Skip to main content

Οικισμοί της Φλώρινας που αρχίζουν από Γ

 

Οικισμοί της Φλώρινας που αρχίζουν από Γ

 

Δημήτρη Λιθοξόου

 

 

11. Γκέρμαν / German. Μετονομάστηκε σε Άγιος Γερμανός. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός του δήμου Πρεσπών, του νομού Φλωρίνης. Το 1912 ήταν ένας μικτός οικισμός, 1.450 χριστιανών Μακεδόνων (οι περισσότεροι των οποίων ήταν εξαρχικοί) και 130 μουσουλμάνων Αλβανών. Το χωριό γνώρισε την περίοδο 1903-1908 τα αντίποινα τόσο του οθωμανικού στρατού, όσο και των ελληνικών ένοπλων σωμάτων, λόγω των αυτονομιστικών φρονημάτων των μακεδόνων κατοίκων του. Κάτοικοι από το χωριό, που μετανάστευσαν, οι περισσότεροι προσωρινά, στις αρχές του 20ου αιώνα στις ΗΠΑ, δήλωσαν στις αμερικανικές αρχές πως ήταν εθνικά Μακεδόνες. Οι μουσουλμάνοι αναγκάστηκαν μέχρι το 1924 να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους. Το 1928 ζούσαν εδώ 1.650 Μακεδόνες. Μέχρι τον εμφύλιο, η μεγάλη πλειοψηφία του πληθυσμού, χαρακτηριζόταν ως ανθελληνικών ή ρευστών φρονημάτων. Η ελληνική χωροφυλακή έκαψε το 1946 στο χωριό 150 σπίτια και αποθήκες και στη συνέχεια οδήγησε στα δικαστήρια 100 άτομα. Το 1949 οι κάτοικοι εγκατέλειψαν το χωριό τους και κατέφυγαν στη Γιουγκοσλαβία και σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Η ελληνική διοίκηση εποίκησε το έρημο χωριό με Πόντιους και ελληνόφρονες Βλάχους από την Ήπειρο.

 

11a. Πηγές:

German [Αυστριακός Xάρτης].

Γέρμαν καζά Μοναστηρίου, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Γέρμαν, 150 χριστιανικές οικογένειες [Σχινάς 1886].

Германъ / Битолска каза, 680 χριστιανοί Βούλγαροι και 125 μουσουλμάνοι Αλβανοί [Кънчов 1900].

 German, λειτουργία πατριαρχικού σχολείου και εκκλησίας [Χάρτης Κοντογιάννη].

Γκέρμαν, το 1902 είχε 140 οικογένειες [Πετσίβας].

Gherman / Caza de Bitolia (Monastir), χριστιανικός πληθυσμός: 1.160 εξαρχικοί Βούλγαροι και 90 Αλβανοί. Λειτουργία ενός εξαρχικού σχολείου με ένα δάσκαλο και 34 μαθητές και ενός πατριαρχικού σχολείου με ένα δάσκαλο και 80 μαθητές [Brancoff 1905].

Γέρμαν: «Εξαρχικόν από το 1903» [Εκκλησιαστική Αλήθεια 1909].

Γέρμαν Μοναστηρίου, 500 ορθόδοξοι Έλληνες διατελούντες υπό τη βουλγαρική τρομοκρατία (: Μακεδόνες που προσχώρησαν στη εξαρχία) από το 1904 [Χαλκιόπουλος 1910].

Γέρμαν Πρεσπών, 1.621 άτομα (834 άρρενες και 787 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Γέρμαν Φλωρίνης, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα μαζί με τους οικισμούς Αχίλλειον και Καλύβια Γέρμαν [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Герман, 235 σπίτια χριστιανών Σλάβων και 15 μουσουλμάνων Αλβανών [Милојевић 1920].

Γέρμαν Φλωρίνης, 1.549 άτομα (737 άρρενες και 812 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Γέρμαν σε Άγιο Γερμανό [ΦΕΚ 55 / 15. 2. 1926].

Ρευστοποιήθηκε μία περιουσία κάτοικου που μετανάστευσε στη Βουλγαρία [Μιχαηλίδης].

Γέρμαν, μικτός οικισμός μουσουλμάνων και χριστιανών. έφυγαν 17 οικογένειες μουσουλμάνων (135 άτομα) [Πελαγίδης].

Άγιος Γερμανός (Γέρμαν) Φλωρίνης, 1.622 άτομα (780 άρρενες και 842 θήλεις), εκ των οποίων 6 ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (5 θήλεις). Ομοδημότες ήταν 1.568, 51 ετεροδημότες και 3 αλλοδαποί [Απογραφή 1928].

Άγιος Γερμανός (Γέρμαν), υπήρχαν 324 ξενόφωνες οικογένειες, εκ των οποίων 184 ήταν δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Γέρμαν, «Δικοί μας, η οικογένεια Δαμουλή» [Στέφος Γρηγορίου 1935].

Άγιος Γερμανός Φλωρίνης, 2, 177 άτομα (1.061 άρρενες και 1.116 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Άγιος Γερμανός, 2.059 κάτοικοι, όλοι σλαυόφωνοι. Υπήρχαν 1.500 άτομα μη ελληνικής συνείδησης, 359 ρευστής και 200 ελληνικής [Στατιστική 1945].

«Στον Άγιο Γερμανό, το Μάρτη του 1946 χωροφύλακες κάψανε 150 σπίτια και αχυρώνες γεμάτες χόρτο. εδώ, το Δεκέμβριο του 1946, συνελήφθηκαν 100 άτομα και παραπέμφθηκαν σε δίκη» [Υπόμνημα ΔΣΕ 1947].

Στα χρόνια του εμφυλίου πολέμου, λειτούργησε στο χωριό παιδαγωγικό φροντιστήριο για μειονοτικούς δασκάλους. Εδώ φοίτησαν 257 άτομα και των δύο φύλων (113 αποφοίτησαν), παρακολουθώντας τα μαθήματα στη μακεδονική γλώσσα [Κωστόπουλος, 207].

Герман: Χριστιανικός μακεδονικός οικισμός. Ο Верковиќ γράφει το 1889 ότι στο χωριό ζούσαν 213 οικογένειες με 1.016 άτομα. Το 1940 ήταν ένας μακεδονικός οικισμός. Οι πρόσφυγες ζούσαν χωριστά στο γειτονικό οικισμό Шаовци (Σιάκη). Στο τέλος του εμφυλίου πολέμου, 777 κάτοικοι του χωριού κατέφυγαν στη Γιουγκοσλαβία, 354 στην Πολωνία και 105 στη Σοβιετική Ένωση. Στη συνέχεια το ελληνικό κράτος εγκατέστησε εδώ έποικους Βλάχους από την Ήπειρο [Симовски].

Το 1981 οι κάτοικοι του χωριού ήταν Μακεδόνες, Πόντιοι και Βλάχοι [Boeschoten].

Στις μεταπολεμικές απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός ήταν --> 1951: έρημο, 1961: 689, 1971: 478, 1981: 237, 1991: 267, 2001: 231.

Υψόμετρο 1.040 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

11b. 1903-1908:

Στις 12 Φεβρουαρίου, κάτοικοι από το χωριό έδωσαν στην οθωμανική διοίκηση αναφορά, με την οποία ζητούσαν τη σύσταση εξαρχικού σχολείου [Δραγούμης, 10].

Στις 16 Μαρτίου 1903, έγινε γνωστό πως ο αυτονομιστής Άρσωφ γύμνασε στα όπλα τους χωρικούς του Γέρμαν [Δραγούμης, 50].

Στις 13 Απριλίου του ίδιου έτους, υπήρχαν αντικρουόμενες πληροφορίες, για το αν οι τσέτες των Τσακαλάρωφ και Σαράφωφ μπήκαν στο χωριό ή όχι. Φαίνεται πάντως, πως ο στρατός έκανε έρευνα στα 154 σπίτια του χωριού [Δραγούμης, 77-78 και Dakin, 130].

Στο Δραγούμη, βρίσκουμε ονόματα προγραμμένων: «Οι εκ Γέρμαν Πέτρε και Ναούμ οι ενωθέντες με συμμορίαν Βαγγέλωφ (εκ Ρούδαρι) δέον να καταστραφώσι» [Δραγούμης, 141]. Υπάρχει επίσης πληροφορία για τη δράση του Σαράφωφ: «Ο Σαράφωφ μετέβη προ μιας εβδομάδας (αρχές Ιουλίου 1903) εις Γέρμαν και εσύναξε όλους τους χωρικούς εις το βουνό και τους είπε να μη δέχωνται τον Παπά Σταύρον και να δώσουν κάθε οικογένεια 1/4 - 1/2 λίρας» [Δραγούμης, 172].

Στις 13 Αυγούστου 1903 διαβάζουμε, πως πολλοί κάτοικοι καμένων χωριών της Πρέσπας έχουν συγκεντρωθεί στο Γέρμαν [Δραγούμης, 228].

Στις 30 Αυγούστου μαθαίνουμε πως «ο Εμίν πασσάς εκ Πισοδερίου εις Γέρμαν μεταβάς επέτρεψε τω στρατώ διαρπαγάς» [Δραγούμης, 262 και Dakin, 141].

