Skip to main content

Οικισμοί της Καστοριάς βιβλιογραφία-πηγές

 

Οικισμοί της Καστοριάς

Πηγές - Βιβλιογραφία

 

Δημήτρη Λιθοξόου

 

 

Χάρτης Κοντογιάννη: Carte des écoles / Vilayet de Salonique - Vilayet de Monastir, Istituto Agostini

Απαρίθμηση 1913: Απαρίθμησις των κατοίκων των νέων επαρχιών της Ελλάδος του έτους 1913, Διεύθυνσις Στατιστικής, Αθήναι 1915.

Χάρτης Χρυσοχόου 1909: Χάρτης των ανά τα όρη της ελληνικής χερσονήσου εγκαταστάσεων των Βλάχων. Περιέχεται στο βιβλίου του Μιχαήλ Χρυσοχόου, Βλάχοι και Κουτσοβλάχοι, έκδοσις του Συλλόγου προς Διάδοσιν των Ελληνικών Γραμμάτων, τυπογραφείον Σπ. Κουσουλίνου, Αθήναι 1909.

Απογραφή 1920: Υπουργείον Εθνικής Οικονομίας - Διεύθυνσις Στατιστικής, α) Πληθυσμός του Βασιλείου της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 19ης Δεκεμβρίου 1920 / πραγματικός πληθυσμός, Αθήναι 1921 και β) Λεξικόν των δήμων, κοινοτήτων και συνοικισμών της Ελλάδος επί τη βάσει της απογραφής του πληθυσμού του έτους 1920, Αθήναι 1923.

Απογραφή 1928: Υπουργείον Εθνικής Οικονομίας - Γενική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος. α) Στατιστικά αποτελέσματα της απογραφής του πληθυσμού της Ελλάδος της 15 - 16 Μαΐου 1928 / πραγματικός και νόμιμος πληθυσμός - πρόσφυγες, Αθήναι, 1933. β) Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 15-16 Μαΐου 1928, Αθήναι 1935. γ) Στατιστικά αποτελέσματα της απογραφής του πληθυσμού της Ελλάδος της 15 - 16 Μαΐου 1928 / τόπος γεννήσεως – θρησκεία και γλώσσα – υπηκοότης, Αθήναι 1935.

Απογραφή 1940: Υπουργείον Εθνικής Οικονομίας - Γενική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφή της 16ης Οκτωβρίου 1940. α) Πραγματικός, νόμιμος και μόνιμος πληθυσμός, Αθήναι 1946. β) Πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίας, δήμους κοινότητας και χωρία, Αθήναι 1950.

Απογραφή 1951: Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 7ης Απριλίου 1951 – πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίες, δήμους, κοινότητας, πόλεις και χωρία, Αθήναι 1955.

Απογραφή 1961: Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 19ης Μαρτίου 1961 – πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίες, δήμους, κοινότητας και οικισμούς, Αθήναι 1962.

Απογραφή 1971: Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, Αποτελέσματα απογραφής πληθυσμού – κατοικιών της 14ης Μαρτίου 1971 – πληθυσμός κατά γεωγραφικάς και διοικητικάς υποδιαιρέσεις, Αθήναι 1971.

Απογραφή 1981: Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, Πραγματικός πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφή της 5ης Απριλίου 1981 κατά νομούς, επαρχίες, δήμους, κοινότητες και οικισμούς, Αθήναι 1982.

Απογραφή 1991: Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, Πραγματικός πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφή της 7ης Μαρτίου 1991 κατά νομούς, επαρχίες, δήμους, κοινότητες και οικισμούς, Αθήναι 1994.

Αραβαντινός 1905: Π. Αραβαντινού, Μονογραφία περί Κουτσοβλάχων, εκ του τυπογραφείου Σπυρίδωνος Κουσουλίνου, εν Αθήναις, Νοέμβριος 1905.

Αρχείο Στέφανου Δραγούμη: Γεννάδειος Βιβλιοθήκη, Αρχείο Στέφανου Δραγούμη.

Αρχείο Βάρδα: Γενικά Αρχεία του Κράτους, Αρχείο Τσόντου - Βάρδα.

Αρχείο Βάρδα / Καστανοχώρια: Γενικά Αρχεία του Κράτους, Αρχείο Τσόντου-Βάρδα, φάκελος 4 --> Στατιστική πληθυσμού 35 χωριών της περιοχής Καστανοχωρίων.

