Skip to main content

Το ρωμαίικο - αγγλικό - αρβανίτικο λεξικό του Leake - λέξεις που αρχίζουν από κ


 

Το ρωμαίικο - αγγλικό - αρβανίτικο λεξικό του Leake

 

Λέξεις που αρχίζουν από κ

 

Δημήτρη Λιθοξόου

 

Το λεξικό (ή γλωσσάρι, λόγω του μεγέθους) που παρατίθεται εδώ, βρίσκεται στις σελίδες 293-362 του βιβλίου του William MartinLeake, Researches in Greece, το οποίο τυπώθηκε στο Λονδίνο το 1814.

Για τη δημιουργία του ο συγγραφέας χρησιμοποίησε εκτός από τις λέξεις που συγκέντρωσε ο ίδιος, δύο παλαιότερα γλωσσάρια: Ένα τρίγλωσσο (ρωμαίικα – βλάχικα – αλβανίτικα) του Θεόδωρου Καβαλιώτη από τη Μοσχόπολη και ένα άλλο μεταγενέστερο τετράγλωσσο (ρωμαίικα – βλάχικα – βουλγαρικά – αλβανίτικα), προφανώς του Δανιήλ Μοσχοπολίτη. Το τελικό κείμενο επιμελήθηκε και εμπλουτίστηκε από τον Ευστράτιο, τον αλβανό δάσκαλο του Leake.

Σύμφωνα με το Leake, το λεξικό του περιέχει τις περισσότερες από τις λέξεις που ήταν τότε σε κοινή χρήση στη ρωμέικη (δημοτική νέα ελληνική) και στην αρβανίτικη (αλβανική) γλώσσα . Χρησιμοποίησε επίσης, όπως σημειώνει, την πιο λαϊκή φόρμα της ρωμέικης γλώσσας.

Στη στήλη με τα αρβανίτικα (αλβανικά), ο Leake χρησιμοποιεί πλάγια γράμματα όταν χρειάζεται για να δηλώσει διαφοροποίηση της προφοράς. Τα σημαντικότερα πλάγια που χρησιμοποιεί, και που τα αντικαθιστώ εδώ, αντιστοιχούν: το e με το ë της σύγχρονης αλβανικής γλώσσας, το s με το sh, το tz με το c και το n με το nj.

Ο Leake υπογραμμίζει το γράμμα i όταν αυτό ακούγεται ως j (γι). Εδώ το i αντικαθίσταται με j.

Τα κεφαλαία γράμματα που βάζει ο Leake δίπλα σε κάποιες αλβανικές λέξεις, σημαίνουν δάνειο - κατά την γνώμη του - από την αντίστοιχη γλώσσα: H. (Hellenic), L. (Latin), l. L. (low Latin), F. (French), It. (Italian), S. (Saxon), G. (Gothic), T. (Turkish), Sc. (Sclavonian), R. (Romaic).

Τέλος, διατηρώ την ορθογραφία του Leake για τη ρωμέικη (πλην του πολυτονικού) και την αγγλική γλώσσα.

Κ

καβαλάρης,

horseman,

kaljòrës.

καβαλικεύω,

I mount on horseback,

khìpenj kàlit.

καβάλα,

on horseback

kaljùar.

κάβουρας,

crab,

gërthëjë.

κάγκελον,

grate, trellis,

parmàk.

καδί,

pail,

kànte.

καζάνι, T.

boiler, cauldron,

kusì, bakràce.

καζαντίζω,

I gain, get riches,

fitònj.

καθαρός,

clear, pure,

ikërùarë.

καθαρίζω,

I cleanse, purify,

kerònj.

κάθε,

every, each,

cdo.

καθένας, καθείς,

every one, each one,

cilindò, kushdò.

καθημερινά,

 

every day,

gandìta, perdita

day by day,

dit pre dit.

καθίζω,

I seat, sit,

rri -

p. dënja

κάθομαι,

I sit,

καθιστός,

seated,

idënjurë.

καθρέφτης,

mirror,

paskùrë.

καινούριος,

new,

irì.

