Skip to main content

Πληθυσμιακά – τοπογραφικά της Περιοχής Αθηνών (1819-1907) [2008]

 


 

Πληθυσμιακά – τοπογραφικά της περιοχής Αθηνών (1819-1907)

 

Δημήτρη Λιθοξόου

 

 

Αθήνα

Athen [Karte von Attika 1900 ΙV].

Πρώιμα διοικητικά --> Αθήναι, έδρα του δήμου Αθηναίων της διοικήσεως Αττικής [ΦΕΚ 80 / 28.12.1836] και [ΦΕΚ 22 / 18.12.1840]. Αθήναι, έδρα του δήμου Αθηνών της επαρχία Αττικής [Νόμος ΚΕ' / 5.12.1845].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1879: Αθήναι Αθηναίων (έδρα) 63.374. 1889: Αθήναι Αθηναίων (έδρα) 107.251. 1896: Αθήναι Αθηναίων (έδρα) 111.258. 1907: Αθήναι Αθηναίων (έδρα) 167.479 [Χουλιαράκης 1974, 50, 108, 174, 263].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Αθήναι, έδρα του δήμου Αθηνών και πρωτεύουσα του Βασιλείου, κάτοικοι 25.109 [Σταματάκης 1846, 1]. Αθήναι, πρωτεύουσα του κράτους, σπίτια 5.200, κάτοικοι 24.754 [Ραγκαβής Ι 1853, 294]. Αθήναι, έδρα του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, πρωτεύουσα του Ελληνικού Βασιλείου από το Σεπτέμβριο του 1834 [Νουχάκης 1901, 38, 50].

Περιηγητές --> Ο Hobhouse γράφει πως αριθμός των σπιτιών της είναι περίπου 1.200 με 1.300. Από αυτά, περίπου τετρακόσια κατοικούνται από Τούρκους, τριακόσια από Αλβανούς και τα υπόλοιπα από Έλληνες [Hobhouse 1817 I, 245]. Ο Pouqueville σημειώνει πως ο πληθυσμός της αποτελείται από τέσσερις χιλιάδες χριστιανούς Αλβανούς (Schypetars), τρεις χιλιάδες Έλληνες και άλλους τόσους Τούρκους [Pouqueville 1827 IV, 89].

Σχετικά με τη σύνθεση του πληθυσμού της, την περίοδο της οθωμανικής διοίκησης, διαβάζουμε πως «από του Σερπετζέ εφ’ όλης της ΝΑ κλιτύος των προπόδων της Ακροπόλεως προς την Αρβανίτικην Πόρταν κατώκουν οι Αρβανίταις, από το Αλήκοκκο και κάτωθεν του Μαχαλά των αράπηδων προς το Θησείον κατώκουν οι Τούρκοι, πέριξ αυτών την εξωτάτην ζώνην κατώκουν οι γνήσιοι Αθηναίοι» [Καμπούρογλου 1889, 312].

Αρβανίτες --> Αθήναι, κάτοικοι 154.863 [Απογραφή 1907, 363]. Οι Αρβανίτες της Αθήνας, γνωστοί και ως Γκαγκαραίοι, έμεναν στην περιοχή της Πλάκας [Μπίρης 1960, 229-230].

Αγία Ελεούσα

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1907: Αγία Ελεούσα Αθηναίων 113 [Χουλιαράκης 1974, 263].

Ενώθηκε διοικητικά με την Καλλιθέα (ΦΕΚ 48/1925).

Τοπωνυμικά --> Η περιοχή πήρε το όνομα από την εκκλησία που υπάρχει εκεί.

 

Αγία Τριάς (Τρίμη)

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Αγία Τριάς (Τρίμη) του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση μία ώρα των Αθηνών, έχει λίγα σπίτια [Νουχάκης 1901, 38].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1889: Αγία Τριάς Τρίμη Αθηναίων 15 [Χουλιαράκης 1974, 108].

Τοπωνυμικά --> Η περιοχή πήρε το όνομα από την εκκλησία που υπάρχει εκεί. Βρίσκεται στην περιοχή του Ελαιώνα (Αγίας Άννας και Ορφέως). Το όνομα Τρίμης είναι αρβανίτικο και σημαίνει το θαρραλέο.

 

Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος

Ioannis Theologos [Karte von Attika 1900 ΙV].

Πρώιμα διοικητικά --> Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου Μονή (διαλελυμένη), υπάγεται στο δήμο Αθηνών της επαρχία Αττικής [Νόμος ΚΕ' / 5.12.1845].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση δύο ώρες των Αθηνών, μετόχι της Μονής Πεντέλης [Νουχάκης 1901, 38].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1896: Άγιος Ιωάννης Θεολόγος Αθηναίων 12 [Χουλιαράκης 1974,174].

 

Άγιος Ιωάννης ο Κυνηγός

Ioannis Kynigos [Karte von Attika 1900 V].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Άγιος Ιωάννης ο Κυνηγός, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση δύο ώρες των Αθηνών, εξοχικό ερημοκκλήσι [Νουχάκης 1901, 38].

Περιηγητές --> Ο Gell αναφέρει πως το μοναστήρι του St. John Kynaegos βρίσκεται στον Υμηττό [Gell 1819, 74].

Τοπωνυμικά --> Ο Άγιος Ιωάννης ο Κυνηγός ήταν ένα έρημο, παλαιό βυζαντινό μοναστήρι σε ύψος 330 μέτρων. Το όνομά του το πήρε από τον κτήτορα Λουκά Κυνηγό. Λέγεται και Μονή Φιλοσόφου, από το όνομα ενός άλλου μοναχού της οικογένειας των Φιλοσόφων [Οδηγός 1930, 15-16].

Άγιος Κοσμάς

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1907: Άγιος Κοσμάς Αθηναίων 20 [Χουλιαράκης 1974, 263].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Άγιος Κοσμάς, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση δύο ώρες των Αθηνών, υπάρχει εκκλησία, καλοκαιρινή διαμονή [Νουχάκης 1901, 38].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1896: Άγος Κοσμάς Αθηναίων 3. 1907: Άγιος Κοσμάς Αθηναίων 20 [Χουλιαράκης 1974, 174, 263].

Περιηγητές --> Ο Gell είδε από μακρυά τον Agio Cosma [Gell 1819, 90].

Ο Άγιος Κοσμάς ενώθηκε διοικητικά με το Μπραχάμι (ΦΕΚ 48/1925).

 Τοπωνυμικά --> Ο Άγιος Κοσμάς βρίσκεται 11,3 χιλιόμετρα μακρυά από την Αθήνα, στο δρόμο για τη Βουλιαγμένη. Είναι ένα ακρωτήριο, στο οποίο υπάρχει μία ομώνυμη μικρή εκκλησία [Οδηγός 1930, 114].

 

Άγιος Μελέτιος

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Άγιος Μελέτιος, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση τριάντα λεπτά των Αθηνών, εξοχικό μέρος [Νουχάκης 1901, 38].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1896: Άγιος Μελέτιος Αθηναίων 169. 1907: _ Αθηναίων _ [Χουλιαράκης 1974, 174].

Περιηγητές --> Ο Gell βρίσκει το ξωκλήσι Agios Meletios, πάνω στο δρόμο που οδηγεί από τα Sepolia στα Padischa ή Patissia [Gell 1819, 48]. Ο Pouqueville είδε στη θέση Saint-Meletius ένα ξωκλήσι [Pouqueville 1827 IV, 105].

 

Άγιος Σάββας

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Άγιας Σάβας, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση τριάντα λεπτά των Αθηνών, εξοχικό μέρος και συνοικία [Νουχάκης 1901, 38].

Περιηγητές --> O Gell πηγαίνοντας από την Αθήνα στην Ελευσίνα, συνάντησε στο δρόμο του την εκκλησία Agia Saba [Gell 1819, 30].

Η εκκλησία του Αγίου Σάββα βρίσκεται μετά τον Κηφισό ποταμό και είναι κτισμένη πάνω στη θέση του αρχαίου ναού της Δήμητρας [Οδηγός 1930, 90].

Ο οικισμός Άγιος Σάββας του δήμου Αθηναίων μετονομάστηκε το 1932 Νέαι Κυδωνίαι [ΦΕΚ 36/10.2.1932].

 

Αδάμη

 Adames [Karte von Attika 1900 V].

 Πρώιμα διοικητικά --> Αδάμη, υπάγεται στο δήμο Αθηνών της διοικήσεως Αττικής [ΦΕΚ 22 / 18.12.1840].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Αδάμες, νοτιοδυτικά του Μαρουσίου, θέση λίγο κατοικημένη [Ραγκαβής Ι 1853, 296]. Αδάμαις, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση δύο ώρες και πενήντα λεπτά των Αθηνών, υπάρχουν λίγα σπίτια [Νουχάκης 1901, 38].

 Τοπωνυμικά --> Ο Φουρίκης υποστηρίζει πως η θέση πήρε το όνομά της από το αλβανικό dame που σημαίνει καλύβες [Φουρίκης 1930, 112]. Τα επώνυμα Αδάμης και Αδάμος υπάρχουν στην Αττική.

Αμπελόκηποι

Ambelokipi [Karte von Attika 1900 IV].

Πρώιμα διοικητικά --> Αμπελόκηποι, υπάγονται στο δήμο Αθηνών της διοικήσεως Αττικής [ΦΕΚ 22 / 18.12.1840]. Αμπελόκηπος, υπάγεται στο δήμο Αθηνών της επαρχίας Αττικής [Νόμος ΚΕ' / 5.12.1845].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Αμπελόκηποι, αγροικία βορειοανατολικά των Αθηνών [Ραγκαβής Ι 1853, 294]. Αγγελόκηποι ή Αμπελόκηποι, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση τριάντα έξι λεπτά των Αθηνών, στρατώνες του πεζικού και συνοικία [Νουχάκης 1901, 38, 51].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1879: Αμπελόκηποι Αθηναίων 165. 1896: Αμπελόκηποι Αθηναίων 636 [Χουλιαράκης 1974, 50, 174].

