2001: 571. Υψόμετρο 826 [Λεξικό ΕΣΥΕ]. Μετά την απογραφή του 1981, μετονομάστηκε σε Λεβαία.

 

21. Έλοβο / Elovo. Μετονομάστηκε σε Ελατιάς και στη συνέχεια σε Ελάτεια. Υπήρξε οικισμός της κοινότητας Δροσοπηγής της επαρχίας Φλωρίνης. Μικρός χριστιανικός αλβανικός οικισμός. Το 1912 ζούσαν εδώ 60 πατριαρχικοί. Το 1940 υπήρχαν περίπου 130 κάτοικοι, οι μισοί εκ των οποίων ήταν για τις αρχές ασφαλείας, άτομα μη ελληνικών φρονημάτων. Το χωριό ερήμωσε μετά τον εμφύλιο πόλεμο.

 

21α. Πηγές:

Elevo (Ehlova) [Αυστριακός Χάρτης].

Έλοβον καζά Μοναστηρίου [Χάρτης Κοντογόνη].

Έλλιοβον Φλωρίνης: «έχει 60 κατοίκους χριστιανούς» [Σχινάς 1886].

Елово / Леринска каза, 40 χριστιανοί Αλβανοί [Кънчов 1900].

Elevo (Ehlova), λειτουργία πατριαρχικού σχολείου και εκκλησίας [Χάρτης Κοντογιάννη].

Έλοβο, το 1902 είχε 15 οικογένειες [Πετσίβας].

Elovo / Caza de Lerin (Florina), χριστιανικός πληθυσμός: 48 χριστιανοί Αλβανοί [Brancoff 1905].

Έλοβον Φλωρίνης, 80 ορθόδοξοι Έλληνες (: πατριαρχικοί) [Χαλκιόπουλος 1910].

Έλοβον Φλωρίνης, αποτέλεσε οικισμό της κοινότητας Μπελκαμένης [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Елово, 6 σπίτια χριστιανών Αλβανών [Милојевић 1920].

Έλλοβον Φλωρίνης, 52 άτομα (24 άρρενες και 28 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Έλλοβιν σε Ελατιάς [ΦΕΚ 156 / 8. 8. 1928].

Ελατιάς Φλωρίνης, έρημο [Απογραφή 1928].

Ελατιά (Έλοβον), υπήρχαν 25 ξενόφωνες οικογένειες, εκ των οποίων 12 ήταν αλβανόφωνες και 13 δεδηλωμένων ρουμανικών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Ελάτεια Φλωρίνης, 125 άτομα (58 άρρενες και 67 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Елово : Μικρός χριστιανικός αλβανικός οικισμός [Симовски].

Στην απογραφή του 1951 ήταν έρημο.

 

21b. 1903-1908:

Υπήρξε βάση των ελληνικών ομάδων [ΔΙΣ, 225].

Στις 18 Μαΐου 1907 οι αυτονομιστές έκαψαν πέντε σπίτια του οικισμού [Προξενείο Μοναστηρίου, 1/6/1907, έγγραφο 354].

 

22. Έξι Σου ή Γκόρνο Βέρμπενη / Eksi Su ή Gorno Vrbeni. Μετονομάστηκε σε Ξυνό Νερό και στη συνέχεια σε Ξινόν Νερόν. Στους οδικούς χάρτες αναγράφεται και ως Ξινό Νερό. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός του δήμου Αμυνταίου, του νομού Φλωρίνης. Πρόκειται για παλαιό μακεδονικό οικισμό. Στοιχεία για αυτόν, βρίσκουμε σε οθωμανικό κατάστιχο του 15ου αιώνα. Οι κάτοικοι του χωριού πρωτοστάτησαν στον αυτονομιστικό αγώνα. Γι αυτό το λόγο υπέστησαν αντίποινα, τόσο από την οθωμανική διοίκηση, όσο και από τις ελληνικές ένοπλες ομάδες. Το 1912 ζούσαν εδώ 1.600 εξαρχικοί Μακεδόνες και 100 χριστιανοί Τσιγγάνοι. Κάτοικοι από το χωριό, που μετανάστευσαν, οι περισσότεροι προσωρινά, στις αρχές του 20ου αιώνα στις ΗΠΑ, δήλωσαν στις αμερικανικές αρχές πως ήταν εθνικά Μακεδόνες. Μερικές οικογένειες μετανάστευσαν στη Βουλγαρία. Το 1928 ήταν ένα καθαρά μακεδονικό χωριό 1.700 κατοίκων. Οι αρχές ασφαλείας θεωρούσαν τη μεγάλη πλειοψηφία του πληθυσμού του, ως άτομα ανθελληνικών ή ρευστών φρονημάτων. Πολλοί κάτοικοί του συμμετείχαν στον εμφύλιο. Το 1949 υπολογίζεται πως 60 οικογένειες κατέφυγαν στη Γιουγκοσλαβία. Παρά τη μεταπολεμική μείωση του πληθυσμού του, παρέμεινε ένα μεγάλο μακεδονικό χωριό.

