Skip to main content

Οικισμοί της Καστοριάς που αρχίζουν από Μ

 

Οικισμοί της Καστοριάς που αρχίζουν από Μ


 

Δημήτρη Λιθοξόου

 

 

 

Μάνγκιλα / Mangila / Мангила . Μετονομάστηκε σε Άνω Περιβόλι και στη συνέχεια σε Άνω Περιβόλιον. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός του δήμου Ορέστιδος, του νομού Καστορίας. Πρόκειται για ένα καθαρά μακεδονόφωνο χριστιανικό χωριό, οι κάτοικοι του οποίου προσχώρησαν στην εξαρχία. Οι κάτοικοί του δέχτηκαν δύο φορές επίθεση από ένοπλες ελληνικές ομάδες (των Μιχάλη Τσόντου και καπετάν Ζάκα). Τόσο το 1912, όσο και το 1928, ζούσαν εδώ περίπου 100 άτομα. Μεγάλο μέρος του πληθυσμού του βρέθηκε κατά τον εμφύλιο πόλεμο στην αριστερή παράταξη και αναγκάστηκε, με τον τερματισμό των εχθροπραξιών, να καταφύγει σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης.

 

Πηγές

Μαγγίλα Καστορίας: 230 χριστιανοί [Σχινάς 1886].

Мангила / Костурска каза, 250 χριστιανοί Βούλγαροι [Кънчов 1900].

Moghila / Caza de Kostour (Kastoria), χριστιανικός πληθυσμός: 96 εξαρχικοί Βούλγαροι [Brancoff 1905].

Μαγγήλα: Σχισματικόν χωρίον κατά την έναρξη της ενόπλου δράσεως των ελληνικών σωμάτων. Ελληνικόν μετά την ανακήρυξην του Συντάγματος (1908). Εάν αφεθούν έως σήμερον θα ενισχυθούν οι Βούλγαροι. Υπάρχουν 16 ελληνικαί οικογένειαι (122 ψυχαί) και 3 βουλγαρικαί (8 ψυχαί). Λειτουργία ενός ελληνικού αρρεναγωγείου με ένα διδάσκαλο [Αρχείο Βάρδα / Καστανοχώρια].

Μογγίλα καζά Καστορίας [Χάρτης Κοντογόνη].

Μαγγίλα και Μάρτσιστα Καστορίας, 130 άτομα (73 άρρενες και 57 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Μαγγέλα Καστορίας, αποτέλεσε οικισμό της κοινότητας Οσνίτσανης [ΦΕΚ 259 / 21.12.1918].

Могила, 20 σπίτια χριστιανών Σλάβων [Милојевић 1920].

Μαγγέλα Καστορίας, 86 άτομα (28 άρρενες και 58 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Ρευστοποιήθηκαν πέντε περιουσίες κατοίκων που μετανάστευσαν με τις οικογένειές τους στη Βουλγαρία [Μιχαηλίδης].

«Ο συνοικισμός Μαγγέλα της κοινότητος Οσνίτσανης μετονομάζεται εις Άνω Περιβόλι» [ΦΕΚ 413 / 22.11.1926].

Άνω Περιβόλι (Μαγγέλα) Καστορίας, 104 άτομα (50 άρρενες και 54 θήλεις). Δεν υπήρχε κανένας πρόσφυγας που να ήρθε μετά το 1922. Ομοδημότες ήταν 99 και ετεροδημότες 5 [Απογραφή 1928].

Μαγγίλα (Άνω Περιβόλι), υπήρχαν 14 ξενόφωνες οικογένειες. Αποσκιρτήσαντες εκ του Πατριαρχείου εις την Σλαυικήν Εξαρχίαν. Ο άρρην πληθυσμός γνωρίζει ή ομιλεί και την ελληνικήν [Στατιστική 1932].

Άνω Περιβόλιον Καστορίας: Πραγματικός πληθυσμός 123 (57 άρρενες και 66 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Мангила (Могила): Οικισμός χριστιανών Μακεδόνων τόσο το 1912 όσο και το 1940 [Симовски].

 Άνω Περιβόλι, Κάτω Περιβόλι και Καστανόφυτον: 482 κάτοικοι, εκ των οποίων 241 ήταν σλαυόφωνοι [Στατιστική 1945].

Периволи: Κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου, κατέφυγαν  στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης από εδώ 25 παιδιά [Мартинова, 53].

Άνω Περιβόλιον Καστορίας: 80 κάτοικοι [Απογραφή 1951].

Στις νεότερες απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός του οικισμού ήταν --> 1961: 89, 1971: 51, 1981: 43, 1991: 24, 2001: 24.

Υψόμετρο 960 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

1903-1908

 

Σε επιστολή του Τσόντου Βάρδα, γραμμένη στις 28 Σεπτεμβρίου 1931 στη Χρούπιστα, ο έλληνας αξιωματικός γράφει πως ο ξάδελφός του Μιχάλης Τσόντος επιτέθηκε στο σχισματικό χωριό Μαγγίλα το Φεβρουάριο του 1905. Σε εκείνη την επίθεση πληγώθηκε στο χέρι ο κρητικός αντάρτης Βαρδής Κελαΐδης και ο οδηγός της ομάδας Θανάσης Μπολσόζης από το Λεμπίσοβο. [Αρχείο Βάρδα, φ. 2].

Σε επιστολή γραμμένη από το Βογατσικό λίγο μετά την επίθεση, στις 25 Φεβρουαρίου 1905, ο Βάρδας περιγράφει με λεπτομέρειες αυτή την επίθεση: «Την 19ην ο Μιχαήλ Τσόντος μετά 5 άλλων και ολίγων χωρικών ως οδηγών, φερόντων δίκαννα, μετέβησαν εις Μογγίλαν (Καστανοχώρια) κινήσαντες εκ Λεμπισόβου δυτικώς του οποίου κείται, άμα εξημέρωσε τοποθετήσας πέριξ του χωρίου φρουράς, κατήλθε μετά τριών άλλων, εκύκλωσε την εκκλησίαν όπου ευρέθη ο ιερεύς, γυναίκες και παιδία, είπον να μη φοβούνται και τους ηρώτησεν αν είναι οι κομίται εις το χωρίον, απήντησαν ότι δεν υπάρχουσι τοιούτοι και ανεχώρησαν τρεις γυναίκες ίνα καλέσωσι τους άνδρας. Ταυτοχρόνως έρχεται εις Βλάχος ως κατάσκοπος, φαίνεται, ον συνέλαβον και μετά δυσκολίας είπεν εις αυτούς: "Να μην μπείτε εις το χωρίον διότι θα πολεμήσητε". Τέλος μετά μεγάλου κόπου έμαθον ότι εις το χωρίον είναι 9 κομίται υπό τον διάδοχον του Κωνσταντίνου Κυριάζωφ. Κατόπιν σκέψεως οι ημέτεροι απήγαγον τον ιερέα και λοιπούς, όπως ελκύσωσι τους κομίτας προς αυτούς και πέσωσιν εις τους φρουρούς επάνω όπερ ήτο τοποθετημένοι εις τον λόφον εις την άκραν του χωρίου. Τούτο εγένετο, αλλ' ατυχώς οι φρουροί (εις Ρουμελιώτης, γελοίος, φύλαξ των λόφων, θα τον ενθυμείσαι, μετά τινος άλλου) είχον αναχωρήσει εκ της θέσεώς των και μόνος εις Κρης, Κουρής Γεώργιος, Κισσαμίτης, είχε μείνει αλλού και διά τούτο επυροβολήθησαν οι ημέτεροι εκ των νότων και του άνω λόφου, τότε αντεπυροβόλησαν και εφόνευσαν τον ιερέα, έναν Βλάχον, δύο άλλους και τίνας γυναίκας. Η μάχη διήρκεσεν υπέρ την ώραν, επληγώθησαν δε εκ των ιδικών μας ο Βαρδής Κελαϊδής εις τον βραχίονα τον αριστερόν, φαίνεται όμως ακινδύνως. Το αποτέλεσμα όλων των ανωτέρω ελπίζω να είναι καλόν δι ημάς, διότι θα εμπνεύσωσι τον τρόμον» [Βάρδας Α, 88].

Την επίθεση ανακοινώνει η αθηναϊκή εφημερίδα ΣΚΡΙΠ, την Παρασκευή 11 Μαρτίου 1905: «Την 19ην παρελθόντος μηνός Φεβρουαρίου ο Μ. Τσόντος επί κεφαλής ομάδος Ελληνομακεδόνων κατήλθεν εις το βουλγαρικόν χωρίον Μαγκίλα, όπου είχε πληροφορηθή ότι κρύπτονται Βούλγαροι. Με τα εξημερώματα έφθασαν εις το χωρίον, έξωθι του οπίου ο Τσόντος αφήκε τους περισσοτέρους συντρόφους του. Αυτός δε με τέσσερας άλλους επλησίασαν εις την εκκλησίαν του χωρίου και εκεί εύρε τας γυναίκας και τα τέκνα των Βουλγάρων εκκλησιαζόμενα. Οι Έλληνες τοις είπον να μη φοβηθούν τίποτε, εφ' όσον όμως θα τοις έλεγον που κρύπτονται οι Βούλγαροι κομιτατζήδες. Τα γυναικόπαιδα απήντησαν ότι κανείς κομιτατζής δεν κρύπτεται εις το χωρίον. Κατ' εκείνην την στιγμήν όμως επλησίασεν εις Βλάχος, όστις εφαίνετο ότι ήτο κατάσκοπος των Βουλγάρων ανταρτών. Τότε οι Έλληνες διά να εξαναγκάσουν τους κομιτατζήδες να εξέλθουν του χωρίου συνέλαβον τον Βούλγαρον ιερέα και τον Βλάχον και τους ωδήγησαν έξωθε αυτού. Καθ' ην όμως στιγμήν εγένοντο ταύτα οι κομιτατζήδες επυροβόλησαν εκ των νώτων τον έλληνα Κουρήν. Τότε επήλθε συμπλοκή διαρκέσασα επί δίωρον και ήτις έσχεν ως αποτέλεσμα τον φόνον πολλών Βουλγάρων κομιτατζήδων, του ιερέως και τον τραυματισμόν του Έλληνος Β. Κελαϊδή» [σκριπ, 11/3/1905, σ. 3].

Στις 22 Μαΐου 1907 πραγματοποιήθηκε επίθεση του σώματος του ανθυπολοχαγού του πεζικού Γρηγόρη Φαληρέα (καπετάν Ζάκα) και πυρπόληση του σχισματικού χωριού Μαγγίλα [Αρχείο Βάρδα, φ. 6]. Με την ημερομηνία αυτή συμφωνεί ο Κωνσταντίνος Βακαλόπουλος [Βακαλόπουλος Β, 288], αλλά διαφωνούν οι συντάκτες της ιστορίας του στρατού, οι οποίοι προτείνουν την 27η Απριλίου [ΔΙΣ, 247].

