Skip to main content

Οικισμοί της Φλώρινας που αρχίζουν από Ν

 

Οικισμοί της Φλώρινας που αρχίζουν από Ν

 

Δημήτρη Λιθοξόου

 

 

50. Νέβεσκα / Neveska. Μετονομάστηκε σε Νυμφαίον. Στους οδικούς χάρτες αναγράφεται ως Νυμφαίο. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός της κοινότητας Νυμφαίου, του νομού Φλωρίνης. Πρόκειται ένα χριστιανικό βλάχικο οικισμό. Παλαιότερες πληροφορίες για αυτόν, υπάρχουν σε οθωμανικό κατάστιχο του 15ου αιώνα. Οι κάτοικοί του ήταν κυρίως πατριαρχικοί, υπήρχε ωστόσο και μία μικρή μερίδα ατόμων με ρουμανικά φρονήματα. Το 1912 και το 1928, ο πληθυσμός του ήταν αντίστοιχα, περίπου 1.900 και 1.600 άτομα. Η δημογραφική εξέλιξη του χωριού, επηρεάστηκε αρνητικά από τον εμφύλιο πόλεμο.

 

 50a Πηγές:

Το χωριό Невеска ήταν στα τέλη του 15ου αιώνα τιμάριο του Хазир Беј Карамани με 6 οικογένειες [Турски Документи].

Neveska [Αυστριακός Χάρτης].

Νέβεσκα καζά Φλωρίνης, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Νέβεσκα Φλωρίνης: «κωμόπολις κειμένη επί ανωμάλου οροπεδίου και κυκλουμένη εκ των τριών πλευρών υπό πυκνοτάτων δασών. Υπάγεται διοικητικώς εις Φλώριναν και εκκλησιαστικώς εις Καστορίαν, έχει δε κατοίκους 2.000 χριστιανούς Ελληνοβλάχους, τους πλείστους ευπόρους, εκκλησίαν 4 σχολεία αρρένων, ων το 1 ρωμουνικόν. Προς δε και παρθεναγωγείον κτισθέν και διατηρούμενον υπό του Μιχαήλ Τσίρλε ή Μισυρλή, χάνιον και κρήνας, δι’ ου κινείται υδρόμυλος κείμενος εν τω χωρίω. Αι οικίαι της κωμοπόλεως ταύτης εξ όλων των χωρίων του διαμερίσματος (Καζά) Φλωρίνης, εις ο υπάγεται, εισίν ου μόνον λιθόκτιστοι, αλλ’ ευμεγέθεις, καλαί και καθαραί. Άπαντα τα τρόφιμα, ως και σίτον προμηθεύονται από της πεδιάδος, τον δε χειμώνα ένεκεν του ορεινού αυτής, καλύπτεται υπό χιόνος, του ύψους της οποίας ένεκεν, διακόπτεται η προς Φλώριναν και Ζελινίτσι συγκοινωνία» [Σχινάς 1886].

Neveska (Neveastã), 2.000 Βλάχοι [Weigand].

Невѣска / Леринска каза, 2. 300 Βλάχοι [Кънчов 1900].

Neveska, λειτουργία τόσο πατριαρχικού σχολείου και εκκλησίας, όσο και βλάχικου σχολείου [Χάρτης Κοντογιάννη].

Νέβεσκα, το 1902 είχε 360 πατριαρχικές και 100 οικογένειες ρουμανιζόντων Βλάχων [Πετσίβας].

Neveska / Caza de Lerin (Florina), χριστιανικός πληθυσμός: 2. 300 Βλάχοι, λειτουργία δύο πατριαρχικών σχολείων με τέσσερις δασκάλους και 89 μαθητές και δύο βλάχικων σχολείων με τρεις δασκάλους και 160 μαθητές [Brancoff 1905].

Νεβέσκα Καστορίας, αριθμός βλάχικων οικογενειών: 360 πατριαρχικών και 40 ρουμανιζόντων [Στατιστική Πατριαρχείου 1906].

Νέβεσκα, πατριαρχικό χωριό προ του οθωμανικού Συντάγματος του 1908 και πατριαρχικό μετά. Υπήρχαν και μερικοί ρουμανίζοντες [Προξενείο Μοναστηρίου 1908].

Νέβεσκα Φλωρίνης, 1.700 ορθόδοξοι Έλληνες (: πατριαρχικοί) και 60 ρουμανίζοντες (: ρουμανικών φρονημάτων Βλάχοι) [Χαλκιόπουλος 1910].

Νέβεσκα Σόροβιτς, 1.857 άτομα (917 άρρενες και 940 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Νέβεσκα Φλωρίνης, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Невеска, 500 σπίτια χριστιανών Βλάχων [Милојевић 1920].

Νέβεσκα Φλωρίνης, 1.176 άτομα (405 άρρενες και 771 θήλεις), 303 οικογένειες [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Νεβέσκα σε Νυμφαίον [ΦΕΚ 55 / 15. 2. 1926].

Νυμφαίον (Νέβεσκα) Φλωρίνης, 1.241 άτομα (466 άρρενες και 775 θήλεις), εκ των οποίων 9 ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (7 άρρενες και 2 θήλεις). Ομοδημότες ήταν 1.190, ετεροδημότες 48 και αλλοδαποί 3. Απογράφηκαν αλλού 330 δημότες [Απογραφή 1928].

Νυμφαίον (Νέβεσκα), υπήρχαν 369 ξενόφωνες οικογένειες (ομιλούν πάντες την ρουμανική), εκ των οποίων 15 ήταν δεδηλωμένων ρουμανικών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Νυμφαίον Φλωρίνης, 929 άτομα (384 άρρενες και 545 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Νυμφαίον, 976 κάτοικοι. Κανένας σλαυόφωνος. Υπήρχαν 936 ελληνική συνείδηση και 40 ρουμανίζοντες [Στατιστική 1945].

Невеска: Χριστιανικός βλάχικος οικισμός [Симовски].

Το 1981 οι κάτοικοι του χωριού ήταν Βλάχοι [Boeschoten]. Στις μεταπολεμικές απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός της κοινότητας ήταν --> 1951: 360, 1961: 275, 1971: 130, 1981: 158, 1991: 244, 2001: 413.

Υψόμετρο 1.350 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

50b. 1903-1908:

Πρωτοπόρος υποστηρικτής της ρουμανικής κίνησης στο χωριό, από το 1880, υπήρξε ο Βασίλης Δάνος [Πηχεών, 100-101].

Οι ρουμανίζοντες κατόρθωσαν το 1891, με εντολή της οθωμανικής εκπαιδευτικής επιτροπής του βιλαετίου Μοναστηρίου, να καθιερωθούν δύο ώρες εβδομαδιαίας διδασκαλίας της ρουμανικής γλώσσας στα πατριαρχικά σχολεία [Πηχεών, 306].

Κατά την επανάσταση του Ίλιντεν 400-600 αυτονομιστές με επικεφαλής τον Τσακαλάροφ μπήκαν στη Νέβεσκα και την κατέλαβαν για λίγες μέρες [Γούναρης, 185, 187. Δραγούμης 228, 230. Βλάχος, 226, 270. ΔΙΣ, 89, 92. Dakin, 138].

Ο μητροπολίτης Καστοριάς Γερμανός Καραβαγγέλης είχε πράκτορα από τη Νέβεσκα, οργανωμένο στους αυτονομιστές, που τον ενημέρωνε για τις κινήσεις των τελευταίων [ΔΙΣ, 129].

Η ελληνική επιτροπή του χωριού, διορισμένη από τον Παύλο Μελά, αποτελείτο από τους: Τάκη Γκόλνα πρόεδρο, Γιώργο Σούρλα (πατριαρχικό δάσκαλο) γραμματέα, Νίκο Γιάννη ταμία και τα μέλη Δημήτρη Μιχαηλίδη, Γιάννη Λιάτση και Γιάννη Σακελλαρόπουλο [Μελάς, 399. ΔΙΣ, 152. Τσάμης, 154].

Στο χωριό βρισκόταν μόνιμα λόχος οθωμανών στρατιωτών [ΔΙΣ, 220 και Τσάμης, 260].

Οι αυτονομιστές σκότωσαν τον Απρίλιο του 1906 τους Θοδωρή Γιόση, Χρήστο Θεοχάρη και Παντελή Μπέκα (μουλαράδες από τη Νέβεσκα) στο Κότοβο, μια περιοχή κοντά στο χωριό [ΔΙΣ, 365].

Η τσέτα του βοεβόδα Τζόλε σκότωσε στις 18 Μαΐου 1907 το Δημήτρη από τη Νέβεσκα [Προξενείο Μοναστηρίου, 1/6/1907, έγγραφο 354].

Τον Ιούλιο του 1907, τσέτα σκότωσε κοντά στο Ντόλνο Κότορι, οκτώ άντρες από τη Νέβεσκα [Βακαλόπουλος Β, 294].

Το Μάιο του 1908 ανακοινώθηκε, από τουρκική τουρκικής πηγή, η δολοφονία ενός κατοίκου του οικισμού, από ελληνικό σώμα [ΣΚΡΙΠ, 11/5/1908].

Στις 4 Ιουλίου 1908 ελληνικό σώμα σκότωσε σε ενέδρα (κοντά στη Μπελ Κάμεν) τον αλβανό μουδίρη (διοικητή) του χωριού Νέβεσκα και τρεις στρατιώτες [Προξενείο Μοναστηρίου, 5/7/1908, έγγραφο 3151 και Βλάχος, 512].

 

51. Νέγκοβαν / Negovan. Μετονομάστηκε σε Φλάμπουρον. Στους οδικούς χάρτες αναγράφεται ως Φλάμπουρο. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός του δήμου Περάσματος, του νομού Φλωρίνης. Πρόκειται ένα χριστιανικό αλβανικό οικισμό, με λίγους χριστιανούς Βλάχους. Παλαιότερες πληροφορίες για αυτόν, υπάρχουν σε οθωμανικό κατάστιχο του 15ου αιώνα. Ήταν κατά βάση πατριαρχικό χωριό, υπήρχε ωστόσο και ένας αριθμός κατοίκων με αλβανική συνείδηση. Ο πληθυσμός του τόσο το 1912, όσο και το 1928, ήταν περίπου 1.100 άτομα. Η μεταπολεμική δημογραφική εξέλιξη του οικισμού, δεν επηρεάστηκε ιδιαίτερα από τον εμφύλιο.

 

51a. Πηγές:

Το χωριό Негован ήταν στα τέλη του 15ου αιώνα τιμάριο του Ахмед Челеби (γιου του Мехмед Бег) με 53 οικογένειες [Турски Документи].

Negovani [Αυστριακός Χάρτης].

Νεγκοβάνη καζά Φλωρίνης, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Νεγόβιανι ή Νεγοβάνι Φλωρίνης: «κειμένου επί των αρκτικών κλιτύων του όρους Νέβεσκα και έχει 1.500 κατοίκους χριστιανούς, εκκλησίαν, σχολείον αρρένων, χάνια και κρήνας» [Σχινάς 1886].

Негованъ / Леринска каза, 620 χριστιανοί Αλβανοί και 100 Βλάχοι [Кънчов 1900].

Negonani, λειτουργία πατριαρχικού σχολείου και εκκλησίας [Χάρτης Κοντογιάννη].

Νεγκοβάνη, το 1902 είχε 100 αλβανόφωνες και 100 βλαχόφωνες οικογένειες πατριαρχικών και 50 οικογένειες ρουμανιζόντων Βλάχων [Πετσίβας].

Negovan / Caza de Lerin (Florina), χριστιανικός πληθυσμός: 96 πατριαρχικοί Βούλγαροι, 110 Έλληνες, 300 Βλάχοι και 1.080 Αλβανοί, λειτουργία δύο πατριαρχικών σχολείων με τρεις δασκάλους και 200 μαθητές [Brancoff 1905].

Νεγοβάνη Καστορίας, αριθμός βλάχικων οικογενειών: 150 πατριαρχικών [Στατιστική Πατριαρχείου 1906].

Νεγοβάνη, πατριαρχικό χωριό προ του οθωμανικού Συντάγματος του 1908 και πατριαρχικό μετά [Προξενείο Μοναστηρίου 1908]. Νεγοβάνη Φλωρίνης, 723 ορθόδοξοι Έλληνες (: πατριαρχικοί) [Χαλκιόπουλος 1910].

Νεγοβάνη Φλωρίνης, 1.133 άτομα (593 άρρενες και 540 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Νεγοβάνη Φλωρίνης, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Неговени, 110 σπίτια χριστιανών Αλβανών και 3 χριστιανών Βλάχων [Милојевић 1920].

Νεγοβάνη Φλωρίνης, 828 άτομα (371 άρρενες και 457 θήλεις), 221 οικογένειες [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Νεγοβάνη σε Φλάμπουρον [ΦΕΚ 156 / 8. 8. 1928].

Ρευστοποιήθηκαν δύο περιουσίες κατοίκων που μετανάστευσαν στη Βουλγαρία [Μιχαηλίδης].

