Skip to main content

Το τετράγλωσσο λεξικό του Δανιήλ Μοσχοπολίτη (1802) - στίχοι 432-612


 

Το τετράγλωσσο λεξικό του Δανιήλ Μοσχοπολίτη (1802)


 

στίχοι 432-612


 

Δημήτρη Λιθοξόου

 

 

English (Ιγκλέσικα)

Leake

Ρωμαίικα

Βλάχικα

Βουλγάρικα

Αλβανίτικα

432

Whoever loves

Όποιος αγαπά

Καρετζητώ βà

Κώη λούμπητ

Κούσσ τώ

433

to frequent

να συχνάζει

σέ ούρτινa

 

 

434

the church

εις την Εκκλησίαν

λα μπaσιάρικa

νά τζàρκφατα

μπà κύσσ

435

it behoves him to have

πρέπει να έχει

πριψιάστε σε αΐμπa

πρίλεκατ τά ίματ

γκιάν τà κέτ

436

the fear of God

τον φόβον του θεού

φρίκα αλ τουμνιτζàου

στράχοτ νά γόσποτ

φρίκανα περaντίσa

437

and not to go

και να μη πηγαίνει

σσή σέ νού σετούκa

ή τά νέ χότητ

εδέ τà μόσ βέη

438

empty,

άδειος

κολλου

πράζνεν

μπράζητ

439

but to take a wax-candle

αμή να πάρει κηρί

μά σέ λλιά τζιάρa

τόκου τα ζέμητ σφέστα

πώ τà μάρ κερί

440

and light it

και να το ανάψει

σσή σε ο απρίντa

ή τά γώ ζάπαλητ

εδέ τà ντέζνε

441

before the saint

ομπροστά του αγίου

τενέντια α άγλουη

πρέτ σφέτετζουτ

πραοάρα σσέντητ

442

ant to carry

και να φέρει

σσή σέ ατούκα

ή τά τώνεσητ

εδέ τà σίελ

443

to the priest

εις τον παπάν

λά αφέντουλου

νά πόποτ

ντà πρήφτου

444

offerings

προσφοραίς

πισκούρου

πρόσκουρη

μέσσρα

445

that he may pray

διά να παρακαλεί

τρα σέ πaλακρaσιάσκα

ζά τά μόλητ

κή τà λιούτετ

446

to God

εις τον θεόν

λά τουμνητζàου

νά κώσποτ

ντà περaντήτ

447

for (his) sins

διά ταις αμαρτίαις του

τρà στιάψηλλε αλούη

ζά νέκωητε κρέχωη

πρa γκιουνάχετ ατή

448

and take

και να πάρει

σσή σέ λλιά

ή τά ζέμητ

εδέ τà μάρ

449

antìdhoro

αντίδωρον

νάφουρα

νάφωρα

ναφέρ

450

and ìpsoma.

και ύψωμα.

σσή πaναγίε.

ή ύψωμα.

εδέ υψώμ.

451

The sìmandro

Το σήμανδρον

Τωάκα

Κλεπάλωτο

Τόκα

452

strike

να το κτυπάς

σέ ο αγκουτέστη

τά κώ μπίεσσ

τά μπίεσσ

453

with hammers

με σφυρία

κού τζόκουρη

σώ τζενκάνητε

μέ τζεκύτζητ

454

new

καινούργια

νάω

νόβη

τàr ρήνν

455

that there may be collected

διά να μαζωχθούν

τρά σέ ατούννa

ζά τά σεμπέραετ

κή τa μπλίδεννα

456

all (persons) under the (church) roof

όλοι εις την στέγην

τότζη τρά στριάχα.

σφήτε βώ στρέχατα.

γκίθα μπà στρέχ.

457

and afterwards

και ύστερα

Σση τεαπόια

Ή σέτνε

Εδέ πασαντάη

458

go

ας εμβαίνουν

λά σέ ίντρα

νέκα βλώζαετ

έ tà χούιννα

459

to the seats

εις τα στασίδια

τρού σκάμνε

βώ στόλωητε

μπà θρόνντa

460

to play

διά να προσευχηθούν.

