Skip to main content

Οικισμοί της Φλώρινας που αρχίζουν από Μ

 

Οικισμοί της Φλώρινας που αρχίζουν από Μ

 

Δημήτρη Λιθοξόου

 


 

40. Μάαλα ή Μαχαλά / Maala ή Mahala. Μετονομάστηκε σε Τροπαιούχος. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός του δήμου Περάσματος, του νομού Φλωρίνης. Οι κάτοικοί του ήταν μουσουλμάνοι, οι περισσότεροι Τούρκοι, αλλά υπήρχαν και Αλβανοί. Το 1912 ζούσαν εδώ 400 Τούρκοι και 100 Αλβανοί. Το σύνολο του πληθυσμού αναγκάστηκε το 1924 να εγκαταλείψει το χωριό. Η ελληνική διοίκηση εγκατέστησε εδώ χριστιανούς πρόσφυγες από τον Καύκασο, τη Θράκη και τη Μικρά Ασία. Εγκαταστάθηκαν επίσης Μακεδόνες από τα γύρω χωριά. Το 1928 υπήρχαν στο χωριό περίπου 240 πρόσφυγες και 200 Μακεδόνες. Οι τελευταίοι είχαν χαρακτηριστεί από την κρατική ασφάλεια, σαν άτομα ανθελληνικών ή ρευστών φρονημάτων. Η μεταπολεμική δημογραφική εξέλιξη του οικισμού δεν επηρεάστηκε από τον εμφύλιο πόλεμο.

 

40a. Πηγές:

Mahala (Mala) [Αυστριακός Χάρτης].

Μαχαλά (Γαζή Μαχαλεσί) καζά Φλωρίνης, μουσουλμανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Γκατζή Μαχαλεσή ή Μαχαλά Φλωρίνης, 680 οθωμανοί (: μουσουλμάνοι) κάτοικοι: «έχει τέμενος και τεκέν χρησιμεύοντα ως χάνιον» [Σχινάς 1886].

Маала / Леринска каза, 600 Τούρκοι και 110 μουσουλμάνοι Αλβανοί [Кънчов 1900].

Μαχαλάς Φλωρίνης, 609 μουσουλμάνοι [Χαλκιόπουλος 1910]. Μαχαλάς Φλωρίνης, 100 άτομα (54 άρρενες και 52 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Μαχαλάς Φλωρίνης, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Мала, 100 σπίτια μουσουλμάνων Τούρκων [Милојевић 1920]. Μαχαλάς Φλωρίνης, 450 άτομα (231 άρρενες και 219 θήλεις), 116 οικογένειες [Απογραφή 1920].

Μαχαλάς γραφείου Φλωρίνης, έγινε μικτός οικισμός γηγενών και προσφύγων. Μέχρι το 1926 εγκαταστάθηκαν 50 προσφυγικές οικογένειες (213 άτομα) [ΕΑΠ].

Μαχαλάς, μικτός οικισμός μουσουλμάνων και χριστιανών, έφυγαν 97 οικογένειες μουσουλμάνων (350 άτομα) και ήρθαν 60 οικογένειες προσφύγων: 18 από τη Θράκη, 12 από τη Μικρά Ασία και 30 από τον Καύκασο [Πελαγίδης].

Οι περισσότεροι πρόσφυγες που ήρθαν μιλούσαν ποντιακά [Χατζησαββίδης].

Τροπαιούχος (Μαχαλάς) Φλωρίνης, 430 άτομα (218 άρρενες και 212 θήλεις), εκ των οποίων 155 ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (81 άρρενες και 74 θήλεις). Ομοδημότες ήταν387 και ετεροδημότες 43. απογράφηκαν αλλού έξι δημότες [Απογραφή 1928].

Μετονομασία του οικισμού από Μαχαλάς σε Τροπαιούχος [ΦΕΚ 40 / 5. 2. 1929].

Μαχαλάς, υπήρχαν 27 ξενόφωνες οικογένειες, εκ των οποίων 22 ήταν δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Τροπαιούχος Φλωρίνης, 665 άτομα (317 άρρενες και 348 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Τροπαιούχος, 729 κάτοικοι, εκ των οποίων 200 ήταν σλαυόφωνοι. Υπήρχαν 150 άτομα μη ελληνικής συνείδησης, 50 ρευστής και 529 ελληνικής [Στατιστική 1945].

«Στον Τροπαιούχο, το Σεπτέμβρη του 1945 οπλισμένοι μοναρχοφασίστες του χωριού δολοφόνησαν το Βασίλη Ρίμπα» [Υπόμνημα ΔΣΕ 1947].

Маала ή Махала: Το 1912 ήταν ένας μουσουλμανικός οικισμός. Το 1940 ήταν ένα μικτό χωριό προσφύγων και Μακεδόνων που ήρθαν εδώ από τα γειτονικά χωριά [Симовски].

Στις μεταπολεμικές απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός της κοινότητας ήταν --> 1951: 664, 1961: 552, 1971: 410, 1981: 382, 1991: 359, 2001: 371.

Υψόμετρο 700 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

40b.1903-1908:

Ο Παύλος Μελάς ήρθε σε συνεννόηση με τον μουσουλμάνο Αλβανό Φεΐμη από τον Μαχαλά, ακόλουθο του Αλβανού Ιτζέτ Πασά της Φλώρινας. Ο Φεΐμη, σύμφωνα με τον Μελά, «είναι πιστώτατος και χρησιμώτατος διαθέσας υπέρ ημών τους Αλβανούς του Μαχαλά» [ΔΙΣ, 338].

Το 1907, ο Τσόντος-Βάρδας σημειώνει στο ημερολόγιό του, τις διαπραγματεύσεις της ελληνικής οργάνωσης με μουσουλμάνους του Μαχαλά και την επ' αμοιβή στρατολογία κάποιων από αυτούς, ως οδηγών των σωμάτων ή ως εκτελεστών, για την δολοφονία ορισμένων αυτονομιστών της ευρύτερης περιοχής. Συγκεκριμένα αναφέρει τα ονόματα των «Ρεσίτ, Βελή και Σερίφ εκ Μαχαλά» [Βάρδας Β, 818, 822, 887, 896, 919, 921, 941, 959, 963, 966, 979, 1012].

Τη συνεργασία των μουσουλμάνων του Μαχαλά με τα ελληνικά σώματα, επιβεβαιώνει και ο οπλαρχηγός Γιάννης Καραβίτης [Καραβίτης, 620, 736].


 

41. Μέντοβο / Medovo. Μετονομάστηκε σε Μηλιώνας, μετά σε Μηλιώνα και στη συνέχεια σε Μηλεών. Στους οδικούς χάρτες αναγράφεται ως Μηλεώνας. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός του δήμου Πρεσπών, του νομού Φλωρίνης. Ήταν ένα εξαρχικό μακεδονικό χωριό που συμμετείχε στην επανάσταση του Ίλιντεν. Το 1912 και το 1928, ζούσαν αντίστοιχα στο χωριό περίπου 120 και 160 Μακεδόνες. Οι αρχές ασφαλείας είχαν χαρακτηρίσει αρκετούς από αυτούς, ως άτομα ανθελληνικών φρονημάτων. Στο τέλος του εμφυλίου πολέμου, όλοι οι κάτοικοι του χωριού κατέφυγαν στη Γιουγκοσλαβία και σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Η ελληνική διοίκηση εποίκησε μεταπολεμικά το έρημο χωριό με πληθυσμό εθνικοφρόνων.

 

 41a. Πηγές:

Medovo [Αυστριακός Xάρτης].

Μέδοβον καζά Μοναστηρίου, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Медово / Битолска каза, 100 χριστιανοί Βούλγαροι [Кънчов 1900].

Medovo, λειτουργία πατριαρχικής εκκλησίας [Χάρτης Κοντογιάννη].

Medovo / Caza de Bitolia (Monastir), χριστιανικός πληθυσμός: 160 εξαρχικοί Βούλγαροι [Brancoff 1905].

Μέδοβον: «Εξαρχικόν από το 1903» [Εκκλησιαστική Αλήθεια 1909].

Μέδοβον Μοναστηρίου, 59 ορθόδοξοι Έλληνες διατελούντες υπό τη βουλγαρική τρομοκρατία (: Μακεδόνες που προσχώρησαν στη εξαρχία) από το 1904 [Χαλκιόπουλος 1910].

Μέδοβον Πρεσπών, 130 άτομα (75 άρρενες και 55 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Μέδοβον Φλωρίνης, αποτέλεσε οικισμό της κοινότητας Ρούδαρυ [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Медово, 20 σπίτια χριστιανών Σλάβων [Милојевић 1920].

Μέδοβον Φλωρίνης, 152 άτομα (74 άρρενες και 78 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Μέδοβον σε Μηλιώνας [ΦΕΚ 346 / 4. 10. 1926].

Μηλιώνας (Μέδοβον) Φλωρίνης, 161 άτομα (75 άρρενες και 86 θήλεις). Δεν υπήρχε κανένας πρόσφυγας του '22. Ομοδημότες ήταν 152 και ετεροδημότες 9 [Απογραφή 1928].

Μηλιώνας (Μέδοβον), υπήρχαν 28 ξενόφωνες οικογένειες, εκ των οποίων 8 ήταν δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Μηλιώνα Φλωρίνης, 209 άτομα (94 άρρενες και 115 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Медово: Χριστιανικός μακεδονικός οικισμός. Το 1949 οι κάτοικοί του κατέφυγαν στη Γιουγκοσλαβία και σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης [Симовски].

Στις μεταπολεμικές απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός της κοινότητας ήταν --> 1951: έρημο, 1961: 107, 1971: 47, 1981: 27, 1991: 2, 2001: 1.

Υψόμετρο 900 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

41b. 1903-1908:

Οι κάτοικοί του συμμετείχαν στην επανάσταση του Ίλιντεν [Δραγούμης 288 και 597].

Άνθρωπος της ελληνικής οργάνωσης στο χωριό ήταν ο Λάζαρος Παπαδόπουλος [Τσάμης, 155].


 

42. Μπάνιτσα / Banica. Μετονομάστηκε σε Βεύη. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός του δήμου Μελίτης, του νομού Φλωρίνης. Πρόκειται παλαιό οικισμό, πληροφορίες για τον οποίο υπάρχουν σε οθωμανικό έγγραφο του 15ου αιώνα. Οι κάτοικοι του ήταν εξαρχικοί Μακεδόνες που προσχώρησαν στην εξαρχία. Το χωριό συμμετείχε στην επανάσταση του Ίλιντεν. Για τους έλληνες οπλαρχηγούς η Μπάνιτσα ήταν ένα εχθρικό χωριό. Δεν επιχείρησαν ωστόσο να της επιτεθούν, γιατί υπήρχε εδώ οθωμανική φρουρά. Το 1912 ο πληθυσμός της ήταν περίπου 1.600 άτομα. Πολλοί κάτοικοί της, που μετανάστευσαν, οι περισσότεροι προσωρινά, στις αρχές του 20ου αιώνα στις ΗΠΑ, δήλωσαν στις αμερικανικές αρχές πως ήταν εθνικά Μακεδόνες. Επίσης, αρκετές εξαρχικές οικογένειες μετανάστευσαν στη Βουλγαρία, με τη συνθήκη της Νεϊγύ. Το 1928 υπήρχαν στο χωριό 2.000 Μακεδόνες. Οι περισσότεροι από αυτούς, είχαν χαρακτηριστεί από τις αρχές ασφαλείας άτομα ανθελληνικών ή ρευστών φρονημάτων. Στο τέλος του εμφυλίου αρκετοί κάτοικοί κατέφυγαν στη Γιουγκοσλαβία και σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Ο πληθυσμός του οικισμού, μειώθηκε μεταπολεμικά κατά 500 άτομα.