Φλάμπουρον (Νεγοβάνη) Φλωρίνης, 975 άτομα (400 άρρενες και 575 θήλεις), εκ των οποίων μία γυναίκα ήταν πρόσφυγας πού ήρθε μετά το 1922. Ομοδημότες ήταν 929, ετεροδημότες 42 και αλλοδαποί 4. Απογράφηκαν αλλού 180 δημότες[Απογραφή 1928].

Φλάμπουρον (Νεγκοβάνη), υπήρχαν 210 ξενόφωνες οικογένειες (ομιλούν την αλβανικήν εκτός ελαχίστων που ομιλούν την σλαυϊκήν ή ρουμανικήν), εκ των οποίων 44 ήταν δεδηλωμένων αλβανικών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Φλάμπουρον Φλωρίνης, 1.170 άτομα (516 άρρενες και 654 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Φλάμπουρον, 1.346 κάτοικοι. Κανένας σλαυόφωνος. Όλοι είχαν ελληνική συνείδηση [Στατιστική 1945].

Негован: χριστιανικό αλβανικό χωριό με λίγους χριστιανούς Βλάχους [Симовски].

Το 1981 οι κάτοικοι του χωριού ήταν Αλβανοί [Boeschoten].

Στις μεταπολεμικές απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός της κοινότητας ήταν --> 1951: 1.028, 1961: 923, 1971: 645, 1981: 556, 1991: 1.024, 2001: 829.

Υψόμετρο 800 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

51b. 1903-1908:

Άτομα φιλικά προσκείμενα στους αυτονομιστές, σύμφωνα με τον Δραγούμη, ήταν στο χωριό ο Γιώργος Θωμαΐδης, ο μουχτάρης Χρήστος Πέτρε και ο εξαρχικός Χρήστος Δημητρίου [Δραγούμης, 78, 180].

Ο Καραβίτης γράφει, πως το ελληνικό προξενείο τους είχε χαρακτηρίσει ως εκεί επικίνδυνους ένα παπά ρουμανικών φρονημάτων και έναν εξαρχικό ονόματι Ίτσο [Καραβίτης, 91].

Το χωριό ήταν βάση των ελληνικών σωμάτων και υπήρχε ελληνική φρουρά υπό τον οπλαρχηγό Γιάννη Πούλακα [ΔΙΣ, 164].

Ο Πούλακας σκότωσε στις 13 Φεβρουαρίου 1905 μέσα στο χωριό τους: Γιώργο Θωμαΐδη (ρουμανίζοντα Βλάχο), Παπά Θεοδόσιο (ρουμανίζοντα Βλάχο), Παπά Χρίστο (αλβανίζοντα), Τίπες Βούλγαρη (αυτονομιστή), Νίκο Βλάχο (αυτονομιστή και ανιψιό του Μήτρου Βλάχου) [Αρχείο Βάρδα, φ. 6 και Rubin, 180].

Ο Βλάχος κάνει λόγο για «κατακρεούργηση» [Βλάχος, 379].

Το γεγονός θυμάται ο μητροπολίτης Καστοριάς Γερμανός Καραβαγγέλης: «Κοντά στην Μπελκαμένη ήταν το χωριό Νεγκοβάνι, όπου ήταν δυο παπάδες, ένας ρουμανίζων κι ένας αλβανίζων. Μια μέρα σε χειμώνα βαρύ, που έπεφτε πυκνό χιόνι, ο Μπούλακας πήγε στο Νεγκοβάνι, μπήκε μεσ’ τα σπίτια τους και τους αποκεφάλισε» [Καραβαγγέλης, σ. 47].

Ο Βάρδας, γράφει σε επιστολή: στις 25 Φεβρουαρίου 1905: «την 12ην τρέχοντος οι υπό τον Μπούλακα εφόνευσαν εξ (6) εν Νεγκοβάνη» [Βάρδας, 86].

Ο Brailsford σημειώνει χαρακτηριστικά στο βιβλίο του: «Δολοφόνησαν τον Αλβανό ιερέα του Νεγκοβάν για το έγκλημα της μετάφρασης της λειτουργίας στα αλβανικά» [Brailsford, 252].

Πράκτορας της ελληνικής οργάνωσης στο χωριό ήταν ο δάσκαλος Μιχάλης Φραντζεσκάκης [ΔΙΣ, 225].

Συνεργαζόταν επίσης με τον μητροπολίτη Καστοριάς (και στη συνέχεια με την ελληνική οργάνωση) ο οπλαρχηγός καπετάν Γιώργης από τη Νέγκοβαν [Dakin, 176, 284].

Η τσέτα του βοεβόδα Τάνε, σκότωσε τον Ιούνιο του 1905 κοντά στη Σέτινα τους πριονιστές από τη Νεγκοβάνη, Κώστα Νικολάου, Δημήτρη Πέτρου, Κώστα Βασιλείου και Θανάση Λάζου [ΔΙΣ, 361].

Τον Σεπτέμβριο του ίδιου χρόνο οι αυτονομιστές σκότωσαν τον πατριαρχικό παπά του χωριού [Dakin, 320].

Στις 21 Σεπτεμβρίου 1907 η τσέτα του βοεβόδα Τάνε επιτέθηκε στο χωριό, σκότωσε 14 άτομα και έκαψε 23 σπίτια και 33 αχυρώνες [Προξενείο Μοναστηρίου, 28/9/1907, έγγραφο 803].

 

52. Νεγκότσανι / Negočani. Μετονομάστηκε σε Νίκη. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός του δήμου Κάτω Κλεινών, του νομού Φλωρίνης. Πρόκειται για παλαιό οικισμό, πληροφορίες για τον οποίο υπάρχουν σε οθωμανικό κατάστιχο του 15ου αιώνα. Οι κάτοικοί του ήταν πατριαρχικοί Μακεδόνες και λίγοι μουσουλμάνοι Αλβανοί. Αρκετοί κάτοικοι από το χωριό, που μετανάστευσαν, οι περισσότεροι προσωρινά, στις αρχές του 20ου αιώνα στις ΗΠΑ, δήλωσαν στις αμερικανικές αρχές πως ήταν εθνικά Μακεδόνες. Το 1912 ζούσαν εδώ 500 χριστιανοί Μακεδόνες και 100 μουσουλμάνοι Αλβανοί. Οι τελευταίοι αναγκάστηκαν το 1924 να μεταναστεύσουν. Στη θέση τους η ελληνική διοίκηση εγκατέστησε πρόσφυγες από τον Πόντο. Το 1928 στο χωριό κατοικούσαν 580 Μακεδόνες και 70 πρόσφυγες. Οι αρχές ασφαλείας είχαν χαρακτηρίσει το μισό πληθυσμό, ως άτομα ανθελληνικών ή ρευστών φρονημάτων. Η μεταπολεμική δημογραφική εξέλιξη του χωριού δεν επηρεάστηκε από τον εμφύλιο πόλεμο.

 

52a. Πηγές:

Το χωριό Негочани ήταν στα τέλη του 15ου αιώνα τιμάριο του Илјас (γιου του Синкурџ Беј) με 112 οικογένειες [Турски Документи].

Negočani [Αυστριακός Xάρτης].

Νεγκοτσάνη καζά Μοναστηρίου, μικτός οικισμός χριστιανών και μουσουλμάνων [Χάρτης Κοντογόνη].

Νεγότσανι Βιτωλίων: «Έχει 538 χριστιανοί και 104 οθωμανοί κάτοικοι, εκκλησίαν, τέμενος, 3 πύργοι και έντεκα χάνια, χωρούντα 600 ζώα και 1.000 άνδρας. Το χωρίον τούτο διαρρέεται υπό δύο ρευμάτων, εφ ων τρεις λίθινοι γέφυραι» [Σχινάς 1886].

Негочани / Битолска каза, 500 χριστιανοί Βούλγαροι και 150 μουσουλμάνοι Αλβανοί [Кънчов 1900].

Negotzani, λειτουργία πατριαρχικού σχολείου και εκκλησίας [Χάρτης Κοντογιάννη].

Nekotchani / Caza de Bitolia (Monastir), χριστιανικός πληθυσμός: 480 πατριαρχικοί Βούλγαροι, λειτουργία ενός πατριαρχικού σχολείου με ένα δάσκαλο και 10 μαθητές [Brancoff 1905].

Νεγοτσάνη, πατριαρχικό χωριό προ του οθωμανικού Συντάγματος του 1908 και πατριαρχικό μετά [Προξενείο Μοναστηρίου 1908].

Νεγκοτσάνη Μοναστηρίου, 407 ορθόδοξοι Έλληνες (: πατριαρχικοί) και 90 Τουρκαλβανοί (: μουσουλμάνοι Αλβανοί) [Χαλκιόπουλος 1910].

Νεγοτσάνη Φλωρίνης, 630 άτομα (327 άρρενες και 303 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Νεγοτσάνη Φλωρίνης, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918]. Негочани, 50 σπίτια χριστιανών Σλάβων και 20 μουσουλμάνων Αλβανών [Милојевић 1920].

Νεγοτσάνη Φλωρίνης, 562 άτομα (262 άρρενες και 300 θήλεις), 82 οικογένειες [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Νεγκοτσάνη σε Νίκη [ΦΕΚ 55 / 15. 2. 1926].

Νεγκοτσάνη (Νίκη) γραφείου Φλωρίνης, έγινε μικτός οικισμός γηγενών και προσφύγων. Μέχρι το 1926 εγκαταστάθηκαν 18 προσφυγικές οικογένειες (77 άτομα) [ΕΑΠ].

Νεγκοτσάνη, μικτός οικισμός μουσουλμάνων και χριστιανών, έφυγαν 16 οικογένειες μουσουλμάνων (86 άτομα) και ήρθαν 18 οικογένειες προσφύγων από τον Πόντο [Πελαγίδης].

Νίκη (Νεγοτσάνη) Φλωρίνης, 662 άτομα (334 άρρενες και 328 θήλεις), εκ των οποίων 21 ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (9 άρρενες και 12 θήλεις). Ομοδημότες ήταν 626, ετεροδημότες 32 και αλλοδαποί 4, Απογράφηκαν αλλού 6 δημότες [Απογραφή 1928].

Νίκη (Νεγοτσάνη), υπήρχαν 110 ξενόφωνες οικογένειες [Στατιστική 1932].

Νίκη Φλωρίνης, 834 άτομα (407 άρρενες και 427 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Νίκη, 832 κάτοικοι, εκ των οποίων 400 ήταν σλαυόφωνοι. Υπήρχαν 200 άτομα μη ελληνικής συνείδησης, 200 ρευστής και 432 ελληνικής [Στατιστική 1945].

Негочани: Χριστιανικός μακεδονικός οικισμός [Симовски].

Στις μεταπολεμικές απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός της κοινότητας ήταν --> 1951: 803, 1961: 696, 1971: 508, 1981: 503, 1991: 425, 2001: 489.

Υψόμετρο 592 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

52b. 1903-1908:

Την 1η Ιουλίου 1903, ένας κάτοικος στο Νεγότσανι, σκότωσε το δραγάτη με δρεπάνι [Δραγούμης, 168].

 Σύμφωνα με τον Καραβίτη, το χωριό ήταν φιλικά προσκείμενο στην ελληνική οργάνωση: «Στη Νεγκοτσάνη ο παπά-Πασχάλης είναι καλά με το χωριό και δε υπάρχει μέσα ζιζάνιο» [Καραβίτης, 335].

Στις 22 Οκτωβρίου 1906, ο Βάρδας σημείωνε στο ημερολόγιό του, για κάποιον άξιον να φονευθή στη Νεγκοτσάνη, ώστε το χωριό «να γίνη ημέτερον, διότι τώρα δεν είναι τελείως» [Βάρδας Β, 273].

Δίπλα στο σχολείο του χωριού, υπήρχε μόνιμη οθωμανική φρουρά [Βάρδας Β, 339].

Στις 15 Φεβρουαρίου 1907, ο Βάρδας γράφει σε μισθοφόρο του στο χωριό, να βολιδοσκοπήσει αν είναι δυνατόν να αγοραστούν δύο - τρία σπίτια μουσουλμάνων, «διότι ούτω ολίγον κατ' ολίγον θα λείψωσιν αι εκεί 14 οικογένειαι οθωμανικαί και επομένως θα λείψωσι και οι στρατιώται» [Βάρδας Β, 489].

Οι χωρικοί, κατήγγειλαν τον πατριαρχικό δάσκαλο, πως εξ ονόματος της ελληνικής οργάνωσης, φορολόγησε με 11 γρόσια κάθε κάτοικο. Μάζεψε 2.400 γρόσια και αγόρασε άλογο. Ο καπετάν Μιχάλης Τσόντος, ξάδελφος του έλληνα αρχηγού, χαρακτήρισε την κατηγορία ως συκοφαντία των «αχρείων χωρικών» [Βάρδας Β, 624 και 651].

 

52c. Μετανάστευση:

Μεταξύ 1909-1914 μετανάστευσαν από το χωριό στις ηπα και κατά την εκεί άφιξη τους στο Ellis Island δήλωσαν στις αρχές εθνικά Μακεδόνες τα εξής 36 άτομα:

Stoyan Spasso το 1903.