Περιηγητές --> Ο Spon, αναφέρει τους Ambelòkipous το έτος 1675, ως χωριό κοντά στην Αθήνα, στο δρόμο για την Πεντέλη [Spon 1724 II, 146]. Σύμφωνα με τον Hobhouse το χωριό Perivole ή Angele-Kipos κρύβεται μέσα σε ευχάριστα άλση από ελιές και κυπαρίσσια, καθώς επίσης περιβόλια από πορτοκαλιές, λεμονιές και άλλα οπωροφόρα δέντρα [Hobhouse 1817 I, 323]. Ο Gell γράφει για τα εξοχικά σπίτια, τους πύργους και τα περιβόλια του Angelo-kepos ή Ampelo-kepos και μια εκκλησία με δεξαμενή, που βρίσκεται ανάμεσά τους [Gell 1819, 69, 71]. Ο Leake σημειώνει για τον Ampelòkipo, πως είναι χωριό με κήπους και ελαιώνες [Leake 1835 ΙΙ, 427] και [Leake 1841 II, 31].

 

Ανάλατος

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1896: Ανάλατος Αθηναίων 6. 1907: Ανάλατος Αθηναίων 13 [Χουλιαράκης 1974, 174, 263].

Μετονομασία --> Ο οικισμός Ανάλατος μετονομάστηκε σε Νέα Σμύρνη.

 

Αρακλί

Arakli [Karte von Attika 1900 V].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1907: Ηράκλειον Αθηναίων 172 [Χουλιαράκης 1974, 263].

Πρώιμα διοικητικά --> Ηρακλής, υπάγεται στο δήμο Αμαρουσίου της διοικήσεως Αττικής [ΦΕΚ 80 / 28.12.1836]. Ηρακλής, υπάγεται στο δήμο Αθηνών της διοικήσεως Αττικής [ΦΕΚ 22 / 18.12.1840]. Ηράκλειον, υπάγεται στο δήμο Αθηνών της επαρχίας Αττικής [Νόμος ΚΕ' / 5.12.1845].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Ηράκλειον (κοινώς Αρακλί), βορειοανατολικά των Αθηνών, στο δημόσιο δρόμο για το Χαλάνδρι. Έχει 15 σπίτια και 71 κατοίκους. Το χωριό είναι νεόκτιστο και κατοικείται από Βαυαρούς. Όλα τα σπίτια είναι πέτρινα και κτισμένα με το γερμανικό τρόπο. Έχουν τριγύρω κήπους, αγρούς και αμπέλια και είναι όλα καλλιεργημένα [Ραγκαβής Ι 1853, 295-296]. Ηράκλειον, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση μία ώρα και σαράντα πέντε λεπτά των Αθηνών, οικισμός Βαυαρών από το έτος 1840, υπάρχει ταχυδρομικό γραφείο και στάση σιδηροδρόμου [Νουχάκης 1901, 38, 52].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1879: Ηράκλειον Αθηναίων 105. 1889: Ηράκλειον Αθηναίων 89. 1896: Ηράκλειον Αθηναίων 100. 1907: Ηράκλειον Αθηναίων 172 [Χουλιαράκης 1974, 50, 108, 174, 263].

Περιηγητές --> Σύγχρονο χωριό χαρακτηρίζει ο Leake το Arakli [Leake 1841, 42].

 

Αστερίου Μονή

Πρώιμα διοικητικά --> Αστέρου Μονή (διαλελυμένη), υπάγεται στο δήμο Αθηνών της επαρχίας Αττικής [Νόμος ΚΕ' / 5.12.1845].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Αστέρου, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση δύο ώρες και τριάντα λεπτά των Αθηνών, μετόχι της Μονής Πετράκη [Νουχάκης 1901, 38].

Η Μονή Αστερίου είναι μια παλιά μονή που βρίσκεται στον Υμηττό (Τρελός), σε ύψος 545 μέτρα [Οδηγός 1930, 125].

Τοπωνυμικά --> Ο Σαρρής συνδέει το τοπωνύμιο με το επώνυμο ενός μοναχού Αστερίου [Σαρρής 1928, 155]. Το επώνυμο Αστερίου υπάρχει στην Αττική.

 

Άστριφος

Άστριφος λέγεται μια περιοχή κοντά στον Κεραμεικό [Σουρμελής 1854, 136].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Άστροφοι, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση σαράντα πέντε λεπτά των Αθηνών [Νουχάκης 1901, 38].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1896: Άστροφος Αθηναίων 98 [Χουλιαράκης 1974, 174].

 

Ασωμάτων ή Πετράκη Μονή

Kloster ton Asomaton [Karte von Attika 1900 IV].

Πρώιμα διοικητικά --> Μονή Ταξιαρχών, υπάγεται στο δήμο Αθηνών της επαρχίας Αττικής [Νόμος ΚΕ' / 5.12.1845].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Ασωμάτων Μονή, διαλυμένη, του δήμου Αθηνών της επαρχίας Αττικής, βρίσκεται ανατολικά της πρωτεύουσας, στην παλιά οδό για το Μαρούσι. [Ραγκαβής 1853].

Πετράκη ή Ταξιαρχών Μονή, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση είκοσι λεπτά των Αθηνών, κοντά στους στρατώνες πεζικού [Νουχάκης 1890, 55] και [Νουχάκης 1901, 39].

Περιηγητές --> Ο Hobhouse γράφει πως το μοναστήρι του Agios Asomatos είναι αφιερωμένο στον St. Michael [Hobhouse 1817 I, 323]. Ο Gell σημειώνει την ύπαρξη του μοναστηριού Agios Asomatos στο δρόμο από Angelo-kepos για Αθήνα. Ο ίδιος σε άλλο σημείο του βιβλίου του γράφει για το μετόχι ή αγρόκτημα του Asomatos [Gell 1819, 69, 102].

Τοπωνυμικά --> Λέγεται και Μονή Πετράκη, από το όνομα ενός Πετράκη εκ Καλαβρύτων, ιδιοκτήτη της περιοχής [Σουρμελής 1854, 121]. Το επώνυμο Πετράκης υπάρχει στην Αττική.

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1879: Μονή Πετράκη Αθηναίων 42. 1889: Μονή Ασωμάτων ή Πετράκη Αθηναίων 27 [Χουλιαράκης 1974, 50, 108].

 

Βουθούλα

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Βουθούλκα, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση μία ώρα των Αθηνών [Νουχάκης 1901, 38].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1896: Βουθούλα Αθηναίων 111 [Χουλιαράκης 1974, 174].

Γαλάτσι (Γαλάτση)

Galati [Karte von Attika 1900 V].

Γαλάτσιον, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση μία ώρα των Αθηνών, εξοχικό σπίτι και εκκλησία [Νουχάκης 1901, 38].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1896: Γαλάτσι Αθηναίων 233. 1907: Γαλάτσι Αθηναίων 279 [Χουλιαράκης 1974, 174, 263].

Τοπωνυμικά --> Το τοπωνύμιο Γαλάτσι προέρχεται από επώνυμο οικογένειας [Σαρρής 1928, 154]. Το επώνυμο Γαλάτσης υπάρχει στην Αττική.

 

Γέρακα

Jeraka [Karte von Attika 1900 V].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Γέρακας, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση δύο ώρες και τριάντα λεπτά των Αθηνών, μετόχι της μονής Πεντέλης [Νουχάκης 1901, 38].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1896: Γέρακας Αθηναίων 22. 1907: Γέρακας Αθηναίων 29 [Χουλιαράκης 1974, 174, 263].

Τοπωνυμικά --> Η περιοχή ονομάστηκε έτσι από το βυζαντινό λογοθέτη και έξαρχο του πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως Ιέρακα, που αγόρασε την περιοχή το 1550 [Οδηγός 1930, 39]. Τοπωνυμικά --> Το επώνυμο Γέρακας υπάρχει στην Αττική.

 

Γουδί (Γουδή)

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Γουδί, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση μία ώρα των Αθηνών, θέση γυμνασίων και σκοποβολής του στρατού [Νουχάκης 1901, 38].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1907: Γουδί Αθηναίων 101 [Χουλιαράκης 1974, 263].

Τοπωνυμικά --> Το τοπωνύμιο Γουδί (αντί του Γουδή) προέρχεται από επώνυμο οικογένειας [Σαρρής 1928, 154]. Το επώνυμο Γουδής υπάρχει στην Αττική.

 

Γλυκόβρυση

Lykovrysis [Karte von Attika 1900 V].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Γλυκόβρυσις, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση δύο ώρες των Αθηνών [Νουχάκης 1901, 38].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1896: Γλυκόβρυσι Αθηναίων 54. 1907: Γλυκόβρυσις Αθηναίων 42 [Χουλιαράκης 1974, 174, 263].

 

Δαφνί (Δαφνή)

Dafni [Karte von Attika 1900 VI].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Δαφνίον, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση δύο ώρες και δέκα λεπτά των Αθηνών, υπάρχει συνοικία και διαλυμένη μονή [Νουχάκης 1901, 38].

Περιηγητές --> Το Daphne παρατηρεί ο Hobhouse, έχοντας απ’ έξω ένα τοίχο είκοσι πόδια ψηλό, μοιάζει περισσότερο με οχυρωμένο τόπο παρά με μοναστήρι [Hobhouse 1817 I, 307]. Ο Gell χαρακτηρίζει το μοναστήρι Daphne ένα από τα αρχαιότερα εκκλησιαστικά μέρη της Αττικής. Στην πύλη του βρίσκει ένα πηγάδι με εξαιρετικό νερό [Gell 1819, 32].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1889: Δαφνίον Αθηναίων 33. 1896: Δαφνί Αθηναίων 57. 1907: Δαφνί Αθηναίων 495 [Χουλιαράκης 1974, 108, 174, 263].

Ο οικισμός Δαφνί ενώθηκε διοικητικά με το Χαϊδάρι (ΦΕΚ 179/1935).

Τοπωνυμικά --> Το επώνυμο Δαφνής υπάρχει στην Αττική.

Δερβισαγού

Πρώιμα διοικητικά --> Δερβισαγού, υπάγεται στο δήμο Αθηνών της διοικήσεως Αττικής [ΦΕΚ 22 / 18.12.1840].

Περιηγητές --> Σύμφωνα με το Gell το Dervishagou ήταν ένα χωριό πέρα από το ποτάμι, στο δρόμο από Αθήνα για Deceleia [Gell 1819, 105]. Τα ίδια περίπου γράφει και ο Leake για το Dervish Agù, πως δηλαδή ήταν ένα μικρό χωριό κοντά στο ποτάμι [Leake 1835 ΙΙ, 417].

Τοπωνυμικά --> Το τοπωνύμιο δηλώνει ιδιοκτησία κάποιου Ντερβίς Αγά.