 

42a. Πηγές:

Το χωριό Баница ήταν στα τέλη του 15ου αιώνα: α) τιμάριο του Мустафа (γιου του Гјон Кисар) με 35 οικογένειες, β) τιμάριο των Ајдин (γιου του Сејди) και του Јусуф (γιου του Берак) με 40 οικογένειες, γ) τιμάριο των γενίτσαρων Јупус και Јакуб με 34 οικογένειες [Турски Документи].

Banica [Αυστριακός Χάρτης].

Μπάνιτσα καζά Φλωρίνης, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Μπάνιτσα Φλωρίνης: «Το χωρίον τούτο έχει κατοίκους 1.835 χριστιανούς, διαιρείται εις δύο συνοικίας, εν εκατέρα των οποίων υπάρχει πύργος των αδελφών ιδιοκτητών Ιζέτ βέη, οικούντος εν Φλωρίνη και Σακίρ βέη οικούντος εν Βιτωλίοις, και η μεν τω Ιζέτ ανήκουσα συνοικία ελληνοφρονεί, η δ’ ετέρα βουλγαρίζει. Το χωρίον έχει προς τούτοις 6 εκκλησίας, 4 σχολεία και βουλγαρικόν και 2 χάνια χωρούντα 300 κτήνη και 500 άνδρας και υδρεύεται εκ κρηνών. Ενταύθα συναντώνται αι αμαξιτοί οδοί προς Βιτώλια, εκ Καϊλάρ και εκ Θεσσαλονίκης» [Σχινάς 1886].

Баница / Леринска каза, 1.650 χριστιανοί Βούλγαροι [Кънчов 1900].

Banitza, λειτουργία τόσο πατριαρχικού σχολείου και εκκλησίας, όσο και εξαρχικού σχολείου [Χάρτης Κοντογιάννη].

Μπάνιτσα, το 1902 είχε 200 οικογένειες [Πετσίβας].

Banitza / Caza de Lerin (Florina), χριστιανικός πληθυσμός: 2.000 εξαρχικοί Βούλγαροι, λειτουργία δύο εξαρχικών σχολείων με τέσσερις δασκάλους και 165 μαθητές [Brancoff 1905].

Μπάνιτσα, εξαρχικό χωριό προ του οθωμανικού Συντάγματος του 1908 και εξαρχικό μετά [Προξενείο Μοναστηρίου 1908].

Μπάνιτσα: «Εξαρχικόν από το 1903» [Εκκλησιαστική Αλήθεια 1909].

Μπάνιτσα Φλωρίνης, 472 ορθόδοξοι Έλληνες διατελούντες υπό την βουλγαρική τρομοκρατία (: εξαρχικοί Μακεδόνες) από το 1904 και 800 σχισματικοί βουλγαρίζοντες (: παλαιοί εξαρχικοί Μακεδόνες) [Χαλκιόπουλος 1910].

Μπάνιτσα Φλωρίνης, 1.617 άτομα (840 άρρενες και 777 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Μπάνιτσα Φλωρίνης, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Баница, 400 σπίτια χριστιανών Σλάβων [Милојевић 1920].

Μπάνιτσα Φλωρίνης, 1.653 άτομα (784 άρρενες και 869 θήλεις), 523 οικογένειες [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Μπάνιτσα σε Βεύη [ΦΕΚ 55 / 15. 2. 1926].

Ρευστοποιήθηκαν 88 περιουσίες κατοίκων που μετανάστευσαν στη Βουλγαρία [Μιχαηλίδης].

Βεύη (Μπάνιτσα) Φλωρίνης, 1.995 άτομα (1.007 άρρενες και 988 θήλεις), εκ των οποίων 16 ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (11 άρρενες και 5 θήλεις). Ομοδημότες ήταν 1.884, ετεροδημότες 110 και ένας αλλοδαπός [Απογραφή 1928].

Βεύη (Μπάνιτσα), υπήρχαν 323 ξενόφωνες οικογένειες, εκ των οποίων 203 ήταν δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Βεύη Φλωρίνης, 2. 450 άτομα (1.251 άρρενες και 1.199 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Βεύη, 2. 880 κάτοικοι, εκ των οποίων 2. 400 ήταν σλαυόφωνοι. Υπήρχαν 1.900 άτομα μη ελληνικής συνείδησης, 500 ρευστής και 280 ελληνικής [Στατιστική 1945]. Το 1945, 35 άτομα από τη Βεύη ήταν φυγάδες στη Γιουγκοσλαβία [Κολιόπουλος Β, 128].

Το ίδιο έτος, λειτούργησε στη Βεύη μακεδονικό δημοτικό σχολείο, υπό την αιγίδα του ΕΑΜ [Κωστόπουλος, 197].

«Στη Βεύη, χωροφύλακες κάψανε 20 μαντριά και ένα σπίτι, από το χωριό το 1946 παραπέμφθηκαν σε δίκη 150 άτομα, στη Φλώρινα δολοφόνησαν με βασανιστήρια το Νοέμβριο του 1946, το Μήτσο Μπαμπούλα από τη Βεύη» [Υπόμνημα ΔΣΕ 1947].

Το 1949, ο μέραρχος της περιοχής θεωρούσε τη Βεύη «γραικομάνικο» χωριό [Κολιόπουλος Β, 249].

Баница: Χριστιανικός μακεδονικός οικισμός. Σύμφωνα με το Верковиќ το 1889 υπήρχαν εδώ 141 σπίτια με 682 άτομα. Το 1940 ήταν ένα καθαρά μακεδονικό χωριό [Симовски].

Το 1981 οι κάτοικοι του χωριού ήταν Μακεδόνες [Boeschoten].

Στις μεταπολεμικές απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός της κοινότητας ήταν --> 1951: 2.062, 1961: 2.105, 1971: 1.043, 1981: 806, 1991: 753, 2001: 688.

Υψόμετρο 740 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

42b. 1903-1908:

Στις 21 Απριλίου 1903, ο οθωμανικός στρατός σκότωσε είκοσι άτομα στη Μπάνιτσα [Dakin, 131].

Οι κάτοικοι του χωριού συμμετείχαν στην επανάσταση του Ίλιντεν και βγήκαν όλοι στο βουνό [Γούναρης, 164, 168 και Βακαλόπουλος Α, 207].

Κατά την επανάσταση, οι αυτονομιστές σκότωσαν εδώ τέσσερα άτομα [Dakin, 132].

Στις αρχές του 1904 το χωριό ήταν βάση του βοεβόδα Λέκο [Dakin, 219].

Στη συνέχεια στο χωριό εγκαταστάθηκε φρουρά του οθωμανικού στρατού [Προξενείο Μοναστηρίου, 5/8/1906, έγγραφο 511].

Άνθρωποι της ελληνικής οργάνωσης στο χωριό ήταν οι οικογένειες Χολέρη και Κωτσοπούλου [Τσάμης, 155].

Στα τέλη Σεπτεμβρίου 1907 ο οθωμανικός στρατός συνέλαβε σαράντα κατοίκους του χωριού, για συμμετοχή στην κατά του χωριού Νέγκοβαν επίθεση των αυτονομιστών [Προξενείο Μοναστηρίου, 28/9/1907, έγγραφο 803].

Μετά την επίθεση εναντίον των χωριών Πόζαρ και Ρίμπαρτσι, στις αρχές Ιουλίου 1908, τα ενωμένα σώματα των ελλήνων οπλαρχηγών Γιώργου Βολάνη και Γιάννη Καραβίτη, δύναμης 55 ανδρών, αποφάσισαν να επιτεθούν στην Μπάνιτσα. Έπρεπε, «να φάγη κτύπημα γερό η Μπάνιτσα», σύμφωνα με τα λόγια του Καραβίτη [Καραβίτης, 797].

Καθ’ οδόν ενώθηκε μαζί τους η ομάδα του οπλαρχηγού Μανόλη Νικολούδη, δύναμης οκτώ ανδρών, που δρούσε στο νότιο Μορίχοβο. Ο Νικολούδης έπεισε τους άλλους οπλαρχηγούς να επιτεθούν πριν τη Μπάνιτσα σε μια ομάδα μακεδόνων αυτονομιστών που βρισκόταν κοντά στο βουνό Πίπερκα, βορειοδυτικά από τη Μπάνιτσα. Η επίθεση πραγματοποιήθηκε στις 8 Ιουλίου με επιτυχία. Οι Έλληνες σκότωσαν 28 Μακεδόνες, μεταξύ των οποίων τους βοεβόδες Πόγκοντσεφ και Τζόλε. Τα ελληνικά σώματα καταδίωξαν τους υπόλοιπους αυτονομιστές που υποχώρησαν προς τη Μπάνιτσα. Γράφει σχετικά ο Καραβίτης: «Μολονότι είμεθα φοβερά κουρασμένοι όσο να ανέβουμε και δεν υπήρχε ελπίς να τους φθάσουμε, ετρέχαμε με όση δύναμη είχαμε και εμείς κατόπιν τους με διάθεση να τους κυνηγήσουμε έως την Μπάνιτσα, για να τους βάλουμε μέσα φωτιά, αλλά έξαφνα δεχόμεθα από δεξιά μας πυρά ομαδόν. Ήταν οι τούρκοι της φρουράς Φαρμάκη» [Καραβίτης, 802].

Η εμφάνιση της οθωμανικής φρουράς υποχρέωσε τους Έλληνες να εγκαταλείψουν το σχέδιο την επίθεσης εναντίον της Μπάνιτσα και να φύγουν προς την Γκραέσνιτσα, όπου έμαθαν την επανάσταση των Νεότουρκων, την ανακήρυξη του συντάγματος και την απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης για τερματισμό των επιχειρήσεων [ΔΙΣ, 291-292].

 

42c. Μετανάστευση:

Μεταξύ 1905-1914 μετανάστευσαν από το χωριό Banitsa ή Banitza στις ηπα και κατά την εκεί άφιξη τους στο Ellis Island δήλωσαν στις αρχές εθνικά Μακεδόνες τα εξής 84 άτομα:

Alexo Risto, Alexo Terpecke, Alusen Rasse, Apostol Kice, Bosze Russe, Christe Pile, Dandel Vasil, Dine Kotcheff, Dine Zole, Done Yordan, Ieszo Risto, Kire Ninsto, Kole Mitze, Kole Risto, Koste Koleff, Krste Mitre, Michali Kole, Mihal Stoian, Mitze Stoitchoff, Pawle Stojeon, Petre Dine, Petre Lazor, Riste Cole, Risto Steffo, Risto Stoitche, Rosse Risto, Tanas Risto, Tirpche Natse, Tome Stoitche, Vasil Mintcheff και Wasil Zote το 1905.