Περισσότερα, γίνονται γνωστά λίγες μέρες αργότερα: «Από της 28ης Αυγούστου όλον το περί το Γέρμαν βουνόν περιεκυκλώθη υπό 8 ταγμάτων στρατού. Προσεκλήθησαν οι επ' αυτού κρυπτόμενοι επαναστάται μετά των γυναικοπαίδων τρις να παραδωθώσι, την επομένην 29ην από της 5-11 ώρας εγένετο συμπλοκή. Οι αντάρται μετά των γυναικοπαίδων επί κεφαλής απεπειράθησαν δι' εφόδου έξοδον, ο στρατός ζωηρότατα επυροβόλησε. Θύματα γυναικοπαίδων πολλά. Εν Γέρμανι παρετηρήθη μακρόθεν την νύκταν της 29ης Αυγούστου πυρκαϊά μεγάλων διαστάσεων» [Δραγούμης, 268].

Γίνεται επίσης γνωστό ότι κατά την συμπλοκή της 29ης στο Γέρμαν: «Εφονεύθησαν 100 κομίται και πολλοί ετραυματίσθησαν. Κατασχέθησαν 32 όπλα και έγγραφα του Κομιτάτου. Ένας στρατιώτης εφονεύθη και πέντε ετραυματίσθησαν» [Δραγούμης, 270].

Στις 31 Αυγούστού έγιναν δύο ακόμα συμπλοκές κοντά στο χωριό και σκοτώθηκαν μερικοί επαναστάτες. Οι χωρικοί που είχαν πάρει τα βουνά, ξαναγύρισαν στα σπίτια τους [Δραγούμης, 274].

Στις 10 Σεπτεμβρίου 1903, παραδόθηκαν στις αρχές 25 ένοπλοι και 80 άοπλοι εκ Γέρμαν [Δραγούμης, 288].

Την 1η Οκτωβρίου 1903, στρατιωτικό απόσπασμα σκοτώνει τέσσερις άντρες και τρεις γυναίκες που δούλευαν στα χωράφια τους έξω από το χωριό. Δυο μέρες αργότερα, σκοτώνονται από το στρατό ακόμα ένας βοσκός και ο ανιψιός του Παπά Συμεών [Δραγούμης, 304 και 308].

Μετά το Ίλιντεν, υπήρχε στο χωριό οθωμανική φρουρά 80 ανδρών [Μελάς, 260].

Άνθρωποι της ελληνικής οργάνωσης στο χωριό, είναι οι Βαγγέλης Δημούλης και Παπανικόλας [Τσάμης, 155].

Στις 10 Σεπτεμβρίου 1905, μεγάλο ελληνικό σώμα, υπό την αρχηγεία του Βάρδα, λεηλατεί το χωριό [Dakin, 308 και ΔΙΣ, 200].

Την ίδια μέρα, ο Βάρδας περιγράφει την επίθεση στο ημερολόγιό του: «Τέλος μεταβαίνομεν προς το χωρίον, προπορεύεται ο Κύρου μετά τινων ανδρών, συλλαμβάνουσι χωρικούς και μανθάνομεν ότι εντός του χωρίου δεν υπάρχει στρατός ή κομίται. Διαιρούμεθα εις τμήματα διά σκοπούς και την μετάβασιν εις τας οικίας των φανατικών βουλγάρων, όπως τους συλλάβωσι, έκαστον τούτων παραλαμβάνει ένα χωρικόν, ως οδηγόν. Ατυχώς άπαντες εκλείσθησαν και έφυγον από τας οικίας των, ουδένα δε κατωρθώσαμεν να συλλάβωμεν. Ήνοιξαν του χειροτέρου Ναούμ ονόματι την οικίαν και το μαγαζείον και το διήρπασαν, επί τη ιδέα πυρπολήσεως αυτών μετά ταύτα, αλλά ατυχώς ύστερον ο Βλαχογιάννης ανθίσταται διότι το χωρίον είναι κτήμα (τσιφλίκι) της Σουλτάνας και θα γεννηθώσι παράπονα εις την Κυβέρνησιν και το Προξενείον μας. Ούτω μετά πολλήν σύγχυσιν, αταξίαν και φωνάς αναχωρούμεν διά να εξέλθωμεν προς ασφάλειαν του χωρίου, χωρίς να κατορθώσωμεν ούτε να φάγωμεν, πλην ολίγου άρτου ον εύρον από μερικάς οικίας» [Βάρδας Α, 220].

Την άλλη μέρα ο έλληνας αρχηγός αξιολογεί την επίθεση: «Γενικώς πάντες είμεθα δυσηρεστημένοι κατά της αποτυχίας της χθεσινής ενεργείας, διότι 100 σχεδόν άνδρες δεν κατώρθωσαν να πράξωσιν ουδέν άλλο, ή την διαρπαγήν τινών ειδών, ήτις θα κάμη κακήν εντύπωσιν, και την απαγωγήν μιας γυναικός. Γίνονται διαρκώς φιλονεικίαι περί την διανομήν των διαρπαγέντων και πολλαί δυσαρέσκειαι. Οι μεν κατηγορούσι τους δε εκ των ιδικών μου και Βλαχογιάννη ότι παρεξετράπησαν, αλλά άπαντες εισίν όμοιοι... Παραλαμβάνουσι 3 άνδρες, την εκ Γέρμαν γυναίκα και την οδηγούσιν εις άλλο μέρος και την φονεύουσιν» [Βάρδας Α 221].

Ο Καούδης μιλάει για την επίθεση, αναφέροντας μόνο τους δυο φόνους: «επήγαμε στο Γέρμαν κι έσφαξαν τον βουλγαροδάσκαλον και την δασκάλαν» [Καούδης, 108].

Γι αυτούς τους φόνους κάνει λόγο και ο Πύρζας: «ο Π. Κύρου πήρεν τη γυναίκα από τον Γέρμαν και ένα παιδί από το Σδράλτση και πήγαν να την χαλάσουν» [Πύρζας, 70].

Στις 5 Οκτωβρίου 1905, ο Καούδης με τους άντρες του έπιασαν τέσσερις προύχοντες του χωριού που γύριζαν από τη Φλώρινα και τους έθαψαν «σε κάποιο δάσος της Πρέσπας» [Καούδης, 129 και Βάρδας Α 252-253].

Ελληνικές ομάδες υπό την ηγεσία των καπετάν Πλάτανου (Κωνσταντίνου Πούλου) και καπετάν Κόρακα (Βασίλη Σταυρόπουλου), βρέθηκαν την πρωτοχρονιά του 1906 στο Γκέρμαν. Οι κάτοικοι του χωριού ήταν τόσο φτωχοί, ώστε δεν είχαν τίποτα για να γιορτάσουν την πρωτοχρονιά [Dakin, 353].

Στις 19 Αυγούστου 1906 ο Βάρδας μαθαίνει πως οι κάτοικοι στο Γκέρμαν ζητούν δύο εξαρχικούς παπάδες και έναν εξαρχικό δάσκαλο [Βάρδας Β 136].

Οι γυναίκες στο Γκέρμαν, φορούσαν τότε ασπρόμαυρες φορεσιές, και αυτό σύμφωνα με τον Καραβίτη, τις έκανε να «φαίνονται σαν χελιδόνες» [Καραβίτης, 563].

Στις αρχές Μαρτίου 1908, ο οθωμανικός στρατός πραγματοποιεί έρευνα στο χωριό και βρίσκει 20 όπλα μάνλιχερ με φυσίγγια. Οι ύποπτοι για αυτονομιστική δράση συλλαμβάνονται και οδηγούνται στις φυλακές Μοναστηρίου [ΕΜΠΡΟΣ, 8/3/1908].

 

11c. Μετανάστευση:

Μεταξύ 1904-1920 μετανάστευσαν από το χωριό στις ηπα και κατά την εκεί άφιξη τους στο Ellis Island δήλωσαν στις αρχές εθνικά Μακεδόνες τα εξής 26 άτομα:

Jovan Nitjo, Mote Navum, Simon Duis, Risto Naido, Risto Naoum, Spiro Tanas, και Cote Possikko το 1904.

Guele Ristof, Vassil Traiko, Philip Pavle, Mitre Pando, Vanguel Karafil και Vassil Miti το 1905.

Risto Fassil, Spyro Stojan και Stovan Stefo το 1906.

Naonm Risto, Marco Dinc, Spetco Stoyan και Stefo Coli το 1909.

Germanos Tzonklis, Georgios Neopoulos, Elias Peslis, Nicolaos Carafylidis, Carafyllian Arnanitopoulos το 1915.

Nikolaos Liaos το 1920.

 

12. Γκιούλεντσι ή Γκιουλέντζα / Gjulenci ή Gjulendža. Μετονομάστηκε σε Ροδώνας και στη συνέχεια σε Ροδών. Στους οδικούς χάρτες αναγράφεται ως Ροδώνας. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός του δήμου Αμυνταίου, του νομού Φλωρίνης. Στοιχεία για τον οικισμό υπάρχουν σε οθωμανικό κατάστιχο του 15ου αιώνα. Το 1912 ήταν ένας μικτός οικισμός 100 περίπου μουσουλμάνων Τούρκων και 30 εξαρχικών Τσιγγάνων. Το 1928 είχε μετατραπεί σε ένα οικισμός 110 χριστιανών προσφύγων από τον Καύκασο.

