Η απόσταση των διαλέκτων της ρωμαίικης γλώσσας από την αρχαία Ελληνική και μεταξύ τους

 

Η απόσταση των διαλέκτων της ρωμαίικης γλώσσας

από την αρχαία Ελληνική και μεταξύ τους

διαλεκτομετρική ανάλυση

 

Δημήτρη Λιθοξόου

 

15.5.2026

 

 

 

 

 

 

Το γλωσσικό υλικό που παρουσιάζεται εδώ βασίζεται στα (ως τώρα) δεδομένα της έρευνάς μου, για τα ουσιαστικά της ρωμαίικης λαογραφίας και προέρχεται από 176 οικισμούς. Το σύνολο του υλικού έχει δημοσιευτεί τα τελευταία χρόνια στο Lithoksou.net, για έξι γεωγραφικές περιοχές: την Πελοπόννησο, την ηπειρωτική χώρα μεταξύ Κορινθιακού-Καστοριάς, τα νησιά του Ιονίου, τις Κυκλάδες, την Κρήτη και την Κύπρο.

Οι 23 λέξεις του πίνακα είναι τα ουσιαστικά της λίστας Yakhontov 35 και καλύπτουν τα 2/3 των λέξεων αυτής της λίστας. Η λίστα του Yakhontov αποτελεί τον πυρήνα του ανθρώπινου λεξιλογίου. Περιλαμβάνει λέξεις (όπως για το ανθρώπινο σώμα και τη φύση) που θεωρούνται περισσότερο ανθεκτικές στο χρόνο και στις εξωτερικές επιδράσεις. Η σύγκριση αυτών των λέξεων μας δείχνει το βαθμό συγγένειας ανάμεσα στις γλώσσες.

Ο πίνακας που ακολουθεί καταγράφει αυτές τις λέξεις. Στην πρώτη στήλη βρίσκεται το λήμμα, η λέξη της δημοτικής. Ακολουθεί η στήλη με την αντίστοιχη αρχαία ελληνική λέξη. Οι επόμενες στήλες περιέχουν τις λέξεις από τη βόρεια διάλεκτο, τα νησιά των Κυκλάδων, την Κρήτη, την Πελοπόννησο (με τα χωριά της Τσακωνιάς χωριστά), τα νησιά του Ιονίου, την Κύπρο και τέλος τα Μέγαρα.

 