Την 1η Ιουνίου 1907 το ελληνικό προξενείο Μοναστηρίου ενημερώνει σχετικά το υπουργείο Εξωτερικών στην Αθήνα, πως ο αρχηγός Ζάκας ανέφερε «ότι προσήλθον τη ενεργεία του» στην ορθοδοξία διάφορα χωριά της Καστοριάς, μεταξύ των οποίων ήταν και το χωριό Μογγίλα [Προξενείο Μοναστηρίου, έγγραφο 354, 1.6.1907].

 

Υπόμνημα ΔΣΕ 1947

«Χωριό Περιβόλια. Βασανίστηκαν δέκα δημοκράτες οι: Κ. Μπρούσκας, Δ. Νέτσκος από χωροφύλακες, Γλυκερία Νέτσκου από οπλισμένους μοναρχοφασίστες, καθώς και Μαρία Παντάδη και Μαρία Παπακωνσταντίνου από οπλιμένους μπράβους του μοναρχοφασισμού, Βαΐτσα Μπρούσκου από την αστυνομία Άργους, Α. Καλογιάννης, Α. Παπακωνσταντίνου, Π. Παντάδης από τον ανθυπομοίραρχο Άργους, Χρίσταινα Κλιάπου ογδόντα χρονών γυναίκα, από μοναρχοφασίστες. Φυλακίστηκαν δεκαπέντε από αυτούς, οι δέκα αργότερα αφέθηκαν ελεύθεροι, οι υπόλοιποι πέντε ήτοι: Ε. Ζαφειριάδης, Α. Κοτσιόπουλος , Λ. Παπακωνσταντίνου, Π. Παντάδης είναι υπόδικοι και ο Σ. Νικολόπουλος εξορίστηκε στα ξερονήσια του θανάτου. Έγιναν τρεις έρευνες και δυο φορές πλιατσικολογήθηκε το χωριό . Την πρώτη φορά πήραν δέκα βελέντζες, κοστούμια, ρούχα, κάλτσες, 500 οκάδες γέννημα κλπ. Τη δεύτερη φορά άρπαξαν γιδοπρόβατα από τους: Α. Σαρρή, Ε. Χαρούμενο, Η. Νίτσον και Κ. Ξάνθην. Κούρεψαν ογδόντα πρόβατα και πήραν το μαλλί τους μαζί με το νοικοκυριό του τσοπάνη Χαρούμενου. Στις 9.11.46 απόσπασμα χωροφυλακής μπλόκαρε το χωριό κι έκανε έρευνα σε όλα τα σπίτια. Άρπαξαν ότι εύρισκαν μπροστά τους (φακούς, ξυράφια κλπ.). Τώρα όλοι οι άνδρες καταδιώκονται. Στις 30.12.46 πιάστηκαν οι δημοκρατικοί πολίτες: Χ. Ξάνθης, Β. Σαρρής και Σ. Παντουλάρης. Από την εμφάνιση των ανταρτών τους έκοψαν τα τρόφιμα της Ούνρα».

 

Selo Mangila - μέλη του ΕΛΑΣ

Κατάλογος των μελών του ΕΛΑΣ (Список на учесниците во ЕЛАС).

Σύνολο 17 άτομα:

Илија Ничовски, Аргир Калојанов, Стерјо Калојанов, Горѓи Зафировски, Вангел Зафировски, Ставро Ненов, Вангел Ненов, Танас Ненов, Илија Пандадов, Фоти Пандадов, Глигор Сариевски, Горѓи Сариевски, Мичо Сариевски, Васил Сариевски, Атанас Сариевски, Ристо Клојадовски, Аристиди Калојанов.

 

Selo Mangila - μέλη του Δημοκρατικού Στρατού

Κατάλογος των μελών του ΔΣΕ (Список на учесниците во ДАГ).

Σύνολο 31 άτομα:

Илија Ничовски (ταγματάρχης), Аргир Калојановски (πολιτικός κομισάριος), Вангел Зафировски (διμοιρίτης), Мичо Зафировски (λοχαγός), Нико Зафировски (σκοτώθηκε), Аристиди Калојанов, Томе Ксантов, Павле Шумадовски, Глигор Шумадовски, Клјаповски Мичо (λοχίας), Клјаповски Коста, Аргир Попконстадинов (πολιτικός κομισάριος), Гликерија Ничевска, Арети Калојанова, Васил Русовски (σκοτώθηκε), Тодор Русовски (σκοτώθηκε), Мичо Русовски, Леонида Шкеви, Мичо Неновски, Вангел Неновски, Аргир Неновски, Паскал Неновски (σκοτώθηκε), Тодор Пандовски, Горги Пандовски, Павле Пандулатор, Васил Сариевски (πολιτικός κομισάριος), Атанас Сариевски, Мичо Клјапов, Коста Клјапов, Доне Сариевски, Доне Клојадовски.

 

Selo Mangila - φυγάδες

Κατάλογος πολιτικών προσφύγων (Spisok na politemigranti).

Έφυγαν διωγμένοι από την Ελλάδα στο τέλος του εμφυλίου πολέμου:

1. Риса Ничовска, στη Γιουγκοσλαβία.

2. Гликерија Ничовска, στη Σοβιετική Ένωση.

3. Томе Кантов, στη Σοβιετική Ένωση.

4. Доне Ничевски, στην Τσεχοσλοβακία.

5. Лефтерија Ничовска, στην Τσεχοσλοβακία.

6. Аргир Калајанов, οικογενειακώς στη Ρουμανία.

7. Аристиди Калојани, στη Σοβιετική Ένωση.

8. Олга Калојанова, στη Σοβιετική Ένωση.

9. Мичо Клјаповски, στην Πολωνία.

10. Горги Зафировски, στη Βουλγαρία.

11. Мичо Лкјаповски, στην Τσεχοσλοβακία.

12. Павле Шумадов, στη Ρουμανία.

13. Григор Шуманов, στη Ρουμανία.

14. Попкостандинов, στην Τσεχοσλοβακία.

15. Сариевски Атанас, οικογενειακώς στην Τσεχοσλοβακία.

16. Васил Сариевски, οικογενειακώς στην Τσεχοσλοβακία.

17. Пандуларов Павле, οικογενειακώς στην Τσεχοσλοβακία.

18. Пандовски Илија, οικογενειακώς στην Τσεχοσλοβακία.

19. Фоте Пандовски, οικογενειακώς στην Τσεχοσλοβακία.

20. Горги Пандовски, οικογενειακώς στην Τσεχοσλοβακία.

21. Несов Ставро, οικογενειακώς στην Τσεχοσλοβακία.

22. Ненов Вангел, οικογενειακώς στη Γιουγκοσλαβία.

23. Ненова Софија, στη Γιουγκοσλαβία.

24. Пандазиова Олга, στη Γιουγκοσλαβία.

25. Русев Панајот, στην Τσεχοσλοβακία.

26. Русева Маре, στην Τσεχοσλοβακία.

27. Русев Мичо, στην Τσεχοσλοβακία.

 

Σύγχρονα επώνυμα οικογενειών

ΖΗΚΟΣ, ΚΑΡΤΖΙΟΣ, ΚΑΡΤΖΟΥ, ΚΟΝΤΟΣ, ΚΩΤΣΟΠΟΥΛΟΣ, ΠΑΝΤΑΔΗΣ, ΣΑΡΡΗΣ, ΣΚΕΥΗΣ.

 

Μάνιακ / Manjak / Мањак. Στις ελληνικές πηγές το συναντάμε ως Μανιάκοι. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός του δήμου Αγίας Τριάδος, του νομού Καστορίας. Χριστιανικό μακεδονόφωνο χωριό, οι κάτοικοι του οποίου προσχώρησαν στην εξαρχία. Τόσο το 1912, όσο και το 1928, ζούσαν εδώ περίπου εκατό άτομα. Αρκετοί κάτοικοι προσχώρησαν κατά τον εμφύλιο στην αριστερή παράταξη και το 1949 αναγκάστηκαν να καταφύγουν στη Γιουγκοσλαβία και σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Την περίοδο 1964-1980 ο πληθυσμός του οικισμού πολλαπλασιάστηκε με την εδώ μετεγκατάσταση πληθυσμού πέντε ελληνόφωνων χωριών του Γράμμου.

 

Πηγές

Μανιάκοι Καστορίας: «Εξ 120 ως έγγιστα χριστιανών οικούμενον» [Σχινάς 1886].

Manjak [Αυστριακός Χάρτης].

Манякъ / Костурска каза, 126 χριστιανοί Βούλγαροι [Кънчов 1900].

Maniak / Caza de Kostour (Kastoria), χριστιανικός πληθυσμός: 160 εξαρχικοί Βούλγαροι [Brancoff 1905].

Μανιάκοι, εξαρχικό χωριό προ του οθωμανικού Συντάγματος του 1908 και εξαρχικό μετά [Έγγραφο 4278].

Μανιάκοι: «Η εκκλησία διαφιλονικηθείσα εκλείσθη τω 1901. Κατελείφθη υπό των Βουλγάρων κατά το Σύνταγμα» [Εκκλησιαστική Αλήθεια 1909].

Μανιάκοι Καστορίας: «120 ορθόδοξοι Έλληνες, υπό την βουλγαρικήν τρομοκρατίαν από του 1904» [Χαλκιόπουλος 1910].

Μανιάκοι καζά Καστορίας, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Μανιάκοι Καστορίας, 113 άτομα (68 άρρενες και 45 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Μανιάκοι Καστορίας, αποτέλεσε οικισμό της κοινότητας Ζελήνης [ΦΕΚ 259 / 21.12.1918].

Манњак, 10 σπίτια χριστιανών Σλάβων [Милојевић 1920].

Μανιάκοι Καστορίας, 87 άτομα (48 άρρενες και 39 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Μανιάκοι Καστορίας, 112 άτομα (52 άρρενες και 60 θήλεις). Υπήρχαν δύο πρόσφυγες (ένας άντρας και μία γυναίκα) πού ήρθαν μετά το 1922. Ομοδημότες ήταν 94 και ετεροδημότες 18 [Απογραφή 1928].

Μανιάκοι Καστορίας: Πραγματικός πληθυσμός 153 (82 άρρενες και 71 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Αριθμός οικοδομών το έτος 1940: 30 [Γρηγορίου].

Мањак: Οικισμός χριστιανών Μακεδόνων τόσο το 1912, όσο και το 1940 [Симовски].

Μανιάκοι, 156 κάτοικοι, εκ των οποίων 146 ήταν σλαυόφωνοι. Συνείδησις Β. Έδρασαν αντεθνικώς 27. Ευρίσκονται εις Σερβία ή Βουλγαρία 9. Ευρίσκονται εις φυλακή δυνάμει ενταλμάτων 9. Ευρίσκονται εις τας οικίας των ανενόχλητοι 9 [Στατιστική 1945].

Μανιάκοι Καστορίας: 285 κάτοικοι [Απογραφή 1951].

Στις νεότερες απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός του οικισμού ήταν --> 1961: 148, 1971: 833, 1981: 2.745, 1991: 2.229, 2001: 2.619.

Ο πολλαπλασιασμός του πληθυσμού του οικισμού, οφείλεται στην εδώ μετεγκατάσταση κατοίκων από τα χωριά Ζούζουλη, Πευκόφυτο, Κοτύλη, Κυψέλη και Χρυσή μεταξύ των ετών 1964-1980 [Νατσούλης].