Βακαλόπουλος: Κωνσταντίνος Βακαλόπουλος, Μακεδονικός Αγώνας

τόμος πρώτος, (1894-1904) / Η Μακεδονίας στις παραμονές του Μακεδονικού Αγώνα, Θεσσαλονίκη 1986.

τόμος δεύτερος, (1904-1908) / η ένοπλη φάση, Θεσσαλονίκη 1987.

Βάρδας: Γεωργίου Τσόντου-Βάρδα. Ο μακεδονικός αγών / ημερολόγιο 1904-1905, εισαγωγή - επιμέλεια - σχόλια Γιώργος Πετσίβας, εκδόσεις Πετσίβα, τρεις τόμοι, Αθήνα 2003.

Γούναρης: Στοιχεία που δίνει ο Βασίλης Γούναρης, επιμελητής του Ανέκδοτου Ημερολόγιου του μακεδονομάχου Ευθυμίου Καούδη (Θεσσαλονίκη 1992), για ορισμένους οικισμούς των περιοχών Φλώρινας και Καστοριάς.

Βλάχος: Νικολάου Βλάχου, Το μακεδονικόν ως φάσις του ανατολικού ζητήματος, Αθήναι 1935.

Γρηγορίου: Εμμ. Γρηγορίου, Το βουλγαρικόν όργιον αίματος εις την Δυτικήν Μακεδονίαν, Αθήναι 1947.

Δρακάκη Αλεξ. και Κούνδουρου Στυλ. , Αρχεία περί της συστάσεως και εξελίξεως των δήμων και κοινοτήτων 1836-1939 και της διοικητικής διαιρέσεως του κράτους, τόμοι δύο, Αθήναι 1939-1940.

ΕΑΠ: Επιτροπή Αποκαταστάσεως Προσφύγων, Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών Μακεδονίας με τας νέας ονομασίας, Θεσσαλονίκη, 1928.

Έγγραφο 4278: Ιστορικό Αρχείο του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών, Προξενείο Μοναστηρίου, 12/8/1908, έγγραφο 4278.

Εκκλησιαστική Αλήθεια 1909: Περιοδικό Εκκλησιαστική Αλήθεια, τόμος ΚΘ΄, Κωνσταντινούπολις 1909.

Επιλογή Πετσίβα: Ο νέος μακεδονικός Αγών, Επιλογή κειμένων Γιώργος Πετσίβας, Εκδόσεις Πετσίβα, Αθήνα 2008.

Καούδης: Καούδης Ευθύμιος, Απομνημονεύματα (1903 - 1907), επιμέλεια Άγγελος Χοτζίδης, μουσειο μακεδονικου αγωνα, Θεσσαλονίκη, 1996.

Καραβαγγέλης: Γερμανού Καραβαγγέλη, Ο μακεδονικός αγών – απομνημονεύματα, ΙΜΧΑ, Θεσσαλονίκη 1958.

Καραβίτης: Καραβίτης Ιωάννης, Ο μακεδονικός αγών / απομνημονεύματα, εισαγωγή - επιμέλεια - σχόλια Γιώργος Πετσίβας, εκδόσεις Πετσίβα, δύο τόμοι, Αθήνα 1994.

Κολιόπουλος: Λεηλασία Φρονημάτων, δύο τόμοι, Αθήνα 1994-1995.

Κλειδής: Κώστα Κλειδή, Με τη λάμψη στα μάτια, Αθήνα 1984.

Κουκούδης 2000: Αστέριος Ι. Κουκούδης, Μελέτες για τους Βλάχους, τόμος δεύτερος, Οι μητροπόλεις και η διασπορά των Βλάχων, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΖΗΤΡΟΣ, Θεσσαλονίκη 2000.

Κρυστάλλης 1891: Κώστα Δ. Κρυστάλλη, Άπαντα, τόμος Γ', Οι Βλάχοι της Πίνδου, εκδιδόμενα υπό του αδελφού του Βασιλείου Δ. Κρυστάλλη αντιστρατήγου Ε. Α., τυπογραφείον ΝΕΑ ΜΕΛΙΣΣΑ, Αθήναι 1952.

Κωστόπουλος: Η απαγορευμένη γλώσσα - Κρατική καταστολή των σλαβικών διαλέκτων στην ελληνική Μακεδονία, Αθήνα 2002.

Λαογραφικά: Παύλος Κούφης, Λαογραφικά Φλώρινας - Καστοριάς, Αθήνα 1996.