τρά σέ σεγκλίννα.

ζά τά σεμόλιαετ

κή τà φάλεν.

461

 

Όμως πρώτα

Μά μανaΐντε

Τόκου νάπρετ

Πώ πaρπάρα

462

 

να βάλεις

σέ μπάτζη

τά λάασσ

τà βέσσ

463

 

κανένα δούλον

βέρου ιουσμικιάρου

νέκση χούζμικιαρ

ντοννή χουζμικιάρ

464

 

διά να φουκαλίσει

τρà σέ αρνιάσκa

ζά τά μέτητ

κή τà φσίενν

465

 

όλαις ταις γωνίαις.

τούτε κιόσσιλε.

σφήτε κιόσσηννια

γκηθ κιόσσετ

466

 

Και τα παράθυρα

Σσή πιντζέρa

ή πεντζέρητε

εδέ πεντζέρετ

467

 

να τα κολλήσεις

σέ λέ αληκκέστη

τά ή λέπησσ

τή γκίτζ

468

 

με ζουμί

κού τζάμα

σώ σώκ

με λεγκ

469

 

από πίτυρα

τέ τέρτζε

οτ τρίτζητε

πέ κρούντεσσ

470

 

διά να ξεκολλήσουν.

τρά σενού σετεσλικιάσκα

ζά τά νέ ότλεπατ.

κήτα μέσ σκολίτεν.

471

Grieve not

Να μη λυπηθείς

σέ νού τενβιρίνη

Τά νέ σεούζαλβησ

Τà μές χελμίεσσ

472

because you have not gained

διατί δεν εκέρδησες

κατρατζή νού αμηντάσση

ζάστω νέ καζάντισα

ωέ νούκα φητόβε

473

this road (journey)

αυτήν την στράταν

αΐστε κάλλε.

όβοη πάτ.

κaτà ούδα.

474

for again

ότι το κέρδος

Κά αμιντάτεκλου

Ότι καζαντισέννετε

Σέ φυτίμη

475

and loss

και η ζημία

σση ζνία

ή ζάροτοτ

εδέ ζαράρη

476

walk together;

περιπατούν μαζύ.

ίμνa τεατούνου.

χότατ ζάετνω.

έτζaινa μπάσκa.

477

but rejoice,

Αμή να χαίρησαι

Μά σετεχaρισέστη

Τόκου τασεράτβης

Πώ τa κaζόχες

478

because

διατί

κατρaτζή

ζάστω νέ καζάντισα

ψέ

479

you have found your house

ηύρες το σπήτι σου

αφλάσση κάσα ατά

νàητε τφόιτα κού

γκέτε σταπήνa τέντε

480

entire

ακέραιο.

ντριάκa.

τζέλα.

τaτέρα.

481

and (that) have escaped

Και εγλύτωσαν

Σσή σκaπάρε

Ή οτκίναα

εδέ σπιτούανa

482

your children

τα παιδία σου

φιτζόρλλη ατέη

τέτζατα τφόη

δγιέμτα τιού

483

from the measles

από την αστράκαν

τέ προυχουγίτζα

οτ σήπανιτζα.

γκά φρούδη

484

from the small-pox.

από την ευλογιάν.

τέ μaλτζιάτζε.

οτ καζάμακοτ

γκά λία.

485

 

Η γυναίκες

Μουλλέρε

Ζένητε

Γκράτa

486

 

και η νύμφαις

σσή νβέστιλλε

ή νεβέστητε

εδέ νούσετ

487

 

και τα κορήτζια

σσή φέτλε

ή τζούπητε

εδέ τζούπατ

488

 

ας γνέθουν

λά σέ τσάρκa

νέκα πρέταετ

λέ τaτίρνa

489

 

με την ρόκαν

κού φούρκου

σώ φούρκατα.

μέ φούρκα

490

 

με το αδράκτι.