 

12a. Πηγές:

Το χωριό Гулинци ήταν στα τέλη του 15ου αιώνα: α) τιμάριο του Јусуф με 12 οικογένειες, β) τιμάριο του Хасан με 14 οικογένειες, γ) τιμάριο του Фируз (γιου του Пазарли) με 15 οικογένειες και δ) τιμάριο του Килич (γιου του Сула) με 4 οικογένειες [Турски Документи].

Golinci (Gjulinč) [Αυστριακός Χάρτης]. Γκιουλούντσι καζά Φλωρίνης, μουσουλμανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Γκουλούντζ Φλωρίνης, 70 χριστιανοί και 285 οθωμανοί (: μουσουλμάνοι) κάτοικοι [Σχινάς 1886].

Гулинци / Леринска каза, 20 Τούρκοι και 150 Τσιγγάνοι [Кънчов 1900].

Goulentzi / Caza de Lerin (Florina), χριστιανικός πληθυσμός: 16 εξαρχικοί Βούλγαροι και 18 Τσιγγάνοι [Brancoff 1905].

Γκούλεντσι: «Σχισματικό από του 1903. Η εκκλησία είνε εις τας χείρας των Βουλγάρων» [Εκκλησιαστική Αλήθεια 1909].

Γκιουλιούντσι Φλωρίνης, 189 μουσουλμάνοι [Χαλκιόπουλος 1910].

Γκιούλουντσα Σόροβιτς, 97 άτομα (50 άρρενες και 47 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Γκιουλέντζα Φλωρίνης, αποτέλεσε οικισμό της κοινότητας Λιουμπέτινου [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Гјулинци, 15 σπίτια μουσουλμάνων Τούρκων [Милојевић 1920].

Γκιουλέντσα Φλωρίνης, 129 άτομα (64 άρρενες και 65 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Γκιούλεντς σε Ροδώνας [ΦΕΚ 287 / 10. 10. 1955].

Γκιούλενιτς (Ροδώνας) γραφείου Φλωρίνης, έγινε καθαρά προσφυγικός οικισμός. Μέχρι το 1926 εγκαταστάθηκαν 28 προσφυγικές οικογένειες (91 άτομα) [ΕΑΠ].

Γκιούλενιτς, μουσουλμανικός οικισμός μουσουλμάνων και χριστιανών, έφυγαν 33 οικογένειες μουσουλμάνων (123 άτομα) και ήρθαν 28 οικογένειες προσφύγων από τον Καύκασο [Πελαγίδης].

Οι περισσότεροι πρόσφυγες που ήρθαν μιλούσαν ποντιακά [Χατζησαββίδης].

Ροδώνας (Γκιουλέντζα) Φλωρίνης, 110 άτομα (57 άρρενες και 53 θήλεις), εκ των οποίων 93 ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (48 άρρενες και 45 θήλεις). Ομοδημότες ήταν 106, 3 ετεροδημότες και ένας αλλοδαπός [Απογραφή 1928].

Ροδώνας (Γκιούλενιτς), υπήρχε μία οικογένεια δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Ροδών Φλωρίνης, 283 άτομα (152 άρρενες και 131 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Ροδώνας, 349 κάτοικοι. Κανένας σλαυόφωνος. Όλοι είχαν ελληνική συνείδηση [Στατιστική 1945].

Гулјанци (Гулинци): Το 1912 ήταν ένας μουσουλμανικός τουρκικός οικισμός. Το 1940 ήταν ένα καθαρά προσφυγικό χωριό [Симовски].

Στις μεταπολεμικές απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός ήταν --> 1951: 220, 1961: 240, 1971: 180, 1981: 172, 1991: 252, 2001: 107.

Υψόμετρο 610 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

13. Γκράζντανο / Graždano. Μετονομάστηκε σε Βροντερόν. Στους οδικούς χάρτες αναγράφεται ως Βροντερό. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός του δήμου Πρεσπών, του νομού Φλωρίνης. Όλος ο πληθυσμός του χωριού ήταν χριστιανοί Μακεδόνες. Το χωριό συμμετείχε στο Ίλιντεν και ο οθωμανικός στρατός έκαψε σε αντίποινα πολλά σπίτια του. Το 1912 ζούσαν εδώ 400 εξαρχικοί Μακεδόνες. Το 1928 παρέμενε ένα καθαρό μακεδονικό χωριό 420 κατοίκων. Το μεγαλύτερο μέρος των τελευταίων, είχε σύμφωνα με τις ελληνικές αρχές ασφαλείας, ανθελληνικά ή ρευστά φρονήματα. Το 1946 οι χωροφύλακες κάψανε εδώ δέκα μαντριά. Το 1949 το σύνολο σχεδόν των κατοίκων του χωριού κατέφυγε στη Γιουγκοσλαβία και σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Το ελληνικό κράτος εποίκησε το έρημο χωριό, με ελληνόφρονες Βλάχους από την Ήπειρο.

 

13a. Πηγές:

Gražden (Gražano) [Αυστριακός Xάρτης].

Граждино / Битолска каза, 276 χριστιανοί Βούλγαροι [Кънчов 1900].

Grajdino / Caza de Bitolia (Monastir), χριστιανικός πληθυσμός: 400 εξαρχικοί Βούλγαροι [Brancoff 1905].

 Γκράζδανι: «Εξαρχικόν από το 1903» [Εκκλησιαστική Αλήθεια 1909].

Γκραζδάνι Κορυτσάς, 275 ορθόδοξοι Έλληνες υπό τη βουλγαρική τρομοκρατία (: εξαρχικοί Μακεδόνες) από το 1904 [Χαλκιόπουλος 1910].

Γκράσδενι Πρεσπών, 437 άτομα (244 άρρενες και 193 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Γκράσδενι Φλωρίνης, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Граждано, 60 σπίτια χριστιανών Σλάβων [Милојевић 1920].

Γκράσδενι Φλωρίνης, 360 άτομα (177 άρρενες και 203 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Γκράσδενι σε Βροντερό [ΦΕΚ 346 / 4. 10. 1926].

Βροντερόν (Γκράσδεν) Φλωρίνης, 418 άτομα (203 άρρενες και 215 θήλεις), εκ των οποίων τρεις ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (οι δύο θήλεις). Ομοδημότες ήταν 414 και 4 ετεροδημότες [Απογραφή 1928].

Βροντερόν Φλωρίνης, 507 άτομα (241 άρρενες και 266 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Βροντερόν (μαζί με τον οικισμό Αγκαθωτόν), 628 κάτοικοι, όλοι σλαυόφωνοι. Υπήρχαν 288 άτομα μη ελληνικής συνείδησης, 300 ρευστής και 40 ελληνικής [Στατιστική 1945].

«Στο Βροντερό, το Σεπτέμβρη του 1946 χωροφύλακες κάψανε 10 μαντριά» [Υπόμνημα ΔΣΕ 1947].

Ο νομάρχης Φλώρινας, θεωρούσε το 1929 τους κατοίκους του χωριού ως άτομα με «αντικρατικά αισθήματα» [Κολιόπουλος Α, 49].

Граждано: Χριστιανικός μακεδονικός οικισμός. Ο Верковиќ γράφει το 1889 ότι στο χωριό ζούσαν 84 χριστιανικές οικογένειες με 431 άτομα. Το 1940 ήταν ένας καθαρά μακεδονικός οικισμός. Στο τέλος του εμφυλίου ο οικισμός ερήμωσε. Η ελληνική διοίκηση εγκατέστησε εδώ στη συνέχεια ελληνόφρονες έποικους Βλάχους από την Ήπειρο [Симовски].

Το 1981 οι κάτοικοι του χωριού ήταν Βλάχοι [Boeschoten].

Στις μεταπολεμικές απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός ήταν --> 1951: έρημο, 1961: 371, 1971: 310, 1981: 172, 1991: 150, 2001: 183.

Υψόμετρο 1.100 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

13b. 1903-1908:

Στις 6 Ιουλίου 1903, ο βοεβόδας Βαγγέλωφ από το Ρούνταρι, ήρθε στο Γράζδενι και έβγαλε τους κατοίκους στο βουνό να τους γυμνάσει [Δραγούμης, 170].

Το χωριό συμμετείχε στην επανάσταση του Ίλιντεν και ο οθωμανικός στρατός σε αντίποινα έκαψε τα περισσότερα σπίτια του [Δραγούμης, 234, 288].

 

14. Γκόριτσκο / Goricko. Μετονομάστηκε σε Αγραπιδιές και στη συνέχεια σε Αγραπιδέαι. Στους οδικούς χάρτες αναγράφεται ως Αγραπιδιές. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός του δήμου Αετού, του νομού Φλωρίνης. Στοιχεία για τον οικισμό υπάρχουν σε οθωμανικό κατάστιχο του 15ου αιώνα. Το 1912 ήταν ένας μουσουλμανικός τουρκικός οικισμός 150 περίπου ατόμων. Μετά την υποχρεωτική αναχώρηση των μουσουλμάνων για την Τουρκία και τον ερχομό των χριστιανών προσφύγων, το 1928 ζούσαν στο χωριό 100 πρόσφυγες από τον Πόντο και τη Θράκη. Οι δημογραφική εξέλιξη του χωριού δεν επηρεάστηκε από τον εμφύλιο πόλεμο.