Ilo Stoiko και Atanas Kote το 1904.

Ognem Velian, Riste Bojine, Nicola Stoyan, Todor Anghele, Constantin Spasse, Mitre Nedan, Vassil Stoiko, Mitre Petko, Traytse Codor και Dimitri Serbin το 1905.

George Jaleff το 1907.

Filip Mile, Georghi Miall, Joan Velian, Ghiorghi Jovan, Bojin Nedan και Nicolas Fale το 1908.

Constantin Spasse, Stefo Ilia, Risto Stanco και Lazar Trendo το 1909.

Gheorge Temelco, Stoyan Gatzoff Nicolas και Petre Ghiufte Riste το 1910.

Ilo Constantin και Dimo Velian το 1911. Trijon Riste, Pavle Dime, Mile Criste, Riste Bojcic και Velian Boche το 1912.

Spiro Anguele το 1913.

Georgios Athanassion το 1915.

 

53. Νεόκαζι / Neokazi. Μετονομάστηκε σε Νεοχωράκι και στη συνέχεια σε Νεοχωράκιον. Στους οδικούς χάρτες αναγράφεται ως Νεοχωράκι. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός του δήμου Μελίτης, του νομού Φλωρίνης. Πρόκειται για παλαιό οικισμό, στοιχεία για τον οποίο υπάρχουν σε οθωμανικό κατάστιχο του 15ου αιώνα. Το 1912 ήταν ένα μικτό χωριό περίπου 400 εξαρχικών Μακεδόνων και 250 μουσουλμάνων Τούρκων. Οι μακεδόνες κάτοικοί του, είχαν λάβει μέρος στην επανάσταση του Ίλιντεν και είχαν γνωρίσει γι αυτό, τα σκληρά αντίποινα του οθωμανικού στρατού. Μέχρι το 1924, όλοι οι μουσουλμάνοι του χωριού αναγκάστηκαν να μεταναστεύσουν στην Τουρκία. Το ελληνικό κράτος, εγκατέστησε στα σπίτια τους χριστιανούς πρόσφυγες, κυρίως από τον Καύκασο. Το 1928 ζούσαν εδώ 450 γηγενείς Μακεδόνες και 120 πρόσφυγες. Οι περισσότεροι Μακεδόνες είχαν χαρακτηριστεί, από τις αρχές ασφαλείας, ως άτομα ανθελληνικών ή ρευστών φρονημάτων. Στο τέλος του εμφυλίου πολέμου, σαράντα περίπου κάτοικοι του χωριού κατέφυγαν στη Γιουγκοσλαβία.

 

 53a. Πηγές:

Το χωριό Неокази ήταν στα τέλη του 15ου αιώνα τιμάριο του Мустафа Бег με 97 οικογένειες [Турски Документи].

Nevokazi [Αυστριακός Χάρτης].

Νεοκάζι καζά Φλωρίνης, μικτός οικισμός χριστιανών και μουσουλμάνων [Χάρτης Κοντογόνη].

Νοβοκάζι ή Νοβοκάσι Φλωρίνης: «έχει κατοίκους 626 χριστιανούς και 243 οθωμανούς, εκκλησίαν και 3 πύργους» [Σχινάς 1886].

Неокази / Леринска каза, 650 χριστιανοί Βούλγαροι και 180 Τούρκοι [Кънчов 1900].

Nevokazi, λειτουργία εξαρχικού σχολείου και εκκλησίας [Χάρτης Κοντογιάννη].

Νοκάζ, το 1902 είχε 120 οικογένειες [Πετσίβας].

Neoskazi / Caza de Lerin (Florina), χριστιανικός πληθυσμός: 608 εξαρχικοί Βούλγαροι, λειτουργία ενός εξαρχικού σχολείου με ένα δάσκαλο και 34 μαθητές [Brancoff 1905].

Νεοκάζ, εξαρχικό χωριό προ του οθωμανικού Συντάγματος του 1908 και εξαρχικό μετά [Προξενείο Μοναστηρίου 1908].

Νεοκάζι Φλωρίνης, 400 σχισματικοί βουλγαρίζοντες (: εξαρχικοί Μακεδόνες) και 230 μουσουλμάνοι [Χαλκιόπουλος 1910].

Νεοκάζη Φλωρίνης, 494 άτομα (251 άρρενες και 243 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Νεοκάζη Φλωρίνης, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Неоказ, 60 σπίτια χριστιανών Σλάβων και 4 μουσουλμάνων Τούρκων [Милојевић 1920].

Νεοκάζη Φλωρίνης, 486 άτομα (239 άρρενες και 247 θήλεις), 81 οικογένειες [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Νεοκάζη σε Νεοχωράκι [ΦΕΚ 156 / 8. 8. 1928].

Νεοκάζιον (Νεοχωράκι) γραφείου Φλωρίνης, έγινε μικτός οικισμός γηγενών και προσφύγων. Μέχρι το 1926 εγκαταστάθηκαν 31 προσφυγικές οικογένειες (117 άτομα) [ΕΑΠ].

Νεοκάζι, μικτός οικισμός μουσουλμάνων και χριστιανών, έφυγαν 26 οικογένειες μουσουλμάνων (130 άτομα) και ήρθαν 31 οικογένειες προσφύγων: δύο από τη Μικρά Ασία και 29 από τομ Καύκασο [Πελαγίδης].

Νεοχωράκι (Νεοκάζης) Φλωρίνης, 585 άτομα (290 άρρενες και 295 θήλεις), εκ των οποίων 18 ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (11 άρρενες και 7 θήλεις). Ομοδημότες ήταν 564 και ετεροδημότες 21. Ένας δημότης απογράφηκε αλλού [Απογραφή 1928].

Ο λοχαγός Τσαμπούρας, «ανάγκασε τον πρόεδρο του χωριού Νεοκάζη να κατεβάσει τις εικόνες της εκκλησίας που είχαν ρούσσικα γράμματα, λέγοντας "τα ρούσσικα να τα σβήστε και να βάλετε ελληνικά"» [ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 3/2/1932].

Νεοχωράκι (Νεοκάζι), υπήρχαν 71 ξενόφωνες οικογένειες, όλες δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Νεοκάζη, «Δικός μας είναι ο Χρήστος Κρίβεφτσκη» [Στέφος Γρηγορίου 1935].

Νεοχωράκιον Φλωρίνης, 828 άτομα (411 άρρενες και 417 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Νεοχωράκι, 849 κάτοικοι, εκ των οποίων 499 ήταν σλαυόφωνοι. Υπήρχαν 350 άτομα μη ελληνικής συνείδησης, 149 ρευστής και 350 ελληνικής [Στατιστική 1945].

Неокази: Το 1912 ήταν ένας μικτός οικισμός χριστιανών Μακεδόνων και μουσουλμάνων Τούρκων. Το 1940 ήταν ένα χωριό γηγενών Μακεδόνων και προσφύγων από τον Πόντο και τον Καύκασο. Στο τέλος του εμφυλίου πολέμου, πέντε οικογένειες και δεκαπέντε χωριστά άτομα κατέφυγαν στη Γιουγκοσλαβία [Симовски].

Στις μεταπολεμικές απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός της κοινότητας ήταν --> 1951: 654, 1961: 787, 1971: 632, 1981: 624, 1991: 592, 2001: 542.

Υψόμετρο 620 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

53b. 1903-1908:

«Τη 1η Αυγούστου ο λοχαγός Χαϊδάρ επί κεφαλής στρατιωτικού αποσπάσματος μετέβη εις το σχισματικόν χωρίον Νεοκάζι, όπου συνέλαβε πολλούς χωρικούς και αφού έδειρε, δεσμίους απέστειλεν εις Φλώριναν, αλλά καθ' οδόν οι συνοδεύοντες αυτούς στρατιώται εφόνευσαν πάντας, 68 τον αριθμόν. Εν τω μεταξύ τα γυναικόπαιδα είχον καταφύγει εις τας τουρκικάς οικίας (25 περίπου). Είτα ο στρατός λαφυραγωγήσας τας οικίας επυρπόλησε πάσας τας χριστιανικάς οικίας. Τα πτώματα των φονευθέντων μένουσι άταφα και βορά των κυνών και ορνέων». Το ανωτέρω απόσπασμα, είναι γραμμένο από τον Ίωνα Δραγούμη, την 4η Αυγούστου 1903 [Δραγούμης, 214].

Στη σφαγή αυτή αναφέρεται και ο Brailsford: «Όταν οι Τούρκοι όρμησαν εναντίον (του χωριού), δεν ικανοποιήθηκαν μόνο καίγοντάς το. Μάζεψαν όλους τους αιχμαλώτους στη Φλώρινα. Στα μισά του δρόμου σταμάτησαν και τους έσφαξαν με την ησυχία τους και εν ψυχρώ, πάνω από εξήντα, για το έγκλημα ότι ήταν πατεράδες ανταρτών. Λέγεται ότι μερικοί βασανίστηκαν πριν πεθάνουν, ενώ άλλοι εξαναγκάστηκαν να σταθούν εφ' ενός ζυγού ώστε οι στρατιώτες να πειραματιστούν με τα όπλα τους για να διαπιστώσουν πόσους μπορεί να σκοτώσει μια μόνη σφαίρα» [Brailsford, 193].

 

54. Νέος Καύκασος. Οικισμός, ο οποίος δημιουργήθηκε για να εγκατασταθούν χριστιανοί πρόσφυγες από τον Καύκασο. Το 1928 ζούσαν εδώ περίπου 600 άτομα. Ο πληθυσμός του μειώθηκε αρκετά μετά τον εμφύλιο πόλεμο.

 

 54a. Πηγές:

Καύκασος γραφείου Φλωρίνης, έγινε καθαρά προσφυγικός οικισμός. Μέχρι το 1926 εγκαταστάθηκαν 154 προσφυγικές οικογένειες (534 άτομα) [ΕΑΠ].

Νέος Καύκασος, ήρθαν 155 οικογένειες προσφύγων από τον Καύκασο [Πελαγίδης].

Οι περισσότεροι πρόσφυγες που ήρθαν μιλούσαν ποντιακά [Χατζησαββίδης].

Νέος Καύκασος Φλωρίνης, 604 άτομα (304 άρρενες και 300 θήλεις), 453 ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (217 άρρενες και 236 θήλεις), 591 ήταν ομοδημότες και 13 ετεροδημότες, 16 δημότες απογράφηκαν αλλού [Απογραφή 1928].

Νέος Καύκασος Φλωρίνης, 856 άτομα (424 άρρενες και 432 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Νέος Καύκασος, 910 κάτοικοι. Κανένας σλαυόφωνος. Όλοι είχαν ελληνική συνείδηση [Στατιστική 1945].

Το 1981 οι κάτοικοι του χωριού ήταν άτομα προσφυγικής καταγωγής [Boeschoten].

Στις μεταπολεμικές απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός της κοινότητας ήταν --> 1951: 565, 1961: 478, 1971: 353, 1981: 348, 1991: 334, 2001: 412.

Υψόμετρο 605 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

55. Νέρεντ / Nered. Μετονομάστηκε σε Πολυπόταμον. Στους οδικούς χάρτες αναγράφεται ως Πολυπόταμο. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός του δήμου Περάσματος, του νομού Φλωρίνης. Πρόκειται για παλαιό οικισμό, που αναφέρεται σε οθωμανικό κατάστιχο του 15ου αιώνα. Οι κάτοικοί του είναι χριστιανοί Μακεδόνες. Στο Νέρεντ υπήρχε τόσο εξαρχική, όσο και πατριαρχική μερίδα. Κάτοικοι του χωριού συμμετείχαν το 1903 στην επανάσταση του Ίλιντεν και γνώρισαν τα αντίποινα του οθωμανικού στρατού. Το σώμα του Παύλου Μελά, εισέβαλε δυο φορές στο χωριό. Στη συνέχεια και άλλες ελληνικές ομάδες επιτέθηκαν στο Νέρεντ και σκότωσαν αρκετά άτομα. Πολλοί κάτοικοι από το χωριό, που μετανάστευσαν, οι περισσότεροι προσωρινά, στις αρχές του 20ου αιώνα στις ΗΠΑ, δήλωσαν στις αμερικανικές αρχές πως ήταν εθνικά Μακεδόνες. Το 1912 και το 1928, ζούσαν αντίστοιχα εδώ περίπου 2.000 και 1.700 άτομα. Τα περισσότερα από αυτά, οι αρχές ασφαλείας τα θεωρούσαν ως άτομα ανθελληνικών ή ρευστών φρονημάτων. Στο τέλος του εμφυλίου πολλοί κάτοικοι του χωριού κατέφυγαν στη Γιουγκοσλαβία και σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης.

 

 55a Πηγές:

Το χωριό Нерет ήταν στα τέλη του 15ου αιώνα τιμάριο του Танаси Балабан με 65 οικογένειες [Турски Документи].

Neret [Αυστριακός Χάρτης].

Νερέτι καζά Φλωρίνης, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Νεράτι Φλωρίνης, 1.970 χριστιανοί κάτοικοι [Σχινάς 1886].

