Skip to main content

Οικισμοί της Φλώρινας που αρχίζουν από Ο

 

Οικισμοί της Φλώρινας που αρχίζουν από Ο

 

Δημήτρη Λιθοξόου

 

 

65. Όπαγια / Opaja. Μικρό εξαρχικό μακεδονικό χωριό 60 περίπου ατόμων, το οποίο βρισκόταν στη δυτική όχθη της Μικρής Πρέσπας (Mala Prespa), κοντά στο Μέντοβο. Ερήμωσε μέχρι την απαρίθμηση του 1913.

 

65a. Πηγές:

Opaja (Opa) [Αυστριακός Xάρτης].

Οπάγια καζά Μοναστηρίου, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Опаа / Битолска каза, 60 χριστιανοί Βούλγαροι [Кънчов 1900].

Opaja, λειτουργία πατριαρχικής εκκλησίας [Χάρτης Κοντογιάννη].

Opaa / Caza de Bitolia (Monastir), χριστιανικός πληθυσμός: 96 εξαρχικοί Βούλγαροι [Brancoff 1905].

Οπάγια: «Εξαρχικόν από το 1903» [Εκκλησιαστική Αλήθεια 1909].

Οπάγια Μοναστηρίου, 40 ορθόδοξοι Έλληνες τρομοκρατούμενοι (: Μακεδόνες που προσχώρησαν στη εξαρχία) από το 1904 [Χαλκιόπουλος 1910].

Οπάια Πρεσπών, διελύθη [Απαρίθμηση 1913].

Опаја (Опа): Μικρό μακεδονικό χωριό που ερήμωσε κατά τους βαλκανικούς πολέμους. Οι κάτοικοι του σχετίζονταν με το χωριό Штрково [Симовски].

 

66. Όροβνικ / Orovnik. Μετονομάστηκε σε Καρυαί. Στους οδικούς χάρτες αναγράφεται σαν Καρυές. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός του δήμου Πρεσπών, του νομού Φλωρίνης. Το 1912 ήταν ένα εξαρχικό χωριό 200 περίπου κατοίκων. Οι κάτοικοι του είχαν πάρει μέρος στην επανάσταση του Ίλιντεν και στη συνέχεια είχαν γίνει στόχος των ελληνικών σωμάτων. Το 1928 ζούσαν εδώ 230 Μακεδόνες, οι περισσότεροι από τους οποίους ήταν χαρακτηρισμένοι από την κρατική ασφάλεια, ως άτομα ανθελληνικών ή ρευστών φρονημάτων. Στο τέλος του εμφυλίου πολέμου, το σύνολο σχεδόν του πληθυσμού κατέφυγε στη Γιουγκοσλαβία. Στα σπίτια των Μακεδόνων εγκαταστάθηκαν μεταπολεμικά, πρόσφυγες ποντιακής καταγωγής.

 

 66a. Πηγές:

Orovnik [Αυστριακός Xάρτης].

Οροβνίκ καζά Μοναστηρίου, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Оровникъ / Битолска каза, 150 χριστιανοί Βούλγαροι [Кънчов 1900].

Orovnik, λειτουργία πατριαρχικού σχολείου και εκκλησίας [Χάρτης Κοντογιάννη].

Όροβνικ, το 1902 είχε 28 οικογένειες [Πετσίβας].

Orovnik / Caza de Bitolia (Monastir), χριστιανικός πληθυσμός: 200 πατριαρχικοί Βούλγαροι, λειτουργία ενός πατριαρχικού σχολείου με ένα δάσκαλο και 23 μαθητές [Brancoff 1905].

Όροβνικ: «Εξαρχικόν από το 1903» [Εκκλησιαστική Αλήθεια 1909].

Όροβνικ Μοναστηρίου, 109 ορθόδοξοι Έλληνες τρομοκρατούμενοι (: Μακεδόνες που προσχώρησαν στη εξαρχία) από το 1904 [Χαλκιόπουλος 1910].

Όροβνικ Πρεσπών, 222 άτομα (115 άρρενες και 107 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Όροβνικ Φλωρίνης, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα μαζί με τον οικισμό Μπούκοβικ [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Оровник, 30 σπίτια χριστιανών Σλάβων [Милојевић 1920].

Όροβνικ (Καρυαί) Φλωρίνης, 244 άτομα (118 άρρενες και 126 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Όροβνικ σε Καρυαί [ΦΕΚ 63 / 1929]. Ρευστοποιήθηκαν τέσσερις περιουσίες κατοίκων που μετανάστευσαν στη Βουλγαρία [Μιχαηλίδης].