καινουργώνω,

I renew,

përserìnj.

καιρός,

time, weather, season,

kòkhë.

καίω, καύγω,

 

I burn,

 

djek -p. dògnia

part. djengurë.

κακός,

bad, wicked,

ikèk.

κακία,

wickedness,

tëkèk.

καλάθι,

basket,

cpòrtë l. L.

καλαμάρι,

ink-stand, cuttle-fish,

kalamàr.

καλάμι,

reed,

kàlëm, kalèm.

καλαμίτα,

magnet.

  -

καλαμπόκκι,

maize,

mìshërë, T.

καλόγηρος,

monk,

kaloghièr.

καλοκαίρι,

summer,

vèr L.

καλός,

good,

imìre.

καλοσύνη,

goodness,

temìrë.

καλούπι,

mould, model,

kalëp.

καλπάκι, T.

bonnet,

kalpàk.

καλύβη,

hut, shed,

koljùbe.

καλυγώνω,

I shoe a horse,

ve potkùa.

καλώ,

I call, invite,

ftonj, gërsës, thërès.

καμάρα,

arch,

gubè T. kamàre.

καμηλαύκι,

a monk's bonnet

kamilàva m.

καμήλι,

camel,

devè T. gamìle.

κάμνω,

I make,

bënj -p. bëra.

καμπάνα,

bell,

kampànë.

κάμπια,

caterpillar,

vèmi L.

κάμπος,

plain,

fùse.

καμπόσος,

some,

ca, pàkës.

καμπούρης,

hump-backed,

ikrùsurë.

καμώνομαι,

I feign,

gënènj.

κανάβι,

hemp,

kërp.

κανάτα,

can, pitcher,

kënàtë

κανδήλι,

lamp, candle,

kandìl,

κανείς, κανένας,

 

no one,

khic T. àsnjë

some one,

 dònë.

κανίσκι,

present,

kanisk.

κανίστρι,

basket,

kanìshtrë

κανόνι,

great gun,

kanòn, top T.

καντζόχοιρος, σκαντζόχοιρος,

hedge-hog

urìk L.

κάπηλας,

 

huckster,

bakal T.

 

low tavern-keeper,

καπίστρι,

halter,

kapistàl.

καπνός,

smoke,

tum.

καπνίζω,

I smoke,

tumnòs.

καπνιά,

soot,

bshtìmë

κάποιος,

 

some one,

dònë-pl. dìsë

a certain person,

cànë.

κάποτε,

sometimes,

dìkur.

κάπου,

somewhere,

dònjë vënt.

κάππα,

cloak, surtout,

kàpë.

καππάκι,

lid, covering,

bulìm.

καπόνι,

capon,

kapùa m. -a. kapònj.

καράβι,

ship,

gemì T.

καραβίδα,

craw-fish,

karavìdhe.

κάρβουνον,

charcoal,

thëngìl.

καρδία,

heart,

zëmërë.

καρπός,

 

fruit, crop,

maxùl, pèrnë.

harvest-time

kòkhë.

καρπούζι,

water-melon,

karpùs.

καρτερώ,

I wait, await,

pres -p. prìta.

καρύδι,

walnut,

àrrë.

καρυά,

walnut-tree

àrrë-lis.

καρφί,

nail, pivot, peg,

perònë, gòshdë.

καρφώνω,

I nail, fasten,

bërthënj.

κασέλα,

case, box.

sëndùk T.

κασίδα,

scurf,

këre.

κασιδιάρης,

scald-headed,

këròs.

κάστανον,

chesnut,

gestènjë.

κάστρον,

 

castle, fortress,

kaljà, kjutèt f.

 

fortification,

καταπίνω,

I swallow,

përpì.

καταρούμαι,

I curse,

malëkònj.

κατατρώγω,

I gnaw, corrode,

brenj.

καταβαίνω,

I descend,

cbres.

καταχνιά,

fog,

mjergulë.

κατζαρός,

curled,

kimendërùdhur.

κατζίκι,

kid,

kècërë.

κατηφές T.

velvet,

kadifè.