Нередъ / Леринска каза, 1.950 χριστιανοί Βούλγαροι [Кънчов 1900].

Neret, λειτουργία τόσο πατριαρχικού σχολείου και εκκλησίας, όσο και εξαρχικού σχολείου και εκκλησίας [Χάρτης Κοντογιάννη].

Αρμέντσκο, το 1902 είχε 145 εξαρχικές και 150 πατριαρχικές οικογένειες [Πετσίβας].

Nered / Caza de Lerin (Florina), χριστιανικός πληθυσμός: 2. 336 εξαρχικοί Βούλγαροι, λειτουργία ενός εξαρχικού σχολείου με ένα δάσκαλο και 95 μαθητές [Brancoff 1905].

Νερέτ, μικτό χωριό (εξαρχικών και πατριαρχικών) προ του οθωμανικού Συντάγματος του 1908 και μικτό μετά. Προσήλθαν στο πατριαρχείο οκτώ οικογένειες [Προξενείο Μοναστηρίου 1908].

Νερέτι: «Έχει δύο εκκλησίας, εν τη μία τελείται η λειτουργία εκ περιτροπής, η δ’ ετέρα κατέχεται υπό των Βουλγάρων» [Εκκλησιαστική Αλήθεια 1909].

Νερέτι Φλωρίνης, 1.000 ορθόδοξοι Έλληνες (: πατριαρχικοί) και 765 σχισματικοί βουλγαρίζοντες (: εξαρχικοί Μακεδόνες) [Χαλκιόπουλος 1910].

Νερέτη Φλωρίνης, 2.075 άτομα (1.065 άρρενες και 1.010 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Νερέτη Φλωρίνης, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Нерет, 400 σπίτια χριστιανών Σλάβων [Милојевић 1920].

Νερέτη Φλωρίνης, 1.606 άτομα (657 άρρενες και 649 θήλεις), 401 οικογένειες [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Νερέτη σε Πολυπόταμον [ΦΕΚ 179 / 30. 8. 1927].

Ρευστοποιήθηκαν τρεις περιουσίες κατοίκων που μετανάστευσαν στη Βουλγαρία [Μιχαηλίδης].

Πολυπόταμον (Νερέτη) Φλωρίνης, 1.697 άτομα (711 άρρενες και 986 θήλεις), εκ των οποίων δύο ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (ένας άντρας και μία γυναίκα) Ομοδημότες ήταν 1.671και ετεροδημότες 26. Απογράφηκαν αλλού 40 δημότες [Απογραφή 1928].

Πολυπόταμος (Νερέτη), υπήρχαν 380 ξενόφωνες οικογένειες, εκ των οποίων 330 ήταν δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Νερέτη, «Δικοί μας, έχουμε 80 οικογένειες» [Στέφος Γρηγορίου 1935].

Πολυπόταμον Φλωρίνης, 1.535 άτομα (588 άρρενες και 947 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Πολυπόταμος, 1.639 κάτοικοι, όλοι σλαυόφωνοι. Υπήρχαν 1.100 άτομα μη ελληνικής συνείδησης, 300 ρευστής και 239 ελληνικής [Στατιστική 1945].

«Στον Πολυπόταμο, το Σεπτέμβρη του 1946 χωροφύλακες κάψανε οκτώ καλύβες» [Υπόμνημα ΔΣΕ 1947].

Неред: Χριστιανικός μακεδονικός οικισμός. Ο Ѓорче Петров αναφέρει το 1894 πως το χωριό είχε 200 σπίτια. Στο τέλος του εμφυλίου 150 άτομα έφυγαν στη Γιουγκοσλαβία και σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης [Симовски].

Το 1981 οι κάτοικοι του χωριού ήταν Μακεδόνες [Boeschoten].

Στις μεταπολεμικές απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός της κοινότητας ήταν --> 1951: 1.046, 1961: 853, 1971: 657, 1981: 573, 1991: 506, 2001: 482.

Υψόμετρο 990 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

 

55b. 1903-1908:

Στο χωριό υπήρχε μια οικογένεια που μέλη της ήταν όργανα του μητροπολίτη Καστοριάς Γερμανού Καραβαγγέλη [Dakin, 177].

Στις 13 Ιουνίου 1903, η τσέτα του Μήτρου Βλάχου (Μήτρε Βλάχα) σκότωσε τέσσερις πρόκριτους του χωριού, που αρνήθηκαν να δώσουν ψωμί στους επαναστάτες και συνεργάζονταν με τις οθωμανικές αρχές [Δραγούμης, 148. Βακαλόπουλος Α, 205. ΔΙΣ, 84. Dakin, 132].

Στις 18 Ιουνίου 1903, ο μητροπολίτης Καστοριάς Γερμανός Καραβαγγέλης έγραφε: «Εις Νερέτι θα διατάξω δολοφονίας» [Δραγούμης, 576].

Εκείνες τις μέρες, μακεδονική τσέτα εννέα αντρών, υπό την αρχηγία του Πέτροφ, συγκρούστηκε στο χωριό με στρατιωτικό απόσπασμα. Ο Πέτροφ και τρεις άντρες του σκοτώθηκαν [ΣΚΡΙΠ, 30/6/1903].

Ο οθωμανικός στρατός προέβη σε αντίποινα στο χωριό, λόγω της συμμετοχής του στην επανάσταση του Ίλιντεν [Βακαλόπουλος Α, 213].

Στις 28 Αυγούστου 1904 η ομάδα του οπλαρχηγού Θύμιου Καούδη σκόπευε να επιτεθεί στο χωριό. Μεταξύ των προγραμμένων κατοίκων της ήταν ο εξαρχικός παπάς και ο αυτονομιστής Στόιτσε. Η επίθεση ματαιώθηκε καθώς οι Έλληνες αντιλαμβάνονται την εκεί ύπαρξη στρατιωτικού αποσπάσματος [Καούδης, 71].

Το βράδυ της 18ης προς 19ης Σεπτεμβρίου 1904 ο Παύλος Μελάς μπήκε με το σώμα του στο χωριό και τα ξημερώματα ετοιμάστηκε να επιτεθεί στους κατοίκους του [Dakin, 251-252].

Έβλεπε τους χωρικούς να πηγαίνουν στην εκκλησία και αποφάσισε να στείλει πέντε άντρες, με κρυμμένα περίστροφα, για να σκοτώσουν όσους μπορούσαν και μετά να φύγουν, τρέχοντας προς τα εκεί που ήταν κρυμμένο το σώμα. Περίμενε οι κάτοικοι του χωριού να κυνηγήσουν τους πέντε και να βρεθούν ξαφνικά μπροστά στις κάνες όλου του ελληνικού σώματος. Ξαφνικά όμως βλέπει να γεμίζει η πλατεία με οθωμανικό στρατό, γι’ αυτό και διατάζει έξοδο προς το βουνό. Κατά την αποχώρηση των Ελλήνων σκοτώνεται από πυροβολισμούς των οθωμανών στρατιωτών ο Φίλιππος Καπετανόπουλος [Μελάς, 395-397 και Καραβίτης, 95-102].

Λίγες μέρες αργότερα, το βράδυ της 12ης Οκτωβρίου, το σώμα του Μελά, ενισχυμένο με τους άντρες του ληστή Αλέξη Καραλίβανου, επιτίθεται στο σπίτι μιας εξαρχικής οικογένειας στο Νέρεντ. Συναντά ωστόσο ένοπλη αντίσταση και φεύγει αφού σκοτώνει πρώτα πέντε Μακεδόνες [Μελάς, 409. Καραβίτης, 110-115. δισ, 338].

Το ΕΜΠΡΟΣ γράφει για εισβολή δύο ελληνικών σωμάτων, για δεκατρείς κομιτατζήδες και μερικούς χωρικούς νεκρούς [ΕΜΠΡΟΣ, 23/10/1904].

Στα μέσα Νοεμβρίου 1904, διαβάζουμε στο ΣΚΡΙΠ για τέσσερις νεκρούς Μακεδόνες σε επίθεση σαρανταμελούς ελληνικού σώματος στο χωριό Νερέτη [ΣΚΡΙΠ 17/11/1904].

Στα τέλη Απριλίου 1905, το ΕΜΠΡΟΣ γράφει για επίθεση του σώματος Μάλιου κοντά στο χωριό Νερέτι και για το φόνο είκοσι τεσσάρων αυτονομιστών [ΕΜΠΡΟΣ, 27/4/1905].

Στις 27 Σεπτεμβρίου 1905 ο Βάρδας παίρνει επιστολή από το προξενείο Μοναστηρίου, η οποία τον προτρέπει να πραγματοποιήσει επίθεση στο Νέρετ [Βάρδας Α, 237].

Στις 26 Αυγούστου 1906 οι αυτονομιστές σκοτώνουν έξω από το χωριό τον παπά Στογιάννη, το Μιχάλη Γεωργίου, το Χρίστο Φιλίππου και το Φίλιππο Στογιάννη, συνεργάτες της ελληνική οργάνωσης [Προξενείο Μοναστηρίου, 5/9/1906, έγγραφο 572 και Dakin, 334].

Επίθεση κατά του Νέρεντ ζητάει με επιστολή του, της 8ης Οκτωβρίου 1906, από το Βάρδα και ο μητροπολίτης Καραβαγγέλης [Βάρδας Β, 264].

Επειδή ωστόσο στο Νέρετ υπήρχε στρατιωτικό απόσπασμα, οι Έλληνες αποφάσισαν να χτυπήσουν κατοίκους του έξω από το χωριό [Dakin, 484].

Στις 10 Μαΐου 1907 η ομάδα του οπλαρχηγού Γιάννη Δοξογιάννη σκότωσε στους αγρούς οκτώ χωρικούς [Αρχείο Βάρδα, φ. 3. Προξενείο Μοναστηρίου, 1/5/1907, έγγραφο 354. Dakin, 417].

Στις 5 Σεπτεμβρίου 1907 η ελληνική οργάνωση ζήτησε από το Βάρδα να σκοτώσει και άλλους κατοίκους του χωριού, όταν αυτοί πηγαίνουν στο παζάρι ή βρίσκονται για δουλειά στα χωράφια [Βάρδας Β, 908].

Ο Βάρδας υπόσχεται στο μισθοφόρο των Ελλήνων Βελή, ένα τούρκο κάτοικο του χωριού Μαχαλά, έξτρα αμοιβή δέκα λίρες για τη δολοφονία του Πέτρο Ίλκοφ ή του Στεφ Βάσιφ από το Νέρετ [Βάρδας Β, 963-964].

Στις 17 Οκτωβρίου 1907, το σώμα του Βάρδα έστησε καρτέρι και σκότωσε δύο άντρες και τρεις γυναίκες από το Νέρετ, που πήγαιναν στη Φλώρινα. Τραυμάτισε επίσης τέσσερις γυναίκες [Βάρδας Β, 988 και 991].

 

55c. Μετανάστευση:

Μεταξύ 1903-1920 μετανάστευσαν από το χωριό στις ηπα και κατά την εκεί άφιξη τους στο Ellis Island δήλωσαν στις αρχές εθνικά Μακεδόνες τα εξής 68 άτομα:

Risko Pauz, Cornfanfia Risko, Jfojhek Krista, Felimice Tamas, Petro Hanas και Vasil Stoitche το 1903.

Bojin Castro, Bojin Mintse, Done Stasse, Ghiorghi Stefo, Ianas Lazo, Ilia Risto, Jane Stoyan, Lazor Stoitche, Lazov Petre, Mitre File, Mitre Naumtche, Mitre Risto, Mitre Spiro, Mitre Stasse, Nitre Stefo, Petre Yovan Stasse, Petre Stasse, Petre Vane, Risto Stolan, Stasse Naoumtche, Stefo Risto, Tasse Velou, Traiko Risto, Vane Pando, Vassil Mintse, Vassil Vasunitche, Yanas Risto και Yovan File το 1905.

Flo Vane, Petre Stoio, Risto Pando, Risto Petre και Tenas File το 1906, Tanas Vassil και Thomas Costa το 1907.

Christi Todoroff, Ghiorgi Mitre, Hiley Stoyan, Iovan Risto, Stoytche Stephoff, Stoytche Mitreff και Vane Stasse το 1909.

Lazo Kastro, Mite Stefaf και Philip Lazar το 1910.

Costa Pasileff, Filip George, Georgie Lazo, Kola Markoff, Lanas Bojinoff, Mitre Staztche, Risto Staseff, Risto Traykoff και Rosta Traikofl το 1912.

Anton Ristou, Christo Stoitche, Christo Stoyan, Kristo Delio, Stefan Dimitri, Stefo Costa και Vane Lazar το 1914.

Lazaros Alabak το 1915.

Velios Gazolaynos το 1920.