δημοτική	αρχαία ελληνικά	βόρεια διάλεκτος	Κυκλάδες	Κρήτη	Πελοπόννησος	Τσακωνιά	νησιά Ιονίου	Κύπρος	Μέγαρα
αβγό	ᾠόν	αβγό	αβγό	αβγό	αβγό	αβουγό	αβγό	αφκόν	αβγό
αέρας	ἄνεμος	αέρας & αγέρας	αέρας & αγέρας	αέρας	αέρας & αγέρας	αέρα	αέρας & αγέρας	αέρας	αέρας & αγέρας
αίμα	αἷμα	αίμα & γαίμα	αίμα & γαίμα	αίμα	αίμα	αίμα	αίμα & γαίμα	γαίμαν	αίμας
αλάτι	ἅλς	αλάτ & άλας	αλάτι & αλάτσι	αλάτσι	αλάτι	άτσι	αλάτι	άλας	αλάτσι
αυτί	οὖς	αφτί & φτι	αφτί	αφτί	αφτί	αβοτάνα & αβουτάνα	αφτί	φτιν	φτι
γλώσσα	γλῶσσα	γλώσα	γλώσα	γλώσα	γλώσα	γρούσα	γλώσα	γλώσσα	γλώσα
δόντι	ὀδούς	δοντ	δόντι & δόδι & ντόντι	αδόντι & αντόντι	δόντι	όντα	δόντι	δόντιν	δόντι
ήλιος	ἥλιος	ήλιους	ήλιος & ήγιος & νήλιος	ήλιος	ήλιος	ήλιε	ήλιος	ήλιος & νήλιος	ήλιος
κέρατο	κέρας	κέρατου & ξύλου	κέρατο	κέρατο	κέρατο & τσέπι	τσέρα & κάρνι & τσόχανε & κάλι	κέρατο	τζέρρατον	κάνουτο
κόκαλο	ὀστέον	κόκαλου	κόκαλο	κόκαλο	κόκαλο	κόκαλε	κόκαλο & κούκαλο	κόκκαλον	κόκαλο
μάτι	ὀφθαλμός	ματ	μάτι	μάτι & αμάτι	μάτι	μάκι & ψιλέ	μάτι	μάτιν & αμμάτιν	μάτι
μύτη	ῥίς	μυτ	μύτη	μύτη	μύτη	σούκο	μύτη	μούττη	μύτη
νερό	ὕδωρ	νιρό	νερό	νερό	νερό	ιό	νερό	νερόν	νερό
όνομα	ὄνομα	όνουμα	όνομα & νάμι	όνομα	όνομα	όνουμα & παψιμάρι	όνομα	όνομαν	όνομα
ουρά	οὐρά	ουρά & νουρά	ουρά & ουριά & οριά & νοριά	ορά	ουρά & νουρά	νουρά	ουρά & ορά	νουρά & νουρίν	ορά
πέτρα	λίθος	πέτρα & λθαρ	πέτρα	πέτρα	πέτρα & λιθάρι	πέτσε	πέτρα & λιθάρι	πέτρα & ρότσα	λιθάρι
σκύλος	κύων	σκύλους	σκύλος	σκύλος	σκύλος	στσύλε & κούε	σκύλος	σσύλλος	στσούλος
φεγγάρι	σελήνη	φιγγάρ	φεγγάρι	φεγγάρι	φεγγάρι	φεγγάζι	φεγγάρι	φεγγάριν	φεγγάρι
φωτιά	πῦρ	φουτιά	φωτιά & φωθιά & φόκος	φωτιά & φωθιά	φωτιά & φωτία	φκία & κάρα & πύρι	φωτιά & φωτία & φόκο	φωθκιά & φωδκιά & λαμπρόν	φωτία
χέρι	χείρ	χερ	χέρι	χέρι & χέρα	χέρι	χέρα	χέρι	σέριν	χέρι
χρόνος	ἐνιαυτός	χρουνιά & χρόνους	χρονιά & χρόνος	χρονιά & χρόνος	χρονιά & χρόνος	χρονία & χρόνε	χρονιά & χρόνος	χρονιά & χρόνος & γρονιά & γρόνος	χρονιά & χρόνος
ψάρι	ἰχθύς	ψαρ	ψάρι	ψάρι	ψάρι	ψάζι	ψάρι	ψάριν	ψάρι
ψείρα	φθείρ	ψείρα	ψείρα	ψείρα	ψείρα	ψείρα	ψείρα	φτείρα	μομόνα

 

 

Τις λέξεις αυτού του πίνακα θέλησα να τις επεξεργαστώ με τον αλγορίθμο της Απόστασης Levenshtein. Πρόκειται για έναν μαθηματικό τύπο που μετράει την ελάχιστη απόσταση μεταξύ δύο λέξεων. Υπολογίζοντας πόσοι χαρακτήρες πρέπει να προστεθούν, να αφαιρεθούν ή να αντικατασταθούν, για να γίνει η μία λέξη ίδια με την άλλη. Και τελικά εξάγει ένα ποσοστό (%). Στη σύγχρονη υπολογιστική γλωσσολογία και ειδικότερα στην διαλεκτομετρία, ο αλγόριθμος της Απόστασης Levenshtein χρησιμοποιείται για τη συγκριτική ανάλυση γλωσσών και διαλέκτων. Η μέθοδος αυτή εισάγει την αυστηρή μαθηματική ποσοτικοποίηση στη μελέτη της γλωσσικής εξέλιξης. Μετρώντας με ακρίβεια τον αριθμό των δομικών μεταβολών επιτρέπει τη σύγκριση σε μεγάλους όγκους δεδομένων από πολλά γεωγραφικά σημεία. Η εφαρμογή του εμφανίζει το πραγματικό μέγεθος των συμφωνιών ή των λεξιλογικών ρήξεων μέσα στον χρόνο.