 

Δρομοκαΐτειον

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Δρομοκαΐτειον, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση μία ώρα και πενήντα λεπτά των Αθηνών. Είναι φρενοκομείο [Νουχάκης 1901, 38, 52].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1896: Δρομοκαΐτιον Αθηναίων 185 [Χουλιαράκης 1974, 174].

Τοπωνυμικά --> Το φρενοκομείο ιδρύθηκε από τον Χίο Δρομοκαΐτη [Οδηγός 1930, 92].

 

Δραγουμάνου

Πρώιμα διοικητικά --> Δραγουμάνος, υπάγεται στο δήμο Αθηνών της επαρχίας Αττικής [Νόμος ΚΕ' / 5.12.1845].

 Στατιστικά – χωρογραφικά --> Δραγομάνον, αγροικία βορειοδυτικά των Αθηνών, ιδιοκτησία της βασίλισσας [Ραγκαβής Ι 1853, 294]. Δραγουμάνον, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση μία ώρα και τριάντα λεπτά των Αθηνών, μικρός συνοικισμός [Νουχάκης 1901, 38].

Περιηγητές --> Χωριό σε περιοχή με πεύκα, σημειώνει ο Gell πως είναι το Tragomano [Gell 1819, 49]. Χωριό χαρακτηρίζει επίσης και ο Pouqueville το Drogomano [Pouqueville 1827 IV, 105].

Τοπωνυμικά --> Το τοπωνύμιο δηλώνει ιδιοκτησία ενός Δραγουμάνου. Το επώνυμο Δραγουμάνος υπάρχει στην Αττική.

Μετονομασία --> Το χωριό μετονομάστηκε αργότερα Κάτω Λιόσια, στη συνέχεια Νέα Λιόσια και τελικά Ίλιον.

Αρβανίτες --> Αρβανίτες από τα Λιόσια ήταν οι κάτοικοι του Δραγουμάνου. [Μπίρης 1960, 308].

 

Ιερά Οδός

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1889: Ιερά Οδός Αθηναίων 29. 1896: Ιερά Οδός Αθηναίων 10. 1907: Ιερά Οδός Αθηναίων 20 [Χουλιαράκης 1974, 108, 174, 263].

 

Καισαριανής Μονή

Kaesariani [Karte von Attika 1900 IV].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Καισαριανής Μονή, διατηρημένη, νοτιοανατολικά των Αθηνών [Ραγκαβής Ι 1853, 295]. Καισαριανή, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση μία ώρα και είκοσι λεπτά των Αθηνών, διαλυμένη μονή, κατοικούν ποιμένες [Νουχάκης 1901, 38].

Περιηγητές --> Στο μοναστήρι του St. Cyriani, ο Hobhouse δεν βρίσκει τίποτα αξιόλογο, εκτός από τέσσερις μαρμάρινες κολώνες που στηρίζουν τον τρούλο της εκκλησίας [Hobhouse 1817 I, 321]. O Gell αναφερόμενος στο μοναστήρι Syriani, σημειώνει την εκεί ύπαρξη μιας όμορφης κρήνης, όπου το νερό βγαίνει από ένα μαρμάρινο κεφάλι κριαριού [Gell 1819, 94]. Ο Dodwell μάλιστα γράφει πως οι Τούρκοι ονομάζουν το μοναστήρι του Sirgiani και Cos-Bashi, εξ αιτίας αυτής της μαρμάρινης βρύσης [Dodwell 1819 I, 486]. Ας σημειωθεί πως στα τούρκικα koç λέγεται το κριάρι και baş το κεφάλι. Ο Pouqueville κάνει απλή αναφορά στο Syrgiani Μonastère [Pouqueville 1827 IV, 104].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1896: Καισαριανή Αθηναίων 23. 1907: Καισαριανή Αθηναίων 8 [Χουλιαράκης 1974, 174, 263].

Το μοναστήρι κτίστηκε στα τέλη του 4ου αιώνα πάνω σε αρχαίο ναό. Η υπάρχουσα εκκλησία είναι του 11ου αιώνα [Οδηγός 1930, 124].

 

Καλλιθέα

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Καλλιθέα, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση σαράντα πέντε λεπτά των Αθηνών, συνοικισμός και στάση τροχιοδρόμου [Νουχάκης 1901, 38].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1896: Καλλιθέα Αθηναίων 139. 1907: Καλλιθέα Αθηναίων 1.270 [Χουλιαράκης 1974, 174, 263].

 

Καλιφτάκη

Kaleftaki [Karte von Attika 1900 V].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Καλιφτάκη, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση τρεις ώρες των Αθηνών, εξοχικό μέρος [Νουχάκης 1901, 38].

Τοπωνυμικά --> Το όνομα Καλιφτάκη, που έχει η περιοχή με αγροικίες παρά τον Κηφισό ποταμό, προέρχεται από όνομα οικογένειας [Σαρρής 1928, 154].

 

Καλογρέζα

Kalogresa [Karte von Attika 1900 V].

Πρώιμα διοικητικά --> Καλογριάς, υπάγεται στο δήμο Αμαρουσίου της διοικήσεως Αττικής [ΦΕΚ 80 / 28.12.1836]. Καλογρέζα (Καλογριάς), υπάγεται στο δήμο Αθηνών της διοικήσεως Αττικής [ΦΕΚ 22 / 18.12.1840].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Καλογρέζα, στην κοιλάδα νοτιοδυτικά του Μαρουσίου, θέση λίγο κατοικημένη [Ραγκαβής Ι 1853, 296]. Καλογραίζα, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση μία ώρα και τριάντα λεπτά των Αθηνών, μικρό χωριό ιδιόκτητο [Νουχάκης 1901, 38].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1896: Καλογρέζα Αθηναίων 18. 1907: Καλογρέζα Αθηναίων 16 [Χουλιαράκης 1974, 174, 263].

Τοπωνυμικά --> Η θέση ονομάστηκε Καλογρέζα από το αρβανίτικο kalogrezë (και έναρθρα kalogreza), που σημαίνει καλογριούλα, και ορίζει το μέρος που έζησε και θάφτηκε η Φιλοθέη, η από την εκκλησία θεωρούμενη Οσία [Φουρίκης 1929, 109].

 

Καράς

Kara [Karte von Attika 1900 IV].

Πρώιμα διοικητικά --> Καράς, υπάγεται στο δήμο Αθηνών της διοικήσεως Αττικής [ΦΕΚ 22 / 18.12.1840]. Καράς: υπάγεται στο δήμο Αθηνών της επαρχίας Αττικής [Νόμος ΚΕ' / 5.12.1845].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Καράς, αγροικία νοτιοανατολικά των Αθηνών [Ραγκαβής Ι 1853, 294]. Καράς, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση δύο ώρες των Αθηνών, μικρό χωριό [Νουχάκης 1901, 38].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1889: Καράς Αθηναίων 94. 1896: Καρράς Αθηναίων 75. 1907: Καράς Αθηναίων 65 [Χουλιαράκης 1974, 108, 174, 263].

Τοπωνυμικά --> Ο συνοικισμός Καράς της Ηλιούπολης, αποτελεί τούρκικο τοπωνύμιο οικογενειακής προέλευσης [Σαρρής 1928, 156]. Το επώνυμο Καράς υπάρχει στην Αττική.

 

Καρέα

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Καρέα, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση μία ώρα και τριάντα λεπτά από την πρωτεύουσα, ακατοίκητο μέρος, ύπαρξη ναού [Νουχάκης 1890, 54].

Περιηγητές --> Ο Gell σημειώνει πως στις Karies του Υμηττού υπάρχει μοναστήρι. Το μέρος ήταν γνωστό για την παραγωγή εξαιρετικής ποιότητας μελιού [Gell 1819, 91]. Κοντά στο μοναστήρι του Kareas, σύμφωνα με τον Dodwell, υπάρχει ένα αρχαίο λατομείο μαρμάρου. Στο μοναστήρι αυτό και σε εκείνο του Sirgiani, παράγεται το καλύτερο μέλι [Dodwell 1819 I, 479-480].

Τοπωνυμικά --> Το επώνυμο Καρέας υπάρχει στην Αττική.

 

Κατσιπόδι (Κατσιπόδη)

Kutzopodi [Karte von Attika 1900 IV].

Πρώιμα διοικητικά --> Κατσιποδού, υπάγεται στο δήμο Αθηνών της επαρχίας Αττικής [Νόμος ΚΕ' / 5.12.1845].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Κατσιποδού, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση σαράντα πέντε λεπτά των Αθηνών, αποθήκες σανού και σπίτια [Νουχάκης 1901, 38].

Ο οικισμός Κατσιπόδι ενώθηκε διοικητικά με το Μπραχάμι (ΦΕΚ 48/1925).

Τοπωνυμικά --> Το επώνυμο Κατσιπόδης υπάρχει στην Αττική.

 

Κερατσίνι

Πρώιμα διοικητικά --> Κερατζίνι υπάγεται στο δήμο Αθηνών της διοικήσεως Αττικής [ΦΕΚ 22 / 18.12.1840].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Κερατσίνι του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, αγροικία κοντά στην πρωτεύουσα [Νουχάκης 1890, 294].

Περιηγητές --> Ο Leake γράφει πως το Keratzìni ήταν ένα αγρόκτημα [Leake 1829 Ι, Part ΙΙ, 131].

 

Κερίτσι

Πρώιμα διοικητικά --> Κερίτσι, υπάγεται στο δήμο Αμαρουσίου της διοικήσεως Αττικής [ΦΕΚ 80 / 28.12.1836]. Κερίτσι, υπάγεται στο δήμο Αθηνών της διοικήσεως Αττικής [ΦΕΚ 22 / 18.12.1840].

 

Κηφισιά

Kephisia [Karte von Attika 1900 V].