κού φούτλου.

τώ βρετώωτα.

μέ μπόστητ.

491

 

Και το μετάξι

Σσή σύρμα

Ή κοπρίνατα

Εδέ μαντάφσση

492

 

και το βαμβάκι

τσή πουμπάκλου

ή πάμπουλοτ

εδέ φυτίλη

493

 

ας το υφαίνουν.

λά σέ λουτζάσa.

νέκα κώ τκάϊατ.

λέ τά μπàηνα ντέ βέκαητ.

494

Thieves

Οι κλέπται

Φούρλλοι

Χαραμίητε

Χαραμίτa

495

rob in the night

κλέπτουν την νύκτα.

φούρa νοάπτια.

χράταετ νόκιατα.

βγιέδινa νάτaνa.

496

robbers

Και οι λησταί

Σσή χaρaμίσλλη

Ή χαραμίητε

Εδέ κουρàρaτε

497

issue out in the day

ευγαίνουν την ημέραν

έσου τζούα

ιζλέζαετ τέννια

ντάλληνa τήτaνa

498

and walk

και πατούν

σσή κάλπa

ή κάζαετ

εδέ σκέλληνa

499

the high-ways.

τα καρβάνια.

κaρβένλεε.

καρβάνητε.

καρβάνατ.

500

The judges (Kadìs)

Αμή οι κρηταί

Άμ κaτάσλλη

Τόκου

Πώ κατηλάρατ

501

and Pashas

και οι πασάδες

σσή πaσaλάρλλη

ή πασάητε

εδέ πάσαλάρaτ

502

strip

γυμνώνουν

τισποάλλε

ουγόλβαατ

σβέσσννa

503

the word (public),

τον κόσμον.

τουννιάια.

σφότοτ.

γιέτaνa.

504

and the Archons

Και οι άρχοντες

σσή άρχονσζιλλ

Ή άρχόντιτε

Εδέ κοτζαπάσσιτa

505

artfully

με καλήν τέχνην

κού μπούνα ζaνάτε

σώ χάρεν ζάνατ

μέ τaμήρ ζανάτ

506

drink the blood

πίνουν το αίμα

μπιά σέντζηλε

πίατ κàρφοτ

πίννα γιάκνa

507

of the poor;

των πτωχών.

α οάρφaνλορ.

νά σήρομασητε.

εβάρφaρετ.

508

for this

Διά ετούτο

Τρà aΐστa

Τά τώα

Παντάε

509

is angry

θυμώνεται

σενa αϊάστε

σελιούητ

ζaμaρώετa

510

God

ο θεός

τουμνητζàου

γόσποτ

περaντία

511

and chastises us

και μας παιδεύει

σσή νά πιδιψιάστε

ή νέ μάτζητ

εδέ νέ μουντών

512

with sickness

μα ασθένειαις

κού λaγκόρη

σώ μπόλλεστη

μέ σaμούνταρα

513

with plague

με πανούκλαν

κού πούσλλε

σώ τζούμα

μέ μουρτάϊε

514

with contagion

με λοιμικήν

κού ννιάτζε

σώ μπωΐτζα

μέ λιαγκήμ

515

with sudden

με αιφνήδιον

κού έξαφνa

σώ νέζναεννω

μέ πρàννιερα

516

death.

θάνατον.

μοάρτε.

ουμίραννε.

μόρτ.

517

When rises

Όταν ανατείλει

Κάντου λουτζιάστε

Κώκα ούγρεητ

Κούρ ντέλλ

518

the sun

ο ήλιος

σοάρλε

σàνζετo

τιέλλη

519

open

να ανοίγεις

σέ τεσφάτζη

τά ότφορησσ

τà χάπωσσ

520

your windows.

ταις θύραις σου

ούσσιλε ατάλλε

βράτητε τφόη

ντούερτ ετούα

521

 

με τον σύρτην

κού κaτaλάχτουλου

σώ κλάπατα ζαβάρωιτζα

μέ λός

522

 

και έτζι

σσή ασσήτζε

ή τάκα

εδέ αστιού

523

 

δεν παθαίνεις τίποτε.