Υψόμετρο 670 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

Selo Manjak - κάτοικοι 1940

Σύνολο 149 κάτοικοι. Κατάλογος των ονομάτων των αρχηγών των 26 οικογενειών που ζούσαν στο χωριό το 1940, τον αριθμό των μελών κάθε οικογένειας και που βρέθηκαν αυτά μεταπολεμικά:

Типовски Глигор, έξι άτομα, πέντε παρέμειναν στο χωριό.

Ситковски Танас, τρία άτομα, παρέμειναν όλα στο χωριό.

Ситковски Димитар, οκτώ άτομα, έξι παρέμειναν στο χωριό.

Јанаков Андон, τρία άτομα, μετανάστευσαν στην Αυστραλία.

Маљов Христо, έξι άτομα, τέσσερα παρέμειναν στο χωριό.

Коцевски Диме, τέσσερα άτομα, παρέμειναν στο χωριό.

Јанаков Ахил, έξι άτομα, παρέμειναν όλα στο χωριό.

Димитровσκι Аргир, πέντε άτομα, παρέμειναν όλα στο χωριό.

Типов Ставро, έξι άτομα, παρέμειναν όλα στο χωριό.

Попхристов Ристо, έξι άτομα, πολιτικοί πρόσφυγες στην πόλη των Σκοπίων.

Коцовски Леонида, επτά άτομα, πολιτικοί πρόσφυγες στην πόλη των Σκοπίων.

Јанаков Паскал, οκτώ άτομα, πολιτικοί πρόσφυγες στην πόλη των Σκοπίων.

Јанаков Васил, έξι άτομα, πολιτικοί πρόσφυγες στην πόλη των Σκοπίων.

Ηаумов Циле, οκτώ άτομα, παρέμειναν όλα στο χωριό.

Коцевски Коста, έξι άτομα, πέντε παρέμειναν στο χωριό.

Јанаков Манол, τέσσερα άτομα, μετανάστευσαν στην Αυστραλία.

Стергиел Танас, επτά άτομα, παρέμειναν όλα στο χωριό.

Стергиев Ѓорги, πέντε άτομα, παρέμειναν όλα στο χωριό.

Цапата Андреја, οκτώ άτομα, πολιτικοί πρόσφυγες στην Τσεχοσλοβακία.

Влахов Пандо, πέντε άτομα, τέσσερα παρέμειναν στο χωριό.

Цапата Ламбро, έξι άτομα, παρέμειναν όλα στο χωριό.

Влахов Васил, τέσσερα άτομα, δύο παρέμειναν στο χωριό.

Петрова Султа, τέσσερα άτομα, παρέμειναν όλα στο χωριό.

Полоков Васил, πέντε άτομα, παρέμειναν όλα στο χωριό.

Ралев Тимјо, έξι άτομα, πολιτικοί πρόσφυγες στην πόλη των Σκοπίων.

Зумбов Васил, έξι άτομα, παρέμειναν όλα στο χωριό.

 

Selo Manjak - φυλακισμένοι περιόδου 1945-1952

Типов Ристо (1945-1950), Кочовски Коста (1945-1947), Димитров Аргир (1945), Зумбов Таки (1946-1955), Зумбов Кочо (1945-1950), Типов Лефтер (1945-1950), Попхристов Ристо (1945-1950), Наумов Васил (1945-1950), Стергиев Танас (1945-1952), Влахов Глигор (1945-1951), Влахова Елпида (1945-1950), Цапата Андреја (1945), Кицов Димитар (1945), Кицов Тодор (1947), Ламбров Панајот (1947), Ѓоргадиев Мино (1947), Сирчов Насо (1947), Ралев Сотир (1947), Кичов Панајот (1947), Ралева Теодота(1947), Ралева Алекцандра (1947), Коцова Василка (1947), Јанакова Александра (1947), Цапа Елпиники (1947), Стергиева Харикла (1947), Ралева Јордана (1947), Јанакиева Елена (1947), Јанакиева Лефтера (1947), Јанакиева Дафина (1947), Јанакиева Софа (1947), Наумова Василца (1947).

 

Selo Manjak - μέλη του ΕΛΑΣ και του ΔΣΕ

Влахов Васил, οπλίτης του ΕΛΑΣ και του ΔΣΕ, πέθανε.

Ралев Тимјо, οπλίτης του ΕΛΑΣ και ταγματάρχης του ΔΣΕ, πολιτικός πρόσφυγας στη Γιουγκοσλαβία.

Ралев Сотир, οπλίτης του ΔΣΕ, πολιτικός πρόσφυγας στη Γιουγκοσλαβία.

Ралев Танас, οπλίτης του ΕΛΑΣ, της Ταξιαρχία του Αιγαίου και του ΔΣΕ, πολιτικός πρόσφυγας στην Πολωνία.

Ралева Александра, οπλίτης του ΔΣΕ, σκοτώθηκε.

Ралева Теодота, οπλίτης του ΔΣΕ, πολιτικός πρόσφυγας στη Σοβιετική Ένωση.

Цапата Бангел, οπλίτης του ΕΛΑΣ και λοχαγός του ΔΣΕ, πολιτικός πρόσφυγας στην Τσεχοσλοβακία.

Цапата Паскал, οπλίτης του ΕΛΑΣ και του ΔΣΕ, πολιτικός πρόσφυγας στη Γιουγκοσλαβία.

Цапата Апостол, οπλίτης του ΕΛΑΣ, σκοτώθηκε.

Кицов Вангел, οπλίτης του ΕΛΑΣ και λοχαγός ΔΣΕ, πολιτικός πρόσφυγας στη Σοβιετική Ένωση.

Кицов Панајот, οπλίτης του ΔΣΕ, σκοτώθηκε.

Кицов Никола, οπλίτης του ΔΣΕ, πολιτικός πρόσφυγας στη Σοβιετική Ένωση.

Кицов Васил, οπλίτης του ΕΛΑΣ, πολιτικός πρόσφυγας στην Πολωνία.

Скрипов Димитар, οπλίτης του ΕΛΑΣ, πολιτικός πρόσφυγας στη Σοβιετική Ένωση.

Мељу Христос, οπλίτης του ΕΛΑΣ, παρέμεινε στην Ελλάδα.

Јанаков Трендафил, οπλίτης του ΔΣΕ, σκοτώθηκε.

Јанаков Христо, οπλίτης του ΔΣΕ, σκοτώθηκε.

Јанаков В. Христо, οπλίτης του ΔΣΕ, πολιτικός πρόσφυγας στη Σοβιετική Ένωση.

Јристов Димитар, οπλίτης του ΔΣΕ, πολιτικός πρόσφυγας στη Σοβιετική Ένωση.

Зумбова Ксандипа, οπλίτης του ΔΣΕ, πολιτικός πρόσφυγας στη Σοβιετική Ένωση.

Влахова Лефтера, οπλίτης του ΔΣΕ, πολιτικός πρόσφυγας στην Πολωνία.

Георгиадова Галата, οπλίτης του ΔΣΕ, πολιτικός πρόσφυγας στη Σοβιετική Ένωση.

Георгиадов Лука, οπλίτης του ΔΣΕ, πολιτικός πρόσφυγας στην Πολωνία.

 

Μόκρενι / Mokreni / Мокрени. Μετονομάστηκε Βαρικό και στη συνέχεια Βαρικόν. Στους οδικούς χάρτες αναγράφεται ως Βαρικό. Στην απογραφή του 2001 ήταν οικισμός της κοινότητας Βαρικού, του νομού Φλωρίνης. Μεγάλο μακεδονόφωνο χριστιανικό χωριό, οι κάτοικοι του οποίου προσχώρησαν στην εξαρχία. Το Μόκρενι πρωτοστάτησε στην επανάσταση του Ίλιντεν το 1903. Προχωρώντας σε αντίποινα οι Οθωμανοί έκαψαν το χωριό και σκότωσαν περίπου 100 κατοίκους του. Τυπικά το χωριό ζήτησε να επιστρέψει στο πατριαρχείο, εξαναγκασμένο από την τρομοκρατία των ελληνικών σωμάτων, αλλά μετά το σύνταγμα των Νεοτούρκων του 1908, δήλωσε πως παραμένει εξαρχικό. Τόσο το 1912, όσο και το 1928, ζούσαν εδώ περίπου 900 άτομα. Κατά το μεσοπόλεμο κάποιες οικογένειες μετανάστευσαν στη Βουλγαρία. Οι αρχές ασφαλείας θεωρούσαν την πλειοψηφία του πληθυσμού, ανθελληνικών και ρευστών φρονημάτων. Μεταξύ 1940-1949 σκοτώθηκαν 83 κάτοικοί του. Στο τέλος του εμφυλίου περισσότερα από 200 άτομα κατέφυγαν ως πολιτικοί πρόσφυγες σε χώρες τις Ανατολικής Ευρώπης.

 

Πηγές

Mokrina, χριστιανοί ορθόδοξοι: 900 [Synvet 1878].

Μόκρενη Καστορίας: «Χωρίον οικούμενον υπό 800 χριστιανών και έχον εκκλησίαν, σχολείον αρρένων, 4 χάνια χωρούντα 120 κτήνη, 2 βρύσεις, ρεύμα αφ' ου υδρεύεται, αμπέλους και τέλος διαυγή ύδατα, δι' ων διατηρούνται κήποι και τα οποία καταρδεύοντα τας εκτάσεις του καθιστώσιν αυτάς λίαν ευφόρους εις δημητριακούς» [Σχινάς 1886].

Mokreni [Αυστριακός Χάρτης].

Мокрени / Костурска каза, 1.180 χριστιανοί Βούλγαροι [Кънчов 1900].

Μόκραινα: «Πυρπολήθηκε στο Ίλιντεν. Επέστρεψε στο πατριαρχείο για να ξαναφύγει μετά τη νεοτουρκική επανάσταση» [Πετσίβας].

Mokreni / Caza de Kostour (Kastoria), χριστιανικός πληθυσμός: 1.464 εξαρχικοί Βούλγαροι. Λειτουργία ενός εξαρχικού σχολείου με δύο δασκάλους και 153 μαθητές [Brancoff 1905].

Μόκραινα, πατριαρχικό χωριό προ του οθωμανικού Συντάγματος του 1908 και εξαρχικό μετά. Αποσκίρτησε εξ ολοκλήρου [Έγγραφο 4278].

Μοκραίνη Καστορίας: «1.200 ορθόδοξοι Έλληνες, οίτινες μετά το Σύνταγμα υπέκυψαν εκ νέου εις το σχίσμα» [Χαλκιόπουλος 1910].

Μόκρενα καζά Καστορίας, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Μόκραινη Καστορίας, 764 άτομα (409 άρρενες και 355 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Мокрени, 200 σπίτια χριστιανών Σλάβων [Милојевић 1920].

Μόκραινη Καστορίας, 735 άτομα (327 άρρενες και 408 θήλεις) - 169 οικογένειες [Απογραφή 1920].