Πρώιμα διοικητικά --> Κηφισσιά, υπάγεται στο δήμο Αμαρουσίου της διοικήσεως Αττικής [ΦΕΚ 80 / 28.12.1836]. Κηφισσιά, υπάγεται στο δήμο Αθηνών της διοικήσεως Αττικής [ΦΕΚ 22 / 18.12.1840]. Κηφισιά, υπάγεται στο δήμο Αθηνών της επαρχίας Αττικής [Νόμος ΚΕ' / 5.12.1845].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Κηφισσία, του δήμου Αθηνών της επαρχία Αττικής. Απόσταση δύο ώρες και δεκαπέντε λεπτά από την πρωτεύουσα, κάτοικοι 312 [Σταματάκης 1846, 1]. Κηφισσία, δύο ώρες και δεκαπέντε λεπτά βορειοανατολικά της πρωτεύουσας, σπίτια 98, κάτοικοι 510 [Ραγκαβής Ι 1853, 295]. Κηφισία, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση δύο ώρες και τριάντα λεπτά των Αθηνών, υπάρχει ταχυδρομείο και τηλεγραφείο [Νουχάκης 1901, 38].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1879: Κηφησία Αθηναίων 652. 1889: Κηφισία Αθηναίων 938. 1896: Κηφισία Αθηναίων 1.539. 1907: Κηφισία Αθηναίων 2.116 [Χουλιαράκης 1974, 50, 108, 174, 263].

Περιηγητές --> Σύμφωνα με τον Spon, η Gifissià (Cephissia) ήταν το 1675 ένα χωριό, στο δρόμο για το Μαραθώνα [Spon 1724 II, 145]. Στο χάρτη του Thomson αναγράφεται ως Kephisia [Χάρτης Thomson 1815]. Η Cevrishia ήταν για τον Hobhouse ο αγαπημένος τόπος των Τούρκων της Αθήνας κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και του φθινοπώρου. Είχε διακόσια σπίτια και τζαμί. Στην πλατεία υπήρχαν δύο πηγές και ένας μεγάλο πλάτανος, κάτω από τον οποίο βρισκόταν ένα μεγάλο τετράγωνο πέτρινο τραπέζι, όπου τριγύρω του μαζεύονταν οι Τούρκοι και κάπνιζαν (η αγαπημένη τους συνήθεια) [Hobhouse 1817 I, 357]. Στην Cephissia, παρατηρεί ο Dodwell βρίσκονταν οι δύο πηγές του ποταμού Cephissos. Η μία ήταν κοντά στο χωριό, στην εκκλησία του Agios Soteros. Πρόκειται για μια βρύση με άφθονο νερό. Η δεύτερη βρύση ήταν μέσα στο χωριό [Dodwell 1819 I, 476]. Και στο Gell κάνουν εντύπωση αυτές οι δυό όμορφες βρύσες που υπήρχαν στην Cephisia ή Kephisia. Η μία βρισκόταν στο χωριό, κάτω από ένα μεγάλο πλάτανο και η άλλη ήταν δίπλα στην εκκλησία του Agios Soteros [Gell 1819, 72]. Κατά τον Leake, την Kifisia ο λαός την έλεγε Kifisha ή Tjifisha. Υπήρχαν εδώ αρκετοί μεγάλοι πύργοι με καλούς κήπους και ένα τζαμί. Υπήρχε επίσης μια πηγή και ένα όμορφος πλάτανος. Το σπάνιο πλεονέκτημα για την Αττική, του άφθονου τρεχούμενου νερού κατακαλόκαιρο, είχε κάνει αυτό το μέρος αγαπημένο τόπο διανομής των Τούρκων της Αθήνας. Τα περισσότερα σπίτια ήταν την εποχή που πέρασε ο Leake άδεια. Οι κάτοικοι δούλευαν στους ελαιώνες, στα αμπέλια και στα σπαρτά. Οι γυναίκες, που ανησυχούσαν στη θέα του οπλισμένου αλβανού υπηρέτη του Leake, κλείδωναν τα σπίτια τους και κρύβονταν [Leake 1835 II, 428].

Τοπωνυμικά --> Σε παλιά έγγραφα το χωριό αναγραφόταν ως Τσηβισά. Οι Έλληνες της Αθήνας την έλεγαν Κηβισά, οι δε Αρβανίτες κάτοικοί της την αποκαλούσαν Kifise ή Kivise (και έναρθρα Kifisea ή Kivisea) [Φουρίκης 1929, 88].

Αρβανίτες --> Ο εξελληνισμός των Αρβανιτών της Κηφισιάς ολοκληρώθηκε προπολεμικά [Φουρίκης 1932, 31]. Οι Αρβανίτες της Κηφισιάς έλεγαν «neke», αντί για «nuk» (δεν) [Σάλταρης 1986, 505].

Κολωνός

Kolonos [Karte von Attika 1900 I].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Κολωνός, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση είκοσι λεπτά των Αθηνών, 952 κάτοικοι, συνοικία της πρωτεύουσας [Νουχάκης 1901, 38].

 

Κολοκυθού

Kolokythu [Karte von Attika 1900 I].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Κολοκυθού, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση σαράντα λεπτά των Αθηνών, δίπλα στον Κηφισό ποταμό, λαχανόκηποι της πρωτεύουσας και συνοικισμός [Νουχάκης 1901, 38, 51].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1879: Κολοκυνθού Αθηναίων 458. 1889: Κολοκυνθού Αθηναίων 474. 1896: Κολοκυνθού Αθηναίων 1.298. 1907: Κολοκυθού Αθηναίων 1.475 [Χουλιαράκης 1974, 50, 108, 174, 263].

Τοπωνυμικά --> Σύμφωνα με τον Καμπούρογλου, "η Κολοκυθού οφείλει το όνομά της εις την ευλεβεστάτην οικογένειαν του Αθηναίου Κολοκύνθη, ιδιοκτήτη ποτέ και του φερωνύμου ναού" [Καμπούρογλου 1920, 85]. Το επώνυμο Κολοκυθάς υπάρχει στην Αττική.

 

Κορυδαλός

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Κορυδαλός, του Δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση σαράντα πέντε λεπτά από την πρωτεύουσα. Είναι κτήμα του Σκουζέ [Νουχάκης 1890].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1879: Κορυδαλλός Αθηναίων 70. 1889: Κορυδαλός Αθηναίων 52 [Χουλιαράκης 1974, 50, 108].

 

Κουμάρι (Κουμάρη)

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Κουμάρι, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση μία ώρα των Αθηνών, μικρός συνοικισμός [Νουχάκης 1901, 38].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1896: Κούμαρι Αθηναίων 102. 1907: Κουμάρι Αθηναίων 81 [Χουλιαράκης 1974, 174, 263].

Τοπωνυμικά --> Το επώνυμο Κουμάρης υπάρχει στην Αττική.

 

Κατσουκάρι

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Κατσουκάρη, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση μία ώρα και δεκαπέντε λεπτά των Αθηνών, μικρός συνοικισμός [Νουχάκης 1901, 38].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1896: Κουτσουκάρι Αθηναίων 49. 1907: Κουτσουκάρι Αθηναίων 33 [Χουλιαράκης 1974, 174, 263].

Μετονομασία --> Μετονομάστηκε σε Κορυδαλός.

 

Κυψέλη

Kypseli [Karte von Attika 1900 I].

Πρώιμα διοικητικά --> Κυψέλη, υπάγεται στο δήμο Αθηνών της διοικήσεως Αττικής [ΦΕΚ 22 / 18.12.1840]. Κυψέλι, υπάγεται στο δήμο Αθηνών της διοικήσεως Αττικής [ΦΕΚ 22 / 18.12.1840].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Γυψέλι, αγροικία βορειοανατολικά των Αθηνών [Ραγκαβής Ι 1853, 294]. Κυψέλη, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση είκοσι λεπτά των Αθηνών, στα βόρεια του Πεδίου του Άρεως [Νουχάκης 1901, 38].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1879: Κυψέλη Αθηναίων 77. 1896: Κυψέλη Αθηναίων 666 [Χουλιαράκης 1974, 50, 174].

 Ως Γυψέλη αναφέρει την περιοχή ο Σουρμελής [Σουρμελής 1854, 116].

Τοπωνυμικά --> Το επώνυμο Κυψέλης υπάρχει στην Αττική.

 

Λατομεία Πετράκη

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Λατομεία Πετράκη, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση σαράντα λεπτά των Αθηνών, κατοικείται από εργάτες [Νουχάκης 1901, 39].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1896: Λατομεία Πετράκη Αθηναίων 41[Χουλιαράκης 1974, 174].

 

Λεβί (Λεβή)

Levi [Karte von Attika 1900 VI].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Λεβί, αγροικία στον ελαιώνα, βορειοδυτικά των Αθηνών [Ραγκαβής Ι 1853, 294]. Λευή, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση μία ώρα και δεκαπέντε λεπτά των Αθηνών, υπάρχουν λίγα σπίτια [Νουχάκης 1901, 39].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1879: Λευή Αθηναίων 62. 1889: Λευή Αθηναίων 58. 1907: Λεβί Αθηναίων 53 [Χουλιαράκης 1974, 50, 108, 263].

Περιηγητές --> Ο Gell πέρασε από το χωριό Levi ή Lebi πηγαίνοντας στη Χασιά [Gell 1819, 49]. Χωριό επίσης σημειώνει και ο Pouqueville πως ήταν το Levi [Pouqueville 1827 IV, 104].

Τοπωνυμικά --> Ο τελευταίος ιδιοκτήτης της περιοχής ήταν ο Δημήτρης Λεβής [Σουρμελής 1854, 106]. Το όνομα Λευΐ είναι εβραϊκό [Σαρρής 1928, 156]. Τοπωνυμικά --> Το επώνυμο Λεβής υπάρχει στην Αττική.

 

Λογοθέτι (Λογοθέτη)

Πρώιμα διοικητικά --> Λογοθέτι υπάγεται στο δήμο Αθηνών της διοικήσεως Αττικής [ΦΕΚ 22 / 18.12.1840].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Λογοθέτι, νοτιοδυτικά, κοντά στο Μαρούσι, θέση λίγο κατοικημένη [Ραγκαβής Ι 1853, 296]. Λογοθέτη, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση δύο ώρες των Αθηνών, αγροικία [Νουχάκης 1901, 39].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1896: Λογοθέτη Αθηναίων 8 [Χουλιαράκης 1974, 174].

Περιηγητές --> Στο Logotheti ή Kato Marusi σύμφωνα με τον Leake υπήρχε μόνο ένας πύργος, ένας κήπος και δύο ή τρεις αγροικίες [Leake 1835 ΙΙ, 427-428].

Τοπωνυμικά --> Η ονομασία Λογοθέτη, που είναι ένα κτήμα κοντά στο Μαρούσι, προέρχεται από οικογενειακό επώνυμο βυζαντινής προέλευσης [Λάμπρου 1896, 158]. Οικογενειακής προέλευσης πιστεύει και ο Σαρρής πως είναι το τοπωνύμιο [Σαρρής 1928, 154]. Το επώνυμο Λογοθέτης υπάρχει στην Αττική.