 

22a. Πηγές:

Το χωριό Врбјани (δεν διακρίνει σε Долно ή Горно) ήταν στα τέλη του 15ου αιώνα: α) τιμάριο του Убејс Бег με 24 οικογένειες, β) τιμάριο του Мустафа Бег με 76 οικογένειες, γ) τιμάριο του Јусуф με 34 οικογένειες, δ) τιμάριο των Јусуф (γιου του Хизир) και του Али (γιου του Хаджи) με 15 οικογένειες, ε) τιμάριο του Јусуф (γιου του Карабекир) με 28 οικογένειες, στ) τιμάριο του Фируз (γιου του Пазарли) με 21 οικογένειες, ζ) τιμάριο του Халил (γιου του Карамани) με 55 οικογένειες, η) τιμάριο των Мехмед (γιου του Тумурхан) και Умур (γιου του Илче) με 31 οικογένειες [Турски Документи].

Ekšisu (Vrbeni) [Αυστριακός Χάρτης].

Εξί-Σου καζά Φλωρίνης, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Εξίσουϊ Φλωρίνης: «Κεφαλοχώρι, οικούμενον υπό 350 χριστιανικών οικογενειών, έχει εκκλησίαν, δύο χάνια και αφθονία σίτου, οίνου, σιτηρών και υδάτων, άτινα και τοι έχει τα γεύσιν οξείαν (δίκην λεμονάδας) πίνονται ευαρέστως υπό τε των ανθρώπων και των ζώων» [Σχινάς 1886].

Екши Су (Върбени Горно, Върбени Молско) / Леринска каза, 1.900 χριστιανοί Βούλγαροι και 65 Τσιγγάνοι [Кънчов 1900].

Ekchi Sou, λειτουργία τόσο πατριαρχικού σχολείου και εκκλησίας, όσο και εξαρχικού σχολείου [Χάρτης Κοντογιάννη].

Εξί Σου, το 1902 είχε 300 εξαρχικές οικογένειες [Πετσίβας].

Ekchi Sou / Caza de Lerin (Florina), χριστιανικός πληθυσμός: 2.200 εξαρχικοί Βούλγαροι, 136 πατριαρχικοί Βούλγαροι και 96 Τσιγγάνοι, λειτουργία ενός εξαρχικού σχολείου με πέντε δασκάλους και 255 μαθητές και ενός πατριαρχικού σχολείου με ένα δάσκαλο και 10 μαθητές [Brancoff 1905].

Εξή Σου, εξαρχικό χωριό προ του οθωμανικού Συντάγματος του 1908 και εξαρχικό μετά [Προξενείο Μοναστηρίου 1908].

Εξήσου: «Απεσκίρτησε τω 1897, των Βουλγάρων καταλαβόντων τας δύο εκ των τριών πατριαρχικών εκκλησιών. Μέχρι του 1904 ήτο μικτόν. Φονευθέντος του Έλληνος ιερέως, το χωρίον ολόκληρον εκηρύχθη σχισματικόν, η δ’ εκκλησία των ορθοδόξων εκλείσθη. Μετά το σύνταγμα όμως κατελήφθη και αύτη υπό των Βουλγάρων» [Εκκλησιαστική Αλήθεια 1909].

Εξήσουϊ Φλωρίνης, 150 ορθόδοξοι Έλληνες υποκύψαντες στο σχίσμα (: εξαρχικοί Μακεδόνες) από το 1904 και 1.300 σχισματικοί βουλγαρίζοντες (: παλαιοί εξαρχικοί Μακεδόνες) [Χαλκιόπουλος 1910].

Εξίσου Σόροβιτς, 1.735 άτομα (858 άρρενες και 877 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Εξίσου Φλωρίνης, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα μαζί με τον οικισμό Σπάντσα [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Горно Врбени, 350 σπίτια χριστιανών Σλάβων [Милојевић 1920].