 

14a. Πηγές:

Το χωριό Горичко ήταν στα τέλη του 15ου αιώνα τιμάριο των Мехмед (αδελφού του Касим) και του Иса (γιου του Мусли) με 31 οικογένειες [Турски Документи].

Goricka (Goriško) [Αυστριακός Χάρτης].

Γκόρτσο, μουσουλμανικός οικισμός του καζά Φλωρίνης [Χάρτης Κοντογόνη].

Γκορίτκο Φλωρίνης, 80 οθωμανοί (: μουσουλμάνοι) κάτοικοι [Σχινάς 1886].

Горенци / Леринска каза, 100 Τούρκοι και 35 Τσιγγάνοι [Кънчов 1900].

Γκόριτσκο Φλωρίνης, 900 μουσουλμάνοι [Χαλκιόπουλος 1910].

Γκόρισκον Σόροβιτς, 114 άτομα (60 άρρενες και 54 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Γκόρισκον Φλωρίνης, αποτέλεσε οικισμό της κοινότητας Αετού [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Горско, 25 σπίτια μουσουλμάνων Τούρκων [Милојевић 1920].

Γκόρισκον Φλωρίνης, 162 άτομα (84 άρρενες και 78 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Γκόρισκον σε Αγραπιδιές [ΦΕΚ 346 / 4. 10. 1926].

Γκόρισκον (Αγραπιδιές) γραφείου Φλωρίνης, έγινε καθαρά προσφυγικός οικισμός. Μέχρι το 1926 εγκαταστάθηκαν 19 προσφυγικές οικογένειες (82 άτομα) [ΕΑΠ].

Γκόρισκον, μουσουλμανικός οικισμός, έφυγαν 21 οικογένειες μουσουλμάνων (155 άτομα) και ήρθαν 18 οικογένειες προσφύγων: τέσσερις από τη Θράκη, 13 από τον Πόντο και μία από τον Καύκασο [Πελαγίδης].

Οι περισσότεροι πρόσφυγες που ήρθαν μιλούσαν ποντιακά [Χατζησαββίδης].

Αγραπιδιές (Γκόρισκον) Φλωρίνης, 102 άτομα (51 άρρενες και 48 θήλεις), εκ των οποίων 36 ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (21 άρρενες και 15 θήλεις). Ομοδημότες ήταν 100, ένας ετεροδημότης και ένας αλλοδαπός [Απογραφή 1928].

Αγραπιδέαι Φλωρίνης, 190 άτομα (104 άρρενες και 86 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Αγραπιδιές, 197 κάτοικοι. Κανένας σλαυόφωνος. Όλοι είχαν ελληνική συνείδηση [Στατιστική 1945].

Горицко (Геренци): Μουσουλμανικός τουρκικός οικισμός. Ο Ѓорче Петров σημειώνει το 1894 πως το χωριό είχε 20 τουρκικά σπίτια. Το 1940 ήταν ένα αμιγώς προσφυγικό χωριό [Симовски].

Στις μεταπολεμικές απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός ήταν --> 1951: 190, 1961: 219, 1971: 200, 1981: 180, 1991: 255, 2001: 250.

Υψόμετρο 660 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

15. Γκορνίτσεβο / Gorničevo. Μετονομάστηκε σε Κέλλη και στη συνέχεια σε Κέλλα. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός του δήμου Αμυνταίου, του νομού Φλωρίνης. Παλαιός χριστιανικός μακεδονικός οικισμός. Αναφέρεται σε οθωμανικό κατάστιχο του 15ου αιώνα. Η πλειοψηφία του κατοίκων του πέρασε στην εξαρχία και συμμετείχε στην επανάσταση του Ίλιντεν. Το χωριό γνώρισε στη συνέχεια τη βία των ελληνικών σωμάτων. Κάτοικοι από το χωριό, που μετανάστευσαν, οι περισσότεροι προσωρινά, στις αρχές του 20ου αιώνα στις ΗΠΑ, δήλωσαν στις αμερικανικές αρχές πως ήταν εθνικά Μακεδόνες. Το 1912, ζούσαν στον οικισμό 1.050 Μακεδόνες. Σε 1.100 υπολογίζονται οι κάτοικοί του το 1928. Σύμφωνα με τις υπηρεσίες ασφαλείας, οι περισσότεροί τους ήταν ανθελληνικών ή ρευστών φρονημάτων. Το 1949, σχεδόν 300 άτομα από το Γκορνίτσεβο κατέφυγαν στη Γιουγκοσλαβία και σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης.

 

15a. Πηγές:

Το χωριό Горничево ήταν στα τέλη του 15ου αιώνα: α) βασιλικό χάσι με 33 οικογένειες, β) τιμάριο του Халил (γιου του Хаджи Синани) με 11 οικογένειες και γ) τιμάριο των Јусуф (γιου του Ибрахим) και του αδελφού του Мустафа με 11 οικογένειες [Турски Документи].

Gorničevo [Αυστριακός Χάρτης]. Γκορνίτσοβον καζά Φλωρίνης, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Γκορνίτσοβον Φλωρίνης: «έχει 100 οικογενείας χριστιανικάς, εκκλησίαν και 4 καλά χάνια, έτι δε και σταύλους εν ταις οικίαις» [Σχινάς 1886].

Горничево / Леринска каза, 960 χριστιανοί Βούλγαροι [Кънчов 1900].

Gornitzevo, λειτουργία πατριαρχικού σχολείου και εκκλησίας [Χάρτης Κοντογιάννη].

Γκορνίτσοβο, το 1902 είχε 116 οικογένειες [Πετσίβας].

Gornitchevo / Caza de Lerin (Florina), χριστιανικός πληθυσμός: 1.344 εξαρχικοί Βούλγαροι / [Brancoff 1905].

Γορνίτσοβον, εξαρχικό χωριό προ του οθωμανικού Συντάγματος του 1908 και μικτό χωριό (εξαρχικών και πατριαρχικών) μετά. Προσήλθαν στο πατριαρχείο 30-35 οικογένειες [Προξενείο Μοναστηρίου 1908].

 Γκορνίτσοβον: «Είχεν αποσκιρτήσει ολόκληρον κατά το 1903. Μετά το Σύνταγμα μερίς χωρικών προσεχώρησε τοις ορθοδόξοις επισήμως. Έχει δύο εκκλησίας ων η μία εξωκλήσιον εις ο ουδείς λειτουργεί. Η κυρίως εκκλησία είνε κλειστή Οι σχισματικοί χρησιμοποιούσι προς λειτουργίαν τον νάρθηκα αυτής» [Εκκλησιαστική Αλήθεια 1909].

Γκορνίτσοβον Φλωρίνης, 120 ορθόδοξοι Έλληνες (: πατριαρχικοί) και 600 ορθόδοξοι Έλληνες τρομοκρατούμενοι υπό των Βουλγάρων (: εξαρχικοί Μακεδόνες) από το 1904 [Χαλκιόπουλος 1910].

Γορνίτσοβον Σόροβιτς, 1.103 άτομα (580 άρρενες και 523 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Γκορνίτσοβον Φλωρίνης, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Горничево, 160 σπίτια χριστιανών Σλάβων [Милојевић 1920].

Γκορνίτσοβον Φλωρίνης, 983 άτομα (464 άρρενες και 519 θήλεις). 189 οικογένειες [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Γκορνίτσοβον σε Κέλλη [ΦΕΚ 55 / 15. 2. 1926].

Ρευστοποιήθηκαν δύο περιουσίες κατοίκων που μετανάστευσαν στη Βουλγαρία [Μιχαηλίδης].

Κέλλη (Γκορνίτσοβον) Φλωρίνης, 1.093 άτομα (499 άρρενες και 594 θήλεις), εκ των οποίων τρεις ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (οι δύο άρρενες). Ομοδημότες ήταν 1.074 και 19 ετεροδημότες. Απογράφηκαν αλλού 92 δημότες [Απογραφή 1928].

Κέλλη (Γκορνίτσοβον), υπήρχαν 214 ξενόφωνες οικογένειες, εκ των οποίων 79 ήταν δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Γκορνίτσοβον, «Δικοί μας είναι ο Παντελής Παπάς, ο Παντελής Ιωάννου, ο Ζιώγας και ο Γιάννης Ρώμας» [Στέφος Γρηγορίου 1935].

Κέλλα Φλωρίνης, 1.577 άτομα (771 άρρενες και 806 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Κέλλη, 1.585 κάτοικοι, όλοι σλαυόφωνοι. Υπήρχαν 500 άτομα μη ελληνικής συνείδησης, 785 ρευστής και 50 ελληνικής [Στατιστική 1945].

Στη διάρκεια της κατοχής 45 οικογένειες από το χωριό είχαν ζητήσει άσυλο στη Γιουγκοσλαβία. Σύμφωνα με ξένη μαρτυρία του 1945, 60 κάτοικοί του βγήκαν αντάρτες στο βουνό [Κολιόπουλος Β, 127, 250].