Μαρούσι (Μαρούση)

Marusi [Karte von Attika 1900 V].

Πρώιμα διοικητικά --> Μαρούσι, έδρα του δήμου Αμαρουσίου της διοικήσεως Αττικής [ΦΕΚ 80 / 28.12.1836]. Αμαρούσι ή Μαρούσι, υπάγεται στο δήμο Αθηνών της διοικήσεως Αττικής [ΦΕΚ 22 / 18.12.1840]. Αμαρούσιον, υπάγεται στο δήμο Αθηνών της επαρχίας Αττικής [Νόμος ΚΕ' / 5.12.1845].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Αμαρούσιον, του δήμου Αθηνών της επαρχία Αττικής. Απόσταση δύο ώρες από την πρωτεύουσα, 623 κάτοικοι [Σταματάκης 1846, 1]. Αμαρούσιον (κοινώς Μαρούσι), δύο ώρες βορειοανατολικά της πρωτεύουσας, σπίτια 156, κάτοικοι 712 [Ραγκαβής Ι 1853, 295]. Αμαρούσιον, απόσταση δύο ώρες και δεκαπέντε λεπτά των Αθηνών, χρησιμεύει στους Αθηναίους σαν τόπος καλοκαιρινής κατοικίας, υπάρχει ταχυδρομικό γραφείο και ελληνικό σχολείο [Νουχάκης 1901, 38, 51].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1879: Αμαρούσιον Αθηναίων 1.216. 1889: Αμαρούσιον Αθηναίων 1.393. 1896: Αμαρούσιον Αθηναίων 1.712. 1907: Αμαρούσιον Αθηναίων 2.277 [Χουλιαράκης 1974, 50, 108, 174, 263].

Περιηγητές --> Ο Spon, σημειώνει πως το 1675 το Maroùsi, ήταν ένα χωριό κοντά την Πεντέλη [Spon 1724 II, 145]. Ο Hobhouse γράφει πως το Muraffe είναι ένα μικρό χωριό, χτισμένο κυρίως με λάσπη. Βρίσκεται σε όμορφο τόπο. Ποτίζεται από έναν παρακλάδι του Κηφισού, και έχει ψηλές άσπρες λεύκες [Hobhouse 1817 I, 358]. Ο Gell σημειώνει πως το χωριό έχει το όνομα Marusia ή Amarusia [Gell 1819, 74].

 Αρβανίτες --> Οι Αρβανίτες κάτοικοι του Μαρουσιού, έλεγαν πως οι πρόγονοί τους έμεναν παλιά στη θέση Πήλικας, απέναντι από την εκκλησία της Νερατζιώτισας [Μπίρης 1960, 239-240]. Και ο Γέροντας αναφέρει επίσης τη μετοίκιση των Αρβανιτών του Πέληκα στο Μαρούσι. [Γέροντας 1984, 25]. Τη χρήση του «l», αντί του «u» ή του «v», σε ορισμένες λέξεις, σημείωνε ο Σάλταρης στο αρβανίτικο γλωσσικό ιδίωμα του Μαρουσιού [Σάλταρης 1986, 493]. Οι Αρβανίτες ονόμαζαν το χωριό Marus (και έναρθρα Marusi). Ο εξελληνισμός των Αρβανιτών του οικισμού ολοκληρώθηκε προπολεμικά [Φουρίκης 1932, 31].

Τοπωνυμικά --> Το Μαρούσιον και Αμαρούσιον είναι λόγιοι τύποι του τοπωνυμίου Μαρούση [Φουρίκης 1930, 115-116].  Το επώνυμο Μαρούσης υπάρχει στην Αττική.

 

Μοσχάτο

Μοσχάτον, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση μία ώρα και δεκαπέντε λεπτά των Αθηνών, 176 κάτοικοι, αμπελώνες και λαχανόκηποι [Νουχάκης 1901, 39].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1896: Μοσχάτο Αθηναίων 176. 1907: Μοσχάτον Αθηναίων 203 [Χουλιαράκης 1974, 174, 263].

Τοπωνυμικά --> Το επώνυμο Μοσχάτος υπάρχει στην Αττική.

 

Μπραχάμι (Μπραχάμη)

Brahami [Karte von Attika 1900 V].

Πρώιμα διοικητικά --> Μπερχάμη, υπάγεται στο δήμο Αμαρουσίου της διοικήσεως Αττικής [ΦΕΚ 80 / 28.12.1836]. Μερχάμη, υπάγεται στο δήμο Αθηνών της διοικήσεως Αττικής [ΦΕΚ 22 / 18.12.1840].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Μπερχάμι, παράρτημα του Μαρουσίου, θέση λίγο κατοικημένη [Ραγκαβής Ι 1853, 296]. Μπραχάμιον Αμαρουσίου, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση δύο ώρες των Αθηνών [Νουχάκης 1901, 39].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1896: Μπραχάμι Αθηναίων 388. 1907: Μπραχάμι Αθηναίων 517 [Χουλιαράκης 1974, 174, 263].

Περιηγητές --> Ο Gell κάνει λόγο για το χωριό Braimi [Gell 1819, 91]. Χωριό χαρακτηρίζει και ο Pouqueville το Ibrahim [Pouqueville 1827 IV, 103].

 Αρβανίτες --> Προπολεμικά στο Μπραχάμι οι γέροι μιλούσαν αρβανίτικα [Τσίγκος 1991, 57].

Τοπωνυμικά --> Το Μπραχάμι αποτελεί τούρκικο τοπωνύμιο οικογενειακής προέλευσης [Σαρρής 1928, 156]. Σήμερα στην περιοχή βρίσκονται οι εγκαταστάσεις του Ολυμπιακού Σταδίου.

 

Μπραχάμι (Μπραχάμη)

Brahami [Karte von Attika 1900 IV].

Πρώιμα διοικητικά --> Μπραχάμι, υπάγεται στο δήμο Αθηνών της επαρχίας Αττικής [Νόμος ΚΕ' / 5.12.1845].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Μπραχάμιον Παλαιού Φαλήρου, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση μία ώρα και τριάντα λεπτά των Αθηνών, μικρό χωριό ανατολικά του πρώτου νεκροταφείου [Νουχάκης 1901, 39].

Περιηγητές --> Ο Gell πέρασε κοντά από το χωριό Braimi [Gell 1819, 91].

Τοπωνυμικά --> Το Μπραχάμι αποτελεί τούρκικο τοπωνύμιο οικογενειακής προέλευσης [Σαρρής 1928, 156].

Μετονομασία --> Ο οικισμός Μπραχάμι μετονομάστηκε το 1928 σε Άγιος Δημήτριος [ΦΕΚ 156/8.8.1928].

 

Νέα Λιόσια

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Νέα Λιόσια, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση μία ώρα και τριάντα λεπτά των Αθηνών [Νουχάκης 1901, 39].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1879: Νέα Λιόσια Αθηναίων 372. 1889: Νέα Λιόσια Αθηναίων 471. 1896: Νέα Λιόσια Αθηναίων 661. 1907: Νέα Λιόσσια Αθηναίων 801 [Χουλιαράκης 1974, 50, 108, 174, 263].

Αρβανίτες --> Οι κάτοικοί του ήταν Αρβανίτες που ήρθαν από τα Λιόσια.

 

Όμορη Εκκλησιά

Omophfi Ekklisia [Karte von Attika 1900 V].

Πρώιμα διοικητικά --> Εύμορφη Εκκλησία, υπάγεται στο δήμο Αθηνών της διοικήσεως Αττικής [ΦΕΚ 22 / 18.12.1840].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Εύμορφη Εκκλησιά, βορειοανατολικά των Αθηνών, θέση αγροτική, ακατοίκητη [Ραγκαβής Ι 1853, 295]. Εύμορφη Εκκλησία, απόσταση μία ώρα και δεκαπέντε λεπτά των Αθηνών, υπάρχει εκκλησία [Νουχάκης 1901, 38].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1896: Εύμορφη Εκκλησιά Αθηναίων 1 [Χουλιαράκης 1974, 174].

 Τοπωνυμικά --> Η Όμορφη Εκκλησιά ονομάζεται έτσι από το 1769 τουλάχιστον (προκύπτει από ακκιδογράφημα). Η εκκλησία είναι του 11ου αιώνα [Οδηγός 1939, 57].

 

Παλιό Φάληρο

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Παλαιόν Φάληρον, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση μία ώρα και τριάντα λεπτά των Αθηνών, παράλιος συνοικισμός [Νουχάκης 1901, 39].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1896: Παλαιόν Φάληρον Αθηναίων 180. 1907: Παλαιόν Φάληρον Αθηναίων 586 [Χουλιαράκης 1974, 174, 263].

Τοπωνυμικά --> Το Φάληρο αποτελεί λόγια επαναφορά του αρχαίου ονόματος. Η περιοχή λεγόταν Φανάρι [Σουρμελής 1854, 14].

Παράγκες

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1889: Παράγκες Αθηναίων 12. 1896: Παράγκες Αθηναίων 186. 1907: Παράγκες Αθηναίων 223 [Χουλιαράκης 1974, 108, 174, 263].

 

Πατήσια

Patissia [Karte von Attika 1900 V].

Πρώιμα διοικητικά --> Τα Πατήσια υπάγονται στο δήμο Αθηνών της επαρχίας Αττικής [Νόμος ΚΕ' / 5.12.1845].

Περιηγητές --> Ο Spon σημειώνει ότι το 1675 τα Pàticha ήταν ένα χωριό μέσα σε ένα ελαιώνα, κοντά στην Αθήνα [Spon 1724 II, 146]. Ο Gell αναφέρεται στα Padischa ή Patisia, στην αρχή της διαδρομής Αθήνας - Κηφισιάς [Gell 1819, 71]. Σύμφωνα με τον Dodwell το χωριό Padischah είχε πολλά περιβόλια και μεγάλα κυπαρίσσια [Dodwell 1819 I, 414-415].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Πατίσια, αγροικία βορειοανατολικά των Αθηνών [Ραγκαβής Ι 1853, 294]. Πατήσια Άνω, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση σαράντα λεπτά των Αθηνών, υπάρχει ταχυδρομείο και τηλεγραφείο [Νουχάκης 1901, 39].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1879: Πατήσια Αθηναίων 847. 1889: Πατήσια Άνω και Κάτω Αθηναίων 1.353. 1896: Πατήσια Άνω και Κάτω Αθηναίων 2.545. 1907: Πατήσια Άνω και Κάτω Αθηναίων 5.021[Χουλιαράκης 1974, 50, 108, 174, 263].

