Skip to main content

Η ρωμαίικη και η μακεδονική Swadesh List (207)

 

Η ρωμαίικη και η μακεδονική Swadesh List

 

(ο κατάλογος των 207 βασικών λέξεων)

 

Δημήτρης Λιθοξόου – Παντελής Κλιγκάτσης

 

22.8.2018

 

 

Η λίστα του Swadesh, που πήρε το όνομά της από τον αμερικανοεβραίο γλωσσολόγο Morris Swadesh (1909-1967), συγκροτείται από επιλεγμένες έννοιες του βασικού λεξιλογίου. Οι ερευνητές γλωσσολόγοι που ασχολούνται με τη λεξικοστατιστική, χρησιμοποιούν κάποιους κατάλογους για τη σύγκριση (και την εύρεση σχέσεων ή μη) μεταξύ των γλωσσών. Η Swadesh List των 207 λέξεων-εννοιών είναι η πιο γνωστή.

Τις 207 έννοιες - λέξεις, που συντάχθηκαν στην αγγλική, παρουσιάζουμε εδώ στη ρωμαίικη (δημοτική ή «νέα ελληνική») και στη μακεδονική γλώσσα. Η λίστα με την κοινή ρωμαίικη συντάχτηκε από τον Δημήτρη Λιθοξόου και οι λίστες με την κοινή μακεδονική και τη μακεδονική διάλεκτο της Φλώρινας, από τον Παντελή Κλιγκάτση.

 

Αγγλικά

Ρωμαίικα (δημοτική) 1

Ρωμαίικα (δημοτική) 2

Μακεδόνικα 1

Μακεδόνικα 2

μακεδονική διάλεκτος Φλώρινας

I

εγώ

egho

јас

jas

 

you (singular)

εσύ

esi

ти

ti

 

he

αυτός

aftos

тој

toj

туи [Λόφοι & Βεύη Φλώρινας]

we

εμείς (μεις)

emis (mis)

ние

nie

ниа

you (plural)

εσείς (σεις)

esis (sis)

вие

vie

 

they

αυτοί

afti

тие

tie

тиа

this

αυτό

afto

ова

ova

воа

that

εκείνο (κείνο)

ekino (kino)

она

ona

оно

here

εδώ

edho

тукаовде

tuka, ovde

тука [Φλώρινα], тук (Κεντρική & Ανατολική Μακεδονία)

there

εκεί

eki

таму

tamu

тамо [Φλώρινα], там (Κεντρική & Ανατολική Μακεδονία)

who

ποιος

pjos

кој

koj

куј (Λόφοι & Βεύη Φλώρινας)

what

τι

ti

што

što

шо

where

πού

pu

каде

kade

дека & деа

when

πότε

pote

кога

koga

коа

how

πώς

pos

како

kako

как

not

δεν | μην (μη)

dhen | min (mi)

не

ne

 

all

όλοι

oli

сите

site

с'ти

many

πολλοί

poli

многу

mnogu

ногу

some

μερικοί (κάποιοι)

meriki (kapji)

неколку

nekolku

некоку

few

λίγοι

lighi

малку

malku

малце -троа- тровче

other

άλλοι

ali

друг

drug

 

one

ένα

ena

еден

eden

 

two

δυο

djo

два

dva

 

three

τρία

tria

три

tri

 

four

τέσσερα

tesera

четири

četiri

 

five

πέντε

pende

пет

pet

 

big

μεγάλος

meghalos

голем

golem

 

long

μακρύς

makris

долг

dolg

д'г

wide

πλατύς (φαρδύς)

platis (fardhis)

широк

širok

 

thick

χοντρός

hondros

дебел

debel, gust

дебел & дибел

heavy

βαρύς

varis

тежок

težok

 

small

μικρός

mikros

мал

mal

 

short

κοντός

kondos

кускраток

kus, kratok

 

narrow

στενός

stenos

тесен

tesen

 

thin

λιγνός (λιανός)

lighnos (ljanos)

слабтенок

slab, tenok

 

woman

γυναίκα

jineka

жена

žena

 

man (adult male)

άντρας

andras

маж

maž

 

man (human being)