«Στην Κέλλη το Μάη του 1946 χωροφύλακες βίασαν δύο νύφες και λεηλάτησαν τα σπίτια τους» [Υπόμνημα ΔΣΕ 1947].

Горничево: Χριστιανικός μακεδονικός οικισμός με λίγες μουσουλμανικές τσιγγάνικες οικογένειες. Σύμφωνα με το Верковиќ το 1889 υπήρχαν εδώ 131 χριστιανικές οικογένειες με 635 άτομα και 15 οικογένειες Τσιγγάνων. Το 1940 ήταν ένα καθαρά μακεδονικό χωριό. Στο τέλος του εμφυλίου πολέμου, 226 κάτοικοι από το χωριό κατέφυγαν στη Γιουγκοσλαβία, δέκα οικογένειες στη Βουλγαρία και 30 άτομα σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης [Симовски].

Το 1981 οι κάτοικοι του χωριού ήταν Μακεδόνες [Boeschoten].

Στις μεταπολεμικές απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός ήταν --> 1951: 1.336, 1961: 1.474, 1971: 1.069, 1981: 877, 1991: 980, 2001: 805.

Υψόμετρο 980 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

15b. 1903-1908:

Από το χωριό ήταν ο βοεβόδας Τάνε Κλιάντσεφ, η τσέτα του οποίου αριθμούσε 35 άντρες [Δραγούμης, 176].

Στις 7 Αυγούστου 1903, ο οθωμανικός στρατός συγκρούστηκε στο χωριό με αυτονομιστές και σκότωσε εννέα από αυτούς [Δραγούμης, 222].

Το χωριό γνώρισε την πρώτη τρομοκρατική επίθεση ελληνικής ένοπλης ομάδας, στις 3 Ιουνίου 1906 [Dakin, 342].

Τα ξημερώματα της 15ης Ιουλίου 1906 οι ομάδες των οπλαρχηγών Βαγγέλη Νικολούδη και Γιάννη Καραβίτη επιτέθηκαν το χωριό για δεύτερη φορά. Οι Έλληνες είχαν ξεκινήσει από το χωριό Νέγκοβαν, με διαταγή (του προξενείου Μοναστηρίου) να κάψουν το Γκορνίτσεβο. Μάλιστα ένα άλογο ήταν φορτωμένο δοχεία με πετρέλαιο. Το σχέδιο της ελληνικής οργάνωσης έχει γίνει ωστόσο γνωστό στον οθωμανικό στρατό, από δηλώσεις κομπασμού του οδηγού των ελληνικών σωμάτων Γρηγόρη Σαπουντζή, σε κάποιους μουσουλμάνους γνωστούς του: «θα μεταβώ να κάψω το χωριό». Μόλις οι Έλληνες μπήκαν στο Γκορνίτσεβο, οι οθωμανοί στρατιώτες τους περίμεναν. Ακολούθησε μάχη, κατά την οποία οι πρώτοι είχαν δώδεκα νεκρούς, μεταξύ των οποίων και τον οπλαρχηγό Νικολούδη [Προξενείο Μοναστηρίου, 5/8/1906, έγγραφο 511. Καραβίτης, 457-459. ΔΙΣ, 222. Dakin, 340-341. Βακαλόπουλος Β, 216].

Στις 25 Ιουνίου 1907, το μέλος της ελληνικής οργάνωσης Σάββας Χατζηχαρίσης δολοφόνησε το βοεβόδα Κλιάντσεφ από το Γκορνίτσεβο [δισ, 245].

Τον επόμενο μήνα σκοτώθηκε από τον οθωμανικό στρατό στο Μορίχοβο, ο βοεβόδας Τάνε από το Γκορνίτσεβο [ΔΙΣ, 256 και Βακαλόπουλος Β, 283].

Γνωστοί πατριαρχικοί από το χωριό που συνεργάστηκαν με την ελληνική οργάνωση ήταν: ο δάσκαλος Παπανεκτάριος που συμμετείχε στη ομάδα του Αντώνη Ζώη, ο Μήτσος Δρίλιας που σκοτώθηκε από την τσέτα του Τάνε το Μάιο του 1905 και ο πρώην ληστής και οπλαρχηγός των Ελλήνων Ζήσης Δημούλιος, που σκοτώθηκε στη Μπάνιτσα τον Απρίλιο του 1908 [ΔΙΣ, 164, 360, 377].

 

 15c. Μετανάστευση:

Μεταξύ 1905-1910 μετανάστευσαν από το χωριό στις ηπα και κατά την εκεί άφιξη τους στο Ellis Island δήλωσαν στις αρχές εθνικά Μακεδόνες τα εξής 26 άτομα:

File Risto και Vassil File το 1905.

Christo Dine Prou, Steso Daso και Storan Mitsef το 1906.

Alexo Vassil, Anton Filip, Anton Vasiloff, Filip Mitre, Filip Stoian, George Tanas, Marco Roico, Mintcho Donoff, Mitse Dine Milissen, Natse Mintchy, Nicola Jovan, Petse Doneff και Tacho Mintcheff το 1907.

Apostol Dimitri, Chiseghi Fanas, Dine Stayan, Itcho Staytche, Jovan Stayche, Mitse Marcoff, Staytehe Carptche και Zisa Carptche το 1910.

 

16. Γκόρνο Κάλενικ / Gorno Kalenik. Μετονομάστηκε σε Άνω Καληνίκη και στη συνέχεια σε Άνω Καλλινίκη. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός του δήμου Κάτω Κλεινών, του νομού Φλωρίνης. Παλαιός οικισμός, που αναφέρεται και σε οθωμανικό κατάστιχο του 15ου αιώνα. Ήταν ένα εξαρχικό μακεδονικό χωριό. Κάτοικοι από το χωριό, που μετανάστευσαν, οι περισσότεροι προσωρινά, στις αρχές του 20ου αιώνα στις ΗΠΑ, δήλωσαν στις αμερικανικές αρχές πως ήταν εθνικά Μακεδόνες. Το χωριό γνώρισε τη βία των ελληνικών ένοπλων ομάδων. Το 1912 ζούσαν εδώ 300 άτομα. Το 1928 το χωριό είχε 400 κατοίκους, όλους Μακεδόνες. Οι κρατικές αρχές ασφαλείας, θεωρούσαν την πλειοψηφία του πληθυσμού, ανθελληνικών ή ρευστών φρονημάτων. Η δημογραφική εξέλιξη του χωριού, δεν επηρεάστηκε από τον εμφύλιο πόλεμο.

 

16a. Πηγές:

Το χωριό Горно Каленик ήταν στα τέλη του 15ου αιώνα τιμάριο του Халил (γιου του Хаджи Синани) με 77 οικογένειες [Турски Документи].

Grn. Kalenik [Αυστριακός Χάρτης].

Άνω Κάλενικ καζά Φλωρίνης, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Άνω Καλινίκ Φλωρίνης: «έχει κατοίκους 246 χριστιανούς» [Σχινάς 1886].

Каленикъ Горно и Долно / Леринска каза, 394 χριστιανοί Βούλγαροι [Кънчов 1900].

Κάλενικ, το 1902 είχε 32 οικογένειες [Πετσίβας].

Gorni Kalenik / Caza de Lerin (Florina), χριστιανικός πληθυσμός: 328 εξαρχικοί Βούλγαροι και 30 Τσιγγάνοι [Brancoff 1905].

Άνω Κάλλινικ, εξαρχικό χωριό προ του οθωμανικού Συντάγματος του 1908 και εξαρχικό μετά [Προξενείο Μοναστηρίου 1908].

Άνω Καλνίκ: «Σχισματικόν από του 1903. Οι Βούλγαροι κατέχουσι την εκκλησίαν» [Εκκλησιαστική Αλήθεια 1909].

Άνω Κάλλενικ Φλωρίνης, 197 ορθόδοξοι Έλληνες τρομοκρατούμενοι (: Μακεδόνες που προσχώρησαν στη εξαρχία) από το 1904 [Χαλκιόπουλος 1910].

Άνω Καλλίνικον Φλωρίνης, 326 άτομα (180 άρρενες και 146 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Άνω Καλλίνικον Φλωρίνης, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα μαζί με τον οικισμό Κάτω Καλλίνικον [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918]. Горно Калник, 40 σπίτια χριστιανών Σλάβων [Милојевић 1920].

Άνω Καλλίνικον Φλωρίνης, 309 άτομα (154 άρρενες και 155 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Άνω Κάλενικ σε Άνω Καληνίκη [ΦΕΚ 55 / 15. 2. 1926].

Άνω Καληνίκη (Άνω Καλλίνικον) Φλωρίνης, 423 άτομα (186 άρρενες και 237 θήλεις), εκ των οποίων τέσσερις ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (δύο άρρενες και δύο θήλεις). Ομοδημότες ήταν 401 και 22 ετεροδημότες. Ένας δημότης απογράφηκε αλλού [Απογραφή 1928].