Εξή Σου Φλωρίνης, 1.406 άτομα (635 άρρενες και 771 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Εξίσου σε Ξυνό Νερό [ΦΕΚ 55 / 15. 2. 1926].

Ρευστοποιήθηκαν 18 περιουσίες κατοίκων που μετανάστευσαν στη Βουλγαρία [Μιχαηλίδης].

Ξυνόν Νερόν (Εξή Σου) Φλωρίνης, 1.718 άτομα (840 άρρενες και 878 θήλεις), εκ των οποίων 30 ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (15 άρρενες και 15 θήλεις). Ομοδημότες ήταν 1.577, ετεροδημότες 118 και αλλοδαποί 23 [Απογραφή 1928].

Ξυνό Νερό (Εξή Σου), υπήρχαν 318 ξενόφωνες οικογένειες, εκ των οποίων 298 ήταν δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων. Εκ των σλαυϊζόντων, βρίσκονται στη Βουλγαρία 30 αξιωματικοί, 15 ιερείς και 15 διδάσκαλοι [Στατιστική 1932].

Εξίσου, «Δική μας είναι οικογένεια Παπαπέτρου» [Στέφος Γρηγορίου 1935].

Ξινόν Νερόν Φλωρίνης, 1.955 άτομα (947 άρρενες και 1.008 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Ξυνό Νερό, 2.139 κάτοικοι, εκ των οποίων 2.039 ήταν σλαυόφωνοι. Υπήρχαν 1.900 άτομα μη ελληνικής συνείδησης, 139 ρευστής και 100 ελληνικής [Στατιστική 1945].

«Στις 2 Μάη του 1946, στο Ξυνό Νερό συνελήφθηκαν 80 άτομα και παραπέμφθηκαν σε δίκη, τον ίδιο μήνα χωροφύλακες σκότωσαν το Στέφανο Παπά, κάψανε τέσσερα σπίτια του χωριού και ένα μαγαζί, τον Απρίλη του 1945 χωροφύλακες δολοφόνησαν τον κάτοικο Βύρωνα Χατζή, στη Φλώρινα δολοφόνησαν με βασανιστήρια το Μεθόδιο Τασόπουλο από το Ξυνό Νερό» [Υπόμνημα ΔΣΕ 1947].

Από το χωριό καταγόταν Ηλίας Τουρούνζιας, δυο φορές φυλακισμένος το 1935 και το 1938, ο οποίος ανέπτυξε στη συνέχεια έντονη αυτονομιστική δράση. Άλλο γνωστό στέλεχος, ήταν ο αυτονομιστής αγρότης Κύριλλος Πιλάης [Κολιόπουλος Α 168-169, 187, 224 και Β 80-81].

Екси Су (Врбени, Гоно Врбени): Ήταν ένα χριστιανικό μακεδονικό χωριό. Ο Верковиќ αναφέρει το 1889 πως ζούσαν στο χωριό 289 χριστιανικές οικογένειες με 1.425 άτομα. Την περίοδο του μεσοπολέμου, 40 οικογένειες μετανάστευσαν στη Βουλγαρία. Το 1940 παρέμενε ένας αμιγώς μακεδονικός οικισμός. Στο τέλος του εμφυλίου, 60 οικογένειες κατέφυγαν στη Γιουγκοσλαβία [Симовски].

Το 1981 οι κάτοικοι του χωριού ήταν Μακεδόνες [Boeschoten].

Στις μεταπολεμικές απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός ήταν --> 1951: 2.608, 1961: 1.562, 1971: 1.419, 1981: 1.393, 1991: 1.371, 2001: 1.229.

Υψόμετρο 650 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

22b 1903-1908:

Λίγες μέρες πριν το Ίλιντεν, η ομάδα του καπετάν Βαγγέλη μαζί με το στρατιωτικό απόσπασμα από το χωριό Νέγκοβαν, έστησαν ενέδρα κοντά στο Ντόλνο Κότορι και σκότωσαν πέντε άντρες του βοεβόδα Λέκου από το Έξι Σου [Μακρής, 84 και Γούναρης, 162].

Οι κάτοικοι του χωριού πρωτοστάτησαν στο Ίλιντεν. Την πρώτη ημέρα της επανάστασης, στις 20 Ιουλίου 1903, χτύπησαν το στρατιωτικό απόσπασμα που βρισκόταν στο χωριό. Κατά τη σύγκρουση σκοτώθηκαν πέντε οθωμανοί στρατιώτες και ο αυτονομιστής Ηλίας Τσέκοφ [Δραγούμης, 583].