άνθρωπος

anthropos

човек

čovek

чоек

child

παιδί

pedhi

дете

dete

 

wife

γυναίκα

jineka

женасопруга

žena, sopruga

жена

husband

άντρας

andras

мажсопруг

maž, soprug

маж

mother

μάνα (μαμά, μητέρα)

mana (mama, mitera)

мајка

majka

 

father

μπαμπάς (πατέρας)

babas (pateras)

татко

tatko

 

animal

ζώο

zoo

животно

životno

 

fish

ψάρι

psari

риба

riba

 

bird

πουλί

puli

птица

ptica

 

dog

σκυλί

skili

кучепес

kuče, pes

куче

louse

ψείρα

psira

вошка

voška

 

snake

φίδι

fidhi

змија

zmija

 

worm

σκουλήκι

skuliki

црв

crv

црвец

tree

δέντρο

dhendro

дрво

drvo

 

forest

δάσος (λόγγος)

dhasos (longos)

шума

šuma

 

stick

ραβδί

ravdhi

стаппрачка

stap, pračka

стап (ραβδί), п'рчка (βέργα)

fruit

φρούτο

fruto

овошјеплод

ovošje, plod

овошје (φρούτο), плод (καρπός)

seed

σπόρος

sporos

семе

seme

 

leaf

φύλλο

filo

лист

list

 

root

ρίζα

riza

корен

koren

 

bark (of a tree)

φλούδα

fludha

кора

kora

 

flower

λουλούδι

luludhi

цвет

cvet

 

grass

χορτάρι (γρασίδι)

hortari (ghrasidhi)

трева

treva

 

rope

σχοινί

shini

јажеконоп

jaže, konop

фортома

skin

δέρμα (πετσί)

dherma (peci)

кожа

koža

 

meat

κρέας

kreas

месо

meso

 

blood

αίμα

ema

крв

krv

 

bone

κόκαλο

kokalo

коска

koska

 

fat (noun)

ξίγκι

ksingi

мастсало

mast, salo

маст (βούτυρο), сало (ξίγκι)

egg

αβγό

avgho

јајце

jajce

 

horn

κέρατο

kerato

рог

rog

 

tail

ουρά

ura

опашка

opaška

пашка

feather

πούπουλο

pupulo

пердув

perduv

пердув (πούπουλο)

hair

μαλλιά

malja

коса | влакно (single)

kosa (collective), vlakno (single)

коса (μαλλιά), влакно (τρίχα)

head

κεφάλι

kefali

глава

glava

 

ear

αυτί

afti

уво

uvo

уше

eye

μάτι

mati

око

oko

 

nose

μύτη

miti

нос

nos

 

mouth

στόμα

stoma

уста

usta

уста & муцка

tooth

δόντι

dhondi

заб

zab

 

tongue (organ)

γλώσσα

ghlosa

јазик

jazik

език

fingernail

νύχι

nihi

нокт

nokt

нофток

foot

πόδι

podhi

стапало

stapalo

стапало

leg

ποδάρι

podhari

нога

noga

 

knee

γόνατο

ghonato

колено

koleno

колено

hand

χέρι

heri

рака

raka

 

wing

φτερό (φτερούγα)

ftero (fterugha)

крило

krilo

 

belly

κοιλιά

kilja

стомак

stomak

 

guts

σωθικά (άντερα)

sothika (andera)

црева

creva

церева

neck

λαιμός

lemos

врат

vrat

 

back

πλάτη

plati

грб

grb

 

breast

στήθια (βυζιά)

stithja (vizja)

града

grada

гради (τα στήθια) | цицки (τα βυζιά)

heart

καρδιά

kardhja

срце

srce

 

liver

συκώτι

sikoti

џигерцрн дроб

džiger, crn drob

џигер

to drink

πίνω

pino

пие [όλα τα ρήματα στο τρίτο πρόσωπο]

pie

 

to eat

τρώω

troo

јаде

jade

 

to bite

δαγκώνω

dhangono

касагризе

kasa, grize

к'са (δαγκώνει), гризе (ροκανίζει)

to suck

βυζαίνω | ρουφώ

vizeno | rufo

цица (βυζαίνει)

cica

 

to spit

φτύνω

ftino

плука

pluka

плуе (φτύνει)

to vomit

ξερνώ

kserno

повраќаблуе

povrakja, blue

блуе (ξερνάει)