Λεξικό ΕΣΥΕ: Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, Λεξικόν των δήμων, κοινοτήτων και οικισμών της Ελλάδος, Αθήναι 1974.

Μακρής: Δικωνύμου - Μακρή Γεωργίου, Απομνημονεύματα, στο συλλογικό Αρχείο Μακεδονικού Αγώνα Πηνελόπης Δέλτα – Απομνημονεύματα, ιμχα, Θεσσαλονίκη 1984.

Μελάς: Ναταλίας Π. Μελά, Παύλος Μελάς, Αθήνα 1964.

Μιχαηλίδης: Ιάκωβος Μιχαηλίδης, Σλαβόφωνοι μετανάστες και πρόσφυγες από τη Μακεδονία και τη Δυτική Θράκη (1912 – 1930), διδακτορική διατριβή, Θεσσαλονίκη 1996.

ΜΜΑ: Οι Απαρχές του μακεδονικού Αγώνα (1903-1904), Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα, Θεσσαλονίκη 1996.

Μόδης Α: Γ. Χ. Μόδη, Μακεδονικός Αγών και Μακεδόνες Αρχηγοί, ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ, πρώτη έκδοση, Θεσσαλονίκη 1950 (δεύτερη έκδοση, 2007).

Μόδης Β: Γεωργίου Μόδη, Ο μακεδονικός αγών και η νεώτερη μακεδονική ιστορία, ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ, Θεσσαλονίκη 1967.

Οικονόμου: Παντελή Π. Οικονόμου, δημοδιδασκάλου, Τα κατά τον μακεδονικόν αγώνα γεγονότα του χωρίου Μόκραινη (Βαρικόν) 1903 - 1912, Λέχοβο 1953 [ανέκδοτο κείμενο].

Παπά-Αργυρίου (1903): Χρήστος Παπά-Αργυρίου εκ Ζουπανίστης - ανέκδοτες χειρόγραφες σημειώσεις, Αρχείο Στέφανου Δραγούμη.

Πελαγίδης: Ευστάθιος Πελαγίδης, Η αποκατάσταση των προσφύγων στη Δυτική Μακεδονία (1923 – 1930), Θεσσαλονίκη 1994.

Πετσίβας: Αρχειακές πληροφορίες που παραθέτει στο «Ευρετήριο Τοπωνυμιών» ο Γιώργος Πετσίβας, επιμελητής της έκδοσης των Απομνημονευμάτων του Καραβίτη, για τον πληθυσμό αρκετών χωριών στις περιοχές Φλώρινας και Καστοριάς.

Προξενείο Μοναστηρίου: Ιστορικό Αρχείο του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών, Προξενείο Μοναστηρίου.

Πρόσφυγες 1915: Υπουργείον Οικονομικών - Διεύθυνσις Κτημάτων Κράτους, Έκθεσις περί των εν Μακεδονία προσφύγων, εθνικο τυπογραφειο, Αθήναι 1916.

Πύρζας: Ο οπλαρχηγός καπετάν Λάκης Πύρζας, περιοδικό Αριστοτέλης, τόμος 20, Φλώρινα 1960.

Ράπτης: Ράπτης Σταμάτης, Ιστορία του μακεδονικού αγώνος, έκδοσις Β΄, Αθήναι, χωρίς χρονολογία.

Σόνισεν: Άλμπερτ Σόνισεν, Αναμνήσεις ενός μακεδόνα αντάρτη, μετάφραση Νέλλη Ρούτσου – Πανταζή, εισαγωγή και επιμέλεια Γιώργος Πετσίβας, Αθήνα 2004.

Σπανός: Ναούμ Σπανός, Αναμνήσεις εκ του μακεδονικού αγώνος, στο συλλογικό: Ο μακεδονικός αγώνας - Απομνημονεύματα, ΙΜΧΑ, Θεσσαλονίκη 1984.

Σταματελάτος: Σταματελάτος Μιχαήλ και Βάμβα-Σταματελάτου Φωτεινή, Επίτομο γεωγραφικό λεξικό της Ελλάδος, Αθήναι 2001.

Στατιστική 1932: Εθνολογική Στατιστική της Νομαρχίας Φλωρίνης του έτους 1932, που βρίσκεται στο αρχείο του Σουλιώτη-Νικολαΐδη, στη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη, υποφάκελος 2/ΙΙ.