Άνω Καλλινίκη (Άνω Κάλενικ), υπήρχαν 65 ξενόφωνες οικογένειες, εκ των οποίων 40 ήταν δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Άνω Καλλινίκη Φλωρίνης, 500 άτομα (232 άρρενες και 268 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Άνω Καλλινίκη, 557 κάτοικοι, όλοι σλαυόφωνοι. Υπήρχαν 297 άτομα μη ελληνικής συνείδησης, 200 ρευστής και 60 ελληνικής [Στατιστική 1945].

Горно Каленик: Χριστιανικός μακεδονικός οικισμός. Σύμφωνα με το Верковиќ το 1889 ο πληθυσμός του χωριού, μαζί με το Долно Каленик, ήταν 72 οικογένειες με 364 άτομα. Το 1940 ήταν ένα καθαρά μακεδονικό χωριό [Симовски].

Το 1981 οι κάτοικοι του χωριού ήταν Μακεδόνες [Boeschoten].

Στις μεταπολεμικές απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός ήταν --> 1951: 551, 1961: 506, 1971: 303, 1981: 333, 1991: 449, 2001: 325.

Υψόμετρο 605 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

16b. 1903-1908:Στις 20 Δεκεμβρίου 1906, ο Βάρδας σημείωνε στο ημερολόγιό του, πως κατά το παρελθόν η ομάδα του οπλαρχηγού Παύλου Ρακοβίτη προσπάθησε να μπει στο Κάλενικ, αλλά συνάντησε αντίσταση και έφυγε [Βάρδας Β, 364].

Στα τέλη Δεκεμβρίου 1906, ο στρατός συνέλαβε κάτοικους του χωριού, κατηγορούμενους για συνεργασία με τους αυτονομιστές [Προξενείο Μοναστηρίου, 30/12/1906, έγγραφο 946].

Ό,τι δεν κατόρθωσε ο Ρακοβίτης, το πέτυχε ο ίδιος ο Βάρδας. Το σώμα του επιτέθηκε στο Κάλενικ στις 28 Απριλίου 1907. Οι Έλληνες σκότωσαν δύο γυναίκες και πλήγωσαν μία. Επίσης έκαψαν τρία σπίτια και ένα στάβλο με 16 βόδια [Βάρδας Β, 640, 641, 649. ΔΙΣ, 253. Dakin, 410, 417].

 

16c. Μετανάστευση:

Μεταξύ 1904-1912 μετανάστευσαν από το χωριό Κάλενικ (χωρίς να γίνεται διάκριση σε Ντόλνο ή Γκόρνο μαχαλά) στις ηπα και κατά την εκεί άφιξη τους στο Ellis Island δήλωσαν στις αρχές εθνικά Μακεδόνες τα εξής δώδεκα άτομα:

Petre Kosta το 1904.

Ilio Dine το 1906. Petre Resto και Stefo Risto το 1907.

Dimitri Georgi, Michal Dime, Nikola Lasar, Stoyan Dimoff και Stoyan Nedelkoff το 1908.

Nedelco Risto το 1911.

Christo Storanoff και Kote Sile το 1912.

 

17. Γκόρνο Κλέστινο / Gorno Kleštino. Μετονομάστηκε σε Άνω Κλειναί. Στους οδικούς χάρτες αναγράφεται σαν Άνω Κλεινές. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός του δήμου Κάτω Κλεινών, του νομού Φλωρίνης. Παλαιός οικισμός, που αναφέρεται και σε οθωμανικό κατάστιχο του 15ου αιώνα. Ήταν ένα μουσουλμανικό αλβανικό χωριό. Το 1912 ζούσαν εδώ 850 άτομα. Οι μουσουλμάνοι κάτοικοι αναχώρησαν αναγκαστικά και στη θέση τους εγκαταστάθηκαν χριστιανοί πρόσφυγες (κυρίως από τη Θράκη και τη Μικρά Ασία) και λίγοι Μακεδόνες από τη γύρω περιοχή. Το 1940 κατοικούσαν στο χωριό 400 πρόσφυγες και 100 Μακεδόνες. Η δημογραφική εξέλιξη του χωριού, δεν επηρεάστηκε από τον εμφύλιο πόλεμο.

 

17a. Πηγές:

Το χωριό Клештино (δεν διακρίνει σε Горно ή Долно) ήταν στα τέλη του 15ου αιώνα τιμάριο του Мустафа Бег με 216 οικογένειες [Турски Документи].

Grn. Kleština [Αυστριακός Χάρτης]. Άνω Κλέστινα καζά Φλωρίνης, μουσουλμανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Άνω Κλέστινα Βιτωλίων: «έχει κατοίκους 530 τουρκαλβανούς αγρίους, τέμενος και πύργον» [Σχινάς 1886].

Горно Клещино / Леринска каза, 350 μουσουλμάνοι Αλβανοί [Кънчов 1900].

Άνω Κλέστοινα Φλωρίνης, 695 μουσουλμάνοι [Χαλκιόπουλος 1910].

Άνω Κλέστινα Φλωρίνης, 749 άτομα (443 άρρενες και 306 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Άνω Κλέστινα Φλωρίνης, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Горна Клештина, 7 σπίτια χριστιανών Σλάβων και 200 μουσουλμάνων Αλβανών [Милојевић 1920].

Άνω Κλέστινα Φλωρίνης, 911 άτομα (470 άρρενες και 441 θήλεις). 195 οικογένειες [Απογραφή 1920]. Μετονομασία του οικισμού από Άνω Κλέστινα σε Άνω Κλειναί [ΦΕΚ 346 / 4. 10. 1926].

Άνω Κλέστενα (Άνω Κλειναί) γραφείου Φλωρίνης, έγινε μικτός οικισμός γηγενών και προσφύγων. Μέχρι το 1926 εγκαταστάθηκαν 85 προσφυγικές οικογένειες (381 άτομα) [ΕΑΠ].

Άνω Κλέστινα, μικτός οικισμός μουσουλμάνων και χριστιανών, έφυγαν 147 οικογένειες μουσουλμάνων (896 άτομα) και ήρθαν 90 οικογένειες προσφύγων: 72 από τη Θράκη, 13 από τη Μικρά Ασία, τέσσερις από τον Πόντο και μία από αλλού [Πελαγίδης].

Άνω Κλειναί (Άνω Κλέστινα) Φλωρίνης, 584 άτομα (283 άρρενες και 301 θήλεις), εκ των οποίων 384 ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (188 άρρενες και 196 θήλεις). Ομοδημότες ήταν 455 και 129 ετεροδημότες. Απογράφηκαν αλλού 12 δημότες [Απογραφή 1928].

Άνω Κλειναί (Άνω Κλέστινα), υπήρχαν 20 ξενόφωνες οικογένειες, εκ των οποίων 4 ήταν δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Άνω Κλειναί Φλωρίνης, 743 άτομα (341 άρρενες και 402 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Άνω Κλειναί, 733 κάτοικοι, εκ των οποίων 33 ήταν σλαυόφωνοι. Υπήρχαν 33 άτομα ρευστής συνείδησης και 700 ελληνικής [Στατιστική 1945].

Горно Клештино: Μικτός οικισμός μουσουλμάνων Αλβανών και λίγων χριστιανών Μακεδόνων. Το 1940 ήταν ένα μικτό χωριό προσφύγων και Μακεδόνων [Симовски].

Το 1981 οι κάτοικοι του χωριού ήταν Μακεδόνες και άτομα προσφυγικής καταγωγής [Boeschoten].

Στις μεταπολεμικές απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός ήταν --> 1951: 656, 1961: 540, 1971: 267, 1981: 236, 1991: 207, 2001: 222.

Υψόμετρο 635 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

18. Γκόρνο Κότορι / Gorno Kotori. Μετονομάστηκε σε Άνω Υδρούσα και στη συνέχεια σε Άνω Υδρούσσα. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός του δήμου Περάσματος, του νομού Φλωρίνης. Παλαιός οικισμός, που αναφέρεται και σε οθωμανικό κατάστιχο του 15ου αιώνα. Πρόκειται για μικτό οικισμό. Το 1912 ζούσαν εδώ 260 χριστιανοί, εκ των οποίων 220 ήταν εξαρχικοί Μακεδόνες και 40 πατριαρχικοί Αλβανοί. Κάτοικοι από το χωριό, που μετανάστευσαν, οι περισσότεροι προσωρινά, στις αρχές του 20ου αιώνα στις ΗΠΑ, δήλωσαν στις αμερικανικές αρχές πως ήταν εθνικά Μακεδόνες. Το 1928 το χωριό αριθμούσε 330 άτομα. Τα περισσότερα από αυτά είχαν χαρακτηριστεί από τις αρχές ασφαλείας, ανθελληνικών και ρευστών φρονημάτων. Ο πληθυσμός του χωριού μειώθηκε μετά τον εμφύλιο.

 

18a. Πηγές:

Το χωριό Старо Котори ήταν στα τέλη του 15ου αιώνα τιμάριο των Даут Сулејман και Хамза με 97 οικογένειες [Турски Документи].

Grn. Kotori [Αυστριακός Χάρτης].

Άνω Κότορι καζά Φλωρίνης, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Κότορι Άνω Φλωρίνης, 250 κάτοικοι [Σχινάς 1886].

Горно Котори / Леринска каза, 168 χριστιανοί Βούλγαροι και 60 χριστιανοί Αλβανοί [Кънчов 1900].