to blow

φυσώ

fiso

дува

duva

дуе (φυσάει)

to breathe

ανασαίνω

anaseno

дише(ανασαίνει) | вдишува (εισπνέει)

diše, vdišuva

 

to laugh

γελώ

jelo

се смее

smee

 

to see

βλέπω

vlepo

гледа

gleda

гледа & пуле (βλέπει)

to hear

ακούω

akuo

слуша

sluša

 

to know

ξέρω

ksero

знае

znae

 

to think

σκέφτομαι

skeftome

мисли, помислува

misli, pomisluva

 

to smell

μυρίζω

mirizo

мириса (μυρίζει), смрди (βρομάει)

mirisa, smrdi

 

to fear

φοβάμαι

fovame

плаши

plaši

 

to sleep

κοιμάμαι

kimame

спие

spie

 

to live

ζω

zo

живее

živee

 

to die

πεθαίνω

petheno

умира

umira

 

to kill

σκοτώνω

skotono

убива

ubiva

 

to fight

παλεύω

palevo

бори (παλεύει), тепа (σκοτώνει & χτυπάει), бие (δέρνει)

bori, tepa, bie

 

to hunt

κυνηγώ

kinigho

лови

lovuva

 

to hit

χτυπώ

htipo

удира (χτυπάει), чука (κοπανάει)

udira, čuka

удира (χτυπάει), чука (κοπανάει)

to cut

κόβω

kovo

сечережескратува

seče, reže, skratuva

сече (κόβει), реже (χαράζει), скратува (κονταίνει)

to split

χωρίζω (σχίζω)

horizo (shizo)

поделува (μοιράζω), расцепува (σχίζω)

podeluva, rascepuva

 

to stab

μαχαιρώνω

maherono

убодува

uboduva

 

to scratch

ξύνω

ksino

гребечеша

grebe, češa

д'рпа (ξύνει)

to dig

σκάβω

skavo

копа

kopa

 

to swim

κολυμπώ

kolimbo

плива

pliva

 

to fly

πετώ

peto

лета

leta

лита (πετάει)

to walk

περπατώ

perpato

шета (βολτάρει) , оди (περπατάει)

šeta, odi

 

to come

έρχομαι

erhome

доаѓа

doagja

греде (έρχεται)

to lie (as in a bed)

ξαπλώνω

ksaplono

лежи (state)

leži (state)

 

to sit

κάθομαι

kathome

седи (state)

sedi (state)

 

to stand

στέκομαι

stekome

стои (state)

stoi (state)

 

to turn

γυρίζω

jirizo

вртизавртува

vrti, zavrtuva

 

to fall

πέφτω

pefto

паѓа

pagja

паднува (πέφτει)

to give

δίνω

dhino

дава

dava

 

to hold

κρατώ

krato

држи

drži

 

to squeeze

ζουλώ

zulo

стиска

stiska

 

to rub

τρίβω

trivo

трие

trie

трее (τρίβει)

to wash

πλένω

pleno

мие (πλένει) | пере (πλένει ρούχα)

mie

 

to wipe

σκουπίζω

skupizo

брише (σφουγγίζει) | мете (σαρώνει)

briše

 

to pull

τραβώ

travo

влече (σέρνει) | трга (τραβάει)

vleče

 

to push

σπρώχνω

sprohno

туркабутка

turka, butka

 

to throw

ρίχνω

rihno

фрла (ρίχνει)

frla

 

to tie

δένω

dheno

врзува

vrzuva

 

to sew

ράβω

ravo

шие

šie

 

to count

μετρώ

metro

брои

broi

 

to say

λέω

leo

великажува

veli, kažuva

великажва

to sing

τραγουδώ

traghudho

пее

pee

 

to play

παίζω

pezo

игра

igra

 

to float

αρμενίζω

armenizo

плови

plovi

плива (πλέει)

to flow

κυλώ (τρέχω)

kilo (treho)

тече (ρέει)

teče

 

to freeze

παγώνω

paghono

заледувазамрзнува

zaleduva, zamrznuva

замрзнува (παγώνει)

to swell

πρήζομαι (φουσκώνω)

prizome (fuskono)

