Skip to main content

Το ρωμαίικο - αγγλικό - αρβανίτικο λεξικό του Leake - λέξεις που αρχίζουν από λ


 

Το ρωμαίικο - αγγλικό - αρβανίτικο λεξικό του Leake

 

Λέξεις που αρχίζουν από λ

 

Δημήτρη Λιθοξόου

 

Το λεξικό (ή γλωσσάρι, λόγω του μεγέθους) που παρατίθεται εδώ, βρίσκεται στις σελίδες 293-362 του βιβλίου του William MartinLeake, Researches in Greece, το οποίο τυπώθηκε στο Λονδίνο το 1814.

Για τη δημιουργία του ο συγγραφέας χρησιμοποίησε εκτός από τις λέξεις που συγκέντρωσε ο ίδιος, δύο παλαιότερα γλωσσάρια: Ένα τρίγλωσσο (ρωμαίικα – βλάχικα – αλβανίτικα) του Θεόδωρου Καβαλιώτη από τη Μοσχόπολη και ένα άλλο μεταγενέστερο τετράγλωσσο (ρωμαίικα – βλάχικα – βουλγαρικά – αλβανίτικα), προφανώς του Δανιήλ Μοσχοπολίτη. Το τελικό κείμενο επιμελήθηκε και εμπλουτίστηκε από τον Ευστράτιο, τον αλβανό δάσκαλο του Leake.

Σύμφωνα με το Leake, το λεξικό του περιέχει τις περισσότερες από τις λέξεις που ήταν τότε σε κοινή χρήση στη ρωμέικη (δημοτική νέα ελληνική) και στην αρβανίτικη (αλβανική) γλώσσα . Χρησιμοποίησε επίσης, όπως σημειώνει, την πιο λαϊκή φόρμα της ρωμέικης γλώσσας.

Στη στήλη με τα αρβανίτικα (αλβανικά), ο Leake χρησιμοποιεί πλάγια γράμματα όταν χρειάζεται για να δηλώσει διαφοροποίηση της προφοράς. Τα σημαντικότερα πλάγια που χρησιμοποιεί, και που τα αντικαθιστώ εδώ, αντιστοιχούν: το e με το ë της σύγχρονης αλβανικής γλώσσας, το s με το sh, το tz με το c και το n με το nj.

Ο Leake υπογραμμίζει το γράμμα i όταν αυτό ακούγεται ως j (γι). Εδώ το i αντικαθίσταται με j.

Τα κεφαλαία γράμματα που βάζει ο Leake δίπλα σε κάποιες αλβανικές λέξεις, σημαίνουν δάνειο - κατά την γνώμη του - από την αντίστοιχη γλώσσα: H. (Hellenic), L. (Latin), l. L. (low Latin), F. (French), It. (Italian), S. (Saxon), G. (Gothic), T. (Turkish), Sc. (Sclavonian), R. (Romaic).

Τέλος, διατηρώ την ορθογραφία του Leake για τη ρωμέικη (πλην του πολυτονικού) και την αγγλική γλώσσα.

Λ

λαβαίνω,

I take, receive,

mar.

λαβώνω,

I wound,

pljankòs.

λαγκάδι,

valley,

perùa,

ìna, vèsheat.

λαγκόνι,

flank, side,

λαγούμι,

mine (in war)

langëm.

λαγώς,

hare,

ljèpur L.

λάδι,

oil,

val, vàkhi m.

λαδικόν,

vessel to hold oil,

enevàghit.

λάθος,

error,

liakhithì.

λαθαίνω, λαθώνω,

I mistake, err,

ljakhithìt.

λαθύρι,

pea,

mòdhulë.

λαιμός,

neck, throat,

kjafë.

λάκκος,

ditch,

gròpë.

λακτάρα,

vehement  desire,

lakhtari.

 

I talk,

sing (sp. of birds)

play on a musical instrument

fljàs

λαλώ,

këntònj L.

 

bìe, panj.

λάμπω,

I shine,

drit.

λαμπάδα,

torch,

ljampàdhe.

λάμπρα,

splendor,

drìtë.

λαμπρός,

splendid,

idrìcim.

λαός,

people,

gint L. - dunà T

λάρυγκας,

fauces,

grumàs.

λάσπη,

mud,

bàltë.

 

I receive accidentally,

attain accidentally,

 

dòdhem.

λαχαίνω,

λαχαίνει,

it happens,

dòdhet.

λάχανον,

pot-herb

ljàkërë.

λάχνος,

luck, accident,

sort L. skùrtëzë.

λεβέντης,

nimble, pirate, seaman,

daì.

λέγω,

I say, tell,

thom -p. thàsë.

λειβάδι

meadow,

ljùat.

 

λείπω,

I am absent,

lìpsem,

I fail,

sarinj.

λείπει,

it is wanting,

lipset.

λειτουργεία,

liturgy, mass,

mèsë It.

λειτουργώ,

I celebrate mass,

mesònj.

λειχήνα,

tatter, cutaneous eruption,

ùrdhe.

λεκάνη,

basin,

lenkèn.

λελέκι,

stork

lelèkë.

λεμόνι,

lemon.

 -

λεοντάρι,

lion,

aslan T.

λέπι,

scale (of fish, & c.)

khàlë L. F.

λέπρα,

leprosy,

lèbrë.

λεπρός,

leper,

ilebròsurë.

λεπτός,

fine, minute, subtil,

ikhòllë.

λεπτύνω, λιανίζω,

I make small, fine,

khulòn, dkhol.

λεχώνα,

lying-in woman,

lekhònë.

λεχωνιά,

parturition,

lekhonërì.

λιανός,

fine, minute,

ikhòllë.

λιγνός,

meagre, slender,

ilìk, ikhòllë.

λιθάρι,

stone,

gur.

λιθοβολώ,

I stone, pelt with stones,

leftònj me gùrë.

λιθοσωρεία,

stone-heap,

skèpur, nalèt.

λίμα,

famìne, excessive hunger,

lìmë, uri-emàdhe.

λιμένας,

harbour,

limàn T.

λίμνη,

lake,

gjol T.

λινάρη,

flax,

li m.

λόγγος,

forest, wilderness,

pil, pul.

λόγος,

word,

fjàlë.

λοπάζω, λουφάζω,

I am silent,

khesht, pushònj.

λουκάνικον,

sausage,

kolè.

λουλούδι,

flower, blossom,

ljùle M.

λύξιγκας,

 

sob, hiccough,

 

 

 

lèkhmë.

 

 

λούξιγκας,

λουκτζουκιόν,

λύγγισμα,

λουρί,

thong, strap,

rip.

λουφές,

pay, hire,

lufè.

λούω,

I was, bathe,

ljanj, p. ljàva or

 

 

ljàkhita.

λουτρόν,

bath,

khamàm T.

λύγδα,

lard,

dhjàmë.

λύκος,

wolf,

ulk, ùkhit.

λύπη,

grief,

khelm.

λυπώ,

I grieve,

khelmònj.

λύρα,

lyre,

vjolì It.

λύσσα,

rage, madness,

tërbìm.

λυσσιάζω,

I am enraged,

tërbònem.

λύχνος, λυχνάρι,

lamp,

likhnàr.

λυώνω,

I dissolve,

tres, p. trèta.

λαλός.

foolish,

imàrrë.