Για να γίνει ωστόσο η επεξεργασία, έπρεπε να προηγηθεί φωνητική μεταγραφή των λέξεων, ώστε να μετρηθεί σωστά η συντήρηση ή η αντικατάσταση της ρίζας. Για τη μεταγραφή αυτή δεν είναι κατάλληλο το Διεθνές Φωνητικό Αλφάβητο, γιατί αλλοιώνει τα αποτελέσματα προσμετρώντας την προσωδία, τους τόνους ή τα πνεύματα της αρχαίας ελληνικής σαν μεγάλες διαφορές. Η μεταγραφή που προκρίθηκε, με ελληνικούς και λατινικούς χαρακτήρες, μεταξύ άλλων, ταυτίζει σύμφωνα που ανήκουν στην ίδια ηχητική οικογένεια (π.χ. τα αρχαία tʰ, p^h, k^h και τα σύγχρονα θ, φ, χ), επιτρέποντας στον υπολογιστή να αναγνωρίσει τη ρίζα, αν αυτή πράγματι διασώζεται. Από την άλλη, τα φωνήεντα και κάποια άλλα σύμφωνα διατηρούν την ιστορική τους ετερότητα. Τέλος όπου δύο λέξεις θεωρούνται ετερόρριζες (όπως τα φεγγάρι / σελήνη και μύτη / ρίς) αυτές επισημάνθηκαν, ώστε ο αλγόριθμος να αποδώσει αυτόματα τη μέγιστη απόσταση του 100%. Στόχος αυτών ήταν να εξασφαλιστούν αποτελέσματα που θα έκριναν τις λέξεις στον δομικό τους πυρήνα.

 

Στον επόμενο πίνακα φαίνονται οι λέξεις μετά τη φωνητική μεταγραφή τους

 

δημοτική	αρχαία ελληνικά	βόρεια διάλεκτος	Κυκλάδες	Κρήτη	Πελοπόννησος	Τσακωνιά	νησιά Ιονίου	Κύπρος	Μέγαρα
αβγό	ωόν	αβγό	αβγό	αβγό	αβγό	αβuγό	αβγό	αφκόν	αβγό
αέρας	άνεμοs	αέραs, αγέραs	αέραs, αγέραs	αέραs	αέραs, αγέραs	αέρα	αέραs, αγέραs	αέραs	αέραs, αγέραs
αίμα	hαίμα	έμα, γέμα	έμα, γέμα	έμα	έμα	έμα	έμα, γέμα	γέμαν	έμαs
αλάτι	hάλs	αλάτ, άλαs	αλάτι, αλάçι	αλάçι	αλάτι	άçι	αλάτι	άλαs	αλάçι
αυτί	ούs	αφτί, φτι	αφτί	αφτί	αφτί	αβοτάνα, αβuτάνα	αφτί	φτίν	φτί
γλώσσα	gλώssα	γλόsα	γλόsα	γλόsα	γλόsα	γρúsα	γλόsα	γλόssα	γλόsα
δόντι	οdούs	δοd	δόdι, δόδι, dόdι	αδόdι, αdόdι	δόdι	όdα	δόdι	δόdιν	δόdι
ήλιος	hήλιοs	ίλjus	ίλjοs, ίjοs, νίλjοs	ίλjοs	ίλjοs	ίλjε	ίλjοs	ίλjοs, νίλjοs	ίλjοs
κέρατο	κέραs	κέρατu, ξίλu	κέρατο	κέρατο	κέρατο, çέπι	çέρα, κάρνι, çόχανε, κάλι	κέρατο	cέρρατον	κάνuτο
κόκαλο	οsτέον	κόκαλu	κόκαλο	κόκαλο	κόκαλο	κόκαλε	κόκαλο, κúκαλο	κόκκαλον	κόκαλο
μάτι	οφθαλμόs	ματ	μάτι	μάτι, αμάτι	μάτι	μάκι, ψιλέ	μάτι	μάτιν, αμμάτιν	μάτι
μύτη	ριs	μυτ	μίτι	μίτι	μίτι	súκο	μίτι	μúττι	μίτι
νερό	hύdωρ	νιρό	νερό	νερό	νερό	ιό	νερό	νερόν	νερό
όνομα	όνομα	όνuμα	όνομα, νάμι	όνομα	όνομα	όνuμα, παψιμάρι	όνομα	όνομαν	όνομα
ουρά	ουρά	uρά, νuρά	uρά, uρjά, ορjά, νορjά	ορά	uρά, νuρά	νuρά	uρά, ορά	νuρά, νuρίν	ορά
πέτρα	λίθοs	πέτρα, λθαρ	πέτρα	πέτρα	πέτρα, λιθάρι	πέçε	πέτρα, λιθάρι	πέτρα, ρόçα	λιθάρι
σκύλος	κύων	sκίλus	sκίλοs	sκίλοs	sκίλοs	sçίλε, κúε	sκίλοs	ssίλλοs	sçúλοs
φεγγάρι	sελήνη	φιgάρ	φεgάρι	φεgάρι	φεgάρι	φεgάζι	φεgάρι	φεgάριν	φεgάρι
φωτιά	πύρ	φuτjά	φοτjά, φοθjά, φόκοs	φοτjά, φοθjά	φοτjά, φοτία	φκία, κάρα, πίρι	φοτjά, φοτία, φόκο	φοθκjά, φοδκjά, λαbρόν	φοτία
χέρι	χείρ	χερ	χέρι	χέρι, χέρα	χέρι	χέρα	χέρι	sέριν	χέρι
χρόνος	ενιαυτόs	χρuνjά, χρόνus	χρονjά, χρόνοs	χρονjά, χρόνοs	χρονjά, χρόνοs	χρονία, χρόνε	χρονjά, χρόνοs	χρονjά, χρόνοs, γρονjά, γρόνοs	χρονjά, χρόνοs
ψάρι	ιχθύs	ψαρ	ψάρι	ψάρι	ψάρι	ψάζι	ψάρι	ψάριν	ψάρι
ψείρα	φθείρ	ψίρα	ψίρα	ψίρα	ψίρα	ψίρα	ψίρα	φτίρα	μομόνα

