|
(ο κατάλογος των 207 βασικών
λέξεων) Δημήτρης Λιθοξόου – Παντελής
Κλιγκάτσης 22.8.2018 |
|
 Η λίστα του Swadesh, που πήρε το
όνομά της από τον αμερικανοεβραίο γλωσσολόγο Morris Swadesh (1909-1967),
συγκροτείται από επιλεγμένες έννοιες του βασικού λεξιλογίου. Οι ερευνητές
γλωσσολόγοι που ασχολούνται με τη λεξικοστατιστική, χρησιμοποιούν κάποιους
κατάλογους για τη σύγκριση (και την εύρεση σχέσεων ή μη) μεταξύ των γλωσσών.
Η Swadesh List των 207 λέξεων-εννοιών είναι η πιο γνωστή. Τις 207 έννοιες - λέξεις, που
συντάχθηκαν στην αγγλική, παρουσιάζουμε εδώ στη ρωμαίικη (δημοτική ή «νέα
ελληνική») και στη μακεδονική γλώσσα. Η λίστα με την κοινή ρωμαίικη
συντάχτηκε από τον Δημήτρη Λιθοξόου και οι λίστες με την κοινή μακεδονική και
τη μακεδονική διάλεκτο της Φλώρινας, από τον Παντελή Κλιγκάτση. |
|
Αγγλικά |
Ρωμαίικα
(δημοτική) 1 |
Ρωμαίικα
(δημοτική) 2 |
Μακεδόνικα 1 |
Μακεδόνικα 2 |
μακεδονική
διάλεκτος Φλώρινας |
|
I |
εγώ |
egho |
јас |
jas |
|
|
you (singular) |
εσύ |
esi |
ти |
ti |
|
|
he |
αυτός |
aftos |
тој |
toj |
туи [Λόφοι & Βεύη Φλώρινας] |
|
we |
εμείς (μεις) |
emis (mis) |
ние |
nie |
ниа |
|
you (plural) |
εσείς (σεις) |
esis (sis) |
вие |
vie |
|
|
they |
αυτοί |
afti |
тие |
tie |
тиа |
|
this |
αυτό |
afto |
ова |
ova |
воа |
|
that |
εκείνο (κείνο) |
ekino (kino) |
она |
ona |
оно |
|
here |
εδώ |
edho |
тука, овде |
tuka, ovde |
тука [Φλώρινα], тук (Κεντρική
& Ανατολική Μακεδονία) |
|
there |
εκεί |
eki |
таму |
tamu |
тамо [Φλώρινα], там (Κεντρική
& Ανατολική Μακεδονία) |
|
who |
ποιος |
pjos |
кој |
koj |
куј (Λόφοι & Βεύη Φλώρινας) |
|
what |
τι |
ti |
што |
što |
шо |
|
where |
πού |
pu |
каде |
kade |
дека & деа |
|
when |
πότε |
pote |
кога |
koga |
коа |
|
how |
πώς |
pos |
како |
kako |
как |
|
not |
δεν | μην (μη) |
dhen | min (mi) |
не |
ne |
|
|
all |
όλοι |
oli |
сите |
site |
с'ти |
|
many |
πολλοί |
poli |
многу |
mnogu |
ногу |
|
some |
μερικοί (κάποιοι) |
meriki (kapji) |
неколку |
nekolku |
некоку |
|
few |
λίγοι |
lighi |
малку |
malku |
малце -троа- тровче |
|
other |
άλλοι |
ali |
друг |
drug |
|
|
one |
ένα |
ena |
еден |
eden |
|
|
two |
δυο |
djo |
два |
dva |
|
|
three |
τρία |
tria |
три |
tri |
|
|
four |
τέσσερα |
tesera |
четири |
četiri |
|
|
five |
πέντε |
pende |
пет |
pet |
|
|
big |
μεγάλος |
meghalos |
голем |
golem |
|
|
long |
μακρύς |
makris |
долг |
dolg |
д'г |
|
wide |
πλατύς (φαρδύς) |
platis (fardhis) |
широк |
širok |
|
|
thick |
χοντρός |
hondros |
дебел |
debel, gust |
дебел & дибел |
|
heavy |
βαρύς |
varis |
тежок |
težok |
|
|
small |
μικρός |
mikros |