Anastas Done, Bogle Alexof, Chanas Lazo, Consandin Tanasoff, Eftim Petreff, Filip Ristoff, Gheorghi Kiste, Gheorghi Kosta, Gheorghi Metse, Ilo Tanasoff, Kire Rista, Kire Stoian, Kostanton Naoumtche, Lambo Vaneff, Nicola Ristoff, Nicola Tlof, Panaquoti Demitroff, Sazo Nicola Cottche, Tllo Mitse, Tovan Deleff, Vane Vassel και Vassil Ricaloff το 1906.

Alexo Angele, Anton Nicola, Apostol Alexo, Craico Tipe, Dore Vasse, Nicola Risto, Petre Risto, Risto Stoitche, Rousse Mitse, Stoyan Ivanoff και Stoyan Risto το 1907.

Hia Zafivoff, Hristo Petreff, Karote Rousseff, Risto Stoitcheff, Stefan Zafiooff και Stoitche Rouseff το 1909.

Dimitra Alesea, Dzoleff Ilia, Georgi Koleff, Georgi Mitcheff, Ilia Ristoff, Korof Dzale, Michal Zafiroff, Mintcheff Stoutche και Nicola Yovan το 1910.

Riote, Cole Riote, Costa Dimitri και Panail Vasseteff το 1912.

Lazar Stivra Papathanassion το 1914.


 

43. Μπελ Κάμεν ή Μπέλκαμεν / Bel Kamen ή Belkamen. Μετονομάστηκε σε Δροσοπηγή. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός του δήμου Περάσματος, του νομού Φλωρίνης. Πρόκειται για ένα μικτό χριστιανικό χωριό Αλβανών και Βλάχων. Το 1912 ο πληθυσμός του υπολογίζεται σε 1.300 άτομα. Το 1928 ζούσαν εδώ περίπου 900 άνθρωποι. Μεταξύ των κατοίκων του υπήρχαν, σύμφωνα με τις αρχές ασφαλείας, άτομα με ρουμανικά και αλβανικά εθνικά φρονήματα. Ο οικισμός ερήμωσε προσωρινά, μετά τον εμφύλιο πόλεμο. Οι κάτοικοί του επέστρεψαν στα σπίτια τους λίγα χρόνια μετά.

 

43a. Πηγές:

Belkamen [Αυστριακός Χάρτης].

Μπελκαμένη καζά Φλωρίνης, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Μπελκαμπέν Φλωρίνης: «έχει 1.200 κατοίκους χριστιανούς, εκκλησίαν, σχολείον αρρένων, χάνια και βρύσεις» [Σχινάς 1886].

Бѣлъ Каменъ / Леринска каза, 560 χριστιανοί Αλβανοί και 100 Βλάχοι [Кънчов 1900].

Belkamen, λειτουργία τόσο πατριαρχικού σχολείου και εκκλησίας, όσο και βλάχικου σχολείου [Χάρτης Κοντογιάννη].

Μπελκαμένη, το 1902 είχε 150 αλβανόφωνες και 95 βλαχόφωνες οικογένειες [Πετσίβας].

Bel Kamen / Caza de Lerin (Florina), χριστιανικός πληθυσμός: 100 Βλάχοι και 560 Αλβανοί, λειτουργία ενός βλάχικου σχολείου με δύο δασκάλους και 25 μαθητές [Brancoff 1905].

Βελκαμένη Καστορίας, αριθμός βλάχικων οικογενειών: 230 πατριαρχικών και 5 ρουμανιζόντων [Στατιστική Πατριαρχείου 1906].

Μπελκαμένη, πατριαρχικό χωριό προ του οθωμανικού Συντάγματος του 1908 και πατριαρχικό μετά [Προξενείο Μοναστηρίου 1908].

Μπελκαμένη Φλωρίνης, 1.048 ορθόδοξοι Έλληνες (: πατριαρχικοί) [Χαλκιόπουλος 1910].

Μπελκαμένη Φλωρίνης, 1.364 άτομα (704 άρρενες και 660 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Μπελκαμένη Φλωρίνης, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα μαζί με τον οικισμό Έλλοβον [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Μπελκαμένη, 50 σπίτια χριστιανών Αλβανών και 150 χριστιανών Βλάχων [Милојевић 1920].

Μπελκαμένη Φλωρίνης, 770 άτομα (327 άρρενες και 553 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Μπελκαμένη σε Δροσοπηγή [ΦΕΚ 156 / 8. 8. 1928].

Ρευστοποιήθηκε μία περιουσία κάτοικου που μετανάστευσε στη Βουλγαρία [Μιχαηλίδης].

Δροσοπηγή (Μπελκαμένη) Φλωρίνης, 752 άτομα (283 άρρενες και 469 θήλεις). Δεν υπήρχε κανένας πρόσφυγας του '22. Ομοδημότες ήταν 731, ετεροδημότες 12 και αλλοδαποί 9. Απογράφηκαν αλλού 181 δημότες [Απογραφή 1928].

Δροσοπηγή (Μπελκαμένη), υπήρχαν 150 ξενόφωνες οικογένειες, εκ των οποίων 30 ήταν δεδηλωμένων ρουμανικών και 10 αλβανικών φρονημάτων. Οι Έλληνες έδρασαν ενταύθα κατά τον Μακεδονικό Αγώνα [Στατιστική 1932].

Δροσοπηγή Φλωρίνης, 765 άτομα (333 άρρενες και 432 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Δροσοπηγή, 981 κάτοικοι. Κανένας σλαυόφωνος. Υπήρχαν 881 άτομα ελληνικής συνείδηση και 100 ρουμανίζοντες [Στατιστική 1945].

Бел Камен: Μικτός οικισμός χριστιανών Αλβανών και λίγων χριστιανών Βλάχων [Симовски].

Το 1981 οι κάτοικοι του χωριού ήταν Αλβανοί και Βλάχοι [Boeschoten].

Στις μεταπολεμικές απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός της κοινότητας ήταν --> 1951: έρημο, 1961: 581, 1971: 421, 1981: 364, 1991: 327, 2001: 355.

Υψόμετρο 900 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

43b. 1903-1908:

Αντιμακεδονικός Αγώνας: Στις 18 Σεπτεμβρίου 1904 το σώμα του Παύλου Μελά μπήκε στο χωριό. Υποχρέωσε το ρουμανοδάσκαλο να εγκαταλείψει το χωριό και απείλησε τις οικογένειες των ρουμανιζόντων, να μην ξαναστείλουν τα παιδιά τους σε ρουμανικό σχολείο [ΔΙΣ, 152 και Dakin, 251].

Σύμφωνα με το ΕΜΠΡΟΣ: «επτά γονείς απέσυραν εκ του ρουμανικού σχολείου τα τέκνα των, τους μόνους εν αυτώ φοιτώντας μαθητάς. Εννοείται δε ότι ο ρουμανοδιδάσκαλος μετά τούτο, έσπευσε να εξαφανισθή» [ΕΜΠΡΟΣ, 1/10/1904].

Οι Έλληνες διέθεταν στον οικισμό τοπική επιτροπή, αποτελούμενη από τον δάσκαλο Παπανικόλα, τον ιερέα Παπαπέτρο και τους Θανάση Παπαστυλιάδη και Χρήστο Εξάρχου [Τσάμης, 154].

Διέθεταν επίσης μισθοφορική φρουρά υπό το Λαμπρινό Βρανά [ΔΙΣ, 157, 164].

Στη φρουρά συμμετείχαν οι: Πέτρος Χατζητάσε, Αθανάσιος Καστοριανός, Μιχάλης Νεβεσκιώτης και Μανόλης Κρητικός [Αρχείο Βάρδα, φ. 17-19].

Πράκτορας της ελληνικής οργάνωσης ήταν και ο εκεί πατριαρχικός δάσκαλος Δημήτρης Λαμπράκης (ο μετέπειτα εκδότης της εφημερίδας των Αθηνών ΒΗΜΑ) [ΔΙΣ, 225].

Τον Απρίλιο του 1905 οι αυτονομιστές σκότωσαν τον καταγόμενο από την Μπελ Κάμεν αγρότη Βασίλη Μίτκα [ΔΙΣ, 360].

Στις 17 Απριλίου του 1905 τμήμα του σώματος (54 άντρες) του υπολοχαγού Νικοστράτου Καλομενόπουλου (Νίδα), το οποίο βρισκόταν στο χωριό, παραδόθηκε στον οθωμανικό στρατό που το περικύκλωσε. Οι υπόλοιποι του σώματος (περίπου 60) κατόρθωσαν να σπάσουν τον κλοιό και να διαφύγουν. Κατά την έξοδο σκοτώθηκε ο Λαμπρινός Βρανάς [ΔΙΣ, 191-192. Dakin, 311. Βακαλόπουλος Β, 131-133].

Ο Νίδας γράφει για τη συμπεριφορά του οθωμανικού στρατού προς τους έλληνες αιχμαλώτους: «Η προς ημάς διαγωγή του Τουρκικού στρατού υπήρξε αρίστη. Και καθ’ οδόν και εν Φλωρίνη όπου ωδηγήθημεν ετύχομεν πλείστων όσων περιποιήσεων. Εις την Φλώρινα οι Τούρκοι αξιωματικοί μοι εξεδήλουν την λύπην των διά τα συμβάντα, αλλ’ εκείνο όπερ μου επροξένησεν εντύπωσιν είναι η αληθής λύπη επί τω ατυχήματι ημών, των εν Φλωρίνη και Βιτωλίοις Οθωμανών. Εις τας φυλακάς Βιτωλίων μας μετέφερον δια συνοδείας ολίγου στρατού χωρίς να δέσουν κανένα στρατιώτην. Εδόθη ημών ίδιον δωμάτιον το οποίον κρατώ μετά του Λεοντίου και Σταυριανόπουλου, Πλείστοι αξιωματικοί μας επισκέπτονται. Εις την κατάθεσιν ημών κατεθέσαμεν ότι εγνωρίζομεν ότι οι κυκλώσαντες ημάς Τούρκοι ήσαν ολίγοι αλλ’ ημείς δεν ηθέλομεν να πυροβολήσωμεν κατά του στρατού». Διαβάζουμε σε απόσπασμα της απολογίας του λοχαγού Νικόστρατου Καλομενόπουλου (Νίδα) στο τουρκικό δικαστήριο, για τη σύλληψη του ελληνικού σώματος στην Μπελκαμένη: «Παραδώκαμεν τα όπλα και τα φυσίγγια ημών άθικτα και περιετρέξαμεν μετά των αξιωματικών το χωρίον συμπίνοντες εναγκαλιζόμενοι και αλληλοασπαζόμενοι ως φίλοι. Καθ’ οδόν μέχρι Φλωρίνης οι αξιωματικοί εφέρθηκαν προς ημάς περιποιητικώτατα, δόντες ημίν ίππους, εν Φλωρίνη δε συνεδειπνήσαμεν και εκοιμήθημεν εις τον στρατώνα. Μετά χαράς παρετήρησα, ότι το μουσουλμανικόν στοιχείον εν Φλωρίνη ελυπήθη διά την σύλληψιν ημών» [ΕΜΠΡΟΣ, 18/7/1905 και ΣΚΡΙΠ, 18/7/1905].