Ρευστοποιήθηκαν δεκαπέντε περιουσίες κατοίκων που μετανάστευσαν με τις οικογένειές τους στη Βουλγαρία [Μιχαηλίδης].

«Η κοινότης Μοκραίνης, μετονομάζεται εις κοινότητα Βαρικού και ο ομώνυμος αυτή συνοικισμός Μόκραινα εις Βαρικό» [ΦΕΚ 413 / 22.11.1926].

Βαρυκό (Μόκραινη) Καστορίας, 924 άτομα (463 άρρενες και 461 θήλεις). Υπήρχαν 6 πρόσφυγες (οι 5 άρρενες) πού ήρθαν μετά το 1922. Ομοδημότες ήταν 884, ετεροδημότες 38 και αλλοδαποί δύο. Επίσης 13 δημότες απογράφηκαν αλλού [Απογραφή 1928].

Μόκραινα (Βαρικό), υπήρχαν 195 ξενόφωνες οικογένειες [Στατιστική 1932].

Βαρικόν Καστορίας: Πραγματικός πληθυσμός 1.133 (573 άρρενες και 560 θήλεις). Νόμιμος πληθυσμός 1.137 [Απογραφή 1940].

Мокрени: Οικισμός χριστιανών Μακεδόνων τόσο το 1912, όσο και το 1940 [Симовски].

Βαρικόν, 690 κάτοικοι, όλοι σλαυόφωνοι. Υπήρχαν 200 άτομα μη ελληνικής συνείδησης, 400 ρευστής και 90 ελληνικής [Στατιστική 1945].

Το 1944 είχαν εξοπλιστεί από την Οχράνα 179 κάτοικοι του χωριού. Κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου, εντάχθηκαν στις τάξεις του Δημοκρατικού Στρατού 113 άτομα από το χωριό. Μεταξύ 1940 και 1949 σκοτώθηκαν 83 κάτοικοι. Στο τέλος του εμφυλίου, 209 άτομα από εδώ κατέφυγαν ως πολιτικοί πρόσφυγες σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης [Selo Mokreni].

Βαρικόν Φλωρίνης: 798 κάτοικοι [Απογραφή 1951].

Στις νεότερες απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός του οικισμού ήταν --> 1961: 863, 1971: 799, 1981: 811, 1991: 809, 2001: 698.

Υψόμετρο 770 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

 

1903-1908

Πολλοί κάτοικοι του χωριού ήταν οργανωμένοι στο αυτονομιστικό κίνημα πριν ξεσπάσει η επανάσταση του Ίλιντεν. Διασώζονται τα ονόματα των: Геле Гелев, Динчи Тасев, Дине Ташов, Аргир Колјанов, Ване Козаров, Гјорги Попстерјо, Тоди Михалин, Динчи Јотов, Туши Горгјев, Стаси Сиин, Мити Јотов, Ташо Тасев, Гјорги Тасев, Христо Матин, Гели Мегов, Кузе Дончев, Гјорги Пасков, Стефо Мишов, Наки Андреов, Дине Андреов, Гјорги Тегов, Ване Киров, Нино Колишанов, Петро Терзиов, Тани Качев, Алеко Тушев, Аргир Начов, Димитар Митков, Коле Кондев, Коле Богданов, Ташула Ничов, Накин Видин, Гели Грчев, Насе Грчев, Коста Ташов, Аргир Гаштов, Таси Тодев, Мити Стојанов, Гјотги Костов, Вани Јотов, Доне Нашов, Гјорги Поп Данаилов, Мито Стојанаков, Таси Ицков, Христо Ицков, Коле Ников, Христо Нанов, Таси Нанов [Selo Mokreni].

Σύμφωνα με πληροφορία που καταγράφει ο Ίων Δραγούμης: «Τη 22α Ιουλίου ο βοεβόδας Κόλης εκ Μοκραίνης μετά 200 οπαδών, έδωκε το σύνθημα της επαναστάσεως εις τα πέριξ της Κλεισούρας μέρη, στήσας ερυθράν σημαίαν εις το λόφον του Προφήτου Ηλιού. Ο εν Κλεισούρα ολιγάριθμος στρατός μετά του εκ Καστορίας ελθόντος οπλαρχηγού Ευαγγέλη (: Βαγγέλη Σρεμπενιώτη, μισθοφόρου του Καραβαγγέλη) εξετόπισαν τους αντάρτας εκ των οχυρωμάτων και έτρεψαν εις φυγήν φονεύσαντες επτά εξ αυτών» [Δραγούμης, 246].

Ο δάσκαλος Παντελής Οικονόμου γράφει για τη μάχη αυτή: «Η μάχη διήρκεσεν 4-5 ώρας και εφονεύθησαν επτά κομιτατζήδες εξ ων δύο από το Κουνούχι (Έλος) ονομαζόμενοι Χρήστος Κουνουφτσής και Αθανάσιος, δύο εξ άλλων χωρίων και οι εκ Μοκραίνης Γεώργιος Παπαστεργίου, Μεθόδιος της Μιχάλαινας, Χρήστος Μπέλτσης, Ευάγγελος Τέγου και Κων/νος Τύψες. Ετραυματίσθησαν δε αρκετοί. Εκ των ανδρών του Βαγγέλη εφονεύθησαν δύο Τούρκοι στρατιώται και ετραυματίσθη εις» [Οικονόμου, 5].

Στις 16 Αυγούστου 1903, ο οθωμανικός στρατός λεηλάτησε το χωριό και στη συνέχεια το έκαψε. Έσφαξε εκατό χωρικούς που έτρεξαν να σωθούν στα χωράφια [Βακαλόπουλος Α, 210].

Την επίθεση εναντίον του χωριού περιγράφει το 1953 ο Οικονόμου, σύμφωνα με μαρτυρίες γερόντων που ως νέοι έζησαν τα γεγονότα: «Ο τουρκικός στρατός επυρπόλησε την Μόκραινη (Βαρικό) την 14-15 Αυγούστου 1903. Προ της πυρπολήσεως του χωρίου Τούρκοι μπασιμπουζούκοι κάτοικοι των χωρίων Τσόρι (Γαλάτεια), Καϊλαρίων (Πτολεμαΐς), Ντέμπρετς (Αναρράχη) και Παληοχώρι (Φούφας) προέβησαν εις γενικήν λεηλασίαν αυτού, οι κάτοικοι του οποίου τρομοκρατηθέντες κατέφυγον στο Λέχοβον, την Κλεισούραν και εις την Μονήν της Παναγίας. Οι Τούρκοι εφόνευσαν τον ιερέα Παπαδανιήλ και περί τα 96 άτομα γέροντας, γραίας και παιδία άτινα εύρον εντός του χωρίου. Από την ολοκληρωτικήν αυτήν καταστροφήν εσώθη μόνον η εκκλησία και το σχολείον» [Οικονόμου, 8].

Την ημέρα εκείνη οι βασιβουζούκοι και οι στρατιώτες έκαψαν 174 σπίτια [Selo Mokreni].

Στις 11 Μαρτίου 1905, κατά το ΣΚΡΙΠ, ελληνική εξαμελής ομάδα σκότωσε κοντά στο Λέχοβο κάποιους «κομιτατζήδες», μεταξύ των οποίων και τον εξαρχικό παπά του χωριού Μούκραινα [ΣΚΡΙΠ, 11.3.1905, σ. 3].

Στις 3 Αυγούστου 1905 ο Βάρδας σημειώνει στο ημερολόγιό του: «Επιστολή εκ Κλεισούρας λέγει ότι κατά θετικάς πληροφορίας ο Κόλες Μοκρένης ανεχώρησε διά Βουλγαρίαν. Ότι οι Μοκρενιώται μας φοβούνται πολύ και αν τιμωρηθώσί τινες ελπίζει να προσέλθωσιν εις την ορθοδοξίαν» [Βάρδας Α, 185].

Την 1η Σεπτεμβρίου 1905, ο Έξαρχος από τη Μπελκαμένη γράφει στο Βάρδα πως ο Βλαχογιάννης με 45 άντρες έφτασε στο Λέχοβο και σκοπεύει «να ενεργήση εις Μόκρεναν» [Βάρδας Α, 213].

Ο ίδιος άνθρωπος πληροφορεί την άλλη μέρα τον έλληνα αρχηγό, πως «το χωρίον Μόκρενη εγένετο ημέτερον με αγάπην μεγάλην» [Βάρδας Α, 215].

Η εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ, του προέδρου του ελληνικού κομιτάτου Δημήτρη Καλαποθάκη, γράφει τότε για τα της «επιστροφής» του χωριού στο πατριαρχείο: «Εγνώσθη ασφαλώς ταύτην την στιγμήν ενταύθα σπουδαιότατον γεγονός. Σώμα Ελληνομαμακεδονικόν εξ ογδόντα ανδρών υπό τους οπλαρχηγούς Βλαχούρην και Θειάφην άρτι συγκροτηθέν εν Μακεδονία μεταβάν το παρελθόν Σάββατον εις το σχισματικόν χωρίον Μόκρινα, ώραν επέχον του Λεχόβου συνέλαβε 25 σχισματικούς και τους ωδήγησε πλησίον του όρους Κουρί. Εκείθεν απέστειλε εις το χωρίον είδησιν, όπως μεταβή αμέσως ο ιερεύς του χωρίου μετά του Μουχτάρη απειλήσαν ότι άλλως θα φονεύση τους συλληφθέντας. Μετ' ολίγον μετέβησαν ούτοι και τότε ο καπετάν Βλαχούρης επί μακρόν εκατήχησεν αυτούς συμβουλεύσας να επιστρέψουν εις την ορθοδοξίαν. Ο ιερεύς και οι συλληφθέντες ενεθουσιάσθησαν από τον λόγον του Μακεδόνος καπετάνιου, ώστε ωρκίσθησαν να αποπτύσουν το σχίσμα εις το οποίον προσεχώρησαν αναγκασθέντες υπό του αιμοχαρούς συγχωριανού των Νικόλα Βοεβόδα. Ο καπετάν Βλαχούρης επί διαβεβαιώσει των ταύτη τους απέλυσεν. Την επομένην εκλήθη να μεταβή ολόκληρον το σώμα εις το χωρίον όπου μεταβάν έτυχε θερμοτάτης υποδοχής. Δοξολογία εψάλη εις την ελληνικήν εκκλησίαν η οποία ηνοίχθη, ενώ πρότερον έμενε κλειστή. Τέλος πάντες ωρκίσθησαν να εμμείνουν εις την Ορθοδοξίαν. Ο καπετάν Βλαχούρης αφήσας δώδεκα άνδρας προς φύλαξιν του χωρίου κατά του αιμοχαρούς Νικόλα ανεχώρησε διευθυνόμενος εις τα χωρία Ζελενίτσι και Αετός όπως επιστρέψη και ταύτα εις την Ορθοδοξίαν» [ΕΜΠΡΟΣ, 5.9.1903, σ. 3].