Καρυαί (Όροβνικ) Φλωρίνης, 226 άτομα (109 άρρενες και 117 θήλεις). Δεν υπήρχε κανένας πρόσφυγας του '22. Ομοδημότες ήταν 212 και ετεροδημότες 14 [Απογραφή 1928].

Καρυά (Όροβνικ), υπήρχαν 46 ξενόφωνες οικογένειες, εκ των οποίων 37 ήταν δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Καρυαί Φλωρίνης, 331 άτομα (169 άρρενες και 162 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Καρυαί (μαζί με τον οικισμό Οξυά), 417 κάτοικοι, όλοι σλαυόφωνοι. Υπήρχαν 200 άτομα μη ελληνικής συνείδησης, 150 ρευστής και 67 ελληνικής [Στατιστική 1945].

«Στις Καρυές τον Ιούνιο του 1945, ο οπλισμένος μοναρχοφασίστας Γιατράκας και ο χωροφύλακας Σταύρος Αλβράζης, σκότωσαν το Νίκο Στεριόπουλο, πατέρα τεσσάρων παιδιών» [Υπόμνημα ΔΣΕ 1947].

Оровник: Χριστιανικό μακεδονικό χωριό. Στο τέλος του εμφυλίου, οι κάτοικοί του κατέφυγαν στη Γιουγκοσλαβία. Η ελληνική διοίκηση εγκατέστησε στη θέση τους, πρόσφυγες ποντιακής καταγωγής [Симовски].

Το 1981 οι κάτοικοι του χωριού ήταν άτομα προσφυγικής καταγωγής [Boeschoten].

Στις μεταπολεμικές απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός της κοινότητας ήταν --> 1951: 107, 1961: 160, 1971: 78, 1981: 63, 1991: 48, 2001: 64.

Υψόμετρο 940 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

66b. 1903-1908:

Οι κάτοικοι του χωριού συμμετείχαν στην επανάσταση του Ίλιντεν [Δραγούμης, 597 και Βακαλόπουλος Α, 207].

Η πρώτη είσοδος ελληνικού σώματος στο χωριό ήταν εκείνη των τεσσάρων αξιωματικών. Οι Έλληνες μένουν εδώ στις 22 και 23 Μαρτίου 1904. Ο Μελάς μένει σε ένα σπίτι που η οικογένεια αριθμούσε 36 άτομα (: Ζάντρουγκα / Zadruga) [Μελάς, 258].

Άνθρωπος της ελληνικής οργάνωσης στο χωριό, ήταν ο Χρήστος Παπαδόπουλος [Τσάμης, 155].

Στα Τέλη Σεπτεμβρίου 1904 η ελληνική οργάνωση δολοφονεί τον Κότε Μήτσο από το Όροβνικ [ΕΜΠΡΟΣ, 30/9/1904].

Το βράδυ της 12ης Οκτωβρίου 1905 το σώμα του Βάρδα μπαίνει στο χωριό. «Μεταβαίνω εις την οικίαν του ιερέως», γράφει ο Βάρδας στο ημερολόγιό του, «όστις ως μου λέγουσιν απουσιάζει εις τους αγρούς, αλλά και πλείστοι των ανδρών δεν εμφανίζονται, δήθεν ότι είναι εις το παζάρι της Φλώρινας ή εις τας εργασίας των. Ενώ ημείς κατερχόμενοι είδομεν πολλούς φεύγοντας προς το Μπούκοβικ δια των ρεμάτων και αγρών… Προσέρχονται δια της βίας τινές των χωρικών, ζητούμεν επιμόνως και δια δαρμών τους άλλους, αλλά οι μεταβάντες αντάρται εις τας οικίας επιστρέφουσιν άπρακτοι, μου αναγγέλουσιν ό,τι δεν ευρίσκουσιν άνδρας» [Βάρδας Α, 256].

Ο οπλαρχηγός Λάκης Πύρζας σε επιστολή του προς τον Στέφανο Δραγούμη, με ημερομηνία 18/10/1905, γράφει σχετικά: «Την 12η το εσπέρας πήγαμε στο χωριό Όροβνικ. Την ώρα όπου πήγαμε στο χωριό οι χωρικοί κρύφτηκαν. Μόνο οι γυναίκες παρουσιάστηκαν. Αφού βγήκαμε από το χωριό σκέφτηκε ο αρχηγός (Βάρδας) με τον Παύλε (Κύρου) να πάμε ξανά στο χωριό να εξαναγκάσουμε τις γυναίκες να φανερώσουν τους άντρες, αφού πήγαμε ξανά στο χωριό μετά ολίγον άρχισαν να μας πυροβολούν από το μέρος του Πόπλε και από το μέρος της λίμνης και μας μίλησαν τουρκικά. Τους ρίξαμε από κάμποσα (φυσίγγια) έως όλοι να μαζευτούν στο Κουρί προς το δρόμο του Ζελόβου» [Επιστολές Πύρζα]. Αυτοί που πυροβολούσαν τους Έλληνες, ήταν τσέτες Μακεδόνες, που είχαν έρθει σε βοήθεια του χωριού. Οι Έλληνες νόμιζαν πως ήταν Τούρκοι, γιατί όπως θυμάται ο Καούδης τους έβρισαν στα τούρκικα: «Μεμέτ ομπαπηβούρ ανασινή σικεήμ γκαιαούρ, δηλαδή κτύπα τωνε γαμώ την μάνα τωνε των γκιαούριδων» [Καούδης, 110]. Τελικά το σώμα του Βάρδα εκμεταλλεύεται το σκοτάδι και διαφεύγει στο δάσος.