Ο υπαρχηγός του Νίδα ανθυπολοχαγός Χρήστος Τσολακόπουλος (Ρέμπελος), που ήταν επικεφαλής των Ελλήνων που διέφυγαν, χαρακτήρισε τη συμπεριφορά του αρχηγού του άνανδρο: «Η άνανδρος διαγωγή του αρχηγού Νίδα (στη Μπελκαμένη) επαλήθευσεν δυστυχώς τας περί αυτού κρίσεις μου, τας εν τη προηγουμένη μου προς υμάς επιστολή. Η δειλία αυτού κατά τη νύκτα της 16ης δικαιολογεί πληρέστερα ταύτας. Ο περικυκλώσας στρατός δεν υπερέβαινε τους 200 άνδρας… Οι Καπεταναίοι παρεδόθησαν, πλην του Τούρα, ευρισκομένου ασθενούς εις Λέχοβον. Διεσώθησαν εκ της ατιμίας περί τους 70 οίτινες ευρίσκονται παρ’ εμοί» [Προξενείο Μοναστηρίου].

Στις 18 Μαΐου 1907 ο τσέτα του βοεβόδα Τζόλε σκότωσε τρεις πατριαρχικούς από τη Μπελ Κάμεν (Απόστολο Παπαφωτιάδη, Νίκο Γεωργίου και Χρίστο Γεωργίου) [Προξενείο Μοναστηρίου, 1/6/1907, έγγραφο 354 και Dakin, 334].

Επίθεση ελληνικού σώματος εναντίον των ρουμανιζόντων του χωριού, πραγματοποιήθηκε στις 11 Μαΐου 1907 [Dakin, 417].

Το 1909 κάτοικοι του χωριού (56 άτομα) υπογράφουν επιστολή προς το μητροπολίτη ζητώντας «ως Αλβανοί Ορθόδοξοι» να δοθεί άδεια στους ιερείς να λειτουργούν «Αλβανιστή» στις εκκλησίες του χωριού για να καταλαβαίνουν. Οι κάτοικοι απειλούν πως αν δεν επιτραπεί η λειτουργία στα αλβανικά θα τραβήξουν άλλο δρόμο, όπως έγινε και στο χωριό Νέγκοβαν [Αρχείο Βάρδα, φ. 3, έγγραφο 49].

 

43c. Μετανάστευση:

Μεταξύ 1903-1907 μετανάστευσαν από το χωριό στις ηπα και κατά την εκεί άφιξη τους στο Ellis Island δήλωσαν στις αρχές εθνικά Μακεδόνες τα εξής έξι άτομα: Georgi Vangel και Januti Nikola το 1903. Georgi Andrcon το 1905. Dimitri Sterio το 1906. Petro Theodosi το 1907. Anastassios Roidis το 1915.


 

44. Μπέσφινα / Besvina. Μετονομάστηκε σε Σφήκα. Χριστιανικός μακεδονικός οικισμός της επαρχίας Φλωρίνης. Οι κάτοικοι του συμμετείχαν το 1903 στην επανάσταση του Ίλιντεν. Στη συνέχεια οι ελληνικές ένοπλες ομάδες χτύπησαν επανειλημμένα το χωριό. Ο πληθυσμός του το 1912 ήταν περίπου 430 εξαρχικοί Μακεδόνες. Με τη συνθήκη της Νεϊγύ, μερικές οικογένειες μετανάστευσαν από το χωριό στη Βουλγαρία. Το 1928 ο πληθυσμός του ήταν 300 Μακεδόνες. Οι περισσότεροι από αυτούς είχαν ανεπτυγμένα μειονοτικά φρονήματα. Μετά τον πόλεμο, το χωριό έγινε στόχος των κρατικών και παρακρατικών δυνάμεων ασφαλείας. Έλαβε μέρος στον εμφύλιο και το 1949 σχεδόν το σύνολο του πληθυσμού του, ζήτησε άσυλο στη Γιουγκοσλαβία και σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Έκτοτε ο τόπος ερήμωσε.

 

44a Πηγές:

Besvinja [Αυστριακός Χάρτης].

Μπέσφινα καζά Μοναστηρίου [Χάρτης Κοντογόνη].

Μπέσφινα Καστορίας: «Έχει 350 χριστιανούς, εκκλησίαν» [Σχινάς 1886].

Бесвиня / Битолска каза, 390 χριστιανοί Βούλγαροι [Кънчов 1900].

Bezvina, λειτουργία εξαρχικού σχολείου [Χάρτης Κοντογιάννη].

Bezvini / Caza de Bitolia (Monastir), χριστιανικός πληθυσμός: 576 εξαρχικοί Βούλγαροι, λειτουργία ενός εξαρχικού σχολείου με ένα δάσκαλο και 42 μαθητές [Brancoff 1905].

Μπέσφινα Μοναστηρίου, 189 σχισματικοί βουλγαρίζοντες (: εξαρχικοί Μακεδόνες) [Χαλκιόπουλος 1910].

Μπέσφινα Πρεσπών, 431 άτομα (218 άρρενες και 213 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Μπέσφινα Φλωρίνης, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Бесвиња, 70 σπίτια χριστιανών Σλάβων [Милојевић 1920].

Μπέσφινα Φλωρίνης, 348 άτομα (140 άρρενες και 206 θήλεις), 71 οικογένειες [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Μπέσφινα σε Σφήκα [ΦΕΚ 346 / 4. 10. 1926].

Ρευστοποιήθηκαν οκτώ περιουσίες κατοίκων που μετανάστευσαν στη Βουλγαρία [Μιχαηλίδης].

Σφήκα (Μπέσφινα) Φλωρίνης, 322 άτομα (155 άρρενες και 167 θήλεις), εκ των οποίων δύο ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (άρρενες). Ομοδημότες ήταν 300 και ετεροδημότες 22. Απογράφηκαν αλλού 37 δημότες [Απογραφή 1928].

Σφήκα (Μπέσφινα), υπήρχαν 80 ξενόφωνες οικογένειες, εκ των οποίων 50 ήταν δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Μπέσφινα, «Ουδείς δικός μας» [Στέφος Γρηγορίου 1935].

Σφήκα Φλωρίνης, 294 άτομα (130 άρρενες και 164 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Σφήκα, 321 κάτοικοι, όλοι σλαυόφωνοι. Υπήρχαν 300 άτομα μη ελληνικής συνείδησης και 21 ελληνικής [Στατιστική 1945].

«Στη Σφήκα, χωριό πάμπτωχο, μοναρχοφασίστες οπλισμένοι λεηλάτησαν τα σπίτια των Πέτρου Πετσάνη, Νίκου Μίσιου, Φώτη Κεράτση, Σπύρου Κάπου, και Νικίλα Κάπου, στη Σφήκα χωροφύλακες σκότωσαν το Σπύρο Δημητρόπουλο, εδώ, ο εθνικόφρονας Κερίμης Φώτης και δύο χωροφύλακες τον Ιούνιο του 1946 βίασαν τη γυναίκα του Τριανταφυλλίδη, τον Αύγουστο του 1946 χωροφύλακες κάψανε 12 καλύβια» [Υπόμνημα ΔΣΕ 1947].

Бесфина, ήταν ένα καθαρά χριστιανικό μακεδονικό χωριό. Το 1889 σύμφωνα με το Верковиќ το 1889 το χωριό είχε 70 οικογένειες με 373 κάτοικους. Το χωριό ερήμωσε στο τέλος του εμφυλίου πολέμου. Τότε κατέφυγαν από εδώ στη Γιουγκοσλαβία και σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, 77 οικογένειες με 304 άτομα [Симовски].

Υψόμετρο 1.180 [Υψομετρική Κατανομή].

 

44b. 1903-1908:

Οι κάτοικοι του χωριού συμμετείχαν στην επανάσταση του Ίλιντεν [Δραγούμης, 292].

Το χωριό διέθετε δική του τσέτα με βοεβόδα συγχωριανό τους ονόματι Βαγγέλη [Δραγούμης, 458].

Στις 27 Αυγούστου 1905 ο Γιώργος Τσόντος (Βάρδας) αποφασίζει να επιτεθεί στο χωριό. Προηγουμένως το σώμα του έχει αιχμαλωτίσει εκεί κοντά δυο γέρους, δυο νεαρούς και τέσσερις γυναίκες. Γράφει ο Βάρδας στο ημερολόγιο του: «Προηγουμένως έγραψα και απέστειλα μίαν των χωρικών εις το χωρίον, ης είχον μετ’ εμού τον αδελφόν, ότι αν μας δεχθώσιν καλώς θα φερθώμεν ως αδελφοί. Αν όμως αντιστώσιν ή φύγωσι, θα φονεύσωμεν και θα καύσωμεν τας οικίας των. Εισερχόμεθα τέλος εις το χωρίον, ευρίσκομεν αυτό έρημον ανδρών, 2 μόνον γέροντας και γυναίκας, τας οικίας κλειστάς, όλοι έφυγον εις τα όρη. Πυρπολούμεν τας οικίας των 2 σχισματικών ιερέων και του παντοπώλου, φανατικού από Τύρνοβον» [Βάρδας Α, 206].

Ο Πύρζας περιγράφει επίσης στο ημερολόγιό του το πλιάτσικο που έγινε και μετά το κάψιμο ενός μπακάλικου και των σπιτιών των δύο εξαρχικών παπάδων: «Μόλις πήγα εις το χωριό είχαν κατεβεί όλοι και είχαν αρχίσει το πλιάτσικο, έσπασαν την θύραν του μαγαζιού Τόλο από το Τίρναβο. Οι χωρικοί είχαν φύγει με τους παπάδες, είχαν μείνει 2- 3 γέροντες, ερώτησα ένα γέρο, μου είπεν που είναι το σπίτι του ενός Παπά, στου αλλουνού Παπά είχεν πάει ο Μιχάλης Τσόντος να βάλει φωτιά, μόλις πήγα εις του Παπά ήλθαν πολλοί άλλοι, αμέσως έτρεξαν επάνω να το γυμνώσουν, εγώ με τον Πάνο έβαζα φωτιά από κάτω, είπα εις ένα παιδί εκ Τρικάλων να βάλει φωτιά και επάνω όπου ήτο μία ψάθα από άχυρο και βγήκαμε, είχα αμφιβολία γύρισα ξανά με τον Ιωάνη εκ Καβάλας του είπα να ανέβει πάνω να ρίξει τσάκνα να πάρει γρηγορότερα φωτιά, ενώ μαζευόμαστε να φύγουμε πήγα εις του καντηλανάπτη το σπίτι με το γέρο Φώτη να πάρουμε τα κλειδιά της εκκλησίας να κάψουμε τα βιβλία. Αφού πήραμε το κλειδί πήρα τον Σπανό και τον Λεωνίδα εκ Καστορίας, τραβήξαμε τον ανήφορο προς την εκκλησία, ανοίξαμε την εκκλησία, μάσαμε όλα τα βιβλία, τα έβαλα εις τη μέση της εκκλησίας έβαλα φωτιά και όσα κεριά είχε στο παγκάρι τα έβαλα να μη σβήσουν τα βιβλία» [Πύρζας, 65].