Στο ίδιο γεγονός αναφέρεται το ΣΚΡΙΠ, με καθυστέρηση έντεκα ημερών: «Εις το χωρίον Μόκραιναν αποτελούμενον εκ 200 οικιών και κατοικούμενον εξ ολοκλήρου υπό σχισματικών είχε το θάρρος και μετέβη ο Βλαχογιάννης μετά του σώματός του εκ 45 παλληκαριών. Παραλαβών δε ισαρίθμους εκ των φανατικωτέρων σχισματικών έξω του χωρίου, εις τι δάσος, εκατήχησαν αυτούς προσπαθών να τους μεταπείση όπως επανέλθουν εις την Ορθοδοξίαν. Οι σχισματικοί πρόκριτοι ωμολόγησαν, ότι υπέστησαν μεγάλας πιέσεις παρά των Βουλγάρων διά να υποσχεθούν, ότι μετενόησαν ήδη και υπεσχέθησαν να επανακτήσουν την προτέραν εθνικότητά των αποστέλλοντες την σχετικήν δήλωσιν εις τας αρχάς. Μετά τινας ημέρας, ιδών ο Βλαχογιάννης, ότι οι Μοκραινίται ημέλουν προς την υπόσχεσίν των, μη στέλλοντες την αναφοράν, επανήλθεν εις το χωρίον και συλλαβών 18 εκ των ιδίων προκρίτων ηπείλησε δι' αυτών ολόκληρον το χωρίον εάν εντός ωρισμένης προθεσμίας δεν εκτελέσουν την υπόσχεσίν των. Οι χωρικοί εβεβαίωσαν, ότι ανυπερθέτως θα πράξουν τούτο, επανερχόμενοι, ως είπον, εις την θρησκείαν "των πατέρων των"» [ΣΚΡΙΠ, 16.9.1905, σ. 4].

Στο αρχείο του Γιώργου Τσόντου Βάρδα βρίσκεται ανυπόγραφη επιστολή προς αυτόν, γραμμένη στην Κλεισούρα στις 26 Δεκεμβρίου 1928. Μεταξύ των άλλων διαβάζουμε σε αυτή: «Όταν επέρασε ο κ. Βλαχογιάννης προς τα κάτω, εγώ του υπέδειξα τα τρία ονόματα αυτά, όπου και μας διέταξε εμένα τον Ντόγκρα και τον Μπούλακα και είμαστε μαζί τότε, ενώ εγώ τους πήρα και τους πήγα στη Μόκρενη και συνέλαβον τους τρεις, Σαμαρά, Μίτσα και Παπά Στέργιο και ήθελαν να συλλάβουν και άλλους. Αυτοί, Ντόγκρας και Μπούλακας, κοίταζαν να μαλώνουν διά τα λάφυρα και πλιάτσικα και ο Μπούλακας ενεργούσε και τα γυναικόπαιδα και ήθελαν να σκοτωθούν εντός του χωρίου και αν πάλι εγώ δεν επενέβαινα θα ήταν σκοτωμένοι ο Ντόγκρας και ο αισχρότερος ο Μπούλακας» [Αρχείο Βάρδα, φ. 6].

Στη σφαγή του Μπούλακα αναφέρεται και ο Οικονόμου: «Το εσπέρας της 6ης προς 7ην Οκτωβρίου 1905 κατόπιν εγγράφου εντολής της Επιτροπής Κλεισούρας, ο αρχηγός Ιωάννης Μπούλακας, ευρισκόμενος εν Λεχόβω, ευθύς ως έλαβε το έγγραφον, μετέβη εις το Βαρικόν με οδηγόν τον εκ του χωρίου τούτου καταγόμενον αγροφύλακα Τύπτσεν Ίτσκου, συνεργάτην των ανταρτών και συνέλαβε τους 1) Κώσταν Παπαστεργίου, 2) Φώτην Ντούγιο και 3) Σταύρον Σαμαράν τους οποίου ωδήγησεν εις το Β. Δ. ύψωμα του Λεχόβου όπου και τους εξετέλεσε. Κατά την σύλληψιν όμως οι άνδρες του Μπούλακα προέβησαν εις λεηλασίαν των οικιών των συλληφθέντων» [Οικονόμου, 9].

Τα της σφαγής και της λεηλασίας, έγιναν γνωστά στο Βάρδα στις 18 Οκτωβρίου 1905: «ο Μπούλακας εν Μοκρένη δεν ηρκέσθη εις τον φόνον 4 φανατικών, αλλ' επλιατσικολόγησεν ως μανιακός» [Βάρδας Α, 263].

Για τον Μπούλακα, ο Βάρδας είχε πληροφορηθεί από τις 20 Σεπτεμβρίου, πως ο αρχηγός Βέργας «είναι εις άκρον δυσαρεστημένος εναντίον ου, και παρεκάλεσε να μην αναγνωρίσωσι το σώμα του, διότι η διαγωγή του υπήρξεν ακατανόμαστος εφ' όσον ήτο μαζί του και διότι έχει τάσεις πλιατσικολογικάς, φερόμενος μετά σκληρότητος προς πάντας τους χωρικούς άνευ διακρίσεως» [Βάρδας Α, 231].

 

Στατιστικές πληροφορίες για άλλους οικισμούς

 

Маврово / Костурско: 178 οικογένειες, στα τέλη του 15ου αιώνα [Οθωμανικά Αρχεία].

Mavrovo: «Μία κωμόπολη με εκατόν πενήντα σπίτια, όπου κάθε χρόνο (στις 25 Σεπτεμβρίου) γίνεται μια εμποροπανήγυρη, το πανηγύρι του Δόβερου (Doberi). Οι κάτοικοι διηγούνται ότι αυτή η μάζωξη, που γινόταν άλλοτε στην Κοσμόπολη (Cosmopolis), μεταφέρθηκε στην κοιλάδα της Καστοριάς (Castoria) την εποχή που αυτή η πόλη καθιερώθηκε σαν εκκλησιαστική μητρόπολη, κι επομένως σύμφωνα μ' αυτή την πληροφορία η χρονολογία της μεταφοράς του πανηγυριού δεν μπορεί να τοποθετηθεί νωρίτερα από τον ένατο αιώνα» [Pouqueville 1826].

Mavrovon, χριστιανοί ορθόδοξοι: 1.200 [Synvet 1878].

Μαύροβον Καστορίας: «Χωρίον οικούμενον υπό 600 χριστιανών και 700 οθωμανών και έχον εκκλησίαν, 2 σχολεία αρρένων, ων το 1 οθωμανικόν και 5 χάνια» [Σχινάς 1886].

Mavrovo [Αυστριακός Χάρτης].

Маврово / Костурска каза, 325 χριστιανοί Βούλγαροι, 230 χριστιανοί Έλληνες και 450 Τούρκοι [Кънчов 1900].

Mavrovon, λειτουργία πατριαρχικού σχολείου και εκκλησίας [Χάρτης Κοντογιάννη].

Mavrovo / Caza de Kostour (Kastoria), χριστιανικός πληθυσμός: 960 πατριαρχικοί Βούλγαροι. Λειτουργία ενός πατριαρχικού σχολείου με δύο δασκάλους και 50 μαθητές [Brancoff 1905].

Μαύροβον, πατριαρχικό χωριό προ του οθωμανικού Συντάγματος του 1908 και πατριαρχικό μετά [Έγγραφο 4278].

Μαύροβον Καστορίας: «1.200 ορθόδοξοι Έλληνες και 800 Μουσουλμάνοι» [Χαλκιόπουλος 1910].

Μαύροβον καζά Καστορίας, μικτός οικισμός χριστιανών και μουσουλμάνων [Χάρτης Κοντογόνη].

Μαύροβον Καστορίας, 854 άτομα (446 άρρενες και 408 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Μαύροβον Καστορίας, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα μαζί με τον οικισμό Κρεπενή [ΦΕΚ 259 / 21.12.1918].

Маврово, 100 σπίτια χριστιανών Σλάβων, 12 εξελληνισμένων και Ελλήνων και 120 σπίτια Τούρκων [Милојевић 1920].

Μαύροβον Καστορίας, 1.062 άτομα (520 άρρενες και 542 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Μαυροχώρι (Μαύροβον) γραφείου Καστορίας, έγινε μικτός οικισμός γηγενών και προσφύγων. Μέχρι το 1926 εγκαταστάθηκαν 72 προσφυγικές οικογένειες (320 άτομα) [ΕΑΠ].

Μαύροβον, μικτός οικισμός μουσουλμάνων και χριστιανών, έφυγαν 45 οικογένειες μουσουλμάνων (450 άτομα) και ήρθαν 75 οικογένειες προσφύγων: 55 από τη Μικρά Ασία, 19 από τον Πόντο και μία από αλλού [Πελαγίδης].

«Η κοινότης Μαυρόβου, μετονομάζεται εις κοινότητα Μαυροχωρίου και ο ομώνυμος αυτή συνοικισμός Μαύροβον εις Μαυροχώρι» [ΦΕΚ 156 / 8.8.1928].

Μαυροχώρι (Μαύροβον) Καστορίας, 1.065 άτομα (528 άρρενες και 537 θήλεις). Υπήρχαν 287 πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (132 άρρενες και 155 θήλεις). Ομοδημότες ήταν 1.009, ετεροδημότες 48 και αλλοδαποί 8. Επίσης 78 δημότες απογράφηκαν αλλού [Απογραφή 1928].

Μαύροβον (Μαυροχώρι), υπήρχαν 15 ξενόφωνες οικογένειες, όλες δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Μαυροχώριον Καστορίας: Πραγματικός πληθυσμός 1.272 (649 άρρενες και 623 θήλεις). Νόμιμος πληθυσμός 1.289 [Απογραφή 1940].

Маврово: Οικισμός χριστιανών Μακεδόνων, χριστιανών Ελλήνων και μουσουλμάνων Τούρκων το 1912. Οικισμός χριστιανών Μακεδόνων, γηγενών χριστιανών Ελλήνων και χριστιανών προσφύγων το 1940 [Симовски].

Μαυροχώρι, 1.305 κάτοικοι [Στατιστική 1945].

Μαυροχώριον Καστορίας: 1.177 κάτοικοι [Απογραφή 1951].

 

Μαρκόβιανι Καστορίας: «Χωρίου 40 κατοίκους χριστιανούς έχοντος» [Σχινάς 1886].

Markoveni [Αυστριακός Χάρτης].

Марковени / Костурска каза, 194 χριστιανοί Βούλγαροι [Кънчов 1900].

Μαρκόβιανη: Ελληνικόν χωρίον κατά την έναρξη της ενόπλου δράσεως των ελληνικών σωμάτων. Ελληνικόν μετά την ανακήρυξην του Συντάγματος (1908). Ομιλούν την μακεδονικήν γλώσσα. Έχει διορισθεί Έλλην διδάσκαλος. Ουδείς κίνδυνος. Υπάρχουν 19 οθωμανικαί οικογένειαι και 7 ελληνικαί οικογένειαι (64 ψυχαί) [Αρχείο Βάρδα / Καστανοχώρια].

Μαρκόβιανι Καστορίας: «140 ορθόδοξοι Έλληνες» [Χαλκιόπουλος 1910].