Τον Δεκέμβριο του 1905, ο καπετάν Ζήρας, σκοτώνει κοντά στο Όροβνικ, πέντε αυτονομιστές και τραυματίζει έξι [Προξενείο Μοναστηρίου, έγγραφο, 1234, 30/12/1905].

 

67. Όρτα Όμπα ή Όρτομπα / Orta Oba ή Ortoba. Μετονομάστηκε σε Μεσόκαμπος. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός του δήμου Κάτω Κλεινών, του νομού Φλωρίνης. Το 1912 ήταν ένα μουσουλμανικό τουρκικό χωριό 300 περίπου ατόμων. Οι μουσουλμάνοι κάτοικοί του υποχρεώθηκαν να μεταναστεύσουν στην Τουρκία. Στα σπίτια τους εγκαταστάθηκαν το 1924, χριστιανοί πρόσφυγες, κυρίως από τον Πόντο. Λίγο αργότερα εγκαταστάθηκαν στο χωριό και ακτήμονες Μακεδόνες από το γειτονικό χωριό Ράχμανλη (Ελεούσα). Το 1928 ζούσαν εδώ περίπου 180 άτομα, μισοί πρόσφυγες και μισοί Μακεδόνες. Οι περισσότεροι από τους τελευταίους, είχαν χαρακτηριστεί από την κρατική ασφάλεια, ως άτομα ανθελληνικών ή ρευστών φρονημάτων. Στο τέλος του εμφυλίου πολέμου, 50 περίπου Μακεδόνες από το χωριό κατέφυγαν στη Γιουγκοσλαβία.

 

 67a. Πηγές:

Orta Oba [Αυστριακός Χάρτης].

Ορτά Ομπά καζά Φλωρίνης, μουσουλμανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Ορτά Ομπά Φλωρίνης, 320 οθωμανοί (: μουσουλμάνοι) κάτοικοι [Σχινάς 1886].

Орта Оба / Леринска каза, 250 Τούρκοι [Кънчов 1900].

Ορτά Ομπά Φλωρίνης, 186 Οθωμανοί (: μουσουλμάνοι) [Χαλκιόπουλος 1910].

Ορτά Ομπά Φλωρίνης, 301 άτομα (108 άρρενες και 193 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Ορτά Ομπά Φλωρίνης, αποτέλεσε οικισμό της κοινότητας Χασάνοβον [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Ортоба, 60 σπίτια μουσουλμάνων Τούρκων [Милојевић 1920].

Ορτά Ομπά Φλωρίνης, 165 άτομα (93 άρρενες και 72 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Ορτά Ομπά σε Μεσόκαμπος [ΦΕΚ 346 / 4. 10. 1926].

Ορτόμπα (Μεσόκαμπον) γραφείου Φλωρίνης, έγινε μικτός οικισμός γηγενών και προσφύγων. Μέχρι το 1926 εγκαταστάθηκαν 35 προσφυγικές οικογένειες (131 άτομα) [ΕΑΠ].

Ορτά Ομπά, μουσουλμανικός οικισμός, έφυγαν 33 οικογένειες μουσουλμάνων (165 άτομα) και ήρθαν 9 οικογένειες προσφύγων: μία από τη Θράκη και οκτώ από τη Μικρά Ασία [Πελαγίδης].

Οι περισσότεροι πρόσφυγες που ήρθαν μιλούσαν ποντιακά [Χατζησαββίδης].

Μεσόκαμπος (Ορτά Ομπά) Φλωρίνης, 179 άτομα (93 άρρενες και 86 θήλεις), εκ των οποίων 83 ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (43 άρρενες και 40 θήλεις). Ομοδημότες ήταν 169 και ετεροδημότες 10 [Απογραφή 1928].