Τα ίδια γεγονότα περιγράφει ο Πύρζας και σε επιστολή του προς το Στέφανο Δραγούμη, με ημερομηνία 15/9/1905: «Το εσπέρας εις τας 11 έστειλε ο αρχηγός μία επιστολή με μια γυναίκα στο χωριό που έγραφε να μας δεχτούν, εάν δεν μας δεχτούν θα κάψουμε και θα σκοτώσουμε εάν τους δούμε να φεύγουν. Χωρίσαμε εις δύο μέρη, άλλοι από πάνω του χωριού, άλλοι από κάτω. Μπήκαμε στο χωριό στις 11 ½. Εάν βρίσκαμε τους παπάδες είχαμε αποφασίσει να τους κόψουμε. Μόλις μπήκαμε στο χωριό επιδοθήκαμε στο πλιάτσικο. Ήταν ένας από το Τίρνοβο ονόματι Τόλιος, είχε μαγαζί, το γυμνώσαμε. Άλλοι μπήκαν στα σπίτια των παπάδων και άρπαζαν. Εγώ έβαλα φωτιά του ενός παπά το σπίτι, του αλλουνού έβαλαν άλλοι. Κατόπιν πήγα με το μπάρμπα Φώτη εις του καντηλανάφτη, πήρα το κλειδί της εκκλησίας, πήρα το Σπανό και το Λεωνίδα εκ Καστορίας, πήγαμε στην εκκλησία και ότι βιβλία ήσαν τα έκαψα με τα κεριά μαζί. Οι χωρικοί όλοι είχαν φύγει» [Επιστολές Πύρζα].

Το χωριό δέχεται νέα επίθεση στις 8 Σεπτεμβρίου από τις ομάδες των οπλαρχηγών Παύλου και Μιχάλη Τσόντου [ΔΙΣ, 200].

Οι εφημερίδες των Αθηνών γράφουν για την επίθεση και κάνουν λόγο για πολλούς σκοτωμένους χωρικούς και οκτώ καμένα σπίτια, μετά από εισβολή ελληνικού σώματος. Σημειώνουν ακόμα ότι οι Έλληνες είχαν δύο νεκρούς και τρεις τραυματίες ΣΚΡΙΠ, 12/9/1905 και ΕΜΠΡΟΣ, 18/9/1905 ].

Στις 24 Σεπτεμβρίου το σώμα του Βάρδα ξαναμπαίνει στο χωριό. Σύμφωνα με τον έλληνα αρχηγό, οι επιτιθέμενοι βρήκαν μόνο «ολίγους αχρήστους γέροντας και νέους και γυναίκας». Οι άντρες του σώματος πλιατσικολογούν ξανά το χωριό: «Ατυχώς συνέβησαν και παρεκτροπαί τινες, διαρπαγαί ειδών εκ των οικιών, αίτινες με αναγκάζουσι να απευθύνω δριμείας παρατηρήσεις και ύβρεις». [ Βάρδας Α, 234].

Ένα μήνα αργότερα, στις 21 Οκτωβρίου 1905, ο Βάρδας προσβάλλει εκ νέου τη Μπέσφινα. Μαζεύει τους χωρικούς στην εκκλησία του χωριού, δέρνει και απαιτεί επάνοδο στο πατριαρχείο. Σκοτώνουν το Χρήστο Νοβάτσικο και ο Χρήστος Λευκαρουδάκης του κόβει το κεφάλι. Επίσης το μουχτάρη Παύλο Κύρου σφάζει ο Δικόνιμος σαν αρνί: «Ο αγροφύλακας του χωρίου (Μπέσφινα / Besfina) Χρήστος Νοβάτσικο, έχων προηγουμένως απειληθή ότι θα σφαγή υπό του Δικονίμου, διότι δεν ωμολογεί που ήσαν οι ιερείς, ευρών ευκαιρίαν ετράπη εις φυγήν, αλλ’ επυροβολήθη υπό πολλών και εφονεύθη. Ύστερον δ’ έμαθον ότι εις το ρεύμα όπου έπεσεν του έκοψεν την κεφαλήν ο Χρήστος Λευκαρουδάκης... Δια δαρμών και απειλών παρουσιάζουσί τινες τα όπλα των.. Τον μουχτάρην Παύλον Κύρου σφάζει ο Δικόνιμος ως αρνίον» [Βάρδας Α, 265].

Ο Καούδης γράφει για την επίθεση αυτή: «Το βράδυ επήγαμε στο βουνό απέναντι στην Μπέσφηνα και το πρωί, μάλλον κατά το μεσημέρι, επήγαμε κι εκυκλώσαμε το χωριό κι εμπήκαν μέσα. Εγώ δεν εμπήκα στο χωριό, δεν είχα καμίαν διάθεσιν ούτε να λαφυραγωγήσω ούτε να σκοτώσω, έκαμαν άνω κάτω το χωριό, δεν ηύραν καμίαν αντίστασιν» [Καούδης, 112].

Ο ίδιος ο Καούδης, μας πληροφορεί πως οι Έλληνες θεωρούσαν τη Μπέσφινα «κακό χωριό» και στις αρχές Απριλίου του 1906 σχεδίαζαν να επιτεθούν για να την κάψουν. Τους πρόλαβε όμως ο οθωμανικός στρατός, που ειδοποιημένος από ένα παπά, τους αιφνιδίασε και τους έτρεψε σε φυγή μετά από αιματηρή σύγκρουση [Καούδης, 132].


 

45. Μπίτουσα / Bituša. Μετονομάστηκε σε Παρώρι, μετά σε Παρόρι και στη συνέχεια σε Παρόρειον. Στους οδικούς χάρτες αναγράφεται ως Παρόρειο. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός του δήμου Κάτω Κλεινών, του νομού Φλωρίνης. Πρόκειται για ένα χριστιανικό μακεδονικό χωριό. Οι κάτοικοί του ήταν προσκείμενοι στο Πατριαρχείο. Το χωριό δέχτηκε επίθεση από τον οθωμανικό στρατό κατά την επανάσταση του Ίλιντεν. Παρ' ότι ήταν γκρεκομάνικο χωριό, το 1907 η Μπίτουσα δέχτηκε επίθεση από ελληνικό σώμα. Κάτοικοί της, που μετανάστευσαν, οι περισσότεροι προσωρινά, στις αρχές του 20ου αιώνα στις ΗΠΑ, δήλωσαν στις αμερικανικές αρχές πως ήταν εθνικά Μακεδόνες. Το 1912 και το 1928, ζούσαν αντίστοιχα εδώ, περίπου 480 και 500 άτομα. Οι αρχές ασφαλείας θεωρούσαν την πλειοψηφία των κατοίκων του χωριού, ως άτομα ανθελληνικών και ρευστών φρονημάτων. Η δημογραφική εξέλιξη του οικισμού δεν επηρεάστηκε από τον εμφύλιο πόλεμο.

 

45a Πηγές:

Bituša [Αυστριακός Xάρτης].

Μπίτουσα καζά Μοναστηρίου, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Μπίτουσα Βιτωλίων: «παρά την όχθην ποταμίου διαβαινομένου εν πολυομβρίαις, έχοντος δε κατοίκους 270 χριστιανούς, εκκλησίαν και πύργον» [Σχινάς 1886].

Битоше / Битолска каза, 580 χριστιανοί Βούλγαροι [Кънчов 1900].

Bitusa, λειτουργία πατριαρχικού σχολείου και εκκλησίας [Χάρτης Κοντογιάννη].

Bitoche / Caza de Bitolia (Monastir), χριστιανικός πληθυσμός: 320 πατριαρχικοί Βούλγαροι, λειτουργία ενός πατριαρχικού σχολείου με ένα δάσκαλο και οκτώ μαθητές [Brancoff 1905].

Μπίτουσα, πατριαρχικό χωριό προ του οθωμανικού Συντάγματος του 1908 και πατριαρχικό μετά [Προξενείο Μοναστηρίου 1908].

Μπίτουσα Μοναστηρίου, 430 ορθόδοξοι Έλληνες (: πατριαρχικοί) [Χαλκιόπουλος 1910].

Μπίτουσα Φλωρίνης, 482 άτομα (248 άρρενες και 234 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Μπίτουσα Φλωρίνης, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Битуша, 100 σπίτια χριστιανών Σλάβων [Милојевић 1920].

Μπίτουσα Φλωρίνης, 478 άτομα (217 άρρενες και 261 θήλεις), 59 οικογένειες [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Μπιτούσα σε Παρώρι [ΦΕΚ 346 / 4. 10. 1926].

Παρόρι (Μπίτουσα) Φλωρίνης, 490 άτομα (221 άρρενες και 269 θήλεις). Δεν υπήρχε κανένας πρόσφυγας του '22. Ομοδημότες ήταν 485 και ετεροδημότες 5. Απογράφηκαν αλλού 24 δημότες [Απογραφή 1928].

Παρώρι (Μπίτουσα), υπήρχαν 96 ξενόφωνες οικογένειες, εκ των οποίων 96 ήταν δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Μπίτουσα, «Σχεδόν όλοι δικοί μας» [Στέφος Γρηγορίου 1935].

Παρόρειον Φλωρίνης, 556 άτομα (242 άρρενες και 314 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Παρώρι, 569 κάτοικοι, όλοι σλαυόφωνοι. Υπήρχαν 200 άτομα μη ελληνικής συνείδησης, 200 ρευστής και 169 ελληνικής [Στατιστική 1945].

Битуша (Битоша): Χριστιανικός μακεδονικός οικισμός. Σύμφωνα με το Верковиќ το 1889 υπήρχαν εδώ 80 χριστιανικές οικογένειες με 391 άτομα. Το 1940 ήταν ένα καθαρά μακεδονικό χωριό [Симовски].

Στις μεταπολεμικές απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός της κοινότητας ήταν --> 1951: 491, 1961: 318, 1971: 92, 1981: 73, 1991: 70, 2001: 38.

Υψόμετρο 670 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

45b. 1903-1908:

Ο οθωμανικός στρατός κατέστρεψε τμήμα του χωριού κατά το Ίλιντεν [Βακαλόπουλος Α, 213].

Ο Δραγούμης γράφει στις 2 Αυγούστου 1903, πως οι στρατιώτες και οι βασιβουζούκοι έκαψαν σπίτια, σκότωσαν δυο παιδιά, δυο γυναίκες, τέσσερις άντρες και έκλεψαν όλα τα ζώα στη Μπίτουσα [Δραγούμης, 210].

Στα μέσα Οκτωβρίου 1905 η εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ γράφει, πως στο χωριό Μπίτουσα σκοτώθηκαν δεκατρείς και πιάστηκαν «αιχμάλωτοι» πέντε αυτονομιστές, μετά από επίθεση της ομάδας του οπλαρχηγού Τσολάκη [ΕΜΠΡΟΣ, 15/10/1905].