Τοπωνυμικά -->Κατά τον Καμπούρογλου, τα Πατίσια είναι τοπωνύμιο προερχόμενο από κάποιον Πατίς Αγά, ο οποίος ήταν ο ιδιοκτήτης της περιοχής [Καμπούρογλου 1920, 70]. Με την άποψη αυτή συμφωνεί και ο Σαρρής [Σαρρής 1928, 156].

Πεντέλη

Πρώιμα διοικητικά --> Πεντέλη, υπάγεται στο δήμο Αμαρουσίου της διοικήσεως Αττικής [ΦΕΚ 80 / 28.12.1836]. Πεντέλη, υπάγεται στο δήμο Αθηνών της διοικήσεως Αττικής [ΦΕΚ 22 / 18.12.1840].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1896: Πεντέλη Αθηναίων 121. 1907: Πεντέλη Αθηναίων 137 [Χουλιαράκης 1974, 174, 263].

 

Πεντέλης Μονή

Πρώιμα διοικητικά --> Μονή Πεντέλης, υπάγεται στο δήμο Αθηνών της διοικήσεως Αττικής [ΦΕΚ 22 / 18.12.1840]. Μονή Πεντέλης, υπάγεται στο δήμο Αθηνών της επαρχίας Αττικής [Νόμος ΚΕ' / 5.12.1845].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1879: Μονή Πεντέλης Αθηναίων 36. 1889: Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου ή Πεντέλης Αθηναίων 20 [Χουλιαράκης 1974, 50, 108].

 Στατιστικά – χωρογραφικά --> Πεντέλης Μονή, διατηρημένη, ανατολικά του Μαρουσίου [Ραγκαβής Ι 1853, 296]. Πεντέλης Μονή, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση τρεις ώρες και τριάντα λεπτά των Αθηνών [Νουχάκης 1901, 39]. Το μοναστήρι ιδρύθηκε το 1578 [Οδηγός 1930, 39].

Περιηγητές --> Ο Gell γράφει πως το μοναστήρι Penteli ή Pentelicus βρισκόταν μέσα στο δάσος και αποτελούσε τόπο θερινών διακοπών των πλούσιων Αθηναίων της εποχής [Gell 1819, 63].

Περιστέρι (Περιστέρη)

Peristerie [Karte von Attika 1900 VI].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Περιστέρι, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση μία ώρα και δεκαπέντε λεπτά των Αθηνών, μικρός συνοικισμός [Νουχάκης 1901, 39].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1879: Περιστέρι Αθηναίων 49. 1889: Περιστέρι Αθηναίων 21. 1896: Περιστέρι Αθηναίων 35. 1907: Περιστέρι Αθηναίων 49 [Χουλιαράκης 1974, 50, 108, 174, 263].

Τοπωνυμικά --> Τοπωνύμιο προερχόμενο από οικογενειακό όνομα [Λάμπρου 1896, 163]. Το επώνυμο Περιστέρης υπάρχει στην Αττική.

 

Πικροδάφνη

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Πικροδάφνη, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση δύο ώρες των Αθηνών, μικρός συνοικισμός [Νουχάκης 1901, 39].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1896: Πικροδάφνη Αθηναίων 10. 1907: Πικροδάφνη Αθηναίων 13 [Χουλιαράκης 1974, 174, 263].

Η Πικροδάφνη ενώθηκε πρώτα με το Μπραχάμι (ΦΕΚ 48/1925) και στη συνέχεια με το Παλαιόν Φάληρον (ΦΕΚ 296/1926).

 

Ποδαράδες

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1896: Ποδαράδες Αθηναίων 10. 1907: Ποδαράδες Αθηναίων 43 [Χουλιαράκης 1974, 174, 263].

Τοπωνυμικά --> Το τοπωνύμιο προέρχεται από οικογενειακό όνομα [Σαρρής 1928, 129].

Μετονομασία --> Ο οικισμός μετονομάστηκε σε Νέα Ιωνία.

 

Ποδονίφτης

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1907: Ποδονίφτης Αθηναίων 13 [Χουλιαράκης 1974, 263].

Μετονομασία --> Ο οικισμός μετονομάστηκε σε Νέα Φιλαδέλφεια.

 

Πύργος Αμαλίας ή Βασιλίσσης

Pyrgos [Karte von Attika 1900 VI].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Πύργος Αμαλίας, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση μία ώρα και τριάντα λεπτά των Αθηνών, υπάρχουν λίγα σπίτια [Νουχάκης 1901, 39]. Γνωστός και ως Πύργος της Βασιλίσσης. Κτήμα της βασίλισσας Αμαλίας, μέσα στον οποίο υπήρχε έπαυλη γοτθικού ρυθμού. Στη συνέχεια πουλήθηκε. Οι νέοι ιδιοκτήτες ήταν οινοπαραγωγοί και εμφιάλωναν το κρασί «Tour la Reine» [Οδηγός 1930, 83].

 

Πυριτιδοποιείο

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Πυριτιδοποιείον, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση μία ώρα και δεκαπέντε λεπτά των Αθηνών, κοντά στο Δαφνί [Νουχάκης 1901, 39].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1896: Πυριτιδοποιείον Αθηναίων 76 [Χουλιαράκης 1974, 174].

Ο οικισμός ενώθηκε διοικητικά με το Αιγάλεω (ΦΕΚ 22/1934).

 

Ρέντη

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Ρέντη, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση μία ώρα από την πρωτεύουσα. Υπάρχουν εξοχικά σπίτια [Νουχάκης 1890, 55].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1889: Άγιος Ιωάννης Ρέντης Αθηναίων 158. 1896: Άγιος Ιωάννης Ρέντης Αθηναίων 841. 1907: Άγιος Ιωάννης Ρέντης Αθηναίων 1.401 [Χουλιαράκης 1974, 108, 174, 263].

Τοπωνυμικά --> Οι Καταλανοί είχαν ανταμείψει στα τέλη του 14ου αιώνα, τον «αξιότιμο νοτάριο της πόλης της Αθήνας» Δημήτρη Ρέντη με μεγάλη κτηματική περιουσία στην Αττική. Το όνομα Ρέντης (και Ρέντας) είναι αρβανίτικο και σημαίνει βαρύς, αλλά και βαρετός [Μπίρης 1960, 84-86]. Το επώνυμο Ρέντης υπάρχει στην Αττική.

 

Ρούφου

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1889: Ρούφου Αθηναίων 129. 1896: Ρούφου Αθηναίων 489. 1907: Ρούφου Αθηναίων 431 [Χουλιαράκης 1974, 108, 174, 263].

Τοπωνυμικά --> Το επώνυμο Ρούφος υπάρχει στην Αττική.

Σεπόλια

Sepolia [Karte von Attika 1900 VI].

Πρώιμα διοικητικά --> Σεπόλια, υπάγεται στο δήμο Αθηνών της διοικήσεως Αττικής [ΦΕΚ 22 / 18.12.1840]. Σοπόλια, υπάγεται στο δήμο Αθηνών της επαρχίας Αττικής [Νόμος ΚΕ' / 5.12.1845].

Περιηγητές --> Ο Spon γράφει πως το 1675 τα Sepollià ή Sopollià ήταν ένα χωριό μέσα σε ένα ελαιώνα, κοντά στην Αθήνα [Spon 1724 II, 146].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Σεπόλια, αγροικία στον ελαιώνα, βορειοδυτικά των Αθηνών [Ραγκαβής Ι 1853, 294]. Σεπώλια, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση σαράντα πέντε λεπτά των Αθηνών, μέσα σε ελαιώνα και περιβόλια, δίπλα στον Κηφισό ποταμό, κοντά στην Κολοκυθού [Νουχάκης 1901, 39, 53].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1879: Σεπόλια Αθηναίων 278. 1889: Σεπόλια Αθηναίων 378. 1896: Σεπόλια Αθηναίων 419. 1907: Σεπόλια Αθηναίων 459 [Χουλιαράκης 1974, 50, 108, 174, 263].

Τοπωνυμικά --> Κατά το Σαρρή το Σωπόλια είναι βυζαντινό τοπωνύμιο και σημαίνει προάστιο [Σαρρής 1928, 129]. Σε επιστολή του, γραμμένη το έτος 1580, ο Θεοδόσιος Ζυγομαλάς κορόιδευε τους Αθηναίους για το γλωσσικό τους ιδίωμα, σημειώνοντας ότι "τα δε έξω της πόλεως προαύλια, α εξωπόλια έδει λέγειν, σωπόλια λέγουσι" [Καμπούρογλου 1920, 76].

 

Σκαραμαγκά

Skaramanga [Karte von Attika 1900 III].

Πρώιμα διοικητικά --> Σκαραμαγκού Μετόχιον της Μονής Κλειστών, υπάγεται στο δήμο Αθηνών της επαρχίας Αττικής [Νόμος ΚΕ' / 5.12.1845].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1896: Σκαραμαγκά Αθηναίων 9. 1907: Σκαραμαγκά Αθηναίων 7 [Χουλιαράκης 1974, 174, 263].

Περιηγητές --> Ο Gell αναφέρεται μόνο στην ακτή με το όνομα Scaramanga [Gell 1819, 33].

Τοπωνυμικά --> Τοπωνύμιο από οικογενειακό όνομα. Αυτός που ράβει ή φοράει σκαραμάγκια [Λάμπρου 1896, 161]. Το επώνυμο Σκαραμαγκάς υπάρχει στην Αττική.

Ο οικισμός ενώθηκε με το Χαϊδάρι (ΦΕΚ 170/1935).

 

Σταυρός

Stavro [Karte von Attika 1900 V].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Σταυρός, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση μία ώρα και τριάντα έξι λεπτά από την πρωτεύουσα. Ύπαρξη σταθμού χωροφυλακής [Νουχάκης 1890, 55].

Τοπωνυμικά --> Η θέση Σταυρός ονομάστηκε έτσι λόγω της εκεί διασταύρωσης των δρόμων [Οδηγός 1930, 17].