Μεσόκαμπος (Ορτόμπα), υπήρχαν οκτώ οικογένειες δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Μεσόκαμπος Φλωρίνης, 463 άτομα (229 άρρενες και 234 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Μεσόκαμπος: «τουρκοχώρι πριν από τη Μικρασιατική Καταστροφή, στο οποίο εγκαταστάθηκαν Πόντιοι Πρόσφυγες, καθώς και ακτήμονες Σλαβομακεδόνες από τη γειτονική Ελεούσα» [Κολιόπουλος Β, 250].

Μεσόκαμπος, 461 κάτοικοι, εκ των οποίων 110 ήταν σλαυόφωνοι. Υπήρχαν 60 άτομα μη ελληνικής συνείδησης, 51 ρευστής και 350 ελληνικής [Στατιστική 1945].

Орта Оба (Ортоба): Το 1912 ήταν ένα καθαρά μουσουλμανικό τουρκικό χωριό. Το 1924 έφυγαν οι μουσουλμάνοι κάτοικοί του και στη θέση τους ήρθαν χριστιανοί πρόσφυγες από τον Πόντο. Στη συνέχεια, εγκαταστάθηκαν εδώ Μακεδόνες από το γειτονικό Рахманли. Το 1940 στο χωριού κατοικούσαν 27 μακεδονικές και 60 προσφυγικές οικογένειες. Στο τέλος του εμφυλίου πολέμου, 11 μακεδονικές οικογένειες κατέφυγαν στη Γιουγκοσλαβία [Симовски].

Στις μεταπολεμικές απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός της κοινότητας ήταν --> 1951: 312, 1961: 322, 1971: 237, 1981: 211, 1991: 193, 2001: 133.

Υψόμετρο 600 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

68. Όστσιμα ή Όστιμα / Osčima ή Oštima. Μετονομάστηκε σε Τρίγωνον. Στους οδικούς χάρτες αναγράφεται σαν Τρίγωνο. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός του δήμου Πρεσπών, του νομού Φλωρίνης. Πρόκειται για ένα καθαρά χριστιανικό μακεδονικό οικισμό, οι κάτοικοι του οποίου είχαν προσχωρήσει στην εξαρχία. Το χωριό έγινε πολλές φορές στόχος των ελληνικών σωμάτων και είχε πολλούς νεκρούς. Το 1912 και το 1928 ζούσαν αντίστοιχα εδώ, περίπου 420 άτομα. Οι ελληνικές αρχές ασφαλείας είχαν χαρακτηρίσει τα περισσότερα από αυτά, ως ανθελληνικών ή ρευστών φρονημάτων. Στο τέλος του εμφυλίου, η πλειοψηφία του πληθυσμού κατέφυγε στη Γιουγκοσλαβία και σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης.

 

 68a. Πηγές:

Oštima [Αυστριακός Xάρτης].

Όστιμα καζά Καστορίας, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Όστιμα Καστορίας: «έχοντος 300 χριστιανούς και εκκλησίαν» [Σχινάς 1886].

Ошчима / Костурска каза, 384 χριστιανοί Βούλγαροι [Кънчов 1900].

Ostima, λειτουργία πατριαρχικού σχολείου και εκκλησίας [Χάρτης Κοντογιάννη].

Όστιμα, το 1902 είχε 5 εξαρχικές και 60 πατριαρχικές οικογένειες [Πετσίβας].

Ochtima / Caza de Kostour (Kastoria), χριστιανικός πληθυσμός: 560 εξαρχικοί Βούλγαροι [Brancoff 1905].

Όστιμα, εξαρχικό χωριό προ του οθωμανικού Συντάγματος του 1908 και εξαρχικό μετά [Προξενείο Μοναστηρίου 1908].

Όστιμα: «Αποσκίρτησε τω 1899 και προσήλθε εις την Ορθοδοξίαν τω 1902. Τω 1903 όμως εκηρύχθη εντελώς σχισματικόν» [Εκκλησιαστική Αλήθεια 1909].

Όστιμα Καστορίας, 400 ορθόδοξοι Έλληνες τρομοκρατούμενοι υπό των Βουλγάρων (: Μακεδόνες που προσχώρησαν στη εξαρχία) από το 1904 [Χαλκιόπουλος 1910].

Όστιμα Πρεσπών, 520 άτομα (302 άρρενες και 218 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Όστιμα Φλωρίνης, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Оштима, 60 σπίτια χριστιανών Σλάβων [Милојевић 1920].

Όστιμα Φλωρίνης, 406 άτομα (169 άρρενες και 237 θήλεις), 89 οικογένειες [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Όστιμα σε Τρίγωνον [ΦΕΚ 179 / 30. 8. 1927].