 

 

Πάνω σε αυτό το ισοσταθμισμένο υλικό, εφαρμόστηκε ο αλγόριθμος Levenshtein και τα αποτελέσματα που προέκυψαν ήταν:

 

 

λήμμα	βόρεια διάλεκτος	Κυκλάδες	Κρήτη	Πελοπόννησος	Τσακωνιά	νησιά Ιονίου	Κύπρος	Μέγαρα
αβγό / ωόν	αβγό 100	αβγό 100	αβγό 100	αβγό 100	αβuγό 100	αβγό 100	αφκόν 60	αβγό 100
αέρας / άνεμοs	αέραs, αγέραs 100	αέραs, αγέραs 100	αέραs 100	αέραs, αγέραs 100	αέρα 100	αέραs, αγέραs 100	αέραs 100	αέραs, αγέραs 100
αίμα / hαίμα	έμα, γέμα 60	έμα, γέμα 60	έμα 60	έμα 60	έμα 60	έμα, γέμα 60	γέμαν 80	έμαs 80
αλάτι / hάλs	αλάτ, άλαs 50	αλάτι, αλάçι 80	αλάçι 80	αλάτι 80	άçι 75	αλάτι 80	άλαs 50	αλάçι 80
αυτί / ούs	αφτί, φτι 100	αφτί 100	αφτί 100	αφτί 100	αβοτάνα, αβuτάνα 100	αφτί 100	φτίν 100	φτί 100
γλώσσα / gλώssα	γλόsα 50	γλόsα 50	γλόsα 50	γλόsα 50	γρúsα 67	γλόsα 50	γλόssα 33	γλόsα 50
δόντι / οdούs	δοd 80	δόdι, δόδι, dόdι 80	αδόdι, αdόdι 80	δόdι 100	όdα 80	δόdι 100	δόdιν 100	δόdι 100
ήλιος / hήλιοs	ίλjus 67	ίλjοs, ίjοs, νίλjοs 50	ίλjοs 50	ίλjοs 50	ίλjε83	ίλjοs 50	ίλjοs, νίλjοs 50	ίλjοs 50
κέρατο / κέραs	κέρατu, ξίλu 33	κέρατο 33	κέρατο 33	κέρατο, çέπι 33	çέρα, κάρνι, çόχανε, κάλι 100	κέρατο 33	cέρρατον 63	κάνuτο 100
κόκαλο / οsτέον	κόκαλu 100	κόκαλο 100	κόκαλο 100	κόκαλο 100	κόκαλε 100	κόκαλο, κúκαλο 100	κόκκαλον 100	κόκαλο 100
μάτι / οφθαλμόs	ματ 100	μάτι 100	μάτι, αμάτι 100	μάτι 100	μάκι, ψιλέ 100	μάτι 100	μάτιν, αμμάτιν 100	μάτι 100
μύτη / ριs	μυτ 100	μίτι 100	μίτι 100	μίτι 100	súκο 100	μίτι 100	μúττι 100	μίτι 100
νερό / hύdωρ	νιρό 100	νερό 100	νερό 100	νερό 100	ιό 100	νερό 100	νερόν 100	νερό 100
όνομα / όνομα	όνuμα 20	όνομα, νάμι 0	όνομα 0	όνομα 0	όνuμα, παψιμάρι 20	όνομα 0	όνομαν 17	όνομα 0
ουρά / ουρά	uρά, νuρά 50	uρά, uρjά, ορjά, νορjά 50	ορά 25	uρά, νuρά 50	νuρά 50	uρά, ορά 25	νuρά, νuρίν 50	ορά 25
πέτρα / λίθοs	πέτρα, λθαρ 60	πέτρα 100	πέτρα 100	πέτρα, λιθάρι 67	πέçε 100	πέτρα, λιθάρι 67	πέτρα, ρόçα 100	λιθάρι 67
σκύλος / κύων	sκίλus 100	sκίλοs 100	sκίλοs 100	sκίλοs 100	sçίλε, κúε 75	sκίλοs 100	ssίλλοs 100	sçúλοs 100
φεγγάρι / sελήνη	φιgάρ 100	φεgάρι 100	φεgάρι 100	φεgάρι 100	φεgάζι 100	φεgάρι 100	φεgάριν 100	φεgάρι 100
φωτιά / πύρ	φuτjά 100	φοτjά, φοθjά, φόκοs 100	φοτjά, φοθjά 100	φοτjά, φοτία 100	φκία, κάρα, πίρι 50	φοτjά, φοτία, φόκο 100	φοθκjά, φοδκjά, λαbρόν 100	φοτία 100
χέρι / χείρ	χερ 25	χέρι 75	χέρι, χέρα 75	χέρι 75	χέρα 75	χέρι 75	sέριν 100	χέρι 75
χρόνος / ενιαυτόs	χρuνjά, χρόνus 100	χρονjά, χρόνοs 100	χρονjά, χρόνοs 100	χρονjά, χρόνοs 100	χρονία, χρόνε 100	χρονjά, χρόνοs 100	χρονjά, χρόνοs, γρονjά, γρόνοs 100	χρονjά, χρόνοs 100
ψάρι / ιχθύs	ψαρ 100	ψάρι 100	ψάρι 100	ψάρι 100	ψάζι 100	ψάρι 100	ψάριν 100	ψάρι 100
ψείρα / φθείρ	ψίρα 80	ψίρα 80	ψίρα 80	ψίρα 80	ψίρα 80	ψίρα 80	φτίρα 60	μομόνα 100
μέσος όρος (%)	77	81	80	80	83	79	81	84