νού πάτζη τζιβά.

νέ πάτησσ νίστω

νούκa πaσών γκικάφσ.

524

 

Όταν έχεις

Κàντου άη

Κώκα ίμασσ

κούρ κκέ

525

 

σπυρία εις τον ώμον

καρίτζa πρε νούμερε

ζàρια νά ράμωτο

κέκκιε μπà κράχατ

526

 

να φτιάνεις

σε αντάρη

τà νάπραησσ

τà ντaρτόνσσ

527

 

αλοιφήν

μεγλέμε

μέχλεμ

μεγλέμ

528

 

και να αλοίφησαι

σσή τέ ούντζη

ή τά σεμάσκασσ

εδέ τa λιούεννσ

529

 

με μυελόν

κού μaντούa

σώ μόζοκ

μέ τριού

530

 

διά να σου φύγει

τρà σε σφούκa

ζά τά τυπόπεγνατ

κή τà ταΐκαν

531

 

εκείνη η βρόμα.

ατζιά μπουτοάρε.

τοΐα σμàρτα.

αϊώ κελπaσίρa.

532

The itch

Και η ψώρα

Σσή ρàννια

Ή κράστατα

Εδέ σκέπεα

533

is driven away

διώχνεται

σέ αγουνιάστε

σέ τέρατ

δπώετa

534

with cinders

με την στάκτην

κού τζιούσσa

σώ πέλπελτα

μέ χύ

535

but only

μόνον

μά

τόκου

πώ

536

when sets

όταν να βασιλεύσει

κàντου σεσκάπιτa

κώκα τάζα ίτητ

κούρ τà περaντόν

537

the sun (at sun-set).

ο ήλιος.

σοάρλε.

σàντζετο.

ντίελλη.

538

The branch

Το κλωνάρι

Τρέμμα

Βέτκατα

Τέκκα

539

of the rose

του τριανταφύλλου

ατρανταφύλλουη

οτ τριαντάφυλοτ

η τρανταφύλaσa

540

has thorns

έχει αγκάθια

άρρε σκίννη

ίματ τàρνιεε

κα γκεμπα

541

but puts forth

μόνον ευγάζει

μά σκοάτε

τόκου ίζβαατ

πώ νιζιέρ

542

beautiful fruit (flower)

εύμορφον καρπόν

μουσσάτου πόμμου

χάρεν ρώτ

μπούκουρ πέμμα

543

and smells well;

και μυρίζει καλά.

σσή ανουρζιάστε κήνε.

ή μύρισατ χάρνω.

εδέ μπήε έρρa μίρa.

544

 

Από το λινάρι

Τέ λίννου

Οτ λένοτ

Πέ λλή

545

 

και από το κανάβι

σσή τέ κά ιπa

ή οτ κόνοποτ

εδέ πέ κàρπητ

546

 

ευγαίνουν στουπιά

έσου τζιούκη

ιζλέκβαατ κάλιζηστα

τάληνa στούππα

547

 

αμή απομένει

μά αρaμάννε

τόκου όστανητ

πώ μπέτ

548

 

τό άλλο καθαρό

αλάντε σπaστρίτa.

τρούκατα τζίστα.

σχιάτaρα εκιρούαρ.

549

(Thus) there are some

Έτζη είναι μερικοί

Ασσήτζε σούντου νaσκàντζη

Τάκα σέ έτνη

Αστιού ιάνα τζά

550

of bad race

από κακήν γενεάν

τέ ράω φàρa

οτ κλώσσ φάρα

πέ σaκaέκε φάρa

551

and these turn out

και αυτοί ευγαίνουν

σσή ατζέλλη έσου

ή τόε ιζλέκβαετ

εδέ ατά τάλληνa

552

clever;

προκομένοι.

προκοψίτζη.

προκόψαννοι.