Ρευστοποιήθηκαν δύο περιουσίες κατοίκων που μετανάστευσαν στη Βουλγαρία [Μιχαηλίδης].

Τρίγωνον (Όστιμα) Φλωρίνης, 421 άτομα (196 άρρενες και 225 θήλεις). Δεν υπήρχε κανένας πρόσφυγας του '22. Ομοδημότες ήταν 412, ετεροδημότες επτά και αλλοδαποί δύο. Απογράφηκαν αλλού πέντε δημότες [Απογραφή 1928].

Τρίγωνον (Όστιμα), υπήρχαν 104 ξενόφωνες οικογένειες, εκ των οποίων 24 ήταν δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Όστιμα, «Ουδείς δικός μας. Εις το χωρίον αυτό εδολοφονήθησαν οι Έλληνες οπλαρχηγοί Δημήτρης Νταλίπης και Παύλος Κύρου» [Στέφος Γρηγορίου 1935].

Τρίγωνον Φλωρίνης, 482 άτομα (213 άρρενες και 269 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Τρίγωνον, 508 κάτοικοι, όλοι σλαυόφωνοι. Υπήρχαν 300 άτομα μη ελληνικής συνείδησης, 138 ρευστής και 70 ελληνικής [Στατιστική 1945].

«Στο Τρίγωνο, το Σεπτέμβρη του 1946 χωροφύλακες κάψανε 36 αχυρώνες» [Υπόμνημα ΔΣΕ 1947].

Осчима: Χριστιανικό μακεδονικό χωριό. Στο τέλος του εμφυλίου πολέμου 94 οικογένειες από το χωριό κατέφυγαν στη Γιουγκοσλαβία και σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης [Симовски].

Στις μεταπολεμικές απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός της κοινότητας ήταν --> 1951: 56, 1961: 67, 1971: 37, 1981: 27, 1991: 26, 2001: 30.

Υψόμετρο 980 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

68b. 1903-1908:

Στις 3 Μαρτίου 1904, οι κάτοικοι του χωριού έδιωξαν με πυροβολισμούς, ένοπλη ομάδα η οποία «αποτελείτο εξ 8 συμμοριτών, μελών της συμμορίας Κώτε, οίτινες δεν εγένοντο δεκτοί υπό των χωρικών, αρνηθέντων να τοις παράσχωσι τροφήν και άσυλον, επειδή συχνά υπεβάλοντο εις τοιαύτας φορολογίας» [Δραγούμης, 454 και 456].

Το πρώτο ελληνικό σώμα που μπαίνει στο χωριό, είναι εκείνο των τεσσάρων ελλήνων αξιωματικών (Αλ. Κοντούλη, Αν. Παπούλα, Γ. Κολοκοτρώνη και Π. Μελά) το βράδυ της 19ης Μαρτίου 1904. Ο Παύλος Μελάς γράφει πως στο χωριό υπάρχουν 60-70 σπίτια. Μοιράζει γλυκά και χρήματα στα παιδιά. Επίσης μιλάει στις γυναίκες, χρησιμοποιώντας «λίγες μακεδονικές λέξεις» που έχει μάθει. Σημειώνει πως ο βοεβόδας Αναστάς Γιάνκοφ έχει «φαρμακώσει» ιδεολογικά τους χωρικούς με το μακεδονισμό του και τη θεωρία πως «οι Μακεδόνες αποτελούν ένα σύνολο χωριστό από όλα τα έθνη». Μια ιδέα που «κολακεύει» τους κατοίκους [Μελάς, 252-253].

Άνθρωποι της ελληνικής οργάνωσης στο χωριό, είναι οι Παπαλούκας και Βασίλης Ράμος [Τσάμης, 155].

Η επόμενη ελληνική επίσκεψη στο χωριό, γίνεται από τους Ντίνα Στεργίου, Μανόλη Σκουντρή, Γιάννη Σημανίκα και Δημήτρη Σπανόπουλο. Τους έχει στείλει ο οπλαρχηγός Θύμιος Καούδης για να συλλάβουν τον αυτονομιστή αρχηγό (: νάτσαλνικ) Στόγιαν Γιάγκουλα ή Στόικο Γιαγκουλίτση ή Στογιάννη Γιάγκου ή Στόιτσεφ. Αφού τον αιχμαλωτίζουν, οι τέσσερις οδηγούν το Μακεδόνα στις 6 Σεπτεμβρίου 1904, στο λημέρι όπου βρίσκεται ο Καούδης και τον σφάζουν [Καούδης 72-73 και Προξενείο Μοναστηρίου, 11/9/1904, έγγραφο 892].