 

Σφαγεία

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Σφαγεία της πόλης, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση τριάντα λεπτά των Αθηνών [Νουχάκης 1901, 39].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1896: Σφαγεία Αθηναίων 45. 1907: Σφαγεία Αθηναίων 48 [Χουλιαράκης 1974, 174, 263].

 

Τζιτζιφιές

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1896: Τζιτζιφιαίς Αθηναίων 96. 1907: Ζιζυφιαίς Αθηναίων 251 [Χουλιαράκης 1974, 174, 263].

Οι Τζιτζιφιές ενώθηκαν πρώτα με το Νέο Φάληρο (ΦΕΚ 48/1925) και στη συνέχεια με την Καλλιθέα (ΦΕΚ 234/1926).

 

Τουραλή

Πρώιμα διοικητικά --> Τουραλή, υπάγεται στο δόμο Αμαρουσίου της διοικήσεως Αττικής [ΦΕΚ 80 / 28.12.1836]. Τουραλή, υπάγεται στο δήμο Αθηνών της διοικήσεως Αττικής [ΦΕΚ 22 / 18.12.1840].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Τουραλί, νοτιοδυτικά του Μαρουσίου, θέση λίγο κατοικημένη [Ραγκαβής Ι 1853, 296]. Τουραλή, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση μία ώρα και σαράντα λεπτά των Αθηνών, μικρός συνοικισμός [Νουχάκης 1901, 39].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1896: Τουραλή Αθηναίων 48 [Χουλιαράκης 1974, 174].

Περιηγητές --> Ο Gell ονομάζει το Tourali χωριό [Gell 1819, 106]. Ο Leake γράφει πως το Turali είναι ένα μικρό χωριό κοντά στο ποτάμι [Leake 1835 ΙΙ, 417].

Τοπωνυμικά --> Το Τουραλί, οικισμός παρά τον Κηφισό ποταμό, είναι τούρκικο τοπωνύμιο οικογενειακής προέλευσης [Σαρρής 1928, 156]. Τοπωνυμικά --> Το επώνυμο Τουραλής υπάρχει στην Αττική.

 

Τράχωνες

Trahones [Karte von Attika 1900 IV].

Πρώιμα διοικητικά --> Τράχωναις, υπάγεται στο δήμο Αθηνών της διοικήσεως Αττικής [ΦΕΚ 22 / 18.12.1840].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Τράχονες, αγροικία νότια των Αθηνών [Ραγκαβής Ι 1853, 294]. Τράχωνες, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση μία ώρα και τριάντα λεπτά των Αθηνών, βρίσκεται νοτιοανατολικά του Παλαιού Φαλήρου [Νουχάκης 1901, 39].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1889: Τράχωνες Αθηναίων 60. 1896: Τράχωνες Αθηναίων 66. 1907: Τράχωνες Αθηναίων 71 [Χουλιαράκης 1974, 108, 174, 263].

Περιηγητές --> Ο Gell είδε από μακρυά το μοναστήρι ή μετόχι Traconi [Gell 1819, 91]. Το χωριό Tràkhones βρισκόταν σε απόσταση ένα μίλι και κάτι από το Asàni, στο δρόμο για την Αθήνα [Leake 1841, 56].

Τοπωνυμικά --> Οι Τράχωνες ήταν ιδιωτικό κτήμα, στα νότια των Αθηνών, παρά την οδό Αθηνών – Βουλιαγμένης. Πήραν το όνομά τους λόγω του τραχέος εδάφους [Σαρρής 1928, 127].

 

Χαϊδάρι

Chaidari [Karte von Attika 1900 VI].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Χαϊδάρι, αγροικία βορειοδυτικά των Αθηνών [Ραγκαβής Ι 1853, 294]. Χαϊδάριον, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση μία ώρα και σαράντα λεπτά των Αθηνών, μικρό χωριό [Νουχάκης 1901, 39].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1889: Χαϊδάριον Αθηναίων 5. 1896: Χαϊδάρι Αθηναίων 10. 1907: Χαϊδάρι Αθηναίων 11 [Χουλιαράκης 1974, 108, 174, 263].

Περιηγητές --> Αγρόκτημα ονομάζει ο Gell το Aidari [Gell 1819, 24]. Ο Leake χαρακτηρίζει το Khaidàri χωριό [Leake 1841, 292].

Τοπωνυμικά --> Το Χαϊδάρι είναι τούρκικο τοπωνύμιο οικογενειακής προέλευσης [Σαρρής 1928, 156]. Τοπωνυμικά --> Το επώνυμο Χαϊδάρης υπάρχει στην Αττική.

 

Χαλάνδρι

Chalandri [Karte von Attika 1900 V].

Πρώιμα διοικητικά --> Χαλάνδρι, υπάγεται στο δόμο Αμαρουσίου της διοικήσεως Αττικής [ΦΕΚ 80 / 28.12.1836]. Χαλάνδρι, υπάγεται στο δήμο Αθηνών της διοικήσεως Αττικής [ΦΕΚ 22 / 18.12.1840]. Χαλάνδριον, υπάγεται στο δήμο Αθηνών της επαρχίας Αττικής [Νόμος ΚΕ' / 5.12.1845].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Χαλάνδριον, του δήμου Αθηνών της επαρχία Αττικής. Μία ώρα και τριάντα λεπτά από την πρωτεύουσα. Κάτοικοι 244 [Σταματάκης 1846, 1]. Χαλάνδριον, μία ώρα και τριάντα λεπτά βορειοανατολικά των Αθηνών, σπίτια 50, κάτοικοι 205. Προϊόντα δημητριακοί καρποί, κρασί, λάδι και φρούτα. Υπάρχει ένα ρέμα χρήσιμο για άρδευση [Ραγκαβής Ι 1853, 295]. Χαλάνδριον, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση μία ώρα και τριάντα λεπτά των Αθηνών, κατάφυτο από δέντρα, τόπος καλοκαιρινής εξοχής, υπάρχει ταχυδρομικό γραφείο, [Νουχάκης 1901, 39, 54].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1879: Χαλάνδριον Αθηναίων 558. 1889: Χαλάνδριον Αθηναίων 772. 1896: Χαλάνδρι Αθηναίων 940. 1907: Χαλάνδρι Αθηναίων 1.346 [Χουλιαράκης 1974, 50, 108, 174, 263].

Περιηγητές --> Κατά τον Spon, το Galàndri ήταν το 1675 ένα χωριό στο δρόμο για την Πεντέλη [Spon 1724 II, 145]. Ο Hobhouse γράφει πως το Callandri ήταν ένα μεγάλο χωριό, με εκατό σπίτια, τριγυρισμένο από ελαιώνες [Hobhouse 1817 I, 324]. Ο Gell αναφέρει απλώς στο Calandri [Gell 1819, 74].

Αρβανίτες --> Τη χρήση του «l», αντί του «u» ή του «v», σε κάποιες λέξεις, παρατηρεί ο Σάλταρης στο γλωσσικό ιδίωμα των Αρβανιτών του Χαλανδρίου [Σάλταρης 1986, 493]. Ο εξελληνισμός των Αρβανιτών του Χαλανδρίου ολοκληρώθηκε προπολεμικά [Φουρίκης 1932, 31].

Τοπωνυμικά --> Σύμφωνα με το Σαρρή το όνομα Χαλάνδρι σημαίνει σπίτι ακατοίκητο [Σαρρής 1928, 128].

 

Χαμόστερνες

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1896: Χαμόστερναις Αθηναίων 63. 1907: Χαμόστερναις Αθηναίων 64 [Χουλιαράκης 1974, 174, 263].

 

Χασάνι (Χασάνη)

Chasani [Karte von Attika 1900 IV].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Χασάνια, αγροικία νότια των Αθηνών [Ραγκαβής Ι 1853, 294]. Χασάνιον, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση δύο ώρες των Αθηνών, μικρός συνοικισμός [Νουχάκης 1901, 39].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1889: Χασάνιον Αθηναίων 33. 1896: Χασάνι Αθηναίων 23. 1907: Χασάνι Αθηναίων 27 [Χουλιαράκης 1974, 108, 174, 263].

Τοπωνυμικά --> Το Χασάνι αποτελεί τοπωνύμιο προερχόμενο από κάποιον μουσουλμάνο Χασάν [Σαρρής 1928, 156]. Το επώνυμο Χασάνης υπάρχει στην Αττική.

 

Χελιδονούς Μονή

Πρώιμα διοικητικά --> Χελιδονούς Μονή (διαλελυμένη), υπάγεται στο δήμο Αθηνών της διοικήσεως Αττικής [ΦΕΚ 22 / 18.12.1840].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Χελιδονού Μονή, διαλυμένη, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής [Ραγκαβής 1853].

Τοπωνυμικά --> Αναφέρεται και ως Χελιδονιά [Σαρρής 1928, 125]. Το επώνυμο Χελιδώνης υπάρχει στην Αττική.

Ψυχικό

Psychiko [Karte von Attika 1900 V].

Ψυχικόν, του δήμου Αθηναίων της επαρχίας Αττικής, απόσταση μία ώρα και δέκα λεπτά των Αθηνών, μικρός συνοικισμός [Νουχάκης 1901, 39].

Στατιστικά – χωρογραφικά --> Ψυχικόν, κάτοικοι 161 [Απογραφή 1907, 363]. Το Ψυχικό είναι ένας συνοικισμός που ξεχωρίζει για τα ωραία σπίτια του [Οδηγός 1930, 54].

Κάτοικοι ανά απογραφή --> 1896: Ψυχικό Αθηναίων 46. 1907: Ψυχικόν Αθηναίων 161 [Χουλιαράκης 1974, 174, 263].

Τοπωνυμικά --> Το επώνυμο Ψυχικός υπάρχει στην Αττική.

 

Spon 1724: Voyage d'Italie, de Dalmatie, de Grece, et du Levant, fait aux annees 1675 & 1676, par Jacob Spon et George Wheler, Tome premier & Tome second, Rutgert Alberts, La Haye, 1724 .

Gell 1819: The itinerary of Greece; containing one hundred routes in Attica, Boeotia, Phocis, Locris, and Thessaly. By Sir William Gell member of the Royal Academy of Berlin, and of the Society of Delittanti, London, Printed for Rodwell and Martin, New Bond Street, 1819.

Hobhouse 1817: A Journey through Albania and other provinces of Turkey in Europe and Asia to Constantinople, during the years 1809 anh 1810, by J. C. Hobhouse, Philadeplhia 1817.