 

56. Νίβιτσι ή Νίβιτσα / Nivici ή Nivica. Μετονομάστηκε σε Ψαράδες. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός του δήμου Πρεσπών, του νομού Φλωρίνης. Πρόκειται για ένα χριστιανικό μακεδονικό οικισμό. Οι κάτοικοί του είχαν προσχωρήσει στην εξαρχία. Επίσης έλαβαν μέρος στην επανάσταση του Ίλιντεν. Κάτοικοι από το χωριό, που μετανάστευσαν, οι περισσότεροι προσωρινά, στις αρχές του 20ου αιώνα στις ΗΠΑ, δήλωσαν στις αμερικανικές αρχές πως ήταν εθνικά Μακεδόνες. Το 1912 και το 1928, ο πληθυσμός του χωριού ήταν αντίστοιχα περίπου 600 και 750 άτομα. Οι υπηρεσίες ασφαλείας είχαν χαρακτηρίσει τα περισσότερα από αυτά τα άτομα, ως ανθελληνικών ή ρευστών φρονημάτων. Στο τέλος του εμφυλίου πολέμου, αρκετοί κάτοικοι από το χωριό κατέφυγαν στη Γιουγκοσλαβία και σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης.

 

56a Πηγές:

Nivica, η σωστή θέση του οικισμού βρίσκεται στο σημείο Bopče του χάρτη [Αυστριακός Xάρτης].

Νίβιτσα καζά Μοναστηρίου, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Нивица / Битолска каза, 400 χριστιανοί Βούλγαροι [Кънчов 1900].

Nivitzi / Caza de Bitolia (Monastir), χριστιανικός πληθυσμός: 528 εξαρχικοί Βούλγαροι [Brancoff 1905].

Νίβιτσα: «Εξαρχικόν από το 1903» [Εκκλησιαστική Αλήθεια 1909].

Νίβιτσα Πρεσπών, 674 άτομα (374 άρρενες και 300 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Νίβιστα Φλωρίνης, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα μαζί με τον οικισμό Βίβανι ή Βίνενι [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Нивица, 93 σπίτια χριστιανών Σλάβων [Милојевић 1920].

Νίβιστα Φλωρίνης, 589 άτομα (284 άρρενες και 305 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Νίβιστα σε Ψαράδες [ΦΕΚ 206 /28. 9. 1927].

Ψαράδες (Νίβιστα) Φλωρίνης, 585 άτομα (250 άρρενες και 335 θήλεις), εκ των οποίων τρεις ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (δύο άντρες και μία γυναίκα). Και οι 585 ήταν ομοδημότες, ενώ 90 δημότες απογράφηκαν αλλού [Απογραφή 1928].

Ψαράδες (Νίβιτσα), υπήρχαν 133 ξενόφωνες οικογένειες, εκ των οποίων 112 ήταν δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Ψαράδες Φλωρίνης, 770 άτομα (365 άρρενες και 405 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Ψαράδες, 799 κάτοικοι, όλοι σλαυόφωνοι. Υπήρχαν 149 άτομα μη ελληνικής συνείδησης, 500 ρευστής και 150 ελληνικής [Στατιστική 1945].

«Στους Ψαράδες, το Σεπτέμβρη του 1946 χωροφύλακες κάψανε ένα μαντρί» [Υπόμνημα ΔΣΕ 1947].

Нивици: Χριστιανικός μακεδονικός οικισμός [Симовски].

Το 1981 οι κάτοικοι του χωριού ήταν Μακεδόνες [Boeschoten].

Στις μεταπολεμικές απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός της κοινότητας ήταν --> 1951: 433, 1961: 430, 1971: 247, 1981: 167, 1991: 144, 2001: 158.

Υψόμετρο 850 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

56b. 1903-1908:

Στα μέσα Μαρτίου 1903, στο βουνό πάνω από στη Νίβιτσα, ο Άρσωφ είχε τοποθετήσει φρουρούς και γύμναζε τους χωρικούς στη σκοποβολή. Οι γυναίκες παρακολουθούσαν τα γυμνάσια [Δραγούμης, 50].

Οι κάτοικοί του χωριού συμμετείχαν στην επανάσταση του Ίλιντεν [Δραγούμης 284 και 292].

Στις αρχές Σεπτεμβρίου 1903, υπήρξε κοντά στο χωριό συμπλοκή τσέτας με στρατιωτικό απόσπασμα. Σκοτώθηκαν δεκαέξι αυτονομιστές και αιχμαλωτίστηκαν επτά [Δραγούμης, 288].

Άνθρωποι της ελληνικής οργάνωσης στο χωριό, ήταν οι οικογένειες Παπαγεωργίου και Παπαδοπούλου [Τσάμης, 155].

Ο Βάρδας αναφέρει το χωριό, σαν τσιφλίκι του Παντελή Κυριάκη από τα Βιτόλια (: Μπίτολα) [Βάρδας Β, 471].

Στις 25 Νοεμβρίου 1905 το σώμα του ανθυπίλαρχου Βασίλη Πανουσόπουλου (καπετάν Λαχτάρα) μπήκε στο χωριό. Τα ξημερώματα της επομένης, οι Έλληνες περικυκλώθηκαν από τον οθωμανικό στρατό. Η συμπλοκή που ακολούθησε, χαρακτηρίζεται από τον Κλειδή ως «η πιο βαριά ήττα» των Ελλήνων της περιόδου εκείνης: εκατό νεκροί και είκοσι αιχμάλωτοι [Κλειδής, 368-373].

 

56c. Μετανάστευση: Μεταξύ 1904-1911 μετανάστευσαν από το χωριό στις ηπα και κατά την εκεί άφιξη τους στο Ellis Island δήλωσαν στις αρχές εθνικά Μακεδόνες τα εξής δέκα άτομα:

Mitre Naido το 1904.

Spyro Petre το 1906.

Gheorghi Taneff το 1907.

Nicola Vassil, Kerov Petre, Nestor Spiro, Mitre Spiro και Mihal Sotir το 1909.

Stefan Alexo και Risto Kote το 1911.

 

57. Νόβι Γκραντ / Novi Grad. Μετονομάστηκε σε Βέγορα. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός του δήμου Φιλώτα, του νομού Φλωρίνης. Πρόκειται για παλαιό οικισμό, στοιχεία για τον οποίον υπάρχουν σε οθωμανικό έγγραφο του 15ου αιώνα. Το 1912 ήταν ένας μουσουλμανικός τουρκικός οικισμός 800 περίπου ατόμων. Οι μουσουλμάνοι κάτοικοί του υποχρεώθηκαν να μεταναστεύσουν στην Τουρκία. Η ελληνική διοίκηση εγκατέστησε στη θέση τους, χριστιανούς πρόσφυγες από τον Πόντο και τη Μικρά Ασία. Το 1928 ο πληθυσμός του χωριού ήταν περίπου 340 πρόσφυγες. Η δημογραφική εξέλιξή του δεν επηρεάστηκε από τον εμφύλιο πόλεμο.

 

57a. Πηγές:

Το χωριό Новиград ήταν στα τέλη του 15ου αιώνα: α) τιμάριο των Мустафа (γιου του Касим) και Хасан (γιου του Дурут) με 62 οικογένειες, β) τιμάριο του Илиас (γιου του Гјуз) με 59 οικογένειες και γ) τιμάριο των Мехмед (γιου του Хизир) και του αδελφού του Мустафа με 69 οικογένειες [Турски Документи].

Novigrad [Αυστριακός Χάρτης].

Νοβιγκράτ καζά Φλωρίνης, μουσουλμανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Νοβεργάδ Φλωρίνης, 1.220 οθωμανοί (: μουσουλμάνοι) κάτοικοι [Σχινάς 1886].

Нови Градъ / Леринска каза, 500 Τούρκοι και 70 Τσιγγάνοι [Кънчов 1900].

Νοβιγκράντ Φλωρίνης, 675 μουσουλμάνοι [Χαλκιόπουλος 1910].

Νέογρατ Σόροβιτς, 773 άτομα (416 άρρενες και 357 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Νέογρατ Φλωρίνης, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Нови Град, 200 σπίτια μουσουλμάνων Τούρκων [Милојевић 1920].

Νέογρατ Φλωρίνης, 800 άτομα (423 άρρενες και 377 θήλεις), 186 οικογένειες [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Νεογράδ σε Βέγορα [ΦΕΚ 55 / 15. 2. 1926].

Νόβιγραδ (Βέγορα) γραφείου Φλωρίνης, έγινε καθαρά προσφυγικός οικισμός. Μέχρι το 1926 εγκαταστάθηκαν 89 προσφυγικές οικογένειες (308 άτομα) [ΕΑΠ].

Νόβιγκραδ, μουσουλμανικός οικισμός, έφυγαν 170 οικογένειες μουσουλμάνων (800 άτομα) και ήρθαν 82 οικογένειες προσφύγων: 24 από τη Μικρά Ασία και 58 από τον Πόντο [Πελαγίδης].

Οι περισσότεροι πρόσφυγες που ήρθαν μιλούσαν ποντιακά [Χατζησαββίδης].

Βεγορά (Νέογραδ) Φλωρίνης, 315 άτομα (158 άρρενες και 157 θήλεις), εκ των οποίων 255 ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (118 άρρενες και 126 θήλεις). Ομοδημότες ήταν 335 και ετεροδημότες 10, Απογράφηκαν αλλού 6 δημότες [Απογραφή 1928].

Βέγορα Φλωρίνης, 531 άτομα (303 άρρενες και 228 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Βέγορα, 557 κάτοικοι. Κανένας σλαυόφωνος. Όλοι είχαν ελληνική συνείδηση [Στατιστική 1945].

Нови Град: Το 1912 ήταν ένας μουσουλμανικός τουρκικός οικισμός. Το 1940 ήταν ένας οικισμός προσφύγων από τον Πόντο και την Μικρά Ασία [Симовски].

Το 1981 οι κάτοικοι του χωριού ήταν άτομα προσφυγικής καταγωγής [Boeschoten].

Στις μεταπολεμικές απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός της κοινότητας ήταν --> 1951: 553, 1961: 601, 1971: 442, 1981: 469, 1991: 573, 2001: 479.

Υψόμετρο 550 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

58. Νόβο Σέλο / Novo Selo. Μετονομάστηκε σε Νέα Κώμη. Στην απογραφή του 1928 ήταν οικισμός της κοινότητας Πεδινού, του νομού Φλωρίνης. Το 1912 ήταν ένας μικρός μουσουλμανικός τουρκικός οικισμός 30 ατόμων. Στην απογραφή του 1928 απογράφηκαν εδώ 13 άτομα, δημότες άλλων οικισμών. Στη συνέχεια το χωριό ερήμωσε.

 

 58a. Πηγές:

Novoselo [Αυστριακός Χάρτης].

Νοβοσέλο καζά Φλωρίνης, μικτός οικισμός χριστιανών και μουσουλμάνων [Χάρτης Κοντογόνη].

Νοβοσέλο Φλωρίνης, έπαυλις [Σχινάς 1886].

Новоселско / Леринска каза 120 Τσιγγάνοι [Knčov 1900].

Νόβο Σέλο Φλωρίνης, 14 σχισματικοί βουλγαρίζοντες (: εξαρχικοί Μακεδόνες) και 14 μουσουλμάνοι [Χαλκιόπουλος 1910].

Νοβοσέλι Σόροβιτς, 32 άτομα (17 άρρενες και 15 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Νοβοσέλι Φλωρίνης, αποτέλεσε οικισμό της κοινότητας Λιουμπέτινου [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Чифлик Ново Село και Ветко Ново Село, 8 σπίτια μουσουλμάνων Τούρκων [Милојевић 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Νοβοσέλο σε Νέα Κώμη [ΦΕΚ 55 / 15. 2. 1926].

Νέα Κώμη (Νοβοσέλι) Φλωρίνης, 13 άτομα (άρρενες). Δεν υπήρχε κανένας πρόσφυγας του '22. Και οι 13 ήταν ετεροδημότες [Απογραφή 1928].

Новоселско (Ново Село): Το 1940 ήταν ένα μικρό προσφυγικό χωρισμένο σε δύο συνοικισμούς (Άνω και Κάτω) [Симовски].

 

59. Ντόλνο Κάλενικ / Dolno Kalenik. Μετονομάστηκε σε Κάτω Καληνίκη και στη συνέχεια σε Κάτω Καλλινίκη. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός του δήμου Κάτω Κλεινών, του νομού Φλωρίνης. Πρόκειται για παλαιό οικισμό, στοιχεία για τον οποίο υπάρχουν σε οθωμανικό κατάστιχο του 15ου αιώνα. Οι κάτοικοί του ήταν χριστιανοί Μακεδόνες που προσχώρησαν στην εξαρχία. Κάτοικοι από το χωριό, που μετανάστευσαν, οι περισσότεροι προσωρινά, στις αρχές του 20ου αιώνα στις ΗΠΑ, δήλωσαν στις αμερικανικές αρχές πως ήταν εθνικά Μακεδόνες. Το 1912 ζούσαν εδώ περίπου 120 Μακεδόνες. Η ελληνική διοίκηση εγκατέστησε στο χωριό πρόσφυγες από τον Πόντο. Έτσι το 1928, υπήρχαν στο χωριό 200 γηγενείς Μακεδόνες και 50 πρόσφυγες. Οι περισσότεροι γηγενείς είχαν χαρακτηριστεί από τις αρχές ασφαλείας, ως άτομα ανθελληνικών ή ρευστών φρονημάτων. Η μεταπολεμική δημογραφική εξέλιξη του χωριού δεν επηρεάστηκε από τον εμφύλιο πόλεμο.