мал |
mal |
|
|
short |
κοντός |
kondos |
кус, краток |
kus, kratok |
|
|
narrow |
στενός |
stenos |
тесен |
tesen |
|
|
thin |
λιγνός (λιανός) |
lighnos (ljanos) |
слаб, тенок |
slab, tenok |
|
|
woman |
γυναίκα |
jineka |
жена |
žena |
|
|
man (adult male) |
άντρας |
andras |
маж |
maž |
|
|
man (human being) |
άνθρωπος |
anthropos |
човек |
čovek |
чоек |
|
child |
παιδί |
pedhi |
дете |
dete |
|
|
wife |
γυναίκα |
jineka |
жена, сопруга |
žena, sopruga |
жена |
|
husband |
άντρας |
andras |
маж, сопруг |
maž, soprug |
маж |
|
mother |
μάνα (μαμά, μητέρα) |
mana (mama, mitera) |
мајка |
majka |
|
|
father |
μπαμπάς (πατέρας) |
babas (pateras) |
татко |
tatko |
|
|
animal |
ζώο |
zoo |
животно |
životno |
|
|
fish |
ψάρι |
psari |
риба |
riba |
|
|
bird |
πουλί |
puli |
птица |
ptica |
|
|
dog |
σκυλί |
skili |
куче, пес |
kuče, pes |
куче |
|
louse |
ψείρα |
psira |
вошка |
voška |
|
|
snake |
φίδι |
fidhi |
змија |
zmija |
|
|
worm |
σκουλήκι |
skuliki |
црв |
crv |
црвец |
|
tree |
δέντρο |
dhendro |
дрво |
drvo |
|
|
forest |
δάσος (λόγγος) |
dhasos (longos) |
шума |
šuma |
|
|
stick |
ραβδί |
ravdhi |
стап, прачка |
stap, pračka |
стап (ραβδί), п'рчка (βέργα) |
|
fruit |
φρούτο |
fruto |
овошје, плод |
ovošje, plod |
овошје (φρούτο), плод (καρπός) |
|
seed |
σπόρος |
sporos |
семе |
seme |
|
|
leaf |
φύλλο |
filo |
лист |
list |
|
|
root |
ρίζα |
riza |
корен |
koren |
|
|
bark (of a tree) |
φλούδα |
fludha |
кора |
kora |
|
|
flower |
λουλούδι |
luludhi |
цвет |
cvet |
|
|
grass |
χορτάρι (γρασίδι) |
hortari (ghrasidhi) |
трева |
treva |
|
|
rope |
σχοινί |
shini |
јаже, коноп |
jaže, konop |
фортома |
|
skin |
δέρμα (πετσί) |
dherma (peci) |
кожа |
koža |
|
|
meat |
κρέας |
kreas |
месо |
meso |
|
|
blood |
αίμα |
ema |
крв |
krv |
|
|
bone |
κόκαλο |
kokalo |
коска |
koska |
|
|
fat (noun) |
ξίγκι |
ksingi |
маст, сало |
mast, salo |
маст (βούτυρο), сало (ξίγκι) |
|
egg |
αβγό |
avgho |
јајце |
jajce |
|
|
horn |
κέρατο |
kerato |
рог |
rog |
|
|
tail |
ουρά |
ura |
опашка |
opaška |
пашка |
|
feather |
πούπουλο |
pupulo |
пердув |
perduv |
пердув (πούπουλο) |
|
hair |
μαλλιά |
malja |
коса | влакно (single) |
kosa (collective),
vlakno (single) |
коса (μαλλιά), влакно (τρίχα) |
|
head |
κεφάλι |
kefali |
глава |
glava |
|
|
ear |
αυτί |
afti |
уво |
uvo |
уше |
|
eye |
μάτι |
mati |
око |
oko |
|
|
nose |
μύτη |
miti |
нос |
nos |
|
|
mouth |
στόμα |
stoma |
уста |
usta |
уста & муцка |
|
tooth |
δόντι |
dhondi |
заб |
zab |
|
|
tongue (organ) |
γλώσσα |
ghlosa |
јазик |
jazik |
език |
|
fingernail |