Λίγες μέρες αργότερα, στις 18 Σεπτεμβρίου, η ομάδα του Καούδη επιτίθεται στο χωριό και συγκρούεται με την τσέτα του Μήτρου Βλάχου (Μήτρε Βλάχα). Κατά τη διάρκεια της μάχης, σε βοήθεια του Καούδη φτάνουν από το Πέσοντερ (Πισοδέριον) ο παπάς Σταύρος Τσάμης με χωροφύλακες, ενώ τους Μακεδόνες ενισχύουν χωρικοί από τα γύρω χωριά, που σύμφωνα με τον Καούδη βρίζουν τους Έλληνες και φωνάζουν «εδώ δεν είναι Κρήτη». Στο τέλος της ημέρας, η ελληνική ομάδα εγκαταλείπει το χωριό εκμεταλλευόμενη το σκοτάδι [Καούδης 76-78].

Πέντε Μακεδόνες σκοτώνονται στη μάχη και πληγώνονται επτά, ενώ οι Έλληνες έχουν δύο τραυματίες [Προξενείο Μοναστηρίου, 23/9/1904, έγγραφο 923].

Στα τέλη Σεπτεμβρίου 1904, το ΕΜΠΡΟΣ γράφει πως η ελληνική οργάνωση σκότωσε τον Κότε Μιχαήλ από Όστιμα [ΕΜΠΡΟΣ, 30/9/1904].

Στα μέσα Δεκεμβρίου 1904, βρέθηκαν στο χωριό σκοτωμένοι δυο αυτονομιστές, οπαδοί του Μήτρου Βλάχου [ΣΚΡΙΠ, 14/12/1904].

Το ΕΜΠΡΟΣ αναφέρει έξι νεκρούς Μακεδόνες και είκοσι τραυματίες [ΕΜΠΡΟΣ, 30/9/1904].

Στα τέλη Απριλίου 1905 το χωριό δέχεται επίθεση από ελληνικό σώμα. Οι Έλληνες σκοτώνουν 15 χωρικούς [ΕΜΠΡΟΣ, 2/5/1905].

Στις 12 Σεπτεμβρίου του 1905, ο Τσόντος-Βάρδας με τους άντρες του διανυκτερεύει στο χωριό και απειλεί τον παπά και τους κατοίκους, να επιστρέψουν στο πατριαρχείο [Βάρδας Α, 221-222].

Στις 9 Οκτωβρίου 1905, η ομάδα του Βάρδα ξανάρχεται στην Όστσιμα και ο τελευταίος δέρνει το μουχτάρη (πρόεδρο), γιατί είχε ενημερώσει το στρατό για την προηγούμενη επίσκεψη των Ελλήνων [Βάρδας Α, 253].

Το Πάσχα του 1906, μπαίνουν στην Όστσιμα, τα σώματα των υπολοχαγού Ζαχαρία Παπαδά (Φούφα) και των οπλαρχηγών Γιώργου Δικώνυμου (Μακρή) και Θύμιου Καούδη. Ο Μακρής στα απομνημονεύματά του, θυμάται την επίσκεψη των τριών αρχηγών, στο σπίτι του άρρωστου εξαρχικού παπά (που πεθαίνει την άλλη μέρα): «ρωτήσαμε την ανεψιά του, που βγήκε, αν ο θείος της ήταν μέσα. Αυτή μου απάντησε ότι ήταν μέσα, αλλά ψυχορραγούσε. Εγώ τότε πρότεινα να μπούμε στο σπίτι και "να διευκολύνουμε με καμιά μαχαιριά το θάνατο του αιδεσιμότατου"». Ο Καούδης όμως αποτρέπει το Μακρή, από το να σφάξει πασχαλιάτικα τον παπά [Μακρής, 121].

Στις 29 Σεπτεμβρίου 1906, ο Βάρδας και οι άντρες του έρχονται για λίγες ώρες στο χωριό. Ο κρητικός αρχηγός εκνευρίζεται με τη συμπεριφορά των κατοίκων απέναντι στους Έλληνες: «Μεταβαίνομεν εις Όστιμα, ουδείς ανήρ εμφανίζεται, αι οικίαι είναι κλεισταί, αι δε γυναίκες μας λέγουσιν, όπου μετά πολλού κόπου μας ήνοιξαν, ότι οι άντρες είναι καραούλι, ψευδόμεναι βεβαίως» [Βάρδας Β, 219-220].

Στις 19 Νοεμβρίου 1906, το βράδυ, ο οπλαρχηγός Παύλος Κύρου σκοτώνεται από ελεύθερο σκοπευτή μπροστά στη βρύση στην πλατεία του χωριού [Καραβίτης, 666].