 

 59a. Πηγές:

Το χωριό Каленик ήταν στα τέλη του 15ου αιώνα τιμάριο του Кулавер (γιου του Огул Паша) με 46 οικογένειες [Турски Документи].

Dl. Kalenik [Αυστριακός Χάρτης].

Κάτω Κάλενικ καζά Φλωρίνης, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Κάτω Καλινίκ Φλωρίνης: «έχει κατοίκους 78 χριστιανούς, εκκλησίαν και 3 πύργους» [Σχινάς 1886].

Каленикъ Горно и Долно / Леринска каза, 394 χριστιανοί Βούλγαροι [Кънчов 1900].

Kalenik, λειτουργία πατριαρχικού σχολείου και εκκλησίας [Χάρτης Κοντογιάννη].

Dolny Kalenik / Caza de Lerin (Florina), χριστιανικός πληθυσμός: 120 εξαρχικοί Βούλγαροι [Brancoff 1905].

Ντόλνο Κάλενικ, το 1902 είχε 15 οικογένειες [Πετσίβας].

Κάτω Κάλλινικ, εξαρχικό χωριό προ του οθωμανικού Συντάγματος του 1908 και εξαρχικό μετά [Προξενείο Μοναστηρίου 1908].

Κάτω Καλνίκ: «Σχισματικόν από του 1903. Οι Βούλγαροι κατέχουσι την εκκλησίαν» [Εκκλησιαστική Αλήθεια 1909].

Κάτω Κάλλενικ Φλωρίνης, 90 ορθόδοξοι Έλληνες τρομοκρατούμενοι (: Μακεδόνες που προσχώρησαν στη εξαρχία) από το 1904 [Χαλκιόπουλος 1910].

Κάτω Καλλίνικον Φλωρίνης, 120 άτομα (67 άρρενες και 53 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Κάτω Καλλίνικον Φλωρίνης, αποτέλεσε οικισμό της κοινότητας Άνω Καλλινίκου [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Долно Калник, 15 σπίτια χριστιανών Σλάβων [Милојевић 1920].

Κάτω Καλλίνικον Φλωρίνης, 127 άτομα (64 άρρενες και 63 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Κάτω Κάλενικ σε Κάτω Καληνίκη [ΦΕΚ 55 / 15. 2. 1926].

Κάλενικ (Καλλινίκη) γραφείου Φλωρίνης, έγινε μικτός οικισμός γηγενών και προσφύγων. Μέχρι το 1926 εγκαταστάθηκαν 24 προσφυγικές οικογένειες (89 άτομα) [ΕΑΠ].

Κάλενικ, ήρθαν 24 οικογένειες προσφύγων από τον Πόντο [Πελαγίδης].

Κάτω Καληνίκη (Κάτω Καλλίνικον) Φλωρίνης, 253 άτομα (129 άρρενες και 124 θήλεις) Δεν υπήρχε κανένας πρόσφυγας του '22. Ομοδημότες ήταν 246 και ετεροδημότες 7. Απογράφηκαν αλλού 5 δημότες [Απογραφή 1928].

Κάτω Καλλινίκη (Κάτω Κάλενικ), υπήρχαν 24 ξενόφωνες οικογένειες, εκ των οποίων 12 ήταν δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Κάτω Καλλινίκη Φλωρίνης, 368 άτομα (182 άρρενες και 186 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Κάτω Καλλινίκη, 319 κάτοικοι, εκ των οποίων 260 ήταν σλαυόφωνοι. Υπήρχαν 130 άτομα μη ελληνικής συνείδησης, 130 ρευστής και 59 ελληνικής [Στατιστική 1945].

Долно Каленик: Χριστιανικός μακεδονικός οικισμός. Σύμφωνα με το Верковиќ το 1889 ο πληθυσμός του χωριού, μαζί με τη συνοικία Горно Каленик, ήταν 72 οικογένειες με 364 άτομα. Το 1940 ήταν ένα μακεδονικό χωριό με λίγους πρόσφυγες [Симовски].

Το 1981 οι κάτοικοι του χωριού ήταν Μακεδόνες και Πόντιοι [Boeschoten].

Στις μεταπολεμικές απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός της κοινότητας ήταν --> 1951: 315, 1961: 255, 1971: 226, 1981: 125, 1991: 112, 2001: 145.

Υψόμετρο 600 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

59c. Μετανάστευση: Μεταξύ 1904-1912 μετανάστευσαν από το χωριό Κάλενικ (χωρίς να γίνεται διάκριση σε Ντόλνο ή Γκόρνο μαχαλά) στις ηπα και κατά την εκεί άφιξη τους στο Ellis Island δήλωσαν στις αρχές εθνικά Μακεδόνες τα εξής δώδεκα άτομα:

Petre Kosta το 1904.

Ilio Dine το 1906.

Petre Resto και Stefo Risto το 1907.

Dimitri Georgi, Michal Dime, Nikola Lasar, Stoyan Dimoff και Stoyan Nedelkoff το 1908.

Nedelco Risto το 1911.

Christo Storanoff και Kote Sile το 1912.

 

60. Ντόλνο Κλέστινο / Dolno Kleštino. Μετονομάστηκε σε Κάτω Κλειναί. Στους οδικούς χάρτες αναγράφεται σαν Κάτω Κλεινές. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός του δήμου Κάτω Κλεινών, του νομού Φλωρίνης. Πρόκειται για παλαιό οικισμό, στοιχεία για τον οποίο υπάρχουν σε οθωμανικό κατάστιχο του 15ου αιώνα. Κάτοικοι από το χωριό, που μετανάστευσαν, οι περισσότεροι προσωρινά, στις αρχές του 20ου αιώνα στις ΗΠΑ, δήλωσαν στις αμερικανικές αρχές πως ήταν εθνικά Μακεδόνες. Το 1912 ζούσαν εδώ περίπου 450 χριστιανοί Μακεδόνες και 350 μουσουλμάνοι Αλβανοί. Το 1924 οι μουσουλμάνοι του χωριού αναγκάστηκαν να φύγουν. Στα σπίτια τους εγκαταστάθηκαν χριστιανοί πρόσφυγες, κυρίως από τον Καύκασο. Το 1928 ο πληθυσμός του χωριού ήταν 500 γηγενείς Μακεδόνες και 300 πρόσφυγες. Αρκετοί από τους Μακεδόνες, είχαν χαρακτηριστεί από την κρατική ασφάλεια, ως άτομα ανθελληνικών ή ρευστών φρονημάτων. Στο τέλος του εμφυλίου πολέμου, ορισμένοι από αυτούς κατέφυγαν στη Γιουγκοσλαβία και σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης.

 

60a. Πηγές:

Το χωριό Клештино (δεν διακρίνει σε Горно ή Долно) ήταν στα τέλη του 15ου αιώνα τιμάριο του Мустафа Бег με 216 οικογένειες [Турски Документи].

Dl. Kleština [Αυστριακός Χάρτης].

Κάτω Κλέστινα καζά Φλωρίνης, μικτός οικισμός χριστιανών και μουσουλμάνων [Χάρτης Κοντογόνη].

Κάτω Κλέστινα Βιτωλίων: «έχει κατοίκους 500 χριστιανούς και 230 οθωμανούς, εκκλησίαν, τέμενος, σχολείον αρρένων, χάνιον και δύο πύργους» [Σχινάς 1886].

Долно Клещино / Леринска каза, 350 μουσουλμάνοι Αλβανοί και 400 χριστιανοί Βούλγαροι [Кънчов 1900].

Klestina, λειτουργία πατριαρχικού σχολείου και εκκλησίας [Χάρτης Κοντογιάννη].

Dolno Klechtino / Caza de Lerin (Florina), χριστιανικός πληθυσμός: 504 πατριαρχικοί Βούλγαροι, λειτουργία ενός πατριαρχικού σχολείου με ένα δάσκαλο και 25 μαθητές [Brancoff 1905].

Κλέστινα, πατριαρχικό χωριό προ του οθωμανικού Συντάγματος του 1908 και πατριαρχικό μετά [Προξενείο Μοναστηρίου 1908].

Κάτω Κλέστινα Φλωρίνης, 500 ορθόδοξοι Έλληνες (: πατριαρχικοί) και 152 μουσουλμάνοι [Χαλκιόπουλος 1910].

Κάτω Κλέστινα Φλωρίνης, 750 άτομα (355 άρρενες και 395 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Κάτω Κλέστινα Φλωρίνης, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Долна Клештина, 45 σπίτια χριστιανών Σλάβων και 50 μουσουλμάνων Αλβανών [Милојевић 1920].

Κάτω Κλέστινα Φλωρίνης, 792 άτομα (388 άρρενες και 404 θήλεις), 168 οικογένειες [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Κάτω Κλέστινα σε Κάτω Κλειναί [ΦΕΚ 346 / 4. 10. 1926].

Κάτω Κλέστενα (Κάτω Κλειναί) γραφείου Φλωρίνης, έγινε μικτός οικισμός γηγενών και προσφύγων. Μέχρι το 1926 εγκαταστάθηκαν 77 προσφυγικές οικογένειες (288 άτομα) [ΕΑΠ].

Κάτω Κλέστινα, μικτός οικισμός μουσουλμάνων και χριστιανών, έφυγαν 49 οικογένειες μουσουλμάνων (320 άτομα) και ήρθαν 77 οικογένειες προσφύγων: δύο από τη Θράκη, μία από τη Μικρά Ασία και 74 από τον Καύκασο [Πελαγίδης].

Οι περισσότεροι πρόσφυγες που ήρθαν μιλούσαν ποντιακά [Χατζησαββίδης].

Κάτω Κλειναί (Κάτω Κλέστινα) Φλωρίνης, 817 άτομα (483 άρρενες και 334 θήλεις), εκ των οποίων 133 ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (57 άρρενες και 76 θήλεις). Ομοδημότες ήταν 778, ετεροδημότες 38 και ένας αλλοδαπός Απογράφηκαν αλλού 24 δημότες [Απογραφή 1928].

Κάτω Κλειναί (Κάτω Κλέστινα), υπήρχαν 150 ξενόφωνες οικογένειες [Στατιστική 1932].

Κάτω Κλειναί Φλωρίνης, 1.120 άτομα (546 άρρενες και 574 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Κάτω Κλειναί, 1.180 κάτοικοι, εκ των οποίων 380 ήταν σλαυόφωνοι. Υπήρχαν 180 άτομα μη ελληνικής συνείδησης, 200 ρευστής και 800 ελληνικής [Στατιστική 1945].

«Από τις Κάτω Κλεινές το 1946 παραπέμφθηκαν σε δίκη 40 άτομα»[Υπόμνημα ΔΣΕ 1947].

Долно Клештино: Μικτός οικισμός μουσουλμάνων Αλβανών και χριστιανών Μακεδόνων. Το 1940 ήταν ένα μικτό χωριό προσφύγων και Μακεδόνων [Симовски].

Το 1981 οι κάτοικοι του χωριού ήταν Μακεδόνες και Πόντιοι [Boeschoten].

Στις μεταπολεμικές απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός της κοινότητας ήταν --> 1951: 955, 1961: 812, 1971: 532, 1981: 523, 1991: 529, 2001: 455.

Υψόμετρο 620 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

Μετανάστευση: Μεταξύ 1903-1912 μετανάστευσαν από το χωριό στις ηπα και κατά την εκεί άφιξη τους στο Ellis Island δήλωσαν στις αρχές εθνικά Μακεδόνες τα εξής 27 άτομα:

Tanas Vasilic το 1903.

Ghiorghi Jlo Costa, Hassan Chimourchach, Lozer Mitsoff, Petre Lazar, Geogi Traytche και Stoyan Anghel το 1904.

Tlo Yovan το 1905.

Anghele Stoyan και Casef Stoyan το 1906.

Cole Boyen και Julis Pemelco το 1908.

Freizev Spaze, Tanas Vasil, Miloche Naumtchef, Stefan Lazar, Stoja Serbin, Stojano Pondiel, George Ile και George Wasil το 1909.

Stefo Traytche, Kole Traytche, Risto Slaytche και Ilio Ganail το 1911.

Vassil Traytcheff, Bayan Mitreff και Stayan Pandyl το 1912.