Στατιστική 1945: Στατιστική ελληνικών μυστικών υπηρεσιών του έτους 1945, που βρίσκεται στο αρχείο του Φίλιππου Δραγούμη, στη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη, υποφάκελος 69. 6.

Σύγχρονα επώνυμα οικογενειών: Επεξεργασία των στοιχείων του τηλεφωνικού καταλόγου του Οργανισμού Τηλεπικοινωνιών της Ελλάδας του έτους 1996.

Σχινάς 1886: Νικόλαος Σχινάς, Οδοιπορικαί σημειώσεις Μακεδονίας, Ηπείρου, Νέας οροθετικής γραμμής και Θεσσαλίας / Συνταχθείσαι υπό Νικολάου Θ. Σχινά ταγματάρχου του μηχανικού, Αθήναι, τόμοι τρεις, 1886-1887.

Τσάμης: Παύλου Τσάμη, Μακεδονικός Αγών, ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ, Θεσσαλονίκη 1975.

Υπόμνημα ΔΣΕ 1947: Έτσι άρχισε ο εμφύλιος - Η έκθεση του Δημοκρατικού Στρατού στον ΟΗΕ τον Μάρτιο του 1947, Αθήνα 1987.

Υψομετρική Κατανομή: Υπουργείον Εθνικής Οικονομίας - Γενική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, Υψομετρική κατανομή της επιφανείας του πληθυσμού και των διοικητικών διαιρέσεων της Ελλάδος, Αθήναι 1938.

ΦΕΚ 259 / 21.12.1918: Βασιλικό διάταγμα 19.12.1918 (ΦΕΚ 259 / 21.12.1918) «Περί συστάσεως κοινοτήτων εν τω νομώ Φλωρίνης» --> Μιχαήλ Χουλιαράκη, Γεωγραφική διοικητική και πληθυσμιακή εξέλιξις της Ελλάδας 1821-1971, ΕΘΝΙΚΟΝ ΚΕΝΤΡΟΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ, τόμος δεύτερος, Αθήναι 1975.

ΦΕΚ 413 / 22.11.1926: Διάταγμα 15.11.1926 (ΦΕΚ 413 / 22.11.1926) «Περί μετονομασίας κλπ. δήμων, κοινοτήτων και οικισμών» --> Μιχαήλ Χουλιαράκη, Γεωγραφική διοικητική και πληθυσμιακή εξέλιξις της Ελλάδας 1821-1971, ΕΘΝΙΚΟΝ ΚΕΝΤΡΟΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ, τόμος δεύτερος, Αθήναι 1975.

ΦΕΚ 179 / 30.8.1927: Διάταγμα 20.8.1927 (ΦΕΚ 179 / 30.8.1927) «Περί μετονομασίας κοινοτήτων και συνοικισμών» --> Μιχαήλ Χουλιαράκη, Γεωγραφική διοικητική και πληθυσμιακή εξέλιξις της Ελλάδας 1821-1971, ΕΘΝΙΚΟΝ ΚΕΝΤΡΟΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ, τόμος δεύτερος, Αθήναι 1975.

ΦΕΚ 206 / 28.9.1927: Διάταγμα 9.9.1927 (ΦΕΚ 206 / 28.9.1927) «Περί μετονομασίας κοινοτήτων και οικισμών» --> Μιχαήλ Χουλιαράκη, Γεωγραφική διοικητική και πληθυσμιακή εξέλιξις της Ελλάδας 1821-1971, ΕΘΝΙΚΟΝ ΚΕΝΤΡΟΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ, τόμος δεύτερος, Αθήναι 1975.

ΦΕΚ 156 / 8.8.1928: Διάταγμα 19.7.1928 (ΦΕΚ 156 / 8.8.1928) «Περί μετονομασίας κοινοτήτων και συνοικισμών» --> Μιχαήλ Χουλιαράκη, Γεωγραφική διοικητική και πληθυσμιακή εξέλιξις της Ελλάδας 1821-1971, ΕΘΝΙΚΟΝ ΚΕΝΤΡΟΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ, τόμος δεύτερος, Αθήναι 1975.

ΦΕΚ 39 / 9.2.1950: Βασιλικό Διάταγμα 1.2.1950 (ΦΕΚ 39 / 9.2.1950) «Περί μετονομασίας κοινοτήτων και συνοικισμών» --> Μιχαήλ Χουλιαράκη, Γεωγραφική διοικητική και πληθυσμιακή εξέλιξις της Ελλάδας 1821-1971, ΕΘΝΙΚΟΝ ΚΕΝΤΡΟΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ, τόμος τρίτος, Αθήναι 1976.