Μαρκόβιανι καζά Καστορίας, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Μαρκόβιανη Καστορίας, 178 άτομα (94 άρρενες και 84 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Μαρκόβιανα Καστορίας, αποτέλεσε οικισμό της κοινότητας Χρούπιστας [ΦΕΚ 259 / 21.12.1918].

Марковени, 7 σπίτια χριστιανών Σλάβων και 14 Τούρκων [Милојевић 1920].

Μακρόβιανη Καστορίας, 119 άτομα (55 άρρενες και 64 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Μαρκόβιανη γραφείου Καστορίας, έγινε μικτός οικισμός γηγενών και προσφύγων. Μέχρι το 1926 εγκαταστάθηκαν 11 προσφυγικές οικογένειες (51 άτομα) [ΕΑΠ].

Μαρκόβιανη, μουσουλμανικός οικισμός, έφυγαν 15 οικογένειες μουσουλμάνων (120 άτομα) και ήρθαν 11 οικογένειες προσφύγων από τον Πόντο [Πελαγίδης].

«Ο συνοικισμός Μαρκόβιανη της κοινότητος Αμμουδάρας (πρώην Πισιάκων) μετονομάζεται εις Μαρκοχώρι» [ΦΕΚ 179 / 30.8.1927].

Μαρκοχώρι (Μαρκόβιανη) Καστορίας, 135 άτομα (74 άρρενες και 61 θήλεις). Υπήρχαν 59 πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (32 άρρενες και 27 θήλεις). Ομοδημότες ήταν 120 και ετεροδημότες 15 [Απογραφή 1928].

Μαρκοχώριον Καστορίας: Πραγματικός πληθυσμός 195 (94 άρρενες και 101 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Αριθμός οικοδομών το έτος 1940: 32 [Γρηγορίου].

Марковени: Οικισμός χριστιανών Μακεδόνων και μουσουλμάνων Τούρκων το 1912. Οικισμός χριστιανών Μακεδόνων και χριστιανών προσφύγων το 1940 [Симовски].

Μαρκοχώρι, 181 κάτοικοι, εκ των οποίων 90 ήταν σλαυόφωνοι [Στατιστική 1945].

Αμπελοχώριον (Μαρκοχώριον) Καστορίας: 183 κάτοικοι [Απογραφή 1951].

 

Μάρτσιστα Καστορίας: 120 χριστιανοί [Σχινάς 1886].

Марчища/ Анаселишка каза, 350 χριστιανοί Έλληνες [Кънчов 1900].

Martchichta / Caza de Kostour (Kastoria), χριστιανικός πληθυσμός: 50 Έλληνες [Brancoff 1905].

Μάρτσιστα: Σχισματικόν χωρίον κατά την έναρξη της ενόπλου δράσεως των ελληνικών σωμάτων. Σχισματικόν και κατά την ανακήρυξην του Συντάγματος (1908). Εάν αφεθούν έως σήμερον θα ενισχυθούν οι Βούλγαροι. Υπάρχουν 5 βουλγαρικαί οικογένειαι (32 ψυχαί) [Αρχείο Βάρδα / Καστανοχώρια].

Μάρτσιστα καζά Καστορίας, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Μάρτσιστα και Μαγγίλα Καστορίας, 130 άτομα (73 άρρενες και 57 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Μαρτσίστα Καστορίας, αποτέλεσε οικισμό της κοινότητας Οσνίτσανης [ΦΕΚ 259 / 21.12.1918].

Μαρτσίστα Καστορίας, 30 άτομα (16 άρρενες και 14 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Ρευστοποιήθηκαν 17 περιουσίες κατοίκων που μετανάστευσαν με τις οικογένειές τους στη Βουλγαρία [Μιχαηλίδης].

«Ο συνοικισμός Μάρτσιστα της κοινότητος Οσνίτσανης μετονομάζεται εις Κάτω Περιβόλι» [ΦΕΚ 413 / 22.11.1926].

Κάτω Περιβόλι (Μαρτσίστα) Καστορίας, 37 άτομα (16 άρρενες και 21 θήλεις). Δεν υπήρχε κανένας πρόσφυγας που να ήρθε μετά το 1922. Και οι 37 ήταν ομοδημότες [Απογραφή 1928].

Μαρτσίστα (Κάτω Περιβόλι), υπήρχαν 5 ξενόφωνες οικογένειες. Αποσκιρτήσαντες εκ του Πατριαρχείου εις την Σλαυικήν Εξαρχίαν. Ο άρρην πληθυσμός γνωρίζει ή ομιλεί και την ελληνικήν [Στατιστική 1932].

Κάτω Περιβόλιον Καστορίας: Πραγματικός πληθυσμός 43 (18 άρρενες και 25 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Марчиста: Οικισμός χριστιανών Μακεδόνων το 1912. Οικισμός χριστιανών Μακεδόνων το 1940 [Симовски].

Καστανόφυτον, Άνω Περιβόλι και Κάτω Περιβόλι: 482 κάτοικοι, εκ των οποίων 241 ήταν σλαυόφωνοι [Στατιστική 1945].

 

Μιροσλάβιτσα Καστορίας: «χωρίον έχοντος 20 οικογενείας τουρκαλβανικάς» [Σχινάς 1886].

Miroslavci [Αυστριακός Χάρτης].

Мирославци (Мирославъ) / Костурска каза, 230 μουσουλμάνοι Αλβανοί [Кънчов 1900].

Μιροσλάβιτσα Καστορίας: «150 μουσουλμάνοι» [Χαλκιόπουλος 1910].

Μιροσλάβιτσα καζά Καστορίας, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Μιροσλάβιστα Καστορίας, 45 άτομα (25 άρρενες και 20 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Μιροσλάβιστα Καστορίας, αποτέλεσε οικισμό της κοινότητας Σλάτινας [ΦΕΚ 259 / 21.12.1918].

Μυροσλάβιστα Καστορίας, 87 άτομα (45 άρρενες και 42 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Μυροσλάβιστα, μουσουλμανικός οικισμός, έφυγαν 15 οικογένειες μουσουλμάνων (35 άτομα) [Πελαγίδης].

«Η κοινότης Μυροσλάβιτσα της κοινότητος Κοτύλης, μετονομάζεται εις Μυροβλήτης» [ΦΕΚ 156 / 8.8.1928].

Μυροβλήτης (Μυροσλάβιστα) Καστορίας, 92 άτομα (58 άρρενες και 43 θήλεις). Δεν υπήρχε κανένας πρόσφυγας που να ήρθε μετά το 1922. Ομοδημότες ήταν 82 και ετεροδημότες 10 [Απογραφή 1928].

Μυροσλάβιστα (Μυροβλήτης), υπήρχαν 21 ξενόφωνες οικογένειες, όλες δεδηλωμένων αλβανικών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Μυλοβλίτης Καστορίας: Πραγματικός πληθυσμός 194 (92 άρρενες και 102 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Мирославица (Мирославци): Οικισμός μουσουλμάνων Αλβανών το 1912. Οικισμός βοσκών Βλάχων το 1940 [Симовски].

Μυροβλήτη, 74 κάτοικοι [Στατιστική 1945].

 

Бабишор / Костурско: 87 οικογένειες, στα τέλη του 15ου αιώνα [Οθωμανικά Αρχεία].

Bambour, χριστιανοί ορθόδοξοι: 720 [Synvet 1878].

Παψόρι Καστορίας: «Χωρίου έχοντος 1.000 χριστιανούς, εκκλησίαν, σχολείον αρρένων, 2 χάνια και κρήνας» [Σχινάς 1886].

Babšor [Αυστριακός Χάρτης].

Бабчоръ / Костурска каза, 1.080 χριστιανοί Βούλγαροι [Кънчов 1900].

Batsor, λειτουργία πατριαρχικού και εξαρχικού σχολείου [Χάρτης Κοντογιάννη].

Μπαψώρη: «Εξαρχικό χωριό, αν και το 1902 οι 70 από τις 177 οικογένειες ήταν πατριαρχικές» [Γούναρης].

Babtchor / Caza de Kostour (Kastoria), χριστιανικός πληθυσμός: 1.360 εξαρχικοί Βούλγαροι. Λειτουργία ενός εξαρχικού σχολείου με ένα δάσκαλο και 53 μαθητές [Brancoff 1905].

Βαψώρ, εξαρχικό χωριό προ του οθωμανικού Συντάγματος του 1908 και εξαρχικό μετά [Έγγραφο 4278].

Παπσόρι Καστορίας: «458 ορθόδοξοι Έλληνες, τω 1903 υποκύψαντες εις την βουλγαρικήν βίαν και 550 σχισματικοί βουλγαρίζοντες» [Χαλκιόπουλος 1910].

Μπαψόρι καζά Καστορίας, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Βαψώρι Πρεσπών, 1.216 άτομα (618 άρρενες και 598 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Βαψώρι Καστορίας, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα μαζί με τον οικισμό Καλύβια Βίτσου [ΦΕΚ 259 / 21.12.1918].

Бабчор, 300 σπίτια χριστιανών Σλάβων [Милојевић 1920].

Βαψώρι Καστορίας, 959 άτομα (402 άρρενες και 557 θήλεις) - 215 οικογένειες [Απογραφή 1920].

Ρευστοποιήθηκαν έντεκα περιουσίες κατοίκων που μετανάστευσαν με τις οικογένειές τους στη Βουλγαρία [Μιχαηλίδης].

Βαψώρι Καστορίας, 844 άτομα (377 άρρενες και 467 θήλεις). Δεν υπήρχε κανένας πρόσφυγας πού να ήρθε μετά το 1922. Ομοδημότες ήταν 839 και 5 ετεροδημότες. Επίσης 54 δημότες απογράφηκαν αλλού [Απογραφή 1928].

Βαψώρι, υπήρχαν 180 ξενόφωνες οικογένειες, εκ των οποίων 178 ήταν δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Βαψώριον Καστορίας: Πραγματικός πληθυσμός 854 (380 άρρενες και 474 θήλεις). Νόμιμος πληθυσμός 918 [Απογραφή 1940].

Бабчор: Οικισμός χριστιανών Μακεδόνων το 1912. Οικισμός χριστιανών Μακεδόνων το 1940 [Симовски].

Βαψώριον, 820 κάτοικοι, εκ των οποίων 810 ήταν σλαυόφωνοι. Συνείδησις Β. Έδρασαν αντεθνικώς 200. Ευρίσκονται εις Σερβία ή Βουλγαρία 4. Ευρίσκονται εις τας οικίας των ανενόχλητοι 196. Παρατηρήσεις: Έφυγαν οι 4 με Γκότσεφ [Στατιστική 1945].

Βαψώριον Καστορίας: έρημο. Διά διατάγματος της 20.9.55 μετωνομάσθη "Ποιμενικόν" (ΦΕΚ 278, τ. Α΄ 1955) [Απογραφή 1951].

 

Belacrkva (Asprokilia) [Αυστριακός Χάρτης].

Ασπροκλησιά Καστορίας: «Χωρίον έχοντος 300 χριστιανούς, εκκλησίαν και βρύσεις» [Σχινάς 1886].

Бѣла Църква / Анаселишка каза, 210 χριστιανοί Βούλγαροι [Кънчов 1900].