 

61. Ντόλνο Κότορι / Dolno Kotori. Μετονομάστηκε σε Κάτω Υδρούσα και στη συνέχεια σε Υδρούσσα. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός του δήμου Περάσματος, του νομού Φλωρίνης. Πρόκειται για παλαιό οικισμό, στοιχεία για τον οποίο υπάρχουν σε οθωμανικό κατάστιχο του 15ου αιώνα. Κάτοικοι από το χωριό, που μετανάστευσαν, οι περισσότεροι προσωρινά, στις αρχές του 20ου αιώνα στις ΗΠΑ, δήλωσαν στις αμερικανικές αρχές πως ήταν εθνικά Μακεδόνες. Τόσο το 1912 όσο και το 1928, ζούσαν εδώ περίπου 650 χριστιανοί Μακεδόνες και 200 χριστιανοί Αλβανοί. Κατά το μεσοπόλεμο, κάποιες οικογένειες μετανάστευσαν από το χωριό στη Βουλγαρία. Οι περισσότεροι Μακεδόνες είχαν χαρακτηριστεί από τις αρχές ασφαλείας, ως άτομα ανθελληνικών ή ρευστών φρονημάτων. Στο τέλος του εμφυλίου πολέμου, 35 οικογένειες κατέφυγαν στη Γιουγκοσλαβία και 68 άτομα σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης.

 

61a. Πηγές:

Το χωριό Котори ήταν στα τέλη του 15ου αιώνα τιμάριο του Рамазан (γιου του Мирали) με 63 οικογένειες [Турски Документи].

Dl. Kotori [Αυστριακός Χάρτης].

Κάτω Κότορι καζά Φλωρίνης, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Κότορι Κάτω Φλωρίνης, 800 κάτοικοι [Σχινάς 1886].

Долно Котори / Леринска каза, 600 χριστιανοί Βούλγαροι και 174 χριστιανοί Αλβανοί [Кънчов 1900].

Kotori, λειτουργία πατριαρχικού σχολείου και εκκλησίας [Χάρτης Κοντογιάννη].

Dolno Kotri / Caza de Lerin (Florina), χριστιανικός πληθυσμός: 608 εξαρχικοί Βούλγαροι, 176 πατριαρχικοί Βούλγαροι και 180 Αλβανοί, λειτουργία ενός εξαρχικού σχολείου με ένα δάσκαλο και 30 μαθητές και ενός πατριαρχικού σχολείου με ένα δάσκαλο και 22 μαθητές [Brancoff 1905].

Κάτω Κόττορι, μικτό χωριό (εξαρχικών και πατριαρχικών) προ του οθωμανικού Συντάγματος του 1908 και μικτό μετά [Προξενείο Μοναστηρίου 1908].

Κάτω Κόττορι: «Μέχρι του 1903 εκηρύχθη τελείως σχισματικόν, η εκκλησία του επυρπολήθη τω 1904» [Εκκλησιαστική Αλήθεια 1909].

Κάτω Κόττορι Φλωρίνης, 333 ορθόδοξοι Έλληνες τρομοκρατούμενοι (: εξαρχικοί Μακεδόνες) από το 1907 και 300 σχισματικοί βουλγαρίζοντες (παλαιοί εξαρχικοί Μακεδόνες) [Χαλκιόπουλος 1910].

Κάτω Κόττορι Φλωρίνης, 894 άτομα (476 άρρενες και 418 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Κάτω Κόττορι Φλωρίνης, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918]. Долно Котори, 120 σπίτια χριστιανών Σλάβων και 30 χριστιανών Αλβανών [Милојевић 1920].

Κάτω Κόττορι Φλωρίνης, 784 άτομα (355 άρρενες και 429 θήλεις), 168 οικογένειες [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Κάτω Κόττορι σε Υδρούσα [ΦΕΚ 179 / 30. 8. 1927].

Ρευστοποιήθηκαν πέντε περιουσίες κατοίκων που μετανάστευσαν στη Βουλγαρία [Μιχαηλίδης].

Υδρούσα (Κάτω Κόττορι) Φλωρίνης, 846 άτομα (364 άρρενες και 482 θήλεις), εκ των οποίων τέσσερις ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (δύο άρρενες και δύο θήλεις). Ομοδημότες ήταν 834, οκτώ ετεροδημότες και τέσσερις αλλοδαποί. Απογράφηκαν αλλού 12 δημότες [Απογραφή 1928].

Κάτω Υδρούσα (Κάτω Κόττορι), υπήρχαν 170 ξενόφωνες οικογένειες, εκ των οποίων 157 ήταν δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Κάτω Κότορι, «Δικοί μας, 30 οικογένειες, ο βαθμός (εθνικοφροσύνης) των οποίων κυμαίνεται από Α' μέχρι Δ' » [Στέφος Γρηγορίου 1935].

Υδρούσσα Φλωρίνης, 974 άτομα (427 άρρενες και 547 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Κάτω Υδρούσα, 1.026 κάτοικοι, εκ των οποίων 700 ήταν σλαυόφωνοι. Υπήρχαν 550 άτομα μη ελληνικής συνείδησης, 150 ρευστής και 326 ελληνικής [Στατιστική 1945].

Долно Котори: Μικτός οικισμός χριστιανών Αλβανών και χριστιανών Μακεδόνων. Το μεσοπόλεμο 122 άτομα μετανάστευσαν στη Βουλγαρία και 22 στη Γιουγκοσλαβία. Στο τέλος του εμφυλίου, 35 οικογένειες κατέφυγαν στη Γιουγκοσλαβία και 68 άτομα σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης [Симовски].

Το 1981 οι κάτοικοι του χωριού ήταν Μακεδόνες και Αλβανοί [Boeschoten].

Στις μεταπολεμικές απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός της κοινότητας ήταν --> 1951: 1.267, 1961: 571, 1971: 506, 1981: 456, 1991: 380, 2001: 364.

Υψόμετρο 720 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

61b. 1903-1908:

Τις μέρες του Ίλιντεν, μέσα στο χωριό «εφονεύθη ο σούμπασης του Ιουσούφ Βέη» [Δραγούμης, 583].

Το χωριό, σύμφωνα με τον Καραβίτη, βρισκόταν υπό την επιρροή των αυτονομιστών: «υπό κομιτατζηδική οργάνωση» [Καραβίτης, 362, 623].

Το φόβο που προκάλεσε στους κατοίκους του χωριού, η δράση του σώματος του Παύλου Μελά στην περιοχή, περιγράφει ο ίδιος ο έλληνας αρχηγός στην τελευταία έκθεσή του προς το Κομιτάτο της Αθήνας: «Εις Κάτω Κότορι (πλησίον Μπελκαμένης) μετέβαινεν εις αγγελιοφόρος μου με την γυναίκα του. Επειδή αυτή έμεινε πίσω, όταν επλησίασαν εις το χωρίον ο σύζυγός της εστράφη και της έκαμε νεύμα να επιταχύνη το βήμα. Τον άνθρωπον και το νεύμα είδεν ο επί απιδιάς (αχλαδέας) σκοπός των κομιτατζήδων (έχουν νύκτα και ημέραν σκοπούς, οι οποίοι ειδοποιούσιν αμέσως και κρύπτονται, δι’ αυτό πολλαί απόπειραί μας όπως τους συλλάβομεν απέτυχον) και πηδήσας αμέσως κάτω σπεύδει προς την εκκλησίαν (ήτο Κυριακή) και εν ριπή οφθαλμού κενούται αύτη εξ ολοκλήρου, μηδέ του ιερέως παραμείναντος εν αυτή. Ότε δε ο άνθρωπός μας εισήλθεν εις το χωρίον, εύρε τους κατοίκους κατακλείστους εν ταις οικίαις, ουδείς δε ήνοιξεν αυτώ» [δισ, 335].

Από το ημερολόγιο του Βάρδα φαίνεται ότι η ελληνική οργάνωση είχε έναν αγγελιαφόρο στο χωριό, τον Ηλία Βασιλείου και έναν οδηγό, ονόματι Γιαννούλη [Βάρδας Α, 189 και Β 249, 338, 625].

Οι Έλληνες διέθεταν στο χωριό σπίτι με κρύπτη (κρυψάνα) χωρητικότητας έξι ανδρών [Βάρδας Β, 354].

Ο Λάκης Πύρζας γράφει στις 13 Αυγούστου 1905 στο ημερολόγιό του: «Κατά τας 10 έγραψα μίαν απειλητική επιστολήν του Παπά Ιωάννη εις Κάτω Κότορι, δηλαδή να επιδώσει αναφορά ότι προσέρχεται εις την ορθοδοξίαν:“Αιδεσιμότατε Παπά Ιωάννη. Διά ταύτης μου έρχομαι να σας παρακαλέσω όπως εις το εξής απομακρυνθείτε από το σχίσμα διότι τώρα δεν έχετε να φοβείσθε τους άτιμους κομίτας, καλώς γνωρίζω το αίτιον όπου προσπέσατε εις το σχίσμα, αλλά ως Έλλην Μακεδών δεν θέλω να καταφύγω εις το εγχείρημα διότι είμαι ορθόδοξος Χριστιανός. Άμα λάβεις ταύτην μου θα κάνης τα εξής τρία πράγματα. α) Θα παύσης να μνημονεύεις το μεγάλο γομάρι, δηλαδή τον έξαρχο. β) Θα παύσης να πηγαίνεις εις το Πάνω Κότορι. γ) Θα δώσεις αναφορά ότι από φόβο έγινες σχισματικός και θα πεις στους χωρικούς ότι μετανοούν και προσέρχονται εις την ορθοδοξία. Τον γαμπρό σου να τον διώξεις από το σπίτι σου διότι θα πάθεις και εσύ εξ αιτίας του. Εάν εντός πέντε ημερών δεν κάνεις τα ανωτέρω η αμαρτία εις το λαιμό σας”» [Πύρζας, 60].

Στο χωριό μπήκε στις 13 Αυγούστου 1906 η ομάδα του οπλαρχηγού Λάκη Πύρζα και τρομοκράτησε τους εξαρχικούς κατοίκους, για να επιστρέψουν στο πατριαρχείο [Dakin, 308].

Στις 14 Απριλίου 1907 οι αυτονομιστές έκαψαν την πατριαρχική εκκλησία του χωριού [Προξενείο Μοναστηρίου, 1/6/1907, έγγραφο 354].

Στις 8 Μαΐου 1907 ο Βάρδας λαμβάνει επιστολή του γραμματέα της μητρόπολης Φλώρινας (ψευδώνυμο: Κυνηγός) στην οποία του προτείνει επίθεση κατά του χωριού. Ο ίδιος επανέρχεται με επιστολή της 4ης Ιουλίου του ίδιου έτους ζητώντας από τον έλληνα αρχηγό «γενικήν καταστροφή του Κάτω Κόττορι» [Βάρδας Β, 662, 719].

Μετά το θάνατο του οδηγού Γιαννούλη, η ελληνική οργάνωση φαίνεται πως δεν είχε βάση στο χωριό [Βάρδας Β, 753].

Στις 5 Ιουλίου 1907 ο Βάρδας γράφει στο ημερολόγιό του: «Κατόπιν διαφόρων ομιλιών αποφασίζομεν να επιτεθώμεν κατά Κάτω Κόττορι μεθαύριον βράδυ. Παραγγέλομεν προς τούτο πετρέλαιον και διάφορα άλλα αναγκαιούντα, διότι τέλος πάντων δεν συμφέρει και να καθήμεθα ούτω άπρακτοι» [Βάρδας Β, 786].

Η επίθεση ωστόσο αναβάλλεται, καθώς ο προαναφερόμενος Ηλίας, αρνείται λόγο φόβου να οδηγήσει το σώμα στο χωριό (γι’ αυτό και του μειώθηκε προσωρινά ο μισθός). Τα μόνα άτομα που φαίνεται πως προσφέρθηκαν να βοηθήσουν ήταν δύο γυναίκες, η χήρα του Γιαννούλη και κάποια Αικατερίνη [Βάρδας Β, 797, 825].

Ο Βάρδας σημειώνει ότι κακώς τον περασμένο Μάρτιο οι οπλαρχηγοί Καραβίτης και Μακρής, που πέρασαν με τις ομάδες τους από το χωριό, δίστασαν να σκοτώσουν τριάντα κατοίκους του Ντόλνο Κότορι, τους οποίους βρήκαν μαζεμένους καθώς έφτιαχναν μια ξύλινη γέφυρα [Βάρδας Β, 822].

Η ιδέα της επίθεσης κατά του χωριού, επανέρχεται τον Σεπτέμβριο. Ο Βάρδας βρίσκεται σε επαφή με τη χήρα του Γιαννούλη, με μια άλλη γνωστή της και με τρεις μουσουλμάνους από το χωριό Μάαλα ή Μαχαλά για να προχωρήσει το σχέδιό του. Σκέφτεται να μπει στο χωριό μια Κυριακή όταν οι κάτοικοι «είναι συνηθροισμένοι εις το σχολείον ή την πλατείαν (μεσοχώρι)» και να τους χτυπήσει. Η επίθεση ωστόσο ματαιώνεται ξανά, επειδή μαθαίνει πως στο χωριό υπάρχει ανταρτική αλβανική ομάδα, οι κάτοικοι Μακεδόνες και Αλβανοί από κοινού είναι έτοιμοι να αμυνθούν, ο δε οθωμανικός στρατός απέχει από τον οικισμό μόλις ένα τέταρτο της ώρας [Βάρδας Β, 919, 934, 935, 939, 941, 974].