 

45c. Μετανάστευση: Μεταξύ 1903-1912 μετανάστευσαν από το χωριό στις ηπα και κατά την εκεί άφιξη τους στο Ellis Island δήλωσαν στις αρχές εθνικά Μακεδόνες τα εξής 36 άτομα:

Stoytche Bozine, Vasil Spase, Thador Craitze, Atanas Casko, Gheorges Crendo και Joseph Basil το 1903.

Konstantin Riste, Bogori Mitre και Ghorgi Velian το 1904.

Petref Vassil, Ho Dimitri και Philip Bogoia το 1905.

Vassil Petre, Petre Stefo και Naouin Petre, Lozan Bojin, Marco Risto, Marco Risto, Mitel Lazo, Guiorgui Jovan, Kirste Delliok, Mitre Bagoia, Nicola Stoyan, Riste Alexo, Yovan Secoula, Philipo Staphile, Naoum Kirsto, David Dimitri, Nicola Dimo, και Vasko Ned... το 1910.

Spasse Dimitri, Jovan Todor, Joban Stoyanoff, Elia Stoyanoff το 1911.

Paole Velyan και Tanas Tachoff το 1912.


 

46. Μπορέσνιτσα / Borešnica. Μετονομάστηκε σε Παλαίστρα. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός του δήμου Μελίτης, του νομού Φλωρίνης. Παλαιός οικισμός, πληροφορίες για τον οποίο υπάρχουν σε οθωμανικό κατάστιχο του 15ου αιώνα. Οι κάτοικοί του ήταν όλοι χριστιανοί Μακεδόνες, που είχαν προσχωρήσει στην εξαρχία. Κάτοικοι από το χωριό, που μετανάστευσαν, οι περισσότεροι προσωρινά, στις αρχές του 20ου αιώνα στις ΗΠΑ, δήλωσαν στις αμερικανικές αρχές πως ήταν εθνικά Μακεδόνες. Το 1912 και το 1928, ζούσαν αντίστοιχα στο χωριό περίπου 380 και 450 άτομα. Οι κρατικές αρχές ασφαλείας, θεωρούσαν την πλειοψηφία του πληθυσμού, ανθελληνικών ή ρευστών φρονημάτων. Η δημογραφική εξέλιξη του χωριού, δεν επηρεάστηκε από τον εμφύλιο πόλεμο.

 

46a Πηγές:

Το χωριό Борешница ήταν στα τέλη του 15ου αιώνα: α) τιμάριο των Бали Ибрахим (γιου του Ибрахим) και του Касим (γιου του Хамза) με 14 οικογένειες β) τιμάριο του Мустафа (γιου του Гјон Кисар) με 11 οικογένειες, γ) τιμάριο του Илиас (γιου του Оглу Паша) με 13 οικογένειες, εκ των οποίων οι δύο μουσουλμανικές, δ) τιμάριο των Ајдин (γιου του Сејди) και του Јусуф (γιου του Берак) με 15 οικογένειες [Турски Документи].

Borešnica [Αυστριακός Χάρτης].

Μπορέσνιτσα καζά Φλωρίνης, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Μποροσνίτσα Φλωρίνης: «εκ 370 χριστιανών χωρίων, κτήμα των εν Βιτωλίοις αδελφών Σκαντάλη» [Σχινάς 1886].

Борешница / Леринска каза, 348 χριστιανοί Βούλγαροι [Кънчов 1900].

Borosnica, λειτουργία εξαρχικού σχολείου [Χάρτης Κοντογιάννη].

Borechnitza / Caza de Lerin (Florina), χριστιανικός πληθυσμός: 344 εξαρχικοί Βούλγαροι, λειτουργία ενός εξαρχικού σχολείου με ένα δάσκαλο και 18 μαθητές [Brancoff 1905].

Μπορέσνιτσα, εξαρχικό χωριό προ του οθωμανικού Συντάγματος του 1908 και εξαρχικό μετά [Προξενείο Μοναστηρίου 1908].

Μπορέσνιτσα Φλωρίνης, 306 σχισματικοί (: εξαρχικοί Μακεδόνες) [Χαλκιόπουλος 1910].

Μπορέσνιτσα Φλωρίνης, 375 άτομα (177 άρρενες και 198 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Μπορέσνιτσα Φλωρίνης, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Борешница, 40 σπίτια χριστιανών Σλάβων [Милојевић 1920].

Μπορέσνιτσα Φλωρίνης, 372 άτομα (169 άρρενες και 203 θήλεις), 67 οικογένειες [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Μπορέσνιτσα σε Παλαίστρα [ΦΕΚ 346 / 4. 10. 1926].

Παλαίστρα (Μπορεσνίτσα) Φλωρίνης, 447 άτομα (214 άρρενες και 233 θήλεις), εκ των οποίων δύο ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (ένας άντρας και μία γυναίκα). Ομοδημότες ήταν 440 και επτά ετεροδημότες. Απογράφηκαν αλλού εννέα δημότες [Απογραφή 1928].

Παλαίστρα (Μπορέσνιτσα) υπήρχαν 75 ξενόφωνες οικογένειες, εκ των οποίων 60 ήταν δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Μπορέσνιτσα, «Ουδείς δικός μας» [Στέφος Γρηγορίου 1935].

Παλαίστρα Φλωρίνης, 592 άτομα (290 άρρενες και 302 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Παλαίστρα, 669 κάτοικοι, όλοι σλαυόφωνοι. Υπήρχαν 469 άτομα μη ελληνικής συνείδησης, 150 ρευστής και 50 ελληνικής [Στατιστική 1945].

«Στην Παλαίστρα οπλισμένοι μοναρχοφασίστες του χωριού σκότωσαν τον Κώστα Μπανιτσιώτη, πρόεδρο συνεταιρισμού» [Υπόμνημα ΔΣΕ 1947].

Борешница: Χριστιανικός μακεδονικός οικισμός. Σύμφωνα με το Верковиќ το 1889 υπήρχαν εδώ 104 χριστιανικές οικογένειες με 521 άτομα [Симовски].

Στις μεταπολεμικές απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός της κοινότητας ήταν --> 1951: 638, 1961: 600, 1971: 421, 1981: 381, 1991: 337, 2001: 336.

Υψόμετρο 620 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

46c. Μετανάστευση:

Μεταξύ 1904-1914 μετανάστευσαν από το χωριό στις ηπα και κατά την εκεί άφιξη τους στο Ellis Island δήλωσαν στις αρχές εθνικά Μακεδόνες τα εξής δέκα άτομα:

Christo Nedelko και Tanas Risto το 1904.

Nicola Yane το 1906.

Cole Dimitri και Guiorgui Constatin το 1910.

Stoyan Christo, Dimitre Cole, Georgin Naido και Tovor Stoitse το 1911.

Knsto Mitseff το 1914.


 

47. Μπούκοβικ / Bukovik. Μετονομάστηκε σε Οξυά. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός του δήμου Πρεσπών, του νομού Φλωρίνης. Χριστιανικός μακεδονικός οικισμός. Το 1903 συμμετέχει στην επανάσταση του Ίλιντεν. Στη συνέχεια γίνεται εχθρικός στόχος των Ελλήνων και δέχεται την επίθεση ένοπλων σωμάτων. Ο πληθυσμός του το 1912 ήταν περίπου 160 εξαρχικοί Μακεδόνες. Το 1928 υπολογίζεται πως είχε 140 κατοίκους, όλους Μακεδόνες. Συμμετείχε στον εμφύλιο και το 1949 το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού του υποχρεώθηκε να καταφύγει στη Γιουγκοσλαβία και σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Μεταπολεμικά η ελληνική διοίκηση έφερε και εγκατέστησε στο εγκαταλειμμένο μακεδονικό χωριό, έποικους Βλάχους ελληνικών εθνικών φρονημάτων.

 

47a. Πηγές:

Bukovik [Αυστριακός Xάρτης]. Μπούκοβικ καζά Μοναστηρίου, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Буковикъ / Битолска каза, 120 χριστιανοί Βούλγαροι [Кънчов 1900].

Boukovik / Caza de Bitolia (Monastir), χριστιανικός πληθυσμός: 160 εξαρχικοί Βούλγαροι, λειτουργία ενός εξαρχικού σχολείου με ένα δάσκαλο και 13 μαθητές [Brancoff 1905].

Μπούκοβικ: «Εξαρχικόν από το 1903» [Εκκλησιαστική Αλήθεια 1909].

Μπούκοβικ Μοναστηρίου, 75 σχισματικοί βουλγαρίζοντες (: εξαρχικοί Μακεδόνες) [Χαλκιόπουλος 1910].

Μπούκοβικ Πρεσπών, 151 άτομα (69 άρρενες και 82 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Μπούκοβικ Φλωρίνης, αποτέλεσε οικισμό της κοινότητας Όροβνικ [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Буковик, 17 σπίτια χριστιανών Σλάβων [Милојевић 1920].

Μπούκοβικ Φλωρίνης, 131 άτομα (57 άρρενες και 74 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Μπούκοβον σε Οξυά [ΦΕΚ 346 / 4. 10. 1926].

Ρευστοποιήθηκαν δύο περιουσίες κατοίκων που μετανάστευσαν στη Βουλγαρία [Μιχαηλίδης].

Οξυά Φλωρίνης, 133 άτομα (54 άρρενες και 79 θήλεις). Δεν υπήρχε κανένας πρόσφυγας του '22. Ομοδημότες ήταν 126 και ετεροδημότες 7 [Απογραφή 1928].

Οξυά (Μπούκοβικ), υπήρχαν 30 ξενόφωνες οικογένειες, εκ των οποίων 15 ήταν δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Οξυά Φλωρίνης, 147 άτομα (72 άρρενες και 75 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Στην απογραφή του 1951 το χωριό ήταν έρημο. Буковик, τόσο το 1912 όσο και το 1940, οι κάτοικοι του χωριού ήταν χριστιανοί Μακεδόνες. Στο τέλος του εμφυλίου 100 άτομα από το χωριό, κατέφυγαν μετά τον εμφύλιο στη Λαϊκή Δημοκρατία της Μακεδονίας και σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Τη θέση τους πήραν έποικοι Βλάχοι από την Ήπειρο [Симовски].

Στις μεταπολεμικές απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός ήταν --> 1961: 75, 1971: 39, 1981: 25, 1991: 26, 2001: 30.

Υψόμετρο 880 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

47b. 1903-1908:

Οι κάτοικοι του χωριό συμμετείχαν στην επανάσταση του Ίλιντεν [Δραγούμης, 170 και 292].

Στα τέλη Σεπτεμβρίου 1904, η εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ γράφει πως η ελληνική οργάνωση σκότωσε τον Κότε Μήτσου, από το Όροβικ [ΕΜΠΡΟΣ, 30/9/1904].

Στις 17 Ιουλίου 1905, το σώμα του οπλαρχηγού Γιώργου Δικώνυμου (Μακρή), επιτέθηκε στο χωριό. Οι Έλληνες έκαψαν τα εξαρχικά βιβλία της εκκλησίας και τρομοκράτησαν τους χωρικούς [Μακρής, 97].

Το χωριό είχε τρεις νεκρούς, μετά από εισβολή της ομάδας του καπετάν Λαχτάρα στα τέλη Δεκεμβρίου του ίδιου έτους [ΕΜΠΡΟΣ, 27/12/1905 και 30/12/1905].