Dodwell 1819: A classical and topografhical tour through Greece, by Edward Dodwell, London 1819.

Pouqueville 1827: Voyage De La Grèce, par F. C. H. L. Pouqueville, consul général de France auprès d'Ali pacha de Janina, membre de l'Académie des inscriptions et Belles Lettres de l'Institut de France; avec cartes, vues et figures: deuxième édition, revue, corrigée et augmentée, tome cinquième, Paris, Chez Firmin Didot Père et Fils, Libraires, Rue Jacob No 24, MDCCCXXVII.

ΦΕΚ 80 / 28.12.1836, ΦΕΚ 22 / 18.12.1840 και Νόμος ΚΕ' / 5.12.1845: Γεωγραφική διοικητική και πληθυσμιακή εξέλιξις της Ελλάδας 1821-1971, υπό Μιχαήλ Χουλιαράκη, τόμος πρώτος - μέρος Ι, Εθνικόν Κέντρον Κοινωνικών Ερευνών, Αθήναι 1974.

Leake 1835: Travels in Northern Greece, by William Martin Leake, F.R.S. & c. in four volumes, London J. Rodwell, New Bond Street, 1835.

Tafel 1839: De Thessalonica eiusque agro dissertatio geographica, Scripsit Theophilus Lucas Frid. Tafel, Berolini, Apud Georgium Andream Reimerum, 1839.

Leake 1841: The topography of Athens and the Demi - Vol. I The topography of Athens & Vol. II The Demi of Attica. Second edition, by William Martin Leake, member of the Society of Delittanti, honorary member of the Royal Academy of Berlin, corresponding member of the Royal Institute of Paris. London, printed for the Author, & Sold by J. Rodwell, New Bond Street, 1841.

Σταματάκης 1846: Πίναξ χωρογραφικός της Ελλάδος, περιέχων τα ονόματα, τας αποστάσεις και τον πληθυσμόν των Δήμων, Πόλεων Κωμοπόλεων και Χωρίων. Ερανισθείς εκ διαφόρων επισήμων εγγράφων της Β. Κυβερνήσεως και εκδοθείς υπό Ι. Δ. Σταματάκη, εν Αθήναις, εκ του τυπογραφείου Γ. Βλασσαρίδου, 1846.

Ραγκαβής 1853: Τα Ελληνικά, ήτοι περιγραφή γεωγραφική, ιστορική, αρχαιολογική και στατιστική της αρχαίας και νέας Ελλάδος, συνταχθείσα υπό Ιάκωβου Ρ. Ραγκαβή εις τρεις τόμους, ων ο Α' διαλαμβάνει την Στερεάν, Ανατολικήν και Δυτικήν Ελλάδα, ο Β' την Πελοπόννησον και ο Γ' τας νήσους τας τε ελευθέρας και μη, και τον πίνακα, και εκδοθείσα υπό Κωνσταντίνου Αντωνιάδου, εν Αθήναις, εκ του τυπογραφείου Κ. Αντωνιάδου, κατά την οδόν Ερμού αριθ. 214, 1853-1854.

Σουρμελής 1854: Αττικά ή περί δήμων Αττικής εν οις και περί τινων μερών του Άστεως, υπό Διονύσιου Σουρμελή, έκδοσις πρώτη, εν Αθήναις, τύποις Αλεξάνδρου Κ. Γκαρπολά, 1854.

Καμπούρογλου 1889: Μνημεία της Ιστορίας των Αθηνών, δημοσιευμένα υπό Δημητρίου Γρ. Καμπούρογλου, τόμος πρώτος, εν Αθήναις, τη αρωγή του Δήμου Αθηναίων, εκ του τυπογραφείου Αλεξάνδρου Παπαγεωργίου, οδός Οφθαλμιατρείου αριθ. 3, 1889.

Νουχάκης 1890: Νέος χωρογραφικός πίναξ, συνταχθείς και εκδοθείς εγκρίσει του Υπουργείου των Στρατιωτικών, υπό Ιωάννου Εμ. Νουχάκη αξιωματικού του Πεζικού, έκδοσις δευτέρα μετά προσθήκης ενός μέρους εισέτι και βελτιώσεως μετά προσθηκών του δευτέρου μέρους, εν Αθήναις, εκ του τυπογραφείου Αλεξάνδρου Παπαγεωργίου, οδός οφθαλμιατρείου αριθ. 8, 1890.

Karte von Attika 1900: Karte von Attika 1900 nach den auf Veranlassung des Kaiserlich Deutschen Archäologischen Instituts und mit Unterstützung des k. preussischen Ministeriums der geistlichen, Unterrichts- und Medicinal-Angelegenheiten aufgenommen durch Offiziere und Beamte des Königlich Preuss. Generalstabes aufgenommenen und von E. Curtius und J. A. Kaupert herausgegebenen Karte von Attika 1900 / im Auftr. Des Archäologischen Instituts hrsg. von J. A. Kaupert. - 1:100 000. - Berlin : Reimer. - 1900.

Λάμπρου 1896: Σπυρίδων Λάμπρου, Η ονοματολογία της Αττικής και εις την χώραν εποίκησις των Αλβανών, περιοδικό Παρνασσός Α’ (1896).

Νουχάκης 1901: Ελληνική χωρογραφία, Γεωγραφία Ιστορία Στατιστική πληθυσμού και αποστάσεων, συνταχθείσα και εκδοθείσα εγκρίσει της Α. Β. Υ. του Διαδόχου Γενικού Διοικητού του Στρατού, του Υπουργείου των Στρατιωτικών, αναγνωρισθείσα δε παρά του Υπουργείου των Εσωτερικών, υπό Ιωάννου Εμμ. Νουχάκη λοχαγού του Πεζικού, εκδότης Σπυρίδων Κουσουλίνος, εν Αθήναις, παρά τω εκδότη Σπ. Κουσουλίνω, τυπογραφείον-βιβλιοπωλείον παρά τω ναώ των Αγίων Θεοδώρων, 1901.

Καμπούρογλου 1920: Δ. Γρ. Καμπούρογλου, Τοπωνυμικά παράδοξα, Αθήναι, εκδότης Ιωάννης Δ. Κολλάρος, βιβλιοπωλείον της "Εστίας", Σταδίου 44, 1920.

Πολίτης 1920: Επιτροπεία των Τοπωνυμίων της Ελλάδος, Γνωμοδοτήσεις περί μετονομασίας συνοικισμών και κοινοτήτων, εκδιδομέναι αποφάσει του υπουργείου των Εσωτερικών, υπό Ν. Γ. Πολίτου προέδρου της επιτροπείας, εν Αθήναις , εκ του τυπογραφείου Δημητρίου Μ. Δελή, οδός Μιλτιάδου αριθ. 1, 1920.

Σαρρής 1928: Ιωάννη Σαρρή, Τα τοπωνύμια της Αττικής, περιοδικό Αθηνά, τεύχος 40 (1928).

Φουρίκης 1929: Πέτρου Φουρίκη, Συμβολή εις το τοπωνυμικόν της Αττικής, περιοδικό Αθηνά, τεύχος 41 (1929).

Φουρίκης 1930: Πέτρου Φουρίκη, Συμβολή εις το τοπωνυμικόν της Αττικής, περιοδικό Αθηνά, τεύχος 42 (1930).

Οδηγός 1930: Ελληνικός Οργανισμός Τουρισμού, Οδηγός Αττικής, εν Αθήναις, τύποις «Πυρσού» Α.Ε., 1930.

Φουρίκης 1932: Πέτρου Φουρίκη, Η εν Αττική ελληνοαλβανική διάλεκτος, περιοδικό Αθηνά, τεύχος 44 (1932).

Φουρίκης 1933: Πέτρου Φουρίκη, Η εν Αττική ελληνοαλβανική διάλεκτος, περιοδικό Αθηνά, τεύχος 45 (1933).

Μπίρης 1960: Κώστα Η. Μπίρη, Αρβανίτες οι Δωριείς του Νεώτερου Ελληνισμού, Ιστορία των Ελλήνων Αρβανιτών, Αθήναι 1960.

Χουλιαράκης 1973: Μιχαήλ Χουλιαράκη, Γεωγραφική διοικητική και πληθυσμιακή εξέλιξις της Ελλάδος 1821-1971, τόμος Α', μέρος Ι, ΕΘΝΙΚΟΝ ΚΕΝΤΡΟΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ, Αθήναι 1973.

Χουλιαράκης 1974: Μιχαήλ Χουλιαράκη, Γεωγραφική διοικητική και πληθυσμιακή εξέλιξις της Ελλάδος 1821-1971, τόμος Α', μέρος ΙΙ, πραγματικός πληθυσμός των απογραφών 1848-1911, ΕΘΝΙΚΟΝ ΚΕΝΤΡΟΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ, Αθήναι 1974.

Χουλιαράκης 1975: Μιχαήλ Χουλιαράκη, Γεωγραφική διοικητική και πληθυσμιακή εξέλιξις της Ελλάδος 1821-1971, τόμος B', ΕΘΝΙΚΟΝ ΚΕΝΤΡΟΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ, Αθήναι 1975.

Χουλιαράκης 1976: Μιχαήλ Χουλιαράκη, Γεωγραφική διοικητική και πληθυσμιακή εξέλιξις της Ελλάδος 1821-1971, τόμος Γ', ΕΘΝΙΚΟΝ ΚΕΝΤΡΟΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ, Αθήναι 1976.

Γέροντας 1984: Αλεξάνδρου Ηρ. Γέροντα, Οι Αρβανίτες της Αττικής, Αθήναι 1984.

Σάλταρης 1986: Νίκου Ιω. Σάλταρη, Η ζωή των Αρβανιτών, εκδόσεις Γ. Γέρου, Αθήνα, 1986.

Τσίγκος 1991: Αθανασίου Σιδ. Τσίγκου, Κείμενα για τους Αρβανίτες, πρόλογος Αχ. Γ. Λαζάρου, Αθήνα 1991 (τα κείμενα γράφτηκαν προπολεμικά).

Γιοχάλας 2000: Τίτος Π. Γιοχάλας, Άνδρος - Αρβανίτες και Αρβανίτικα, εκδόσεις Πατάκη 2000.

Γιοχάλας 2002: Τίτος Π. Γιοχάλας, Εύβοια - Τα Αρβανίτικα, εκδόσεις Πατάκη 2002.