τaπροκόψουρa

553

for this

Διά ετούτο

Τρà αΐστε

Ζά τώα

Πράν τάη

554

examine not

να μη κοιτάζεις

σέ νού πρέστη

τά νέ κλέασσ

τà μόσ βουστρώνσσ

555

the race,

το γένος

φάρα

άρατα

φάρaνα

556

but consider (take care)

αμή να στοχασθείς

μά σε τεμηντουέστη

τόκου τά σεούμησσ

πώ τaμιντόνεσσ

557

to place

να βάλεις

σέ μπάτζη

τà κλάασσ

τà βέσσ

558

a prudent man

γνωστικόν άνθρωπον

μιντιμέν όμμου

ούμεν τζόεκ

τaμέντζημ ννερή

559

in your house.

εις το σπήτι σου.

τρού κάσσα ατά.

νά φτόετα κούκια

μπά στριπή τέντε.

560

 

Η αρίδα

Σφρέτινλε

Σφαρτέλωτο

Τρούελλι

561

 

τρυπάει

σπριτούντε

τούπητ

σπών

562

 

τα σανήδια.

σκàντουρλε.

στήτζητε

ταράσατ.

563

 

Και το κουρσσούμι

Σσή φaντέκλου

Ή κούρσσουμοτ

Εδέ κορσσούμι

564

 

λαβώνει

πλικουιάτε

κώ ράνισατ

πλιακώσ

565

 

το κορμί.

τρούπλου.

τρούποτ. Σνάγατα

τρούπνa.

566

 

Και ο λόγος

Σσή κριάηλου

Ή σπόροτ

Εδέ φχιάλια

567

 

ο αχαμνός

ουρούτου

λώσσιοτ

ελίγκa

568

 

λυπεί

νβιρίνa

ούζαλβητ

χελμών

569

 

τον άνθρωπον.

όμλου.

τζόεκοτ

ννιερίνa.

570

 

Αμή εσύ

Μά τύνε

Τόκου τύ

Πώ τύ

571

In order not suffer

δια να μη πάθεις

τρά σέ νού πάτζη

ζά τά νέ πάτης

κή τά μόσ πaσόνσσ

572

any thing,

τίποτε.

τζιβά.

νίστω.

γκικάφσσ.

573

and not to be enchanted (by spells)

Και να μη βασκανθείς

Σσή σενού λέη τεόκλλιου

Ή τά νέ σεζέμασσ οτ οκ

Εδε τaμόσ μέρεσσ πεσιού

574

fasten

να κολλήσεις

σέ αλικέστη

τά ζάλεπησσ

σά γκίτσσ

575

to the lintel

εις το ανώφλι

τρού πριάκλου τεσούπρa

νά κόρνιοτ πριάκ

μπά πριά τaσίπaρμη

576

and threshold

και εις το κατώφλι

σσή τρού πριάκλη τεκιόσου

ή νά τόλνιωτ

εδέ μπà τaπρaπόσμιτ πρέ

577

a branch

από ένα κλωνάρι

κάτε ούνa τρέμμα

πώ έτνα βέτκα

γκά ννή τένa

578

of bay

από δάφνην

τέ ταφήνa

οτ τάφηνα

πέ ταφήνε

579

and cedar

και από κέδρον

σσή τέ τζουνάπινε

ή οτ σμρέκα

εδέ πέ τελλήνε

580

and thus you drive away

διά να διώξεις

τρά σέ αγουνέστη

ζά τά τέρασσ

κή τà δπόνστ

581

all misfortunes.

όλα τα κακά.

τούτε ράλλε.

σφήτε λώσσητε

γκίθα τaκàκιατ.

582

 

Όταν να φτιάνεις

Κàντου σέ ατάρη

Κώκα τά νάπραησσ

Κούρ τà ντaρτόσσ

583

 

φορέματα

στραννέ

ρούμπητε. Χάλιστατα

ρώμπε

584

 

να προσέχεις

σέ άη κaστίνa

τά ίμασσ βούμε

τà κκέσσ κουϊτέσσ

585

 

διά να τα κάμεις

τρά σέ λεφάτζη

ζά τά ή τζίνησσ

κή τυμπàνσο

586

 

φαρδέα

λάρτζη

σσίρωκη

τaγκέρα

587

 

και να μη είναι κοντά.