Ασπροκλησιά: Σχισματικόν χωρίον κατά την έναρξη της ενόπλου δράσεως των ελληνικών σωμάτων. Ελληνικόν μετά την ανακήρυξην του Συντάγματος (1908). Ουδείς κίνδυνος σήμερον. Υπάρχουν 36 ελληνικαί οικογένειαι (262 ψυχαί). Λειτουργία ενός ελληνικού αρρεναγωγείου με ένα διδάσκαλο [Αρχείο Βάρδα / Καστανοχώρια].

Asproklisia, λειτουργία πατριαρχικής εκκλησίας [Χάρτης Κοντογιάννη].

Bela Tzerkva / Caza de Nasselitsh, χριστιανικός πληθυσμός: 240 πατριαρχικοί Βούλγαροι [Brancoff 1905].

Ασπροκκλησιά καζά Ανασελίτσας, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Ασπροκκλησιά Καστορίας, 257 άτομα (122 άρρενες και 135 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Ασπροκκλησιά Καστορίας, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα μαζί με τον οικισμό Σκράπαρη (Σιδάπαρη) [ΦΕΚ 259 / 21.12.1918].

Бела Црква, 35 σπίτια χριστιανών Σλάβων και 4 εξελληνισμένων Σλάβων [Милојевић 1920].

Ασπροκκλησιά Καστορίας, 257 άτομα (108 άρρενες και 149 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Ασπροκλησιά Καστορίας, 273 άτομα (117 άρρενες και 156 θήλεις). Δεν υπήρχε κανένας πρόσφυγας που να ήρθε μετά το 1922. Ομοδημότες ήταν 267 και ετεροδημότες 6 [Απογραφή 1928].

Ασπροκκλησιά Καστορίας: Πραγματικός πληθυσμός 410 (198 άρρενες και 212 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Αριθμός οικοδομών το έτος 1940: 66 [Γρηγορίου].

Бела Црква: Οικισμός χριστιανών Μακεδόνων το 1912. Οικισμός χριστιανών Μακεδόνων το 1940 [Симовски].

Ασπροκκλησιά, 410 κάτοικοι [Στατιστική 1945].

Ασπροκκλησιά Καστορίας: 360 κάτοικοι [Απογραφή 1951].

 

Vlatci, χριστιανοί ορθόδοξοι: 600 [Synvet 1878].

Βλάτσα ή Βουλγαροβλάτιον Καστορίας: 650 χριστιανοί [Σχινάς 1886].

Blaca (Bulas) [Αυστριακός Χάρτης].

Блаца Бугарско/ Костурска каза, 555 χριστιανοί Βούλγαροι [Кънчов 1900].

Blatsa, λειτουργία εξαρχικού σχολείου [Χάρτης Κοντογιάννη].

Βουλγαρομπλάτση: «Αν και το χωριό παρέμεινε εξαρχικό σε όλη τη διάρκεια του Μακεδονικού Αγώνα φαίνεται ότι πριν το 1903 οι πατριαρχικές οικογένειες αποτελούσαν το 1/3 του πληθυσμού (30 έναντι 50 εξαρχικών), ενώ το 1902 μαρτυρείται μόνον μία» [Γούναρης].

Bulgarsko Blatza / Caza de Kostour (Kastoria), χριστιανικός πληθυσμός: 760 εξαρχικοί Βούλγαροι. Λειτουργία ενός εξαρχικού σχολείου με ένα δάσκαλο και 46 μαθητές [Brancoff 1905].

Βουλγαροβλάτσι, εξαρχικό χωριό προ του οθωμανικού Συντάγματος του 1908 και εξαρχικό μετά [Έγγραφο 4278].

Μπλάτσι (βουλγαρικόν) Καστορίας: «650 σχισματικοί βουλγαρίζοντες» [Χαλκιόπουλος 1910].

Βουλγαρμπλάτσι καζά Καστορίας, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Μπλάτση Καστορίας, 424 άτομα (216 άρρενες και 208 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Μπλάτση Καστορίας, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα [ΦΕΚ 259 / 21.12.1918].

Блаца, 55 σπίτια χριστιανών Σλάβων [Милојевић 1920].

Μπλάτση Καστορίας, 264 άτομα (96 άρρενες και 168 θήλεις) - 61 οικογένειες [Απογραφή 1920].

Ρευστοποιήθηκαν 22 περιουσίες κατοίκων που μετανάστευσαν με τις οικογένειές τους στη Βουλγαρία [Μιχαηλίδης].

Μικρό Βλάτσι γραφείου Καστορίας: Μέχρι το 1926 εγκαταστάθηκε μία προσφυγική οικογένεια (6 άτομα) [ΕΑΠ].

«Η κοινότης Μπλάτσης, μετονομάζεται εις κοινότητα Οξυών και ο ομώνυμος αυτή συνοικισμός Μπλάτση εις Οξυές» [ΦΕΚ 179 / 30.8.1927].

Οξυές (Μπλάτση) Καστορίας, 218 άτομα (104 άρρενες και 114 θήλεις). Υπήρχαν 3 πρόσφυγες (οι δύο άρρενες) πού ήρθαν μετά το 1922. Ομοδημότες ήταν 209 και ετεροδημότες 9. Επίσης 23 δημότες απογράφηκαν αλλού [Απογραφή 1928].

Βλάτση (Οξυές), υπήρχαν 48 ξενόφωνες οικογένειες, όλες δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Οξυά Καστορίας: Πραγματικός πληθυσμός 277 (144 άρρενες και 133 θήλεις). Νόμιμος πληθυσμός 291 [Απογραφή 1940].

Блаца: Οικισμός χριστιανών Μακεδόνων το 1912. Οικισμός χριστιανών Μακεδόνων το 1940 [Симовски].

Οξυά, 265 κάτοικοι, εκ των οποίων 245 ήταν σλαυόφωνοι. Συνείδησις Β. Έδρασαν αντεθνικώς 39. Ευρίσκονται εις Σερβία ή Βουλγαρία 3. Ευρίσκονται εις τας οικίας των ανενόχλητοι 36. Παρατηρήσεις: Οι τρεις έφυγαν τον Μάιον 1945 [Στατιστική 1945].

Οξυά Καστορίας: 122 κάτοικοι [Απογραφή 1951].

 

Богачко / Костурско: 180 οικογένειες, στα τέλη του 15ου αιώνα [Οθωμανικά Αρχεία].

Βογατσικόν Καστορίας: «Κωμόπολις έχουσα 2.000 κατοίκους χριστιανούς, 2 σχολεία αρρένων, σχολείον θηλέων, κρήνας, χάνια, εκκλησίας και παρεκκλήσιον» [Σχινάς 1886].

Bogacko (Vogacikon) [Αυστριακός Χάρτης].

Богацко (Богатско) / Костурска каза, 1.750 χριστιανοί Έλληνες [Кънчов 1900].

Bogacikon, λειτουργία πατριαρχικού σχολείου και εκκλησίας [Χάρτης Κοντογιάννη].

Bogatsko / Caza de Kostour (Kastoria), χριστιανικός πληθυσμός: 2.250 Έλληνες [Brancoff 1905].

Βογατσκόν Καστορίας: «2.500 ορθόδοξοι Έλληνες, είναι λίαν επίκαιρος και σημαίνουσα ελληνική κωμόπολις» [Χαλκιόπουλος 1910].

Βογατσικόν καζά Καστορίας, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Βογατσικόν Καστορίας, 2.693 άτομα (1.518 άρρενες και 1.175 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Βογατσικόν Καστορίας, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα [ΦΕΚ 259 / 21.12.1918].

Βογατσικόν Καστορίας, 1.701 άτομα (697 άρρενες και 1.004 θήλεις) - 389 οικογένειες [Απογραφή 1920].

Βογατσικόν Καστορίας, 1.601 άτομα (937 άρρενες και 664 θήλεις). Υπήρχαν 13 πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (9 άρρενες και 4 θήλεις). Ομοδημότες ήταν 1.587, ετεροδημότες 13 και ένας αλλοδαπός. Επίσης 311 δημότες απογράφηκαν αλλού [Απογραφή 1928].

Βογατσικόν Καστορίας: Πραγματικός πληθυσμός 1.509 (664 άρρενες και 845 θήλεις). Νόμιμος πληθυσμός 1.774 [Απογραφή 1940].

Αριθμός οικοδομών το έτος 1940: 533 [Γρηγορίου].

Богацко: Οικισμός χριστιανών Ελλήνων το 1912. Οικισμός χριστιανών Ελλήνων το 1940 [Симовски].

Βογατσικόν, 1.390 κάτοικοι [Στατιστική 1945].

Βογατσικόν Καστορίας: 1.842 κάτοικοι [Απογραφή 1951].

 

Bombista, χριστιανοί ορθόδοξοι: 600 [Synvet 1878].

Μπόμπιστα Καστορίας: «Χωρίον έχον αμπέλους και οικούμενον υπό 550 χριστιανών» [Σχινάς 1886].

Bobišta [Αυστριακός Χάρτης].

Бобища / Костурска каза, 684 χριστιανοί Βούλγαροι [Кънчов 1900].

Bobista, λειτουργία πατριαρχικού σχολείου και εκκλησίας [Χάρτης Κοντογιάννη].

Μπόμπιστα: «Και οι 50 οικογένειες του χωριού βρίσκονταν στο εξαρχικό στρατόπεδο πριν το 1903» [Γούναρης].

Bobichta / Caza de Kostour (Kastoria), χριστιανικός πληθυσμός: 840 εξαρχικοί Βούλγαροι. Λειτουργία ενός εξαρχικού σχολείου με ένα δάσκαλο και 89 μαθητές [Brancoff 1905].

Μπόμπιστα, εξαρχικό χωριό προ του οθωμανικού Συντάγματος του 1908 και εξαρχικό μετά [Έγγραφο 4278].

Μπόμπιστα Καστορίας: «κατεστραμμένη και ακατοίκητος από της ψευδοπαναστάσεως του 1903» [Χαλκιόπουλος 1910].

Μπόμπιστα καζά Καστορίας [Χάρτης Κοντογόνη].

Μπόμπιστα Καστορίας, 243 άτομα (121 άρρενες και 122 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Μπόμπιστα Καστορίας, αποτέλεσε οικισμό της κοινότητας Ζαγοριτσάνης [ΦΕΚ 259 / 21.12.1918].

Бобиште, 40 σπίτια χριστιανών Σλάβων [Милојевић 1920].

Μπόμπιστα Καστορίας, 141 άτομα (48 άρρενες και 93 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Ρευστοποιήθηκαν 48 περιουσίες κατοίκων που μετανάστευσαν με τις οικογένειές τους στη Βουλγαρία [Μιχαηλίδης].

«Ο συνοικισμός Μποέμιτσα της κοινότητος Ζαγορίτσανης μετονομάζεται εις Βέργα» [ΦΕΚ 413 / 22.11.1926].

Βέργα Καστορίας, 155 άτομα (68 άρρενες και 87 θήλεις). Δεν υπήρχε κανένας πρόσφυγας που να ήρθε μετά το 1922. Ομοδημότες ήταν 147 και ετεροδημότες 8 [Απογραφή 1928].