κατήφορος,

slope, descent,

tatëpjètë.

κατόπι,

afterwards, behind,

pastàkhi, pràpa.

κάτουρον,

urine,

shùrrë.

κατουρώ,

mejo,

përmjer L.

κατράνι,

tar,

sèrë, pìsë.

κάτω,

below,

pòshtë.

κατώγι,

ground-floor,

katùa m.

κατώφλι,

threshold,

prak, prànku, ipòshter.

καυκί,

cup, vase,

kùpë.

καυχώμαι,

 

I boast,

 

madhështòkhem,

bùrem.

καύχημα,

boast, boasting,

madhështì.

κάψα,

heat,

vàpë.

κέδρος,

cedar-tree,

delìnjë.

κείτομαι,

I lie down,

dërngem.

κελλί,

cell,

kilì.

 

κεντώ,

 

I prick,

bondìt kàlnë,

bondìt kànë,

goad, excite,

embroider,

këndìsh.

κεντρί,

goad, sting, spur,

bondèc f.

κεντρίζω, κεντρώνω,

I inoculate, engraft.

  -

κεραμίδι,

tile,

keramìdhë.

κεράσι,

cherry,

kërsì.

κέρατον,

horn,

bri m.

κερατάς,

cuckold,

brimàth.

κέρδος,

gain,

fitìm, gelèr.

κερδαίνω,

I gain,

fitònj.

κερί, κηρί, (αγιοκέρι)

κερί,

wax-candle,

dìlle R.

wax,

kerì m.

κερκέλι, κρικέλι,

ring,

rèze, khalkà.

κερνώ,

 

I pour out, (liquors to drink)

 

shtìe, kheth,

darovìt.

 

κεφάλι,

 

 

head,

 

krìe m. - a. krèkhi,

pl. krèrë -

a. pl. krerëtë.

κεφαλόπονος,

 

head-ache,

 

tëdhèmburir

ekràkhit.

κέφαλος,

mullet,

kèfël.

κέφι T.

humour, temper.

 -

κεφίλης T.

guarantee.

 -

κεχρί,

millet,

mel L.

κεχρινός,

made of millet,

imèltë.

κηβούρι,

tomb, sepulchre,

varr.

κήπος,

 

garden,

 

kòpshtë.-

gheradìnë It.

κηπουρός,

gardener,

bakcevàn T.

κιθάρα,

guitar.

  -

κίνα It.

Peruvian bark.

  -

κίνδυνος,

danger,

gazèp T.

κινώ,

I move,

dzur.

κίνησις,

motion, exercise,

tëdzùrit.

κίσσα,

magpie.

 -

 

κιτρινίζω,

 

I am yellow,

 

verth.

 

make yellow,

become yellow,

κιτρινός,

yellow,

ivèrdhë.

κιτρινάδα,

yellowness, jaundice,

tëvèrdhë.

κίτρον,

citron,

kìtrë.

κίχλα,

thrush.

 -

κλαδί, κλονάρι,

bough,

dènkë, bìnkë.

κλαδεύω,

I prune, lop,

krastìt.

κλαδευτήρι,

bill, pruning-hook,

kìzë.

κλαίω,

I weep,

kjanj.

κλαύματα,

tears,

tëkjàra.

κλάνω,

pedo,

pjerth H.

κλειδί,

key,

khàpës, klic.

κλειδονιά,

lock,

klic, kiùc.

κλείω,

I lock, shut fast,

bil, bul.

κλέφτω,

I steal,

vièth.

κλέφτης,

robber,

kharamì T.

κλήμα,

vine-branch, vine.

  -

κλόνα,

thread,

fikhti.

κλονί,

grain,

kòke.

κλοτζιά,

kick,

shkelm.

κλοτζώ,

I kick,

shkelmònj.

κλουβί,

cage,

kuvlì, kafàs T.

κλώθω,

I spin, -

dreth.

κλώσσω,

I brood, hatch,

klocìt, grokh.

κόβω,

 

I cut,

 

 

pres -p. prèva.

 

κόβγω,

κόφτω,

κοφτερός,

sharp.