σσή σέ νού χίπα σκούρτε

ή τά νέ μπίταετ κούσση.

εδέ τa μόσ τάνa σκούρτομα.

588

 

Ότι να κάμεις

Κά σέ φάτζη

Ότι τά τζίνησσ

Σέ τà μπàνσσ

589

 

φαρδύ φόρεμα

λάρκα στράννε

σσίρωκα

τaγέρa ρώμπα

590

 

βαστάει πολύν καιρόν.

αραύτa μούλτε ζaμάνε

τραητ μνόκου ζάμαν.

ρων σούμμa ζαμάν.

591

 

Και να ράψεις

σσή σέ κόσση

Ή τά σίεσσ

Εδέ τά κέπηνε

592

 

στενό καβάδι

στρίμπτου κaπλaμà

τέσνα σάϊα

εγκούστα καπλαμà

593

 

ογλίγωρα σχίζεται.

κουρούντου σεαρούπε.

πάργω σεΐσκινβητ

κa τa τζάσσ γκρίσε.

594

 

Και το μακρύ υποκάμισο

Σσή λούγκα κμιάσσa

Ή τάλκα κόσσουλια

εδέ εγκέρα κaμίσσα

595

 

σε κάμνει

τεφάτζε

τετζίνητ

τaμπàνν

596

 

να πεδουκλώνεσαι.

σε τεγκιάτητζ.

τά σεσώπιησσ

τà πεγκόεσσ.

597

 

Μόνο να πασχίσεις

Μά σε τζιλιχτισέστη

Τόκου τα πέτζαλησσ

Πω τaτζιαληστήσσ

598

 

διά να ενδυθείς

τρά σέ τενβέστη

ζά τά σεόπλετζησσ

κή τà βίσεσσ

599

 

με ρούχα τιμημένα

κού βέστε τυννισίτε

σώ σφίτα τζέσνα

μέ τζόχaρα ντέρουμα

600

 

και αν σχίζωνται

σσή σέ αρούψιρε

ή άκω σέ ισκίναετ

εδέ ντa ουγκρίσιa

601

 

πουθενά

ιουβά

νέγτε

γκιακούντ

602

 

να τα μπαλώνεις

σε λεμπέτιτζη

τά ή πρέκαρπησσ

τή αρaνόσσ

603

 

μέ ράματα γερά.

κού χίρε σa aτοάσε.

σώ κόντζη στράβη

μέ πέννια τaσaντόσσ.

604

The hail

Το χαλάζι

Κρàντιννια

Κράτ

Μπρέσσηρι

605

the hoar-frost

η πάχνη

μπρούμμα

σλάνα

μπρούμμα

606

where it falls

οπού να πέσει

ιουτζητώ σέ κάτa

κάτε τά πάτνητ

τέκ τà μπγιέρ

607

destroys the leaves

χαλνάει τά φύλλα

ασπάρτζε φρàντζιλλε

ράσηπετ

πρήσσ φλέτa

608

and the fruit,

και τον καρπόν.

σσή πόμλοου.

ή ρώτοτ.

εδέ πέμνa.

609

but the dew

Αμή η δροσιά

Μά ράωα

τόκου ρώσα

Πώ βέσσα

610

gives strength

δίδει δύναμιν

τà βaρτούτε

τάβατ κούβετ

έτ φουκκή

611

and enters into the root

και εμβαίνει εις την ρίζαν

σσή ίντρa τρού ρaτaτζήνa

ή βλέζητ βώ κόρενοτ

εδέ χίνν ντà ρàννετ

612

that it be not dried up.

διά να μη ξηρανθεί.

τρά σέ νού σεουσούκα.

ζά τα νέ ίσιουσσην.

κή τà θάετà.