Kotori, λειτουργία πατριαρχικού σχολείου και εκκλησίας [Χάρτης Κοντογιάννη].

Gorno Kotri / Caza de Lerin (Florina), χριστιανικός πληθυσμός: 216 εξαρχικοί Βούλγαροι και 120 Αλβανοί [Brancoff 1905].

Άνω Κόττορι, εξαρχικό χωριό προ του οθωμανικού Συντάγματος του 1908 και εξαρχικό μετά [Προξενείο Μοναστηρίου 1908].

Άνω Κόττορι: «Σχισματικόν από του 1903» [Εκκλησιαστική Αλήθεια 1909].

Άνω Κόττορι Φλωρίνης, 238 ορθόδοξοι Έλληνες (: πατριαρχικοί) [Χαλκιόπουλος 1910].

Άνω Κόττορι Σόροβιτς, 286 άτομα (154 άρρενες και 132 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Άνω Κόττορι Φλωρίνης, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Горно Котори, 74 σπίτια χριστιανών Σλάβων και 6 χριστιανών Αλβανών [Милојевић 1920].

Άνω Κόττορι Φλωρίνης, 266 άτομα (124 άρρενες και 142 θήλεις). 47 οικογένειες [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Άνω Κόττορι σε Άνω Υδρούσα [ΦΕΚ 81 / 14. 5. 1928].

Άνω Υδρούσα (Άνω Κόττορι) Φλωρίνης, 316 άτομα (147 άρρενες και 169 θήλεις), εκ των οποίων μία γυναίκα ήταν πρόσφυγας πού ήρθε μετά το 1922. Ομοδημότες ήταν 312 και 4 ετεροδημότες. Απογράφηκαν αλλού 23 δημότες αλλού [Απογραφή 1928].

 Άνω Υδρούσα (Άνω Κόττορι), υπήρχαν 57 ξενόφωνες οικογένειες, εκ των οποίων 50 ήταν δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων (πολύ φανατικά αισθήματα) [Στατιστική 1932].

Άνω Κότορι, «Δικοί μας, οι οικογένειες Πέτρου Κατσιούρα, Σταύρου Κατσιούρα και Ηλία Χρήστου. Οι ανωτέρω ελληνικαί οικογένειαι είναι Αλβανόφωνοι, αλλά τόσο ελαστική συνείδηση έχουν ώστε το 1925 εν γνώσει των διέμενον εις το χωρίον των οι Κομιτατζήδες» [Στέφος Γρηγορίου 1935].

Άνω Υδρούσσα Φλωρίνης, 526 άτομα (272 άρρενες και 254 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Άνω Υδρούσα, 541 κάτοικοι, όλοι σλαυόφωνοι. Υπήρχαν 440 άτομα μη ελληνικής συνείδησης, 50 ρευστής και 50 ελληνικής [Στατιστική 1945].

Горно Котори: Μικτός οικισμός χριστιανών Αλβανών και χριστιανών Μακεδόνων [Симовски].

Το 1981 οι κάτοικοι του χωριού ήταν Μακεδόνες και Αλβανοί [Boeschoten].

Στις μεταπολεμικές απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός ήταν --> 1951: 375, 1961: 426, 1971: 388, 1981: 333, 1991: 326, 2001: 402.

Υψόμετρο 860 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

18b. 1903-1908:

Από το χωριό καταγόταν ο βοεβόδας Κόλε [Dakin, σ 218].

Στο Γκόρνο Κότορι, που βρισκόταν υπό την επιρροή των αυτονομιστών, στάθμευε οθωμανικό στρατιωτικό απόσπασμα δεκαπέντε αντρών [Καραβίτης, 261, 362, 625].

 

 18c. Μετανάστευση:

Μεταξύ 1903-1913 μετανάστευσαν από το Κότορι (χωρίς διευκρίνιση από Ντόλνο ή Γκόρνο) στις ηπα και κατά την εκεί άφιξη τους στο Ellis Island δήλωσαν στις αρχές εθνικά Μακεδόνες τα εξής 32 άτομα:

Vane Velo το 1903.

Christo Guiorgui και Flo Kote το 1904,

Apostol Sotiv, Gheorghi Mitse, Ilia Cole, Isvan Fraian, Johan Georgi, Kosladan Stortzeff, Naki Cole, Nicola Risto, Petre Bogoya, Risto Petko, Tanas Kole, Tanas Kosta και Vasef Vane το 1905.

Naky Dimitri το 1907.

Navuntche Vasiloff το 1909.

Dimiter Chr. Gorschiloff, Dimitri Tanas, Dinef Delis, Fovan Georgi, Fovan Petre, George Stefanoff, Guele Costadin, Petref Stefs, Petreff Fovan, Vasil Vane και Vikola Michail το 1910.

Gheorghi Nicolas το 1912.

George Vasiloff το 1913.

 

19. Γκόρνο Νεβόλιανι / Gorno Nevoljani. Μετονομάστηκε σε Σκοπιά. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός του δήμου Φλωρίνης, του νομού Φλωρίνης. Πρόκειται για παλαιό οικισμό, ο οποίος αναφέρεται σε τουρκικό κατάστιχο του 15ου αιώνα. Την τελευταία περίοδο της οθωμανικής διοίκησης, ζούσαν εδώ 1.350 χριστιανοί Μακεδόνες (εξαρχικοί, σε μεγάλη πλειοψηφία) και 350 μουσουλμάνοι Τούρκοι. Οι χριστιανοί του χωριού συμμετείχαν στην επανάσταση του Ίλιντεν και γνώρισαν γι αυτό τα αντίποινα του στρατού. Λόγω των αυτονομιστικών και εξαρχικών φρονημάτων τους, έγιναν επίσης στόχος της ένοπλης ελληνικής οργάνωσης. Κάτοικοι από το χωριό, που μετανάστευσαν, οι περισσότεροι προσωρινά, στις αρχές του 20ου αιώνα στις ΗΠΑ, δήλωσαν στις αμερικανικές αρχές πως ήταν εθνικά Μακεδόνες. Μέχρι το 1924, οι μουσουλμάνοι έφυγαν αναγκαστικά στην Τουρκία και στη θέση τους η ελληνική διοίκηση εγκατέστησε χριστιανούς πρόσφυγες. Το 1928 ο πληθυσμός αποτελείτο από 1.600 Μακεδόνες και 100 πρόσφυγες (κυρίως Μικρασιάτες). Οι περισσότεροι από τους γηγενείς ήταν, για τις αρχές ασφαλείας, ανθελληνικών ή ρευστών φρονημάτων. Η δημογραφική εξέλιξη του οικισμού μετά τον εμφύλιο υπήρξε κανονική.

 

19a. Πηγές:

Το χωριό Неволјани (δεν διακρίνει Горно ή Долно) ήταν στα τέλη του 15ου αιώνα: α) τιμάριο του Илиас Сегбан με 30 οικογένειες β) τιμάριο των Али (γιου του Јусуф) και του Ахмед, με 79 οικογένειες, γ) τιμάριο του γενίτσαρου Берак με 29 οικογένειες, δ) τιμάριο του Мехмед (γιου του Хабиб) με 35 οικογένειες, ε) τιμάριο του Јагмур (γιου του Хасух) με 34 οικογένειες, ε) τιμάριο του Даут (γιου του Чалтик Фируз) με 42 οικογένειες και στ) τιμάριο του Фуат (γιου του Доган) [Турски Документи].

Grn. Nevoljan [Αυστριακός Χάρτης].

Άνω Νεβόλιανη καζά Φλωρίνης, μικτός οικισμός χριστιανών και μουσουλμάνων [Χάρτης Κοντογόνη]. Άνω Ντολιάν Φλωρίνης, 1.150 χριστιανοί και 440 οθωμανοί (: μουσουλμάνοι) κάτοικοι [Σχινάς 1886].

Неволяни / Леринска каза, 1.260 χριστιανοί Βούλγαροι και 300 Τούρκοι [Кънчов 1900].

Νεβολιάνη, το 1902 είχε 232 οικογένειες [Πετσίβας].

Nevoliani / Caza de Lerin (Florina), χριστιανικός πληθυσμός: 480 εξαρχικοί και 1.040 πατριαρχικοί Βούλγαροι. Λειτουργία ενός εξαρχικού σχολείου με ένα δάσκαλο και 35 μαθητές και ενός πατριαρχικού σχολείου με δύο δασκάλους και 27 μαθητές [Brancoff 1905].

Νεβολιανή, εξαρχικό χωριό προ του οθωμανικού Συντάγματος του 1908 και μικτό χωριό (εξαρχικών και πατριαρχικών) μετά. Προσήλθαν στο πατριαρχείο δέκα οικογένειες [Προξενείο Μοναστηρίου 1908].

Νεβόλιανη: «Μερίς χωρικών είχεν αποσκιρτήσει τω 1898 καταλαβούσα την μίαν των δύο εκκλησιών. Τω 1906 απεσκίρτησε και η επίλοιπος μερίς, αλλ’ η εκκλησία εκλείσθη υπό των Αρχών. Μετά το σύνταγμα επεχείρησαν οι κάτοικοι να καταλάβωσιν αυτήν, η δε Αρχή προέβη εις την σφράγισιν αυτής κατόπιν διαμαρτυριών της Ι. Μητροπόλεως Μογλενών. Αλλά οι Βούλγαροι διέρρηξαν τας σφραγίδας και την κατέλαβον» [Εκκλησιαστική Αλήθεια 1909].