Χαλκιόπουλος 1910: Μακεδονία βιλαέτια Θεσσαλονίκης - Μοναστηρίου, Αθήναι 1910.

Brailsford: H. N. Brailsford, Macedonia - Its Races and Their Future, London, 1906. Ελληνική μετάφραση: Δημήτρης Καζάκης, Μακεδονία - οι φυλές της και το μέλλον τους, Αθήνα 2006.

Brancoff 1905: D. M. Brancoff, La Macédoine et sa population chrétienne, Paris, 1905.

Dakin: Daglas Dakin, Ο ελληνικός αγώνας στη Μακεδονία 1897 - 1913, μετάφραση Γ. Στεφανίδη - Ξ. Κοτζαγεώργη, Θεσσαλονίκη 1996.

Матинова: Фана Мартинова - Буцкова, И ние сме деца на мајката земја..., Скопје 1998.

Милојевић 1920: Боровојe Милојевић, Јужна Македонја - Антропогеографска, Београд 1920.

Papahagi 1905: Nicolas Papahagi, Les Roumains de Turquie, Eminescoe, Bucarest 1905.

Picot 1875: É. Picot, Les Roumains de la Macédoine, Ernest Leroux éditeur, Paris 1875.

Pouqueville 1826: François Charles H. L. Pouqueville, Voyage de la Grèce, tome III, Paris 1826 --> Ελληνική μετάφραση Νίκη Μοφέτα: Πουκεβίλ, Ταξίδι στην Ελλάδα / Μακεδονία Θεσσαλία, Αθήνα 1995.

Симовски: Тодор Симовски, Населените места во Егејска Македонија - географски, етнички и стопански карактеристики, τόμοι δύο, Скопје 1998. Χρησιμοποιήθηκαν επίσης οι χάρτες της πρώτης έκδοσης του 1978.

Synvet 1878: A. Synvet, Les Grecs de l'Empire ottoman - Etude statistique et ethnographique, Constantinople 1878.

Weigand 1895: Gustav Weigand, Die Aromunen / Ethnographisch - Philologisch - Historische Untersuchungen, Erster Band, Johann Ambrosius Barth, Leipzig 1895. Ελληνική μετάφραση: Trede Kahl, Οι Αρωμάνοι (Βλάχοι), Αφοι Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη 2001.

Selo Aposkep: Архив на Македонија, Институт за национална историја --> Лазо Божинов, Село Апоскеп - Околија Костурска.

Selo Jezerec: Архив на Македонија, Институт за национална историја --> Димковски Панде Коста, Село Езерец - Околија Костурска.

Selo Gališta: Архив на Македонија, Институт за национална историја --> Димковски Панде Коста, Село Галишта - Околија Костурска.

Selo Grače: Архив на Македонија, Институт за национална историја --> Ристо Кирјазовски, Село Граче - Околија Костурска.

Selo Izglibe: Архив на Македонија, Институт за национална историја --> Село Изглибе - Околија Костурска.

Selo Kalevišta: Архив на Македонија, Институт за национална историја --> Ристо Кирјазовски, Село Калевишта - Околија Костурска.

Selo Lobanica: Архив на Македонија, Институт за национална историја --> Ристо Кирјазовски, Село Лобаница - Околија Костурска.

Selo Ludovo: Архив на Македонија, Институт за национална историја --> Ристо Кирјазовски, Село Лудово- Околија Костурска.

Selo Mangila: Архив на Македонија, Институт за национална историја --> Мил. Количевски, Село Мангила - Околија Костурска.

Selo Manjak: Архив на Македонија, Институт за национална историја --> Ристо Кирјазовски, Село Мањак - Околија Костурска.

Selo Mokreni: Архив на Македонија, Институт за национална историја --> Ристо Кирјазовски, Село Мокрени- Околија Костурска.

Selo Vambel: Архив на Македонија, Институт за национална историја --> Ристо Кирјазовски, Село Вамбел - Околија Костурска.

Selo Želengozdi: Архив на Македонија, Институт за национална историја --> Мил. Количевски, Село Желенгозди - Околија Костурска.

Selo Želin: Архив на Македонија, Институт за национална историја --> Ристо Кирјазовски, Село Желин - Околија Костурска.

