Skip to main content

Το ρωμαίικο - αγγλικό - αρβανίτικο λεξικό του Leake - λέξεις που αρχίζουν από ο


 

Το ρωμαίικο - αγγλικό - αρβανίτικο λεξικό του Leake

 

Λέξεις που αρχίζουν από ο

 

Δημήτρη Λιθοξόου

 

Το λεξικό (ή γλωσσάρι, λόγω του μεγέθους) που παρατίθεται εδώ, βρίσκεται στις σελίδες 293-362 του βιβλίου του William MartinLeake, Researches in Greece, το οποίο τυπώθηκε στο Λονδίνο το 1814.

Για τη δημιουργία του ο συγγραφέας χρησιμοποίησε εκτός από τις λέξεις που συγκέντρωσε ο ίδιος, δύο παλαιότερα γλωσσάρια: Ένα τρίγλωσσο (ρωμαίικα – βλάχικα – αλβανίτικα) του Θεόδωρου Καβαλιώτη από τη Μοσχόπολη και ένα άλλο μεταγενέστερο τετράγλωσσο (ρωμαίικα – βλάχικα – βουλγαρικά – αλβανίτικα), προφανώς του Δανιήλ Μοσχοπολίτη. Το τελικό κείμενο επιμελήθηκε και εμπλουτίστηκε από τον Ευστράτιο, τον αλβανό δάσκαλο του Leake.

Σύμφωνα με το Leake, το λεξικό του περιέχει τις περισσότερες από τις λέξεις που ήταν τότε σε κοινή χρήση στη ρωμέικη (δημοτική νέα ελληνική) και στην αρβανίτικη (αλβανική) γλώσσα . Χρησιμοποίησε επίσης, όπως σημειώνει, την πιο λαϊκή φόρμα της ρωμέικης γλώσσας.

Στη στήλη με τα αρβανίτικα (αλβανικά), ο Leake χρησιμοποιεί πλάγια γράμματα όταν χρειάζεται για να δηλώσει διαφοροποίηση της προφοράς. Τα σημαντικότερα πλάγια που χρησιμοποιεί, και που τα αντικαθιστώ εδώ, αντιστοιχούν: το e με το ë της σύγχρονης αλβανικής γλώσσας, το s με το sh, το tz με το c και το n με το nj.

Ο Leake υπογραμμίζει το γράμμα i όταν αυτό ακούγεται ως j (γι). Εδώ το i αντικαθίσταται με j.

Τα κεφαλαία γράμματα που βάζει ο Leake δίπλα σε κάποιες αλβανικές λέξεις, σημαίνουν δάνειο - κατά την γνώμη του - από την αντίστοιχη γλώσσα: H. (Hellenic), L. (Latin), l. L. (low Latin), F. (French), It. (Italian), S. (Saxon), G. (Gothic), T. (Turkish), Sc. (Sclavonian), R. (Romaic).

Τέλος, διατηρώ την ορθογραφία του Leake για τη ρωμέικη (πλην του πολυτονικού) και την αγγλική γλώσσα.

Ο

ογλύγωρα,

quickly,

spèkht.

ογλύγωρος,

quick, hasty,

ispèktë.

οδόντι,

tooth

dhëb.

οκνεύω,

I am idle,

përtònj.

οκταπόδι, χταπόδι,

sea-polypus,

aftapòth.

ολάκαιρος,

intire,

itërë L. It.

ολημέρα,

all day, every day.

  -

ολίγον,

a little,

pak, pàkërë.

ολιγοστεύω,

 

I diminish,

paxònj.

 

become deficient,

όλος,

all,

gìthë.

ολόγυρα,

all around.

  -

ολόρθος, όρθος

erect, on foot,

dërèk bë këmbë.

ολότελα,

at all, not at all,

khicfàrë.

ολούθεν,

from, on every side,

kudò.

ομάδι,

together,

bàskë.

ομιλώ,

 

I speak,

fljàs, p. fòlja.

I converse,

kuvendònj R.

όμοιος,

equal, like,

gjàl, ingjàshim.

όμοια,

equally, evenly,

gjal.

όνειρον,

dream,

èndërë.

ονειρεύομαι,

 

I dream,

 

sokh ëndërë,

ëndërònj.

όνομα,

name,

èmër.

ονομάζω,

I name,

kjùanj.

ονομάτος,

person, individual,

njërì.

ονύχι,

nail, talon, claw

thùa, - a. thokh.

οπίσσω,

behind,

pràpa, pas.

οργή,

anger,

zëmërìm.

οργίλος,

enraged, choleric,

izëmërùar.

οργυία,

fathom,

pas L.

οργώνω,

I plough, till the ground,

lërònj.

ορδινία,

 

decree, command,

mësditjë,

order,

nizàm.

 

ορέγομαι,

 

 

I desire,

 

më ëndetë,

më ka ënda,

kam orèx.

όρεξις,

appetite,

ënda, orèx.

ορίζω,

I command,

urhërònj.

όρκος,

oath,

be.

ορκώνομαι, ομώνω,

I swear,

bënj be.

ορκώνω, ορκίζω,

I bind by oath,

vë bë bè.

όρνιθα,

hen,

pùlë I. L. F.

ορρός,

cream,

khìrë.

ορτύκι,

quail,

skùrtëzë.

ορφανός,

orphan,

ghetìm.

ορχίδι,

testicle,

khërdhe.

όσον,

as well as,

 

sa

όσοι,

as many as,

οσπήτι L.

house,

shtepì.

όσπρον,

pulse (vegetable)

gròsë.

όστρακον,

shell-fish.

  -

ουρά,

tail,

bisht.

ουρανός,

Heaven,

kìel L. F.

οφίδι,

serpent,

gjàrpër.

οφρύδι,

eye-brow,

vàtulë.

οχειά, όχεντρα,

viper,

nepërkë.

όχι, όχεσκε,

no,

jò, nùkë.

οψάρι,

fish,

pësk L.

οψαράς,

fisherman,

peshkadzì.