Ο Βάρδας μαθαίνει, στις 16 Ιανουαρίου 1907, πως τον Κύρου τον φόνευσαν οι κάτοικοι του χωριού, διότι δεν είχαν από αυτόν «γλυτωμόν αι γυναίκες των» [Βάρδας B, 430].

Το χωριό δέχεται νέα επίθεση από το σώμα του Βάρδα, το μεσημέρι της 3ης Ιουνίου 1907. Οι Έλληνες σκοτώνουν τον εξαρχικό παπά Γιώργο και καίνε το σπίτι του. Βάζουν φωτιά σε ένα σπίτι ακόμα. Σκοτώνουν επίσης πέντε προύχοντες και τρεις γυναίκες. Πλιατσικολογούν και φεύγουν μετά από μια ώρα [Βάρδας Β, 713-714. Dakin, 416. Βακαλόπουλος Β, 285].

Δέκα μέρες αργότερα, ο Βάρδας παίρνει συγχαρητήρια επιστολή για την επίθεση στο χωριό, από την ελληνική οργάνωση [Βάρδας Β, 732].

Το ΕΜΠΡΟΣ γράφει για οκτώ καμένα σπίτια από τους Έλληνες [ΕΜΠΡΟΣ, 19/6/1907].

 

69. Οψίρινο ή Ομπσίρινα / Opsirino ή Obsirina. Μετονομάστηκε σε Εθνικόν. Στους οδικούς χάρτες αναγράφεται σαν Εθνικό. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός του δήμου Κάτω Κλεινών, του νομού Φλωρίνης. Πρόκειται για ένα καθαρά χριστιανικό μακεδονικό οικισμό, οι κάτοικοι του οποίου ήταν πιστοί στο πατριαρχείο. Τα ελληνικά σώματα το χρησιμοποίησαν ως βάση τους. Το 1912 και το 1928 ζούσαν αντίστοιχα εδώ, περίπου 300 άτομα. Η κρατική ασφάλεια θεωρούσε τα μισά από αυτά, ως άτομα ρευστών φρονημάτων. Η μεταπολεμική δημογραφική εξέλιξη του χωριού δεν επηρεάστηκε από τον εμφύλιο πόλεμο.

 

69a Πηγές:

Obsirina [Αυστριακός Xάρτης].

Οψίρινα καζά Μοναστηρίου, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Οψίρινα Βιτωλίων: «έχει κατοίκους 100 χριστιανούς και 5 υδρομύλους» [Σχινάς 1886].

Обсирено / Битолска каза, 260 χριστιανοί Βούλγαροι και 60 μουσουλμάνοι Αλβανοί [Кънчов 1900].

Obsirino, λειτουργία πατριαρχικού σχολείου και εκκλησίας [Χάρτης Κοντογιάννη].

Obsirina / Caza de Bitolia (Monastir), χριστιανικός πληθυσμός: 208 πατριαρχικοί Βούλγαροι [Brancoff 1905].

Οψίρινα, πατριαρχικό χωριό προ του οθωμανικού Συντάγματος του 1908 και πατριαρχικό μετά [Προξενείο Μοναστηρίου 1908].

Οψίρινα Μοναστηρίου, 261 ορθόδοξοι Έλληνες (: πατριαρχικοί) [Χαλκιόπουλος 1910].

Οψίρινα Φλωρίνης, 293 άτομα (141 άρρενες και 152 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Οψίρινα Φλωρίνης, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα [ΦΕΚ 259 / 21.12. 1918].

Опцирина, 100 σπίτια χριστιανών Σλάβων [Милојевић 1920].

Οψίρινα Φλωρίνης, 264 άτομα (132 άρρενες και 132 θήλεις), 32 οικογένειες [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Οψίρινα σε Εθνικόν [ΦΕΚ 206 /28. 9. 1927].

Εθνικόν (Οψίρινα) Φλωρίνης, 296 άτομα (142 άρρενες και 154 θήλεις). Δύο ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (άρρενες). Ομοδημότες ήταν 289 και ετεροδημότες 7. Απογράφηκαν αλλού 4 δημότες [Απογραφή 1928].

Εθνικόν (Οψίρινα), υπήρχαν 58 ξενόφωνες οικογένειες [Στατιστική 1932].

Οψίρινα, «Σχεδόν όλοι δικοί μας» [Στέφος Γρηγορίου 1935].

Εθνικόν Φλωρίνης, 372 άτομα (159 άρρενες και 213 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Εθνικόν, 408 κάτοικοι, όλοι σλαυόφωνοι. Υπήρχαν 200 άτομα ρευστής συνείδησης και 208 ελληνικής [Στατιστική 1945].