Selo Županišta: Архив на Македонија, Институт за национална историја --> Ристо Кирјазовски, Село Жупаништа - Околија Костурска.

Selo Zagoričani: Архив на Македонија, Институт за национална историја --> Ристо Кирјазовски, Село Загоричани - Околија Костурска.

Νατσούλης: Γιώργος Νατσούλης, ανέκδοτες σημειώσεις για την περιοχή Καστοριάς.

Vic Nicholas: Πληροφορίες από ανέκδοτη εργασία του μακεδόνα Vic Nicholas, που ζει στην Αυστραλία,για την ιστορία του χωριού του Tikveni.

Απογραφή 2001: Πραγματικός πληθυσμός απογραφής πληθυσμού 2001

Αυστριακός Χάρτης: Χάρτες του αυστριακού επιτελείου στρατού, των αρχών του 20ου αιώνα, κλίμακας 1: 200.000.

α) φύλλο: 39-41, Monastir / Bitola, J. Herwegg Feldw. K. Melichar, 1900
β) φύλλο: 39-40, Janina / Ioannina, Offiz. R. Dokaupil

Χάρτης Κοντογόνη: Ελληνικοί χάρτες των αρχών του 20ου αιώνα, έκδοσης λιθογραφείου Κοντογόνη, κλίμακας 1: 200.000

α) φύλλο Μοναστήριον, Αθήναι 1910

β) φύλλο Ιωάννινα, Αθήναι 1910.

Ιός: Δημοσιογραφική ομάδα Ιού, Εθνικές Πλαστογραφίες - Τα Μυστικά του Βούρκου - Λογοκριμένες Μακεδόνισσες, εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, 7.7.2002

εμπρος: εμπρος - Ημερησία Εθνική Εφημερίς, Διευθυντής Δημήτριος Καλαποθάκης, Αθήναι

Οθωμανικά Αρχεία: Хр. Гандев, Българската народност през XV век, Демографско и етнографско изследване, (Наука и Изкуство, II изд., София, 1989).

Ριζοσπάστης: Εφημερίδα Ριζοσπάστης - Όργανο της Κεντρικής Επιτροπής του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας

σκριπ: σκριπ - Εφημερίς Πολιτική και των Ειδήσεων, Ιδιοκτήτης - Διευθυντής Γρηγόριος Ευστρατιάδης, Αθήναι

Χατζησαββίδης: Σοφρόνη Χατζησαββίδη, Τα ποντιακά στον ελλαδικό χώρο

Documents and Materials: BULGARIAN ACADEMY OF SCIENCES, Institute of History -Bulgarian Language Institute, Macedonia Documents and Materials, Sofia 1978

Elis Island: Συστηματική έρευνα που πραγματοποίησα με τη μηχανή αναζήτησης που υπάρχει στην ιστοσελίδα του Elis Island και επεξεργασία των στοιχείων των 8.608 μεταναστών που κατά την άφιξή τους στις Ηνωμένες Πολιτείες δήλωσαν μεταξύ των ετών 1897-1924, στην εκεί υπηρεσία υποδοχής των μεταναστών, ότι είναι εθνικά Μακεδόνες, αναφέροντας και τον οικισμό ή την περιοχή της καταγωγής τους, καθώς επίσης των 34.860 μεταναστών που δήλωσαν μεταξύ των ετών 1892-1924 πως είναι εθνικά Βούλγαροι

Кънчов 1900: Васил Кѫнчовъ, Македония етногрфия и статистика, София 1900

Кьосев - Данаилов: Илинденско-Преображенското въстание 1903—1968, Отг. редактори: Дино Кьосев и Ламби Данаилов. Редактори на спомените: Йордан Анастасов, Тодор Браянов и Илия Славков, Издателство на Националния съвет на Отечествения фронт, София, 1968

Мичев: Добрин Мичев, Българското национално дело в Югозападна Македония (1941 - 1944 г.)

Патеров: Илия Г. Патеров, Издание на Загорицкото дружество “Илинден” София, 1930 г

Rossos: Andrew Rossos, Incompatible Allies: Greek Communism and Macedonian Nationalism in the Civil War in Greece, 1943-1949

The Times: Times Archive

Силянов: Хр. Силянов, Освободителнитѣ борби на Македония, София, τόμος πρώτος 1933 και τόμος δεύτερος 1943

Силянов / Спомени: Хр. Силянов, Писма и изповеди на един четник - Спомени от Странджа - От Витоша до Грамос