 -

κοιλία,

belly,

bark.

κοιλιάρης,

great-bellied,

barkmàth.

κοιμούμαι,

I sleep,

fle -p. fjèta.

κοινός,

common,

isëmbàshkim.

κοινώνω,

I communicate,

kungònj.

κοιτάζω,

I look,

sokh, vestrònj.

κόκαλον,

bone,

èshtrë.

κόκκινος,

red,

ikuk.

κοκκινίζω,

I make red, blush,

kuk.

κόλακας,

 

flatterer,

 

ljakhikëtùar,

ljakhikacì.

κολακεία,

flattery,

ljakhika.

κολλώ, κολνώ,

I adhere, attach, glue,

git.

κόλλα,

glue,

tutkàlë.

κολοβός,

lopped, cut short,

sakàt R.

κολοκύθι,

gourd, pumpkin,

kùngul.

κόλπος, κόρφος,

bosom, bay,

gi m.

κολυμβώ,

I swim,

bìe mnot It.

κολυμβητής,

swimmer,

mnotëtàr.

κομμάτι,

piece, bit,

pjèsë l. L. F.

κόμπος,

knot,

komb.

κουμπί,

button,

sùmbulë.

κονάκι,

lodging,

konàk T.

κονδύλι,

pen,

kondìl, kalèm.

κονεύω,

I lodge,

kondìs.

κοντά,

near,

àfër, brànë.

κοντάρι,

lance,

mëzdrà T.

κοντός,

short, low,

ishkùrtër L.

κοντεύω,

I shorten, approach,

shkutonj.

κοντολογής,

briefly, in a word,

be ne fjale.

κοπάδι,

flock, herd,

tùfe -grik L.

κοπανίζω,

I pound, bruise,

rrekh, shtip.

κόπανος,

paste,

kopàn.

κοπέλα,

girl, maid-servant,

kopìle.

κοπέλι,

lad, valet.

 

κόπος,

labor, fatigue,

zakhmèt T.

 

κοπιάζω,

 

 

I labor, take pains,

 

zakhmetìsem -

mundokhem -

ljòdhem.

κόπιασε,

 

be pleased to came, go,

 

 

urdhërò.

 

κοπιάσετε,

(ορίσατε),

κοπριά,

dung, manure,

blèkhë.

κόρα,

crust, rind,

cìpë.

κόρακας,

crow,

korb L.

κόρδα, χορδή,

cord, string,

kòrdhezë.

 

 

κορδίζω,

κορδώνω,

 

I string,

 

 

 

kordhòsem.

 

 

bend a bow,

wind up a watch, tune

a musical instrument,

κόρη,

 

girl, maid-servant,

cùpë,

pupil of the eye,

kakërdhòk.

κόριζα,

bug,

takhtabìtë T.

κορμί,

body

trup.

κορμάρα,

corpulence,

trupmathlëk.

κορμός,

trunk of a tree.

 

κορνιακτός,

 

dust,

 

pliùkhur.

κονιαρκτός,

κορυφή,

summit,

màjë.

κορυφαίος,

chief, leader,

ipàrë.

κόσα, κοσάρα,

scythe,

prèses.

κόσκινον,

sieve,

shòshë.

κόσμος,

word,

dunjà T.

 

κοσμικός,

laic, secular,

kosmìk,

worldly,

idunjàshë.

κοστίζω It.

I cost, sell for.

  -

κοτζιπίδα,

 

moth, worm, (tinea),

 

mòlezë.

κόπιτζας,

κουβαλώ,

I transport, carry,

banj.

κουβάρι,

bundle, lump,

lëmps E.

κουβέντα,

conversation.

 

κουδούνι,

small bell,

këmbòrë.

κουκί,

bean,

bàthë.

κουκουβάγια,

owl,

kukumjàzka.

κουκούλι,

cod of the silk-worm,

mpsìkëse mëdàfsit.

κουκουνάρι,

cone of the pine-tree.

fëstëk.

κουκούτζι,

kernel, seed of fruit,

koke.