Опцирино (Опсирина): Αμιγώς χριστιανικός μακεδονικός οικισμός [Симовски].

Το 1981 οι κάτοικοι του χωριού ήταν Μακεδόνες [Boeschoten].

Στις μεταπολεμικές απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός της κοινότητας ήταν --> 1951: 341, 1961: 197, 1971: 121, 1981: 85, 1991: 95, 2001: 71.

Υψόμετρο 680 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

69b. 1903-1908:

Κάτοικοι από το χωριό συμμετείχαν στην επανάσταση του Ίλιντεν [Δραγούμης, 156].

Στις 14 Ιανουαρίου, τσέτα απήγαγε και στη συνέχεια σκότωσε έξω από το χωριό, τον κοτζάμπαση Μάρκο Νέντελκο [Δραγούμης, 424 και 446].

Το σημαντικότερο πρόσωπο της ελληνικής οργάνωσης στο χωριό, ήταν ο Πέτρος Παπούλκας [Καραβίτης, 616 και 842]. Ο Βάρδας που τον μισθοδοτούσε με δύο λίρες το μήνα, γράφει για αυτόν πως ήθελε «να νέμηται τα πάντα και να εκβιάζη». Ο οπλαρχηγός Δοξογιάννης, κάποια στιγμή «έδειρε αλύπητα» τον Παπούλκα, ως υποκινητή στην απαγωγή μιας γυναίκας [Βάρδας Β, 444].

Στις 3 Νοεμβρίου 1905, η αποτελούμενη από 14 άτομα ομάδα του έλληνα οπλαρχηγού-ληστή Νίκου Τσολάκη, αιχμαλωτίστηκε σε υπόγεια κρυψάνα σε σπίτι στην Οψίρινα, από στρατιωτικό απόσπασμα [Μακρής 106-106. Καούδης, 116. Dakin, 305. ΔΙΣ, 200-201]. 

Στις 4 Νοεμβρίου 1906 Ο Βάρδας, ο Καραβίτης και οι άντρες τους, έχουν βρει καταλύματα στο χωριό. Ο Βάρδας σημειώνει για την συμπεριφορά των ιδιοκτητών του σπιτιού που μένουν: «Το κατάλυμά μας δεν έχει θέρμανσιν, έχει και εν παράθυρον εντελώς ανοικτόν, επειδή δ' από καιρού πολλού έχει πάντοτε αντάρτας, όλοι οι εν αυτώ εισίν αγανακτισμένοι και μας φέρονται κακώς, όπερ με ηνάγκασεν να αρπάξω ένα εκ του λαιμού και να απειλήσω. Έχουσιν όμως και αυτοί δίκαιον, υφιστάμενοι τας ενοχλήσεις τας λίαν βαναύσους ενίοτε των ανδρών, και τούτο διότι δεν θέλουσιν άλλοι να κατασκευάσωσι κρύπτας, δεν υπάρχουσιν επομένως ή ελάχιστοι. Τούτο συμβαίνει εις όλα τα χωρία, και πρέπει να φανώ κατ' ανάγκην αυστηρότερος, διότι διά καλού τρόπου και απλών απειλών δεν γίνεται τίποτα» [Βάρδας Β, 299].

Στις 19 Απριλίου 1907, διαβάζουμε στο ημερολόγιο του Βάρδα: «Γράφω επίσης τω καπετάν Παύλω να στείλη τους άνδρας του εις Οψίριναν και αυτός να έλθη εδώ, ως γνώστης του τόπου και των γλωσσών (Μακεδονικής και Αλβανικής), ίνα συνεννοούμεθα διά τας λεπτομερείας» [Βάρδας Β, 620].

Στις 3 Μαΐου 1907 ο Βάρδας τιμωρεί δύο γυναίκες που ζούσαν εδώ, «διά ξύλου και προστίμου», γιατί μίλησαν στο δρόμο με εξαρχικούς συγγενείς τους από το χωριό Μπαρέσανι [Βάρδας Β, 652].

 

69c. Μετανάστευση:

Μεταξύ 1905-1915 μετανάστευσαν από το χωριό στις ηπα και κατά την εκεί άφιξη τους στο Ellis Island δήλωσαν στις αρχές εθνικά Μακεδόνες τα εξής δώδεκα άτομα:

Yovan Velian το 1905.

Trabje Storan το 1906.

Petre Riste το 1907.

Papadimetre Aughele το 1908.

Tovor Spassi, Nicolo Karafil και Ghiorghio Traytchi το 1909.

Zimitri Anram, Craytsche Craytsche, Ylio Ghiorgi και Ghiorgi Spasse το 1910.

Carosfilis Nicoleaon το 1915.