Στις 29 Ιουλίου διεξήχθη νέα μάχη κοντά στο χωριό μεταξύ των εξεγερμένων κατοίκων του και ενός στρατιωτικού αποσπάσματος [Δραγούμης, 204].

Στις 31 Αυγούστου τέσσερα τάγματα στρατού από Σόροβιτς (Αμύνταιο), με τέσσερα κανόνια, κύκλωσαν το Έξι Σου και επιτέθηκαν σε αυτό. Έκαψαν ένα σπίτι, τρεις αχυρώνες και λεηλάτησαν το χωριό για πολλές ώρες [Δραγούμης, 272].

Στο Έξι Σου είχε έδρα η τσέτα του Αλέξη (Λέκο) [ΔΙΣ, 129].

Το Νοέμβριο του 1904 οι αυτονομιστές σκότωσαν τον πρόκριτο του χωριού Γιάννη Γραμματικό και τη γυναίκα του [ΔΙΣ, 358].

Οι Έλληνες θεωρούσαν το χωριό «φωλιά κομιτατζήδων» [Καραβαγγέλης, 54].

Μετά τη σφαγή στη Ζαγκορίτσανη (25η Μαρτίου 1905), αποτελούσε τον επόμενο μεγάλο στόχο της ελληνικής οργάνωσης. Ωστόσο η κατακραυγή της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης για τη σφαγή, ανάγκασε το ελληνικό κομιτάτο να αναστείλει την επίθεση στο Έξι Σου [Καραβίτης, 243 και Βακαλόπουλος Β, 128].

Το χωριό δέχτηκε την πρώτη επίθεση από ελληνική ομάδα στις 11 Ιουλίου 1906 [Dakin, 342].

Δεύτερη επίθεση πραγματοποιήθηκε τον Οκτώβριο του 1907 από την ομάδα του οπλαρχηγού Μιχάλη Τσόντου. Οι Έλληνες σκότωσαν οκτώ και πλήγωσαν αρκετούς χωρικούς από το Έξι Σου που έκοβαν ξύλα στη θέση Σέλιτσα κοντά στο χωριό [Προξενείο Μοναστηρίου, 12/10/1907, έγγραφο 853, Βάρδας Β, 932-933. Dakin, 416. Βακαλόπουλος Β, 295].

Αναφέροντας τη σύλληψη του βοεβόδα Μήτσε από τον οθωμανικό στρατό μέσα στο χωριό, η εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ χαρακτηρίζει το Έξι Σου ως «διαρκές ληστοπεδαρχείον» [ΣΚΡΙΠ, 18/3/1908].

 

22c. Μετανάστευση:

Μεταξύ 1904-1922 μετανάστευσαν από το χωριό στις ηπα και κατά την εκεί άφιξη τους στο Ellis Island δήλωσαν στις αρχές εθνικά Μακεδόνες τα εξής 60 άτομα:

Mice Vangel το 1904.

Constantin Tomas, Done Tanas, George Tassi, Giorgie Eks Vane, Kire Dore, Klemo Vasileff, Krote Risto, Lazar Kole, Petre Ivanoff, Petre Mansoff, Petre Mitze, Petro Stefo, Risto Stoitche, Simo Stojko, Stefo Mitze, Stefo Vane, Stewje Ghiorghi, Vane Mitzo, Vasil Stefo και Vassil Mintche το 1905.

Dime Lazoff, Kole Dafoff, Mitus Ivanoff, Rousse Ilioff, Simo Stefoff, Vane Stefoff και Vassil Stoitcheff το 1906.

Constantin Fteho, Done Vasil, Milse Kazieff, Naida Mitse και Petre Vasil το 1907.

Kitye Petroff και Petze Jovan Chaprdah το 1908. Dine Karakatch και Natse Stepof το 1909.

Ivan Mintcheff το 1910. Katerina Romanova, Kiril Vaneff, Man. Dineff, Mintche Vasil και Stefo Dineff το 1911.

Gheorghi Georgieff, Mihail Kontmanoff, Rouse Doneff, Stefan Kole Kargoff, Stepto Mitze Laeff, Vasilka Sineva Poptcheva και Verka Dineva Poptcheva το 1912.

Dimitri Hadjief, Mihail Stavre, Mintsi Kire και Pandeli Techsco το 1914.

Christos Haradzelas, Constantinos Haremtzelas, Georgios Donmkon, Pantelis Boscon και Stamatios Giozes το 1915.

Calina Poptsef το 1922.