Μπόμπιστα (Βέργα), υπήρχαν 30 ξενόφωνες οικογένειες, όλες δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Βέργα Καστορίας: Πραγματικός πληθυσμός 198 (105 άρρενες και 93 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Бобишта: Οικισμός χριστιανών Μακεδόνων το 1912. Οικισμός χριστιανών Μακεδόνων το 1940 [Симовски].

Βέργα, 196 κάτοικοι, όλοι σλαυόφωνοι. Συνείδησις Β [Στατιστική 1945].

Βέργα Καστορίας: 131 κάτοικοι [Απογραφή 1951].

 

Бъмбуки / Костурско: 42 οικογένειες, στα τέλη του 15ου αιώνα [Οθωμανικά Αρχεία].

Μπομπόκι Καστορίας: «Χωρίον έχον 60 κατοίκους χριστιανούς» [Σχινάς 1886].

Bambuk (Bomboki) [Αυστριακός Χάρτης].

Бъмбъки / Костурска каза, 260 χριστιανοί Βούλγαροι [Кънчов 1900].

Bombaki / Caza de Kostour (Kastoria), χριστιανικός πληθυσμός: 320 εξαρχικοί Βούλγαροι [Brancoff 1905].

Μπομπόκι, εξαρχικό χωριό προ του οθωμανικού Συντάγματος του 1908 και εξαρχικό μετά [Έγγραφο 4278].

Μπομπόκι Καστορίας: «250 ορθόδοξοι Έλληνες υπό την βουλγαρικήν τρομοκρατίαν από του 1904» [Χαλκιόπουλος 1910].

Μπομπόκι καζά Καστορίας, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Μπομπόκι Καστορίας, 228 άτομα (120 άρρενες και 108 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Μπόμποκη Καστορίας, αποτέλεσε οικισμό της κοινότητας Χόλιστας [ΦΕΚ 259 / 21.12.1918].

Бомбик, 40 σπίτια χριστιανών Σλάβων [Милојевић 1920].

Μπομπόκη Καστορίας, 197 άτομα (90 άρρενες και 107 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Ρευστοποιήθηκαν πέντε περιουσίες κατοίκων που μετανάστευσαν με τις οικογένειές τους στη Βουλγαρία [Μιχαηλίδης].

«Ο συνοικισμός Μπομπόκη της κοινότητος Μελισσοτόπου μετονομάζεται εις Μακροχώρι» [ΦΕΚ 156 / 8.8.1928].

Σταυροπόταμος, πρώην Μακροχώρι (Μπομπόκι) Καστορίας, 220 άτομα (98 άρρενες και 122 θήλεις). Δεν υπήρχε κανένας πρόσφυγας που να ήρθε μετά το 1922. Ομοδημότες ήταν 219 και ένας ετεροδημότης [Απογραφή 1928].

Μπομπόκι (Μακροχώρι), υπήρχαν 40 ξενόφωνες οικογένειες, όλες δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Σταυροπόταμος Καστορίας: Πραγματικός πληθυσμός 295 (146 άρρενες και 149 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Αριθμός οικοδομών το έτος 1940: 96 [Γρηγορίου].

Б'мбоки (Бомбоки): Οικισμός χριστιανών Μακεδόνων το 1912. Οικισμός χριστιανών Μακεδόνων το 1940 [Симовски].

Μελισσότοπος και Σταυροπόταμος, 723 κάτοικοι, εκ των οποίων 700 ήταν σλαυόφωνοι. Συνείδησις Β [Στατιστική 1945].

Σταυροπόταμος Καστορίας: 125 κάτοικοι [Απογραφή 1951].

 

Burbusko (Borbotsko) [Αυστριακός Χάρτης].

Βουρβουσκός Καστορίας: «Χωρίον οικούμενον υπό 1.400 χριστιανών και έχον εκκλησίαν, σχολείον αρρένων, κρήνας και χάνια» [Σχινάς 1886].

Борботско (Борбоско) / Костурска каза, 1.200 χριστιανοί Έλληνες [Кънчов 1900].

Vurvuston, λειτουργία πατριαρχικού σχολείου και εκκλησίας [Χάρτης Κοντογιάννη].

Borbatsko / Caza de Kostour (Kastoria), χριστιανικός πληθυσμός: 2.000 Έλληνες. Λειτουργία δύο πατριαρχικών σχολείων με έξι δασκάλους και 150 μαθητές [Brancoff 1905].

Βουρβουσκού Καστορίας: «1.400 ορθόδοξοι Έλληνες» [Χαλκιόπουλος 1910].

Βουρβουτσκόν καζά Καστορίας [Χάρτης Κοντογόνη].

Βουρβουτσικόν Καστορίας, 869 άτομα (425 άρρενες και 444 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Βουρβουτσικόν Καστορίας, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα [ΦΕΚ 259 / 21.12.1918].

Βουρβουτσικόν Καστορίας, 657 άτομα (286 άρρενες και 371 θήλεις) - 172 οικογένειες [Απογραφή 1920].

«Η κοινότης Βουρβουτσικού, μετονομάζεται εις κοινότητα Επταχωρίου και ο ομώνυμος αυτή συνοικισμός Βουρβουτσικόν εις Επταχώρι» [ΦΕΚ 413 / 22.11.1926].

Επταχώριον (Βουρβουτσικόν) Καστορίας, 732 άτομα (335 άρρενες και 397 θήλεις). Δεν υπήρχε κανένας πρόσφυγας που να ήρθε μετά το 1922. Ομοδημότες ήταν 705 και ετεροδημότες 27. Επίσης 86 δημότες απογράφηκαν αλλού [Απογραφή 1928].

Επταχώριον Καστορίας: Πραγματικός πληθυσμός 947 (450 άρρενες και 497 θήλεις). Νόμιμος πληθυσμός 903 [Απογραφή 1940].

Αριθμός οικοδομών το έτος 1940: 203 [Γρηγορίου].

Борботско: Οικισμός χριστιανών Ελλήνων (Κατσαούνηδων) το 1912. Οικισμός χριστιανών Ελλήνων (Κατσαούνηδων) το 1940 [Симовски].

Επταχώρι, 900 κάτοικοι [Στατιστική 1945].

Επταχώριον Καστορίας: 595 κάτοικοι [Απογραφή 1951].

 

Брешами / Костурско: 45 οικογένειες, στα τέλη του 15ου αιώνα [Οθωμανικά Αρχεία].

Brestani, χριστιανοί ορθόδοξοι: 600 [Synvet 1878].

Μπρέστιανι Καστορίας: «Έχει 40 οικογενείας οθωμανικάς και χριστιανικάς εξ ημισείας, τέμενος, εκκλησίαν και 2 βρύσεις. Παράγει δημητριακούς, χόρτον και οίνον» [Σχινάς 1886].

Breščeni [Αυστριακός Χάρτης].

Брешчени / Костурска каза, 180 χριστιανοί Βούλγαροι και 125 Τούρκοι [Кънчов 1900].

Brechiani / Caza de Kostour (Kastoria), χριστιανικός πληθυσμός: 120 πατριαρχικοί Βούλγαροι [Brancoff 1905].

Μπρέστανι, εξαρχικό χωριό προ του οθωμανικού Συντάγματος του 1908 και εξαρχικό μετά [Έγγραφο 4278].

Πρέστανη: Ελληνικόν χωρίον κατά την ανακήρυξην του Συντάγματος (1908). Εξαρτάται από τους οθωμανούς χωρικούς. Υπάρχουν 15 ελληνικαί οικογένειαι (142 ψυχαί) και 3 βουλγαρικαί (16 ψυχαί). Λειτουργία ενός ελληνικού αρρεναγωγείου με ένα διδάσκαλο [Αρχείο Βάρδα / Καστανοχώρια].

Πρέστανι καζά Καστορίας, μικτός οικισμός χριστιανών και μουσουλμάνων [Χάρτης Κοντογόνη].

Μπρέστενη Καστορίας, 317 άτομα (172 άρρενες και 145 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Μπρέστενη Καστορίας, αποτέλεσε οικισμό της κοινότητας Ζελεγκόσδης [ΦΕΚ 259 / 21.12.1918].

Брешћани, 28 σπίτια χριστιανών Σλάβων και 27 Τούρκων [Милојевић 1920].

Μπρέστενη Καστορίας, 312 άτομα (149 άρρενες και 163 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Μπρέστενη γραφείου Καστορίας, έγινε μικτός οικισμός γηγενών και προσφύγων. Μέχρι το 1926 εγκαταστάθηκαν 39 προσφυγικές οικογένειες (143 άτομα) [ΕΑΠ].

Μπρέστανη, μικτός οικισμός μουσουλμάνων και χριστιανών, έφυγαν 40 οικογένειες μουσουλμάνων (200 άτομα) και ήρθαν 38 οικογένειες προσφύγων: 2 από τη Θράκη, 8 από τη Μικρά Ασία, 5 από τον Πόντο, 22 από τον Καύκασο και μία από αλλού [Πελαγίδης].

Οι περισσότεροι πρόσφυγες που ήρθαν μιλούσαν ποντιακά [Χατζησαββίδης].

«Ο συνοικισμός Μπρέστανη της κοινότητος Ζελιγκόσδης (Πεντάβρυσου) μετονομάζεται εις Κρύα Νερά» [ΦΕΚ 156 / 8.8.1928].

Αυγή, πρώην Κρύα Νερά (Μπρέστενη) Καστορίας, 265 άτομα (127 άρρενες και 138 θήλεις). Υπήρχαν 95 πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (45 άρρενες και 50 θήλεις). Ομοδημότες ήταν 259 και ετεροδημότες 6 [Απογραφή 1928].

Μπρέστανη (Κρύα Νερά), υπήρχαν 22 ξενόφωνες οικογένειες. Αποσκιρτήσαντες εκ του Πατριαρχείου εις την Σλαυικήν Εξαρχίαν. Ο άρρην πληθυσμός γνωρίζει ή ομιλεί και την ελληνικήν [Στατιστική 1932].

Αυγή Καστορίας: Πραγματικός πληθυσμός 433 (216 άρρενες και 217 θήλεις). Νόμιμος πληθυσμός 445 [Απογραφή 1940].

Αριθμός οικοδομών το έτος 1940: 69 [Γρηγορίου].

Брештени (Брешчени): Οικισμός χριστιανών Μακεδόνων και μουσουλμάνων Τούρκων το 1912. Οικισμός χριστιανών Μακεδόνων και προσφύγων Μικρασιατών το 1940 [Симовски].

Αυγή, 416 κάτοικοι, εκ των οποίων 208 ήταν σλαυόφωνοι. Συνείδησις ρευστή. Έδρασαν αντεθνικώς 55. Ευρίσκονται εις Σερβία ή Βουλγαρία 2. Ευρίσκονται εις φυλακή δυνάμει ενταλμάτων 1. Ευρίσκονται εις τας οικίας των ανενόχλητοι 43. Ευρίσκονται εις συμμορίας εγκληματικάς 9 [Στατιστική 1945].

Αυγή Καστορίας: 271 κάτοικοι [Απογραφή 1951].