Ακόμα, ο Βάρδας σημειώνει στο ημερολόγιό του στις 13 Σεπτεμβρίου 1906, πως ο Παύλος Κύρου του έγραψε, πως οι άντρες της ελληνικής οργάνωσης «χαλάσανε» τον Κότε από το Μπούκοβικ [Βάρδας Β, 191].


 

48. Μπουφ / Buf. Μετονομάστηκε σε Ακρίτας. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός του δήμου Κάτω Κλεινών, του νομού Φλωρίνης. Πρόκειται για ένα μεγάλο και παλαιό χριστιανικό μακεδονικό χωριό. Πληροφορίες για αυτό υπάρχουν σε οθωμανικό κατάστιχο του 15ου αιώνα. Το σύνολο του κατοίκων του, προσχώρησε στην εξαρχία και συμμετείχε στην επανάσταση του Ίλιντεν. Σε αντίποινα, ο Οθωμανικός στρατός το έκαψε. Το Μπουφ ήταν ένα εχθρικό χωριό για τα ελληνικά σώματα. Δεν επιχείρησαν ωστόσο επίθεση εναντίον του, γιατί εδώ υπήρχε ισχυρή οθωμανική στρατιωτική φρουρά. Κάτοικοι από το χωριό, που μετανάστευσαν, οι περισσότεροι προσωρινά, στις αρχές του 20ου αιώνα στις ΗΠΑ, δήλωσαν στις αμερικανικές αρχές πως ήταν εθνικά Μακεδόνες. Το 1912 ζούσαν στο Μπουφ περίπου 2.200 άτομα. Σε 1.850 υπολογίζονται οι κάτοικοί του το 1928. Σύμφωνα με τις αρχές ασφαλείας, οι περισσότεροί τους ήταν ανθελληνικών ή ρευστών φρονημάτων. Στο τέλος του εμφυλίου πολέμου, σχεδόν 1.000 άτομα από εδώ κατέφυγαν στη Γιουγκοσλαβία και σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης.

 

48a Πηγές:

Το χωριό Бух ήταν στα τέλη του 15ου αιώνα τιμάριο του Хамза (γιου του Карагјоз) με 83 οικογένειες [Турски Документи].

Buf (Buh) [Αυστριακός Χάρτης].

Μπουφ καζά Φλωρίνης, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Μπούφι Φλωρίνης: «επί οχυράς θέσεως κείται το εκ 250 οικογενειών χωρίον Μπούφι, του οποίου οι άνδρες εισί ρωμαλέοι και φιλοπάτριδες» [Σχινάς 1886].

Бухъ (Буфъ) / Леринска каза, 1.900 χριστιανοί Βούλγαροι [Кънчов 1900].

Buf (Buh), λειτουργία εξαρχικού σχολείου [Χάρτης Κοντογιάννη].

Μπουφ, το 1902 είχε 180 οικογένειες [Πετσίβας].

Bouh / Caza de Lerin (Florina), χριστιανικός πληθυσμός: 1.440 εξαρχικοί Βούλγαροι, λειτουργία ενός εξαρχικού σχολείου με δύο δασκάλους και 90 μαθητές [Brancoff 1905].

Μπουφ, εξαρχικό χωριό προ του οθωμανικού Συντάγματος του 1908 και εξαρχικό μετά [Προξενείο Μοναστηρίου 1908].

Μπουφ Φλωρίνης, 1.870 σχισματικοί βουλγαρίζοντες (: εξαρχικοί Μακεδόνες) [Χαλκιόπουλος 1910].

Μπούφι Φλωρίνης, 2. 288 άτομα (1.175 άρρενες και 1.113 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Μπούφι Φλωρίνης, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Буф, 220 σπίτια χριστιανών Σλάβων [Милојевић 1920].

Μπούφι Φλωρίνης, 1.709 άτομα (751 άρρενες και 958 θήλεις), 299 οικογένειες [Απογραφή 1920].

Ρευστοποιήθηκε μία περιουσία κάτοικου που μετανάστευσε στη Βουλγαρία [Μιχαηλίδης].

Μπούφι Φλωρίνης, 1.760 άτομα (827 άρρενες και 933 θήλεις), εκ των οποίων ένας ήταν πρόσφυγας πού ήρθε μετά το 1922. Ομοδημότες ήταν 1.729, ετεροδημότες 14 και αλλοδαποί 17. Απογράφηκαν αλλού 122 δημότες [Απογραφή 1928].

Μπουφ, «Ουδείς δικός μας. Το χωρίον Μπουφ ηγείται της όλης Μακεδονικής Πολιτικής. Έρχεται σε επαφή με Σερβίαν, Αλβανίαν, Βουλγαρίαν και Αμερικήν» [Στέφος Γρηγορίου 1935].

Μπούφι, υπήρχαν 340 ξενόφωνες οικογένειες, εκ των οποίων 310 ήταν δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Μπούφιον Φλωρίνης, 1.989 άτομα (952 άρρενες και 1.037 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Μπούφι, 2.007 κάτοικοι, όλοι σλαυόφωνοι. Υπήρχαν 1.000 άτομα μη ελληνικής συνείδησης, 970 ρευστής και 37 ελληνικής [Στατιστική 1945].

Μετονομασία του οικισμού από Μπούφιον σε Ακρίτας [ΦΕΚ 287 / 10. 10. 1955].

«Από το Μπούφι, το 1946 παραπέμφθηκαν σε δίκη 25 άτομα, στο Μπούφι το Νοέμβρη του 1946 χωροφύλακες κάψανε 46 αχυρώνες γεμάτες χόρτο και δύο νερόμυλους, το Δεκέμβρη του 1946 εδώ, χωροφύλακες βίασαν τη γυναίκα του Βαγγέλη Μίρτσου» [Υπόμνημα ΔΣΕ 1947].

Буф: Χριστιανικός μακεδονικός οικισμός. Σύμφωνα με το Верковиќ το 1889 υπήρχαν εδώ 104 οικογένειες με 521 άτομα. Το 1894 ο Ѓорче Петров σημειώνει πως το χωριό είχε 200 σπίτια και 2. 120 κατοίκους. Το 1940 ήταν ένα καθαρά μακεδονικό χωριό. Με τη λήξη του εμφυλίου πολέμου κατέφυγαν από το χωριό στη Γιουγκοσλαβία 189 οικογένειες με 686 άτομα και σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης 96 οικογένειες με 140 άτομα [Симовски].

Το 1981 οι κάτοικοι του χωριού ήταν Μακεδόνες [Boeschoten].

Στις μεταπολεμικές απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός της κοινότητας ήταν --> 1951: 766, 1961: 723, 1971: 281, 1981: 190, 1991: 152, 2001: 134.

Υψόμετρο 1.030 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

48b. 1903-1908:

Το Μπουφ πρωτοστάτησε στην επανάσταση του Ίλιντεν. Ο στρατός σε αντίποινα το έκαψε στις 2 Αυγούστου 1903 και σκότωσε πολλούς κατοίκους του. Μόνο δύο από τα 250 σπίτια του χωριού δεν κάηκαν [Δραγούμης, 210. Dakin, 141. Βακαλόπουλος Α, 213].

Στις 7 Σεπτεμβρίου 1903, χωρικοί από το Μπουφ κατήγγειλαν στον άγγλο πρόξενο Μοναστηρίου, το βιασμό δεκαπέντε κοριτσιών από το χωριό από οθωμανούς στρατιώτες [Δραγούμης, 280].

Στις 28 Σεπτεμβρίου 1903 πολλοί κάτοικοι του Μπουφ κατήγγειλαν, στους προξένους της Αγγλίας, της Ρωσίας και της Αυστρίας στο Μοναστήρι, το φόνο του παπά Βασιλείου και τεσσάρων συγχωριανών τους από το στρατό [Δραγούμης, 298].

Στα μέσα Νοεμβρίου 1904, διαβάζουμε στο ΣΚΡΙΠ, πως κοντά στο χωριό Μπούφι δολοφονήθηκαν από την ελληνική οργάνωση τρεις αυτονομιστές [ΣΚΡΙΠ, 18/11/1904].

Το χωριό υπήρξε, κατά την εξεταζόμενη περίοδο, έδρα πολυπληθούς στρατιωτικής φρουράς. Το γεγονός αυτό εμπόδισε την εκδήλωση μεγάλης ελληνικής επίθεσης εναντίον του [Καραβίτης, 332 και Βάρδας Β 534, 541].

Η επίθεση εναντίον του Μπουφ, είχε γίνει ωστόσο έμμονη ιδέα για τον αρχηγό Γιώργο Τσόντο (Βάρδα) [Βάρδας Α, 223, 231, 249 και Β 55, 62, 235, 237, 259, 269, 272, 278, 322, 505, 534, 611, 634, 673, 977].

Έμμονη ιδέα, του είχε γίνει επίσης για κάποιο διάστημα, η δηλητηρίαση ορισμένων φυλακισμένων επαναστατών από το Μπουφ, που βρίσκονταν στις φυλακές Μοναστηρίου [Βάρδας Β, 343, 345, 355, 362].

Γράμμα του έλληνα δεσπότη προς τον Τσόντο-Βάρδα, με την οποία του ζητούσε να κάψει το χωριό, έπεσε στα χέρια των αυτονομιστών [Σόνισεν, 213].

«Βίαιη ενέργεια» ελληνικού σώματος εναντίον του Μπουφ, πραγματοποιείται στα τέλη Φεβρουαρίου 1906 [Dakin, 342].

Στις 17 Μαΐου 1906, το σώμα του οπλαρχηγού Γιώργου Δικώνυμου (Μακρή) αιχμαλώτισε πέντε χωρικούς σε καλύβια έξω από το χωριό. Ανάμεσά τους ήταν και ένα νιόπαντρο παλικάρι. Η γυναίκα του ικέτεψε το Μακρή να τον λυπηθεί: «Η κακομοίρα, θυμάται ο Μακρής, ήρθε και έπεσε στα πόδια μου και δέρνονταν και με παρακαλούσε να μην τον σκοτώσω τον άντρα της. Εγώ είπα και την τράβηξαν μακριά από το μέρος που τους κόψαμε» [Μακρής, 136 και ΕΜΠΡΟΣ, 30/5/1906].

Στις 26 Νοεμβρίου 1906 σκότωσαν στο χωριό το Νίκο Σπανόπουλο από το Πέσοντερ (Πισοδέρι), που είχε πάει εκεί προς είσπραξιν χρημάτων [Προξενείο Μοναστηρίου, 11/12/1906, έγγραφο 832].

Η ελληνική οργάνωση σκότωσε ακόμη πέντε Μακεδόνες από το Μπουφ, στις αρχές Οκτωβρίου 1907 [Βάρδας Β, 972. Dakin, 416. Βακαλόπουλος Β, 295].

 

48c. Μετανάστευση:

Μεταξύ 1902-1920 μετανάστευσαν από το χωριό στις ηπα και κατά την εκεί άφιξη τους στο Ellis Island δήλωσαν στις αρχές εθνικά Μακεδόνες τα εξής 96 άτομα:

Gyorgy Minowska και Risto Minowsky το 1902.