 

61c. Μετανάστευση:

Μεταξύ 1903-1913 μετανάστευσαν από το Κότορι (χωρίς διευκρίνιση από Ντόλνο ή Γκόρνο) στις ηπα και κατά την εκεί άφιξη τους στο Ellis Island δήλωσαν στις αρχές εθνικά Μακεδόνες τα εξής 32 άτομα:

Vane Velo το 1903.

Christo Guiorgui και Flo Kote το 1904.

Apostol Sotiv, Gheorghi Mitse, Ilia Cole, Isvan Fraian, Johan Georgi, Kosladan Stortzeff, Naki Cole, Nicola Risto, Petre Bogoya, Risto Petko, Tanas Kole, Tanas Kosta και Vasef Vane το 1905.

Naky Dimitri το 1907.

Navuntche Vasiloff το 1909.

Dimiter Chr. Gorschiloff, Dimitri Tanas, Dinef Delis, Fovan Georgi, Fovan Petre, George Stefanoff, Guele Costadin, Petref Stefs, Petreff Fovan, Vasil Vane και Vikola Michail το 1910.

Gheorghi Nicolas το 1912.

George Vasiloff το 1913.

 

62. Ντόλνο Νεβόλιανι / Dolno Nevoljani. Μετονομάστηκε σε Βαλτόνερα. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός του δήμου Αετού, του νομού Φλωρίνης. Πρόκειται για παλαιό οικισμό, ο οποίος αναφέρεται σε τουρκικό κατάστιχο του 15ου αιώνα. Ήταν ένα μικτό χωριό μουσουλμάνων Τούρκων και λίγων εξαρχικών Τσιγγάνων. Το 1912 ο πληθυσμός του ήταν 200 περίπου άτομα. Οι μουσουλμάνοι κάτοικοί του αναγκάστηκαν να φύγουν στην Τουρκία. Στη θέση τους εγκαταστάθηκαν χριστιανοί πρόσφυγες από τον Καύκασο. Το 1928 ζούσαν εδώ 180 πρόσφυγες και 40 Τσιγγάνοι. Η μεταπολεμική δημογραφική εξέλιξη του χωριού δεν επηρεάστηκε ιδιαίτερα από τον εμφύλιο πόλεμο.

 

 62a. Πηγές:

Το χωριό Неволјани (δεν διακρίνει Горно ή Долно) ήταν στα τέλη του 15ου αιώνα: α) τιμάριο του Илиас Сегбан με 30 οικογένειες, β) τιμάριο των Али (γιου του Јусуф) και του Ахмед, με 79 οικογένειες, γ) τιμάριο του γενίτσαρου Берак με 29 οικογένειες, δ) τιμάριο του Мехмед (γιου του Хабиб) με 35 οικογένειες, ε) τιμάριο του Јагмур (γιου του Хасух) με 34 οικογένειες, ε) τιμάριο του Даут (γιου του Чалтик Фируз) με 42 οικογένειες και στ) Τιμάριο του Фаут (γιου του Доган) [Турски Документи]. Dl. Neoljani (Nevolemi) [Αυστριακός Χάρτης].

Κάτω Νεβόλιανη καζά Φλωρίνης, μικτός οικισμός χριστιανών και μουσουλμάνων [Χάρτης Κοντογόνη].

Κάτω Ντόλιαν Φλωρίνης: 85 χριστιανοί και 200 μουσουλμάνοι κάτοικοι [Σχινάς 1886].

Неволяни / Леринска каза, 150 Τούρκοι και 150 Τσιγγάνοι [Кънчов 1900].

Κάτω Νεβολιάνη Φλωρίνης, 140 σχισματικοί Αθίγγανοι (: εξαρχικοί Τσιγγάνοι) και 137 μουσουλμάνοι [Χαλκιόπουλος 1910].

Κάτω Νεβολιάνη Σόροβιτς, 204 άτομα (109 άρρενες και 95 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Κάτω Νεβολιάνη Φλωρίνης, αποτέλεσε οικισμό της κοινότητας Λιουμπέτινου [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Невољан, 10 σπίτια χριστιανών Σλάβων και 10 μουσουλμάνων Τούρκων [Милојевић 1920].

Κάτω Νεβολιάνη Φλωρίνης, 171 άτομα (86 άρρενες και 85 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Κάτω Νεβόλιανη σε Βαλτόνερα [ΦΕΚ 156 / 8. 8. 1928].

Κάτω Νεβόλιανη (Βαλτόνερα) γραφείου Φλωρίνης, έγινε καθαρά προσφυγικός οικισμός. Μέχρι το 1926 εγκαταστάθηκαν 54 προσφυγικές οικογένειες (168 άτομα) [ΕΑΠ].

Κάτω Νεβόλιανη, μουσουλμανικός οικισμός, έφυγαν 33 οικογένειες μουσουλμάνων (171 άτομα) και ήρθαν 54 οικογένειες προσφύγων από τον Καύκασο [Πελαγίδης].

Οι περισσότεροι πρόσφυγες που ήρθαν μιλούσαν ποντιακά [Χατζησαββίδης].

Βαλτόνερα (Κάτω Νεβόλιανη) Φλωρίνης, 219 άτομα (107 άρρενες και 112 θήλεις). Δεν υπήρχε κανένας πρόσφυγας του '22. Ομοδημότες ήταν 216 και ετεροδημότες 3 [Απογραφή 1928].

Βαλτόνερα (Κάτω Νεβολιάνη), υπήρχαν έξι ξενόφωνες οικογένειες, δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων. Είναι παλαιοί Αθίγγανοι [Στατιστική 1932].

Βαλτόνερα Φλωρίνης, 384 άτομα (185 άρρενες και 199 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Βαλτόνερα, 415 κάτοικοι. Κανένας σλαυόφωνος. Όλοι είχαν ελληνική συνείδηση [Στατιστική 1945].

Долно Неволјани: Το 1912 ήταν ένας μικτός οικισμός μουσουλμάνων Τούρκων και χριστιανών Μακεδόνων. Το 1940 ήταν ένα μικτό χωριό προσφύγων και λίγων Μακεδόνων [Симовски].

Το 1981 οι κάτοικοι του χωριού ήταν Μακεδόνες και Βλάχοι και Πόντιοι [Boeschoten].

Στις μεταπολεμικές απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός της κοινότητας ήταν --> 1951: 353, 1961: 365, 1971: 319, 1981: 358, 1991: 357, 2001: 312.

Υψόμετρο 600 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

63. Ντρένοβο / Drenovo. Μετονομάστηκε σε Κρανιές και στη συνέχεια σε Κρανειαί. Στους οδικούς χάρτες αναγράφεται σαν Ερείπια Κρανεών. Το 1940 ήταν οικισμός της κοινότητας Μικρολίμνης του νομού Φλωρίνης. Ήταν ένα καθαρά χριστιανικό μακεδονικό χωριό που είχε προσχωρήσει στην εξαρχία. Τόσο το 1912, όσο και το 1928, ζούσαν εδώ περίπου 120 Μακεδόνες. Για την κρατική ασφάλεια, οι περισσότεροι από αυτούς ήταν άτομα ανθελληνικών ή ρευστών φρονημάτων. Το χωριό ερήμωσε στο τέλος του εμφυλίου πολέμου, όταν οι κάτοικοι του χωριό κατέφυγαν στη Γιουγκοσλαβία ή σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης.

 

63a. Πηγές:

Drenovo [Αυστριακός Xάρτης].

Δρένοβον καζά Μοναστηρίου, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Дрѣново / Битолска каза, 70 χριστιανοί Βούλγαροι [Кънчов 1900].

Drenovo, λειτουργία πατριαρχικής εκκλησίας [Χάρτης Κοντογιάννη].

Drenovo / Caza de Bitolia (Monastir), χριστιανικός πληθυσμός: 104 πατριαρχικοί Βούλγαροι [Brancoff 1905].

Δρένοβον: «Εξαρχικόν από το 1903» [Εκκλησιαστική Αλήθεια 1909].

Δρένοβον Μοναστηρίου, 49 ορθόδοξοι Έλληνες τρομοκρατούμενοι (: Μακεδόνες που προσχώρησαν στη εξαρχία) από το 1904 [Χαλκιόπουλος 1910].

Δρένοβον Πρεσπών, 124 άτομα (87 άρρενες και 37 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Δρένοβον Φλωρίνης, αποτέλεσε οικισμό της κοινότητας Λάγκας [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Дреново, 15 σπίτια χριστιανών Σλάβων [Милојевић 1920].

Δρένοβον Φλωρίνης, 115 άτομα (57 άρρενες και 58 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Δρένοβον σε Κρανιές [ΦΕΚ 346 / 4. 10. 1926].

Ρευστοποιήθηκαν 90 περιουσίες κατοίκων που μετανάστευσαν στη Βουλγαρία [Μιχαηλίδης].

Κρανιές (Δρένοβον), υπήρχαν 25 ξενόφωνες οικογένειες, εκ των οποίων 21 ήταν δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Κρανειαί Φλωρίνης, 150 άτομα ( 66 άρρενες και 84 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Дреново: Τόσο το 1912, όσο και το 1940, ήταν ένας καθαρά χριστιανικός μακεδονικός οικισμός. Στο τέλος του εμφυλίου πολέμου 28 οικογένειες από το χωριό με 152 άτομα κατέφυγαν στη Γιουγκοσλαβία [Симовски].

Στην απογραφή του 1951 ήταν έρημο.

 

63b. 1903-1908:

Κάτοικοι από το χωριό συμμετείχαν στην επανάσταση του Ίλιντεν [Δραγούμης, 292].

Το σώμα του Βάρδα μπήκε στο Δρένοβον στις 9 Ιουλίου 1906. Ο έλληνας αρχηγός γράφει σχετικά στο ημερολόγιό του: «Φοβούμενοι ότι οπωσδήποτε θα φωραθώμεν υπό των χωρικών ιδίως ένεκα τού ύδατος, όπερ θα υποχρεωθώμεν να λαμβάνωμεν εκ της λίμνης, μη υπάρχοντος αλλού, κυκλούμεν το χωρίον, εξάγομέν τινας των κατοίκων, λαμβάνομεν 2 εξ αυτών μεθ' ημών και μεταβαίνομεν εις το λημέριον. Το χωρίον είναι μικρόν και απομεμονωμένον (15 οικίαι ή μάλλον καλύβαι), αποζώσιν εκ της αλιείας εις την λίμνην και διά τούτο δέχεται προθύμως ημάς και τους κομίτας χωρίς να προδίδη ουδένα» [Βάρδας Β, 63-64].

 

64. Ντροπίτιστα / Drobitišta. Μετονομάστηκε σε Δασερή. Το 1940 ήταν οικισμός της κοινότητας Αγίου Αχιλλείου του νομού Φλωρίνης. Το 1912 ζούσαν εδώ 50 περίπου εξαρχικοί Μακεδόνες. Το 1928 ο πληθυσμός του χωριού είχε αυξηθεί σε 70 άτομα. Οι αρχές ασφαλείας θεωρούσαν τα περισσότερα από αυτά ως ανθελληνικών ή ρευστών φρονημάτων. Στο τέλος του εμφυλίου, οι κάτοικοι εγκατέλειψαν το χωριό τους και κατέφυγαν στη Γιουγκοσλαβία και σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης.

 

 64a. Πηγές:

Drobitište [Αυστριακός Xάρτης].

Δαργόνιστα καζά Μοναστηρίου, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Дроботища / Битолска каза, 90 χριστιανοί Βούλγαροι [Кънчов 1900].

Drobitatze / Caza de Bitolia (Monastir), χριστιανικός πληθυσμός: 120 πατριαρχικοί Βούλγαροι [Brancoff 1905].

Δραγόνιστα Μοναστηρίου, 31 σχισματικοί βουλγαρίζοντες (: εξαρχικοί Μακεδόνες) [Χαλκιόπουλος 1910].

Δρομπιτσίστα Πρεσπών, 50 άτομα (28 άρρενες και 16 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Δρομπιτσίστα Φλωρίνης, αποτέλεσε οικισμό της κοινότητας Ράχωβας [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Дробетишта, 5 σπίτια χριστιανών Σλάβων [Милојевић 1920].

Δρομπίκιστα Φλωρίνης, 34 άτομα (17 άρρενες και 17 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Δρομπίτσιστα σε Δασερή [ΦΕΚ 179 / 30. 8. 1927].

Δασερή (Δρομπίτσιστα) Φλωρίνης, 67 άτομα (30 άρρενες και 47 θήλεις). Δεν υπήρχε κανένας πρόσφυγας του '22. Ομοδημότες ήταν 64 και ετεροδημότες 3 [Απογραφή 1928].

Δασερή (Δρομπίτσιστα), υπήρχαν οκτώ ξενόφωνες οικογένειες, εκ των οποίων πέντε ήταν δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Δασερή Φλωρίνης, 75 άτομα (39 άρρενες και 36 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Дробитишта (Дроботишта): Χριστιανικό μακεδονικό χωριό. Σύμφωνα με το Верковиќ, ο πληθυσμός του το 1889 ήταν 134 άτομα. Το χωριό ερήμωσε μετά τον εμφύλιο [Симовски].