νύχι |
nihi |
нокт |
nokt |
нофток |
|
foot |
πόδι |
podhi |
стапало |
stapalo |
стапало |
|
leg |
ποδάρι |
podhari |
нога |
noga |
|
|
knee |
γόνατο |
ghonato |
колено |
koleno |
колено |
|
hand |
χέρι |
heri |
рака |
raka |
|
|
wing |
φτερό (φτερούγα) |
ftero (fterugha) |
крило |
krilo |
|
|
belly |
κοιλιά |
kilja |
стомак |
stomak |
|
|
guts |
σωθικά (άντερα) |
sothika (andera) |
црева |
creva |
церева |
|
neck |
λαιμός |
lemos |
врат |
vrat |
|
|
back |
πλάτη |
plati |
грб |
grb |
|
|
breast |
στήθια (βυζιά) |
stithja (vizja) |
града |
grada |
гради (τα στήθια) | цицки (τα
βυζιά) |
|
heart |
καρδιά |
kardhja |
срце |
srce |
|
|
liver |
συκώτι |
sikoti |
џигер, црн дроб |
džiger, crn drob |
џигер |
|
to drink |
πίνω |
pino |
пие [όλα τα ρήματα στο τρίτο
πρόσωπο] |
pie |
|
|
to eat |
τρώω |
troo |
јаде |
jade |
|
|
to bite |
δαγκώνω |
dhangono |
каса, гризе |
kasa, grize |
к'са (δαγκώνει), гризе (ροκανίζει) |
|
to suck |
βυζαίνω | ρουφώ |
vizeno | rufo |
цица (βυζαίνει) |
cica |
|
|
to spit |
φτύνω |
ftino |
плука |
pluka |
плуе (φτύνει) |
|
to vomit |
ξερνώ |
kserno |
повраќа, блуе |
povrakja, blue |
блуе (ξερνάει) |
|
to blow |
φυσώ |
fiso |
дува |
duva |
дуе (φυσάει) |
|
to breathe |
ανασαίνω |
anaseno |
дише(ανασαίνει)
| вдишува (εισπνέει) |
diše, vdišuva |
|
|
to laugh |
γελώ |
jelo |
се смее |
smee |
|
|
to see |
βλέπω |
vlepo |
гледа |
gleda |
гледа & пуле (βλέπει) |
|
to hear |
ακούω |
akuo |
слуша |
sluša |
|
|
to know |
ξέρω |
ksero |
знае |
znae |
|
|
to think |
σκέφτομαι |
skeftome |
мисли, помислува |
misli, pomisluva |
|
|
to smell |
μυρίζω |
mirizo |
мириса (μυρίζει), смрди (βρομάει) |
mirisa, smrdi |
|
|
to fear |
φοβάμαι |
fovame |
плаши |
plaši |
|
|
to sleep |
κοιμάμαι |
kimame |
спие |
spie |
|
|
to live |
ζω |
zo |
живее |
živee |
|
|
to die |
πεθαίνω |
petheno |
умира |
umira |
|
|
to kill |
σκοτώνω |
skotono |
убива |
ubiva |
|
|
to fight |
παλεύω |
palevo |
бори (παλεύει), тепа (σκοτώνει & χτυπάει), бие (δέρνει) |
bori, tepa, bie |
|
|
to hunt |
κυνηγώ |
kinigho |
лови |
lovuva |
|
|
to hit |
χτυπώ |
htipo |
удира (χτυπάει), чука (κοπανάει) |
udira, čuka |
удира (χτυπάει), чука (κοπανάει) |
|
to cut |
κόβω |
kovo |
сече, реже, скратува |
seče, reže, skratuva |
сече (κόβει), реже (χαράζει), скратува (κονταίνει) |
|
to split |
χωρίζω (σχίζω) |
horizo (shizo) |
поделува (μοιράζω), расцепува (σχίζω) |
podeluva, rascepuva |
|
|
to stab |
μαχαιρώνω |
maherono |
убодува |
uboduva |
|
|
to scratch |
ξύνω |
ksino |
гребе, чеша |
grebe, češa |
д'рпа (ξύνει) |
|
to dig |
σκάβω |
skavo |