Q. Stojan, Stofoff Lazar, Stofoff Vokola, Vasiloff Todor και Vikola Gavradas το 1903.

Apostel Andreje, Boze Veljanoff, Bozin Risto, Crsta Todortcha, Efto Sovanoff, Janaki Nedelkoff, Jane Todorcheff, Janeff Petko, Jovan Filip, Jovan Kreste, Jovan Ristoff, Konstandin Ilof, Kosta Ilioff, Kostadin Karsts, Kote Milco, Koustantin Petko, Lazar Stojan, Mitre Petreff, Nedeljko Stevo, Nicola Topche, Nicola Vassil, Nicoloi Flia, Pante Trajanoff, Petre Giorgiof, Petre Todor, Ristov Yovan, Temelko, Simon Stojan, Stefan Bozin, Stefo Savo, Stoitse Petcoff, Stojan Dimoff, Stoyan Bozin, Tanas Geane, Todor Naounitsic, Trlip Bogaya, Trpceff Naumce, Vasili Tamelko και Yorgi Todorca το 1904.

Codor Dime, Kioto Tomeff Kotso και Philippi Kole το 1906.

Andrea Jovanoff, Frifon NiKoloff, Gele Karafiloff, Georgi Tanasoff, Pavle Michailoff, Petre Nokoloff και Sotir Stefoff το 1908, Nedeliho Pelt και Risto Sotir το 1909.

Daniel Guiorgui, Daniel Stoyan, Filip Carafil, George Stoytcheff, Georgin Fimoff, Lazar Fasse, Mitre Cole, Mitroff Roste, Paola Stoianoff, Petra Stoytcheff, Tase Pandi και Todor Stoytcheff το 1910.

Elo Pavleff, Ilo Pilipoff, Jane Ilo Pilipoff, Lazar Stoganoff, Lazo Ristoff και Vassil Giorgi το 1911.

A. Giorgi Popoff, Alexandre Chacreft, Andrea Petcoff, Andrea Ristoff, Constantin Papalazar, Costa Georgis Chacreva, D. Petre Dinitaroff, Georgi Chocreff, Kostadin Petre Habak, Krste Riste, Lazo Pavle, Metre Novonmtcheff, Pavle Gorneff, Stefo Petroff, Todora Cocreva, Todortche Nonmtcheff και Zvezda Chacreva το 1912.

Jovan Medeleo, Peitro Georgni και Petre Georgni το 1913.

Efthimios Sapasc το 1920.


 

49. Μπρέζνιτσα / Breznica. Μετονομάστηκε σε Βατοχώρι και στη συνέχεια σε Βατοχώριον. Στους οδικούς χάρτες αναγράφεται ως Βατοχώρι. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός της κοινότητας Κρυσταλλοπηγής, του νομού Φλωρίνης. Πρόκειται για ένα χριστιανικό μακεδονικό χωριό. Οι περισσότεροι κάτοικοί του προσχώρησαν στην εξαρχία. Η Μπρέζνιτσα συμμετείχε στην επανάσταση του Ίλιντεν. Στη συνέχεια το χωριό έγινε στόχος των ελληνικών σωμάτων. Κάτοικοι από το χωριό, που μετανάστευσαν, οι περισσότεροι προσωρινά, στις αρχές του 20ου αιώνα στις ΗΠΑ, δήλωσαν στις αμερικανικές αρχές πως ήταν εθνικά Μακεδόνες. Το 1912 ζούσαν εδώ περίπου 650 άτομα. Μερικές οικογένειες μετανάστευσαν στη Βουλγαρία. Το 1928 κατοικούσαν στο χωριό 600 Μακεδόνες. Οι περισσότεροι από αυτούς ήταν για την κρατική ασφάλεια, άτομα ανθελληνικών ή ρευστών φρονημάτων. Στο τέλος του εμφυλίου πολέμου τα 2/3 των κατοίκων κατέφυγαν στην Γιουγκοσλαβία και σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης.

 

49a. Πηγές:

Breznica [Αυστριακός Xάρτης].

Μπρέσνιτσα καζά Καστορίας, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Μπρέσνιτσα Καστορίας: «Έχει 80 οικογενείας χριστιανικάς, βρύσιν εις το μέσον του χωρίου, εκκλησίαν και παρ' αυτήν φρέαρ και χάνιον 100 κτηνών» [Σχινάς 1886].

Брѣзница / Костурска каза 620 χριστιανοί Βούλγαροι [Кънчов 1900].

Breznitza, λειτουργία πατριαρχικού σχολείου και εκκλησίας [Χάρτης Κοντογιάννη].

Μπρέσνιτσα, το 1902 είχε 100-110 οικογένειες [Πετσίβας].

Breznitza / Caza de Kostour (Kastoria), χριστιανικός πληθυσμός: 816 εξαρχικοί Βούλγαροι και 12 Βλάχοι, λειτουργία ενός εξαρχικού σχολείου με ένα δάσκαλο και 55 μαθητές [Brancoff 1905].

Μπρέσνιτσα, μικτό χωριό (εξαρχικών και πατριαρχικών) προ του οθωμανικού Συντάγματος του 1908 και μικτό μετά. Υπήρχαν 20 πατριαρχικές οικογένειες [Προξενείο Μοναστηρίου 1908].

Μπρέσνιτσα: «Η λειτουργία ετελείτο εκ περιτροπής μεταξύ Ελλήνων και Βουλγαριζόντων. Το σύστημα τούτο κατελύθη υπό των Βουλγάρων τω 1902. Μετά την ανακήρυξιν του συντάγματος, διοικητική αποφάσει, τελείται και αύθις εκ περιτροπής» [Εκκλησιαστική Αλήθεια 1909].

Μπρέζνιτσα Κορυτσάς, 170 ορθόδοξοι Έλληνες τρομοκρατούμενοι (: εξαρχικοί Μακεδόνες) από το 1904 [Χαλκιόπουλος 1910].

Μπρένιτσα Πρεσπών, 761 άτομα (434 άρρενες και 327 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Μπρέσνιτσα ή Μρέσνιτσα Φλωρίνης, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Брезница, 130 σπίτια χριστιανών Σλάβων [Милојевић 1920].

Μπρένιτσα ή Μπρέσνιτσα Φλωρίνης, 577 άτομα (245 άρρενες και 332 θήλεις), 174 οικογένειες [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Μπρενίτσα σε Βατοχώρι [ΦΕΚ 179 / 30. 8. 1927].

Ρευστοποιήθηκαν έξι περιουσίες κατοίκων που μετανάστευσαν στη Βουλγαρία [Μιχαηλίδης].

Βατοχώριον (Μπρένιτσα) Φλωρίνης, 605 άτομα (273 άρρενες και 332 θήλεις), εκ των οποίων 4 ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (3 άρρενες). Ομοδημότες ήταν 578, ετεροδημότες 21 και αλλοδαποί 6. Απογράφηκαν αλλού 23 δημότες [Απογραφή 1928].

Μπρέσνιτσα, υπήρχαν 80 ξενόφωνες οικογένειες, εκ των οποίων 64 ήταν δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Μπρέσνιτσα, «Δικοί μας, οι οικογένειες Τζάικο, Πάνο και Β. Κοβατσίδη» [Στέφος Γρηγορίου 1935].

Βατοχώριον Φλωρίνης, 770 άτομα (462 άρρενες και 308 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Βατοχώρι, 535 κάτοικοι, όλοι σλαυόφωνοι. Υπήρχαν 200 άτομα μη ελληνικής συνείδησης, 185 ρευστής και 150 ελληνικής [Στατιστική 1945].

Брезница: Χριστιανικός μακεδονικός οικισμός. Σύμφωνα με το Верковиќ το 1889 υπήρχαν εδώ 180 χριστιανικές οικογένειες με 892 άτομα. Το 1940 ήταν ένα καθαρά μακεδονικό χωριό [Симовски].

Στις μεταπολεμικές απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός της κοινότητας ήταν --> 1951: 232, 1961: 232, 1971: 94, 1981: 54, 1991: 51, 2001: 34.

Υψόμετρο 880 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

49b. 1903-1908:

Το χωριό συμμετέχει στην επανάσταση του Ίλιντεν [Δραγούμης, 268].

Άνθρωποι της ελληνικής οργάνωσης στο χωριό, ήταν οι Γιάννης και Λάζαρος Ζάικος, Γιώργος Καραουλάνης, Γιάννης Πάνος, Πέτρος και Χρήστος Παπαγεωργίου [Τσάμης, 155 και Βακαλόπουλος Α, 289].

Στις 17 Ιανουαρίου 1905 διαβάζουμε στην εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ, πως στη Μπρέζνιτσα, σκοτώθηκαν δεκαεπτά αυτονομιστές σε επίθεση ελληνικού σώματος, εναντίον της τσέτας του Μήτρου Βλάχου [ΕΜΠΡΟΣ, 17/1/1905].

Ο μητροπολίτης Καραβαγγέλης με δύο επιστολές του (στις 22/9 και 2/10/1905) προτρέπει το Βάρδα να κτυπήσει τη Μπρέζνιτσα [Βάρδας Α, 234, 236, 268].

Το σώμα του Βάρδα επιτίθεται στο χωριό στις 27 Οκτωβρίου 1905. Ο Βάρδας σημειώνει σχετικά στο ημερολόγιο του: «Συλλαμβάνομεν πολλούς, τους συναθροίζομεν εις την εκκλησίαν, μανθάνομεν παρά τινων ότι οι 2 εκ Ζελόβου κομίται εισίν εντός, αλλ’ αδύνατον μεθ’ όλας τας απειλάς, υποσχέσεις και δαρμούς να μάθωμεν το μέρος όπου κρύπτονται... Βραδύτερον μεθ’ όλην την δυσαρέσκειάν μου απολύω πράγματι τη παρακλήσει του Θεοδώρου τον ένα των προγεγραμμένων, καίτοι νομίζω ότι ούτος έπρεπε να φονευθή, διότι συνηγορεί χάριν του ανωτέρω και ο Δικόνιμος. Εκρατήσαμεν λοιπόν μόνον τον ένα, Χρήστον Τσαούση, ον εφονεύσαμεν ανωτέρω εντός δάσους» [Βάρδας Α, 272].

Το χωριό δέχεται και νέα επίθεση από τους Έλληνες το Μάιο του 1907. Όπως προκύπτει από ανυπόγραφη επιστολή προς το Βάρδα, με ημερομηνία 11 Μαΐου 1907, κατά την επίθεση αυτή, τέσσερις Μακεδόνες καίγονται ζωντανοί μέσα στα σπίτια τους και ένας σκοτώνεται ενώ προσπαθεί να διαφύγει [Αρχείο Βάρδα, φ. 3].

 

 49c. Μετανάστευση: Μεταξύ 1909-1914 μετανάστευσαν από το χωριό στις ηπα και κατά την εκεί άφιξη τους στο Ellis Island δήλωσαν στις αρχές εθνικά Μακεδόνες τα εξής οκτώ άτομα: Lazo Mitreff το 1909. Petre Mintche το 1911. Christo Pandoff, Giorgi Tomasoff και Codor Melioff το 1912. Janni Janui, Jani Sotirian και Ghelea Panaioteff το 1914.