 

vs	αρχαία Ελληνικά	βόρεια διάλεκτος	Κυκλάδες	Κρήτη	Πελοπόννησος	Τσακωνιά	νησιά Ιονίου	Κύπρος	Μέγαρα
αρχαία Ελληνικά	-	77	81	80	80	83	79	81	84
Βόρεια διάλεκτος	77	-	20	23	20	53	20	37	38
Κυκλάδες	81	20		2	0	45	0	26	19
Κρήτη	80	23	2	-	3	45	2	29	19
Πελοπόννησος	80	20	0	3	-	43	0	26	15
Τσακωνιά	83	53	45	45	43	-	44	57	49
νησιά Ιονίου	79	20	0	2	0	44	-	26	13
Κύπρος	81	37	26	29	26	57	26	-	39
Μέγαρα	84	38	19	19	15	49	13	39	-

 

Στον πρώτο πίνακα βλέπουμε τις αποστάσεις μεταξύ των ρωμαίικων διαλέκτων και της αρχαίας ελληνικής, για κάθε λέξη-έννοια χωριστά καθώς και συνολικά, για τον μέσο όρο, στην τελευταία γραμμή. Ως προς τον μέσο όρο, τα ποσοστά απόστασης των διαλέκτων από την αρχαία ελληνική είναι: βόρεια διάλεκτος 77, νησιά του Ιονίου 79, Κρήτη 80, Πελοπόννησος 80, Κυκλάδες 81, Κύπρος 81, Τσακωνιά 83 και Μέγαρα 84.

Τέτοιες μαθηματικές αποστάσεις (77-84) δεν αποδεικνύουν εξέλιξη, αλλά ρήξη. Τα δεδομένα μαρτυρούν πως οι ρωμαίικες διάλεκτοι και η αρχαία ελληνική γλώσσα διέγραψαν παράλληλες πορείες μέσα στον χρόνο.