копа |
kopa |
|
|
to swim |
κολυμπώ |
kolimbo |
плива |
pliva |
|
|
to fly |
πετώ |
peto |
лета |
leta |
лита (πετάει) |
|
to walk |
περπατώ |
perpato |
шета (βολτάρει)
, оди (περπατάει) |
šeta, odi |
|
|
to come |
έρχομαι |
erhome |
доаѓа |
doagja |
греде (έρχεται) |
|
to lie (as in a bed) |
ξαπλώνω |
ksaplono |
лежи (state) |
leži (state) |
|
|
to sit |
κάθομαι |
kathome |
седи (state) |
sedi (state) |
|
|
to stand |
στέκομαι |
stekome |
стои (state) |
stoi (state) |
|
|
to turn |
γυρίζω |
jirizo |
врти, завртува |
vrti, zavrtuva |
|
|
to fall |
πέφτω |
pefto |
паѓа |
pagja |
паднува (πέφτει) |
|
to give |
δίνω |
dhino |
дава |
dava |
|
|
to hold |
κρατώ |
krato |
држи |
drži |
|
|
to squeeze |
ζουλώ |
zulo |
стиска |
stiska |
|
|
to rub |
τρίβω |
trivo |
трие |
trie |
трее (τρίβει) |
|
to wash |
πλένω |
pleno |
мие (πλένει) | пере (πλένει
ρούχα) |
mie |
|
|
to wipe |
σκουπίζω |
skupizo |
брише (σφουγγίζει)
| мете (σαρώνει) |
briše |
|
|
to pull |
τραβώ |
travo |
влече (σέρνει)
| трга (τραβάει) |
vleče |
|
|
to push |
σπρώχνω |
sprohno |
турка, бутка |
turka, butka |
|
|
to throw |
ρίχνω |
rihno |
фрла (ρίχνει) |
frla |
|
|
to tie |
δένω |
dheno |
врзува |
vrzuva |
|
|
to sew |
ράβω |
ravo |
шие |
šie |
|
|
to count |
μετρώ |
metro |
брои |
broi |
|
|
to say |
λέω |
leo |
вели, кажува |
veli, kažuva |
вели | кажва |
|
to sing |
τραγουδώ |
traghudho |
пее |
pee |
|
|
to play |
παίζω |
pezo |
игра |
igra |
|
|
to float |
αρμενίζω |
armenizo |
плови |
plovi |
плива (πλέει) |
|
to flow |
κυλώ (τρέχω) |
kilo (treho) |
тече (ρέει) |
teče |
|
|
to freeze |
παγώνω |
paghono |
заледува, замрзнува |
zaleduva, zamrznuva |
замрзнува (παγώνει) |
|
to swell |
πρήζομαι (φουσκώνω) |
prizome (fuskono) |
отекува, набабрува |
otekuva, nababruva |
отеква (πρήζεται) |
|
sun |
ήλιος |
iljos |
сонце |
sonce |
с'нце |
|
moon |
φεγγάρι |
fegari |
месечина |
mesečina |
месечина |
|
star |
αστέρι (άστρο) |
asteri (astro) |
ѕвезда |
dzvezda |
|
|
water |
νερό |
nero |
вода |
voda |
|
|
rain |
βροχή |
vrohi |
дожд |
dožd |
|
|
river |
ποτάμι (ρέμα) |
potami (rema) |
река |
reka |
|
|
lake |
λίμνη |
limni |
езеро |
ezero |
езеро |
|
sea |
θάλασσα |
thalasa |
море |
more |
|
|
salt |
αλάτι |
alati |
сол |
sol |
|
|
stone |
πέτρα (λιθάρι) |
petra (lithari) |
камен |
kamen |
|
|
sand |
άμμος |
amos |
песок |
pesok |
|
|
dust |
σκόνη |
skoni |
прашина |
prašina |
прашина |
|
earth |
γη (χώμα) |
ji (homa) |
земја |
zemja |
|
|
cloud |
σύννεφο |
sinefo |
облак |
oblak |
|
|
fog |
καταχνιά (αντάρα) |
katahnja (andara) |
магла |
magla |
|
|
sky |