κουλούρι,

roll of bread,

kuljadz.

κούμαρον,

arbutus, (shrub)

 

 

κουμέρκι,

toll, customs,

bàshdë, kumèrk.

 

custom-house,

κούνα,

cradle, colt,

djèb.

κουνούπι,

gnat,

muskònjë, mushìcë.

κουνώ,

I move to and fro, rock,

tund, lëkùnd.

κούπα,

cup,

kùpë.

κουπί,

oar,

ljopàte gemìs, kupì.

κουράζω,

I fatigue, am tired,

ljoth -p. ljodha.

κουρεύω,

I shear, shave,

keth.

κουρμάδι, χουρμάδι,

date, (fruit)

 -

κουρούνα,

rook,

sòrrë.

κουρσεύω,

I pillage,

jakmalandìs T.

κουρσάρος,

pirate, corsair,

kusàr.

κούρτη,

court, attendants, suite,

kurt.

κουτάλι,

spoon,

ljunkë.

κουτζός,

lame, crippled, limping,

ishkèpërë, icàlë.

κούτζουρον,

log, stump, stock

kërzù m.

κουφός,

deaf,

ishùrdërë L.

κουφαμάρα,

deafness,

shurdìm.

κούφιος,

empty,

bos T. -icbràzet.

κοφίνι,

basket,

kofìn.

κράζω,

I call, call out,

thërès -p. thìrra.

κραυγή,

cry, clamour,

tëthìrrë.

κραίνω,

I speak,

thom, fljas.

κραμπί,

cabbage,

ljàkrë.

κρασί,

wine,

vèrë.

κρατώ,

I hold, bear up,

banj.

κρέας,

flesh,

mish.

κρεββάτι,

bed,

shtrat L.

κρεμνίζω, κρημνίζω,

I throw down, destroy,

gremìs.

κρημνός, γκρεμός,

precipice,

gremìnë.

κρεμμώ, κρεμνώ,

I hang,

var.

κριάρι,

ram, sheep,

desh.

κριθάρι,

barley,

elb.

κρίνω,

I judge,

gikònj.

κρίτης,

judge,

gikàtës.

κρίμα,

sin, crime, fault,

ginàkh.

κρομύδι,

onion,

kèpë.

κροταλίζω,

 

I clap the hands.

 

 -

κουρταλίζω,

κρούω, κρούγω,

 

I beat, strike,

 

bìe, trokëlìn, gondìt,

përpjëk - rrakh.

κρύος, κρυάδα,

 

cold,

 

tëftòkhet.

κρυότης,

κρυώνω,

I am cold, make cold,

grinj.

κρύβω, κρύφτω,

I hide,

mpsekh.

κρυφόν,

secret,

mpsèkhe.

κρυφομουρμουρίζω,

I whisper, mutter,

pishtelònj.

κρυστάλλι,

crystal, glass,

beljùr.

κρύσταλλον,

 

ice,

 

àkul.

κρούσταλλον,

κτένι, χτένι,

comb,

krèkher.

κτενίζω,

I comb,

krèkh.

κτηκιό, χτικιό,

consumption, (tabes)

okhtìk.

κτίζω,

I build,

dertòn.

κτύπος,

blow,

trokëlìme - krìsmë.

κτυπώ vide κρούω.

 -

 -

κυβερνώ,

I govern, steer,

kiverìs.

κυδώνι,

quince,

ftùa m.

κυδωνιά,

quince-tree,

lisiftòkhitë.

κυλίω, κυλίζω,

I roll, revolve,

rukulènj.

κύμα,

 

wave,

 

talàs, valëndèti,

vàlë.

κυνήγι,

game, chace,

gjà m.

κυνηγός,

hunter,

gjatùar - avëcì T.

κυνηγώ,

I chace, pursue,

gjùanj.

κυπαρίσσι,

cypress,

selvì.

κύριος,

master,

zot.

κυρ,

Sir,

afèndëm T. H.

κυρά,

mìstress, madam.

 -

κώλος,

culus,

bìthë.

κώπανον,

hammer,

kopàn.