 

Στον δεύτερο πίνακα υπάρχουν οι αποστάσεις μεταξύ όλων, για το σύνολο των λέξεων. Εδώ, εκτός από τη σύγκριση μεταξύ κάθε διαλέκτου και αρχαίας ελληνικής, υπάρχουν τα ποσοστά απόστασης μεταξύ των διαλέκτων. Έτσι έχουμε: Πελοπόννησος vs Κυκλάδες 0, Πελοπόννησος vs νησιά Ιονίου 0, Κρήτη vs Κυκλάδες 2, Κρήτη vs νησιά Ιονίου 2, Κρήτη vs Πελοπόννησος 3, Μέγαρα vs νησιά Ιονίου 13, Μέγαρα vs Πελοπόννησος 15, Μέγαρα vs Κυκλάδες 19, Μέγαρα vs Κρήτη 19, βόρεια διάλεκτος vs Κυκλάδες 20, βόρεια διάλεκτος vs Πελοπόννησος 20, βόρεια διάλεκτος vs νησιά Ιονίου 20, βόρεια διάλεκτος vs Κρήτη 23, Κύπρος vs Κυκλάδες 26, Κύπρος vs Πελοπόννησος 26, Κύπρος vs νησιά Ιονίου 26, Κύπρος vs Κρήτη 29, βόρεια διάλεκτος vs Κύπρος 37, Μέγαρα vs βόρεια διάλεκτος 38, Μέγαρα vs Κύπρος 39, Τσακωνιά vs Πελοπόννησος 43, Τσακωνιά vs νησιά Ιονίου 44, Τσακωνιά vs Κυκλάδες 45, Τσακωνιά vs Κρήτη 45, Τσακωνιά vs Μέγαρα 49, Τσακωνιά vs βόρεια διάλεκτος 53 και Τσακωνιά vs Κύπρος 57.

Κοιτάζοντας τις αποστάσεις μεταξύ των διαλέκτων, αν εξαιρέσουμε την Τσακωνιά, βλέπουμε τις μεγαλύτερες τιμές στα ζεύγη: Μέγαρα vs Κύπρος 39, Μέγαρα vs βόρεια διάλεκτος 38 και βόρεια διάλεκτος vs Κύπρος 37. Η Τσακωνιά έχει μεγάλες αποστάσεις από όλες τις διαλέκτους (43-57) και ακόμα μεγαλύτερη απόσταση από τα αρχαία ελληνικά (83).

Να σημειώσουμε, πως η προέλευση των κατοίκων της Τσακωνιάς, αναφέρεται στο χρονικό της Μονεμβασίας. Εκεί λέει πως όταν οι Άβαροι κατέκτησαν το 587 μ.Χ. την Πελοπόννησο, διώχνοντας και καταστρέφοντας τους Έλληνες (εκβαλόντες τα ευγενή και ελληνικά έθνη και καταφθείραντες), οι άρχοντες Λάκωνες αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους. Κάποιοι από αυτούς κατέφυγαν στη Σικελία και κάποιοι άλλοι (εκ των επισήμων) οικοδόμησαν την Μονεμβασία. Οι βοσκοί και οι αγρότες (οι δε των θρεμμάτων νομείς και αγροικικοί) αυτών των αρχόντων πήγαν και κατοίκησαν στους εκεί παρακείμενους τραχείς τόπους, στην Τσακωνιά (στις Τζακονίες).

 

Η λίστα Yakhontov-35 για τις λεξικοστατιστικές συγκρίσεις, όταν εξετάζει γλώσσες όπως τα Ισπανικά με τα Ιταλικά ή τα Ρωσικά με τα Πολωνικά, δίνει αποστάσεις της τάξης του 20-35% (δηλαδή διατήρηση 65-80% κοινών ριζών στο βασικό λεξιλόγιο). Αντίθετα, ποσοστά απόστασης μεταξύ 75-85% (ταύτιση μόνο 15-25%), παρουσιάζονται όταν συγκρίνονται γλώσσες όπως τα Αγγλικά με τα Γαλλικά ή τα Ρωσικά με τα Χίντι.

 

Τέτοιου μεγέθους είναι και τα ποσοστά απόστασης 77-84% μεταξύ Ρωμαίικων και αρχαίων Ελληνικών. Ποσοστά που ανήκουν σε διαφορετικές γλώσσες.