отекуванабабрува

otekuva, nababruva

отеква (πρήζεται)

sun

ήλιος

iljos

сонце

sonce

с'нце

moon

φεγγάρι

fegari

месечина

mesečina

месечина

star

αστέρι (άστρο)

asteri (astro)

ѕвезда

dzvezda

 

water

νερό

nero

вода

voda

 

rain

βροχή

vrohi

дожд

dožd

 

river

ποτάμι (ρέμα)

potami (rema)

река

reka

 

lake

λίμνη

limni

езеро

ezero

езеро

sea

θάλασσα

thalasa

море

more

 

salt

αλάτι

alati

сол

sol

 

stone

πέτρα (λιθάρι)

petra (lithari)

камен

kamen

 

sand

άμμος

amos

песок

pesok

 

dust

σκόνη

skoni

прашина

prašina

прашина

earth

γη (χώμα)

ji (homa)

земја

zemja

 

cloud

σύννεφο

sinefo

облак

oblak

 

fog

καταχνιά (αντάρα)

katahnja (andara)

магла

magla

 

sky

ουρανός

uranos

небо

nebo

 

wind

αέρας (αγέρας, άνεμος)

aeras (ajeras, anemos)

ветер

veter

 

snow

χιόνι

hjoni

снег

sneg

 

ice

πάγος

paghos

мразлед

mraz, led

мраз

smoke

καπνός

kapnos

димчад

dim, čad

кадеш

fire

φωτιά

fotja

оган

ogan

 

ash

στάχτη

stahti

пепел

pepel

 

to burn

καίω

keo

гори

gori

 

road

δρόμος (στράτα)

dhromos (strata)

пат

pat

 

mountain

βουνό

vuno

планина

planina

 

red

κόκκινος

kokinos

црвен

crven

 

green

πράσινος

prasinos

зелен

zelen

 

yellow

κίτρινος

kitrinos

жолт

žolt

ж'т [Φλώρινα] , ж'лт [Κεντρική & Ανατολική Μακεδονία]

white

άσπρος

aspros

бел

bel

 

black

μαύρος

mavros

црн

crn

 

night

νύχτα

nihta

ноќ

nokj

ношќа

day

μέρα

mera

ден

den

 

year

χρονιά

hronja

година

godina

година

warm

ζεστός

zestos

топол

topol

 

cold

κρύος

krios

студен (κρύος), ладен (δροσερός)

studen, laden

 

full

γεμάτος

jematos

полн

poln

п'лн

new

καινούριος

kenurjos

нов

nov

 

old

παλιός

paljos

стар

star

стар (παλιός & γέρος) & феток (παλιός)

good

καλός

kalos

добар

dobar

 

bad

κακός

kakos

лош

loš

 

rotten

σάπιος

sapjos

скапан

skapan

 

dirty

βρόμικος

vromikos

валканнечист

valkan, nečist

 

straight

ίσιος

isjos

прав

prav

 

round

στρογγυλός

strongilos

тркалест

trkalest

 

sharp (as a knife)

κοφτερός

kofteros

остар

ostar

 

dull (as a knife)

στομωμένος

stomomenos

тап

tap

 

smooth

μαγλινός [λείος (λόγιο)]

maghlinos

мазен

mazen

 

wet

βρεγμένος (μουσκεμένος)

vreghmenos (muskemenos)

мокар (μουσκεμένος), влажен (υγρός), воден (βρεγμένος)

mokar, vlažen, voden

 

dry

στεγνός | ξερός

steghnos | kseros

сув

suv

 

correct

σωστός

sostos

точенправилен

točen, pravilen

 

near

κοντά (σιμά)

konda (sima)

близок

blizok

 

far

μακριά (αλάργα)

makria (alargha)

далечен

dalečen

 

right

δεξιά

dheksia

десно

desno

 

left

ζερβά (αριστερά)

zerva (aristera)

лево

levo

 

at

σε

se

донакај

do, na, kaj

 

in

μέσα

mesa

во

vo

у

with

με

me

со

so

 

and

και (κι)

ke (ki)

и

i

 

if

αν

an

ако

ako

 

because

γιατί (επειδή)

jati (epidhi)

бидејќизатоа што

bidejkji, zatoa što

затоа шо (επειδή)

name

όνομα

onoma

име

ime