Άνω Νεβόλιανι Φλωρίνης, 725 ορθόδοξοι Έλληνες υπό τη βουλγαρική τρομοκρατία (: Μακεδόνες που προσχώρησαν στη εξαρχία ) από το 1907, 350 σχισματικοί βουλγαρίζοντες (: παλαιοί εξαρχικοί Μακεδόνες) και 249 μουσουλμάνοι [Χαλκιόπουλος 1910].

Άνω Νεβολιάνη Φλωρίνης, 1.833 άτομα (991 άρρενες και 842 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Άνω Νεβολιάνη Φλωρίνης, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Неволени, 150 σπίτια χριστιανών Σλάβων και 50 μουσουλμάνων Τούρκων [Милојевић 1920].

Άνω Νεβολιάνη Φλωρίνης, 1.520 άτομα (684 άρρενες και 836 θήλεις). 299 οικογένειες [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Άνω Νεβόλιανη σε Σκοπιά [ΦΕΚ 156 / 8. 8. 1928].

Άνω Νεβόλιανη (Σκοπιά) γραφείου Φλωρίνης, έγινε μικτός οικισμός γηγενών και προσφύγων. Μέχρι το 1926 εγκαταστάθηκαν 26 προσφυγικές οικογένειες (121 άτομα) [ΕΑΠ].

Άνω Νεβόλιανη, μικτός οικισμός μουσουλμάνων και χριστιανών, έφυγαν 59 οικογένειες μουσουλμάνων (350 άτομα) και ήρθαν 25 οικογένειες προσφύγων: τρεις από τη Θράκη και 22 από τη Μικρά Ασία [Πελαγίδης].

Σκοπιά (Άνω Νεβόλιανη) Φλωρίνης, 1.478 άτομα (650 άρρενες και 828 θήλεις), εκ των οποίων 74 ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (31 άρρενες και 43 θήλεις). Ομοδημότες ήταν 1.442 και 36 ετεροδημότες. Απογράφηκαν αλλού 10 δημότες [Απογραφή 1928].

Σκοπιά (Άνω Νεβολιάνη), 140 ξενόφωνες οικογένειες, όλες δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Νεβολιάνη, «Δικοί μας, οι οικογένειες Σταμπουλή, Τασούσκη, ο Κολε Στέφο Ρούζιν και ο Ηλία Δάνε» [Στέφος Γρηγορίου 1935].

Σκοπιά Φλωρίνης, 1.731 άτομα (768 άρρενες και 963 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Σκοπιά, 1.691 κάτοικοι, εκ των οποίων 1.100 ήταν σλαυόφωνοι. Υπήρχαν 800 άτομα μη ελληνικής συνείδησης, 300 ρευστής και 591 ελληνικής [Στατιστική 1945].

Неволјани (Горно Неволјани): Ήταν ένας μικτός οικισμός χριστιανών Μακεδόνων και μουσουλμάνων Τούρκων, ο οποίος το 1940 είχε γίνει ένας μικτός οικισμός Μακεδόνων και προσφύγων [Симовски].

Στις μεταπολεμικές απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός ήταν --> 1951: 1.522, 1961: 1.077, 1971: 732, 1981: 612, 1991: 594, 2001: 571.

Υψόμετρο 700 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

19b. 1903-1908:

Κατά την επανάσταση του Ίλιντεν, την 1η Αυγούστου 1903, οθωμανικό στρατιωτικό απόσπασμα πλιατσικολόγησε την εκκλησία του χωριού και έκλεψε αντικείμενα αξίας 15 λιρών [Δραγούμης, 214].

Στις 26 Μαρτίου 1905, άνθρωπος της ελληνικής οργάνωσης επιχείρησε ανεπιτυχώς να σκοτώσει στο Μοναστήρι (Μπίτολα) τον αυτονομιστή Ναούμ Χρίστοφ από το χωριό Νεβόλιανι [Προξενείο Μοναστηρίου, 28/3/1905, έγγραφο 318].

Στις 18 Αυγούστου 1905, οι αυτονομιστές σκότωσαν τον πατριαρχικό παπά Κωνσταντίνο Χριστίδη [δισ, 362].

Στο χωριό επιτέθηκαν το βράδυ της 29ης Οκτωβρίου 1905, τα σώματα των οπλαρχηγών Θύμιου Καούδη και Γιώργου Σκαλίδη. Την επίθεση έχει υποδείξει ο Βασίλης Μπάλκος, από το ελληνική οργάνωση (κέντρο) Φλώρινας. Εκείνο το βράδυ γινόταν γάμος στο χωριό και έτσι οι Έλληνες πίστευαν πως θα βρουν μαζεμένους πολλά αντιπάλους. Έφτασαν στο σπίτι στο σπίτι του Γκιόρκγι Γιάνεφ που γινόταν το γλέντι και του έβαλαν φωτιά. Όποιος καλεσμένος προσπάθησε να βγει έξω, σκοτώθηκε από τους πυροβολισμούς των Ελλήνων [σκριπ, 3/11/1905].

Ο αυστριακός πρόξενος μέτρησε την άλλη μέρα 13 νεκρούς και 7 τραυματίες (τρεις γυναίκες, τρία κορίτσια και ένα αγόρι). Γράφει σχετικά ο Καούδης: «Αφού είδαμε ό,τι δεν μας άφηναν να μπούμε στο σπίτι, του εδώσαμε φωθιά, αλλά από την πόρτα επλησίασαν ο Λευκαρουδάκης και ο Κώστας ο Ταραντούλης κ’ έβαλεν κι αυτός φωθιά, κι έτσι αναγκάσθηκαν κ’ έβγαιναν έξω ένας-ένας και των εσκοτώναν, όσοι έμειναν μέσα εκάησαν. Δεν ξεύρω πόσοι εσκοτώθησαν, πάντως όμως αρκετοί» [Καούδης 115].

Το ΕΜΠΡΟΣ έγραψε πως 22 πτώματα μεταφέρθηκαν τελικά από το χωριό στη Φλώρινα [ΕΜΠΡΟΣ, 9/11/1905].

Η είδηση έγινε γνωστή στον αμερικάνικο τύπο με τηλεγράφημα της 1/14 Νοεμβρίου από τη Θεσσαλονίκη. Σύμφωνα με αυτό, οι Έλληνες πρώτα τουφέκισαν έξι άτομα έξω από το σπίτι που γινόταν ο γάμος και στη συνέχεια έκαψαν το κτήριο. Μέσα στο φλεγόμενο σπίτι, κάηκαν δεκαεπτά άτομα, τα περισσότερα γυναίκες και παιδιά [The Salt Lake Herald, 15/11/1905, σ. 1].

Σύμφωνα με το Μόδη, «η φτωχή νύφη, πηδώντας από το παράθυρο για να γλυτώση, έσπασε τα πόδια της» [Μόδης Β, 294].

Ο Βακαλόπουλος μειώνει τον αριθμό των σκοτωμένων σε 13 [Βακαλόπουλος Β, 142].

Στη συνέχεια, η ελληνική οργάνωση μελέτησε να επιτεθεί ξανά στο χωριό, όπως φαίνεται σε αρκετά σημεία του ημερολογίου του Βάρδα [Βάρδας Β, 523, 619, 624, 884, 911].

Τελικά κατόρθωσε να σκοτώσει τον εξαρχικό πρόκριτο Σάντρες στις 9 Οκτωβρίου 1906 [Προξενείο Μοναστηρίου, 14/10/1906, έγγραφο 717].

Στις 19 Αυγούστου 1906 οι αυτονομιστές σκότωσαν τον πατριαρχικό παπά Αναστάσιο [Προξενείο Μοναστηρίου, 11/12/1906, έγγραφο 832].

 

19c. Μετανάστες:

Μεταξύ 1903-1915 μετανάστευσαν από το χωριό στις ηπα και κατά την εκεί άφιξη τους στο Ellis Island δήλωσαν στις αρχές εθνικά Μακεδόνες τα εξής 36 άτομα:

Jovan Dinsitri, Kole Lazo, Kosto Hekso, Luice Dinsitri, Mice Risto, Mice Stefo, Petre Vasilj και Taseff Kole το 1903.

Anastas Kole, Andrea Pavle, Epta Naonmtche, Riste Naonmtche και Sterico Tacho το 1905.

Cache Tovan, Done Stefoff, Ghitze Naoumtzeff, Ivan Gulorgi, Lazo Natzof, Lazor Tovanoff, Nicola Vasileff, Petre Koleff, Risto Kotchoff και Tanas Doneff το 1906.

Filipof Risto, Ilo Kristoff, Kiste Traykoff, Stephof Filip και Trayan Kristoff το 1910.

Christo Tilipoff, Fassil Kuzeff, Ilio Kotoeff, Ilo Laneff και Tlor Faneff το 1912.

Almed Mustafa και Sinan Nedjip το 1914.

Constantin Nicola το 1915.