ουρανός |
uranos |
небо |
nebo |
|
|
wind |
αέρας (αγέρας, άνεμος) |
aeras (ajeras, anemos) |
ветер |
veter |
|
|
snow |
χιόνι |
hjoni |
снег |
sneg |
|
|
ice |
πάγος |
paghos |
мраз, лед |
mraz, led |
мраз |
|
smoke |
καπνός |
kapnos |
дим, чад |
dim, čad |
кадеш |
|
fire |
φωτιά |
fotja |
оган |
ogan |
|
|
ash |
στάχτη |
stahti |
пепел |
pepel |
|
|
to burn |
καίω |
keo |
гори |
gori |
|
|
road |
δρόμος (στράτα) |
dhromos (strata) |
пат |
pat |
|
|
mountain |
βουνό |
vuno |
планина |
planina |
|
|
red |
κόκκινος |
kokinos |
црвен |
crven |
|
|
green |
πράσινος |
prasinos |
зелен |
zelen |
|
|
yellow |
κίτρινος |
kitrinos |
жолт |
žolt |
ж'т [Φλώρινα] , ж'лт [Κεντρική
& Ανατολική Μακεδονία] |
|
white |
άσπρος |
aspros |
бел |
bel |
|
|
black |
μαύρος |
mavros |
црн |
crn |
|
|
night |
νύχτα |
nihta |
ноќ |
nokj |
ношќа |
|
day |
μέρα |
mera |
ден |
den |
|
|
year |
χρονιά |
hronja |
година |
godina |
година |
|
warm |
ζεστός |
zestos |
топол |
topol |
|
|
cold |
κρύος |
krios |
студен (κρύος), ладен (δροσερός) |
studen, laden |
|
|
full |
γεμάτος |
jematos |
полн |
poln |
п'лн |
|
new |
καινούριος |
kenurjos |
нов |
nov |
|
|
old |
παλιός |
paljos |
стар |
star |
стар (παλιός & γέρος) &
феток (παλιός) |
|
good |
καλός |
kalos |
добар |
dobar |
|
|
bad |
κακός |
kakos |
лош |
loš |
|
|
rotten |
σάπιος |
sapjos |
скапан |
skapan |
|
|
dirty |
βρόμικος |
vromikos |
валкан, нечист |
valkan, nečist |
|
|
straight |
ίσιος |
isjos |
прав |
prav |
|
|
round |
στρογγυλός |
strongilos |
тркалест |
trkalest |
|
|
sharp (as a knife) |
κοφτερός |
kofteros |
остар |
ostar |
|
|
dull (as a knife) |
στομωμένος |
stomomenos |
тап |
tap |
|
|
smooth |
μαγλινός [λείος (λόγιο)] |
maghlinos |
мазен |
mazen |
|
|
wet |
βρεγμένος (μουσκεμένος) |
vreghmenos (muskemenos) |
мокар (μουσκεμένος), влажен (υγρός), воден (βρεγμένος) |
mokar, vlažen, voden |
|
|
dry |
στεγνός | ξερός |
steghnos | kseros |
сув |
suv |
|
|
correct |
σωστός |
sostos |
точен, правилен |
točen, pravilen |
|
|
near |
κοντά (σιμά) |
konda (sima) |
близок |
blizok |
|
|
far |
μακριά (αλάργα) |
makria (alargha) |
далечен |
dalečen |
|
|
right |
δεξιά |
dheksia |
десно |
desno |
|
|
left |
ζερβά (αριστερά) |
zerva (aristera) |
лево |
levo |
|
|
at |
σε |
se |
до, на, кај |
do, na, kaj |
|
|
in |
μέσα |
mesa |
во |
vo |
у |
|
with |
με |
me |
со |
so |
|
|
and |
και (κι) |
ke (ki) |
и |
i |
|
|
if |
αν |
an |
ако |
ako |
|
|
because |
γιατί (επειδή) |
jati (epidhi) |
бидејќи, затоа што |
bidejkji, zatoa što |
затоа шо (επειδή) |
|
name |
όνομα |
